Informatiebrief 062 Meicirculaire 2021

Informatiebrief aan de Raad Zaaknummer: Datum: Onderwerp: Bijlage(n):

Z/21/051360 dinsdag 29 juni 2021 Meicirculaire Gemeentefonds 2021 -

Geachte Raad, Inleiding/samenvatting Op 31 mei jl. is de meicirculaire 2021 van het Gemeentefonds gepubliceerd. Door het moment van verschijnen en de doorlooptijd die het inzichtelijk maken van de gevolgen voor Wassenaar vraagt, konden de uitkomsten niet in de Kadernota 2022 worden verwerkt. De voorliggende informatiebrief voorziet in de informatiebehoefte voor het opstellen van de nieuwe begroting. De brief is beschikbaar voorafgaand aan het debat over de kadernota en kan daar bij worden betrokken. Jeugd In de meicirculaire 2021 zijn de extra middelen voor jeugd, landelijk een bedrag van € 613 miljoen, voor gemeenten opgenomen. Het gaat voor Wassenaar om een bedrag van € 428.000. Waar de circulaire geen informatie over geeft is de verdeling over gemeenten van de extra middelen die het Kabinet beschikbaar gaat stellen voor jeugdzorg na 2021. Dit gaat landelijk in 2022 om € 1,3 miljard, voor de jaren daarna is het wachten op het nieuwe kabinet om de landelijke bedragen te bepalen. Herijking Gemeentefonds In deze meicirculaire zijn nog niet de gevolgen van de voorgenomen herziening van de verdelingssystematiek van het Gemeentefonds opgenomen. De huidige aankondiging is dat de voorgenomen herziening wordt opgenomen in de septembercirculaire 2021 en zijn ingang vindt op 1 januari 2023.

Gezien het verloop van de huidige kabinetsformatie is het de vraag of deze planning gehaald wordt. 2021 In de circulaire zit voor 2021 een voordeel van € 1.547.000 (€ 9.000 over 2020 en € 1.538.000 over 2021). De bijstelling van het lopende begrotingsjaar wordt in de najaarsnota 2021 verwerkt. Ten opzichte van de voorjaarsnota 2021 (geagendeerd voor de raadsvergadering van 13 juli 2021) wijzigt het resultaat hierdoor van € 120.000 nadelig tot € 1.427.000 voordelig. Meerjarenperspectief, 2022 t/m 2025 Met ingang van 2022 zorgt een aantal factoren in de meicirculaire voor een afnemend bruto voordeel van € 1.138.000 in 2022, afnemend tot een bruto voordeel van € 444.000 in 2025. Deze ontwikkeling wordt nog gecorrigeerd voor reserveringen en verrekeningen (zie de toelichting aan het eind van deze brief), waarna een netto effect ontstaat. Het totale effect van de meicirculaire op de kadernota is als volgt:

Pagina 1 van 7

Recapitulatie

2022

2023

2024

2025

Actueel begrotingssaldo

293.425

73.692

176.525

394.525

Saldo kadernota 2022

162.032 -24.417

Effect Meicirculaire 2021

1.138.000

769.000

544.000

444.000

-445.000

-445.000

-445.000

-445.000

-175.000

-90.000

-68.000

-92.000

Af: verrekening reeds opgenomen in kadernota, B1. Gemeentefonds: indexatie 1,46% Af: overige reserveringen, gecorrigeerd voor vrijval stelpost areaal

Saldo meicirculaire 2021 Nieuw Begrotingssaldo na kadernota 2022 en meicirculaire 2021

524.414 122.312

518.000 234.000

31.000 -93.000

680.032 209.583

555.414

29.312

In bovenstaande tabel is een positief meerjarensaldo zichtbaar. In dit saldo ontbreken zoals hierboven benoemd nog de aangekondigde extra jeugdgelden vanaf 2022, waardoor de verwachting is dat het saldo nog verder zal verbeteren. Het standpunt van het college is dat de huidige voorziene overschotten deels het gevolg zijn van onttrekkingen uit de algemene reserve ten gunste van de reserve Sociaal Domein. Het college is dan ook van mening dat indien de huidige voorziene overschotten zich manifesteren, deze zoveel mogelijk terug moeten vloeien naar de algemene reserve. Het college is van mening dat met de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen van 16 maart 2022, het aan het nieuwe college is om besluitvorming aan de raad aan te bieden over de precieze verwerking van eventuele beschikbare financiële middelen. Op de volgende pagina wordt meer in detail ingegaan op de inhoud van de meicirculaire.

Pagina 2 van 7

Gevolgen meicirculaire 2021 bedragen * € 1.000, + = voordeel, - = nadeel

Stand decembercirculaire 2020 1 2 3 4 5 6

2020 2021 2022 2023 2024 2025 30.482 30.559 30.344 30.515 30.793 31.296

Uitkeringsfactor, waarvan -Afrekening 2020 plafond BTW-compensatiefonds -Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) -Accresontwikkeling in mei 2021, ujr 2022 t/m 2026 -Nominale ontwikkeling a.g.v. verleggen basisjaar -Nominale ontwikkeling vanaf 2023

109 113 -4

Ontwikkeling uitkeringsbasis, waarvan a -Gemeentelijke hoeveelheidsverschillen b -Ontwikkeling landelijke uitkeringsbasis

Taakmutaties, waarvan 7 Jeugdhulp

255

-106

-362

-451

-43 -149 447

-40 -298 444 -212

-38 -430 447 -341

-24 -470 451 -408

479 217 262

484 16 468

365 -122 487

334 -156 490

267 -184 451

453 428

122

135

148

162

47 56 18

59 56 19

71 57 20

84 57 21

72 63

69 63

66 63

8 Wet open overheid structureel 9 Wet open overheid incidenteel 10 Overige taakmutaties

25

IU/DU/SU, waarvan 11 -Brede impuls combinatiefuncties/buurtsportcoaches (DU) 12 -Maatschappelijke begeleiding statushouders (DU) 13 -Kerkenvisies (DU) 14 -Overige IU/DU/SU 15 WOZ

WOZ-waarden mutaties WOZ-waardering en aanpassing rekentarieven 2022

0

126 63 36 25 3

80 63

17

10

7

3

-18 -18

115 115

204 -171 375

182 -194 376

170 -208 379

188 -193 381

23

292 0 -8 8

-198 -7 -191

-197 -6 -191

-199 -8 -191

-174 17 -191

-36 -36

191

318

383

386

85 106 1.138

85 233 769

85 298 544

85 301 444

16 Corona steunpakket, in totaal

Overig sociaal domein 17 Participatie (IU) 18 Voogdij/18+ (IU) Stelposten 19 Maatschappelijke begeleiding statushouders 20 Vrijval onderuitputting BCF cf 2019 21 Tegenboeking nominaal effect ivm cp's

Bruto nadeel (-)/ voordeel (+)

Stand meicirculaire 2021

9

1.538

30.490 32.097 31.482 31.284 31.336 31.740

Ontwikkelingen uitkeringsfactor Ad 1 Afrekening BTW-compensatiefonds over 2020 Het beroep op het BTW-compensatiefonds blijft in 2020 achter bij de beschikbare budgetten en wordt conform afspraak uitgekeerd aan de gemeenten. Ad 2 Overige ontwikkelingen uitkeringsfactor (o.a. afronding) Kleine verschillen en afronding. Ad 3 Accresontwikkeling in mei 2021, ujr 2022 t/m 2026 De uitkeringen uit het gemeentefonds hangen nauw samen met de uitgaven door de Rijksoverheid. Het gemeentefonds groeit of krimpt ook mee met de uitgaven van het Rijk, dit gaat aan de hand van de methode ‘samen de trap op en samen de trap af’. Wanneer het rijk meer uitgeeft wordt de omvang van het gemeentefonds groter. Deze verandering in de omvang van het gemeentefonds wordt ook wel het accres genoemd. In de meicirculaire zijn de accressen vanaf 2022 bijgewerkt. De lagere accressen zijn het gevolg van lagere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe werd aangenomen. Vanaf 2023 is het accres neerwaarts bijgesteld als gevolg van lagere rentelasten en EU-afdrachten door het Kabinet. Ad 4 & 5. Nominale ontwikkeling a.g.v. verleggen basisjaar & Nominale ontwikkeling vanaf 2023 In eerdere circulaires werd het jaar 2022 tegen constante prijzen (zonder indexatie) geraamd. Vanaf deze meicirculaire wordt uitkeringsjaar 2022 uitgedrukt in lopende prijzen. Hiermee verspringt het basisjaar.

Dit levert een voordeel op vanaf 2023.

Pagina 3 van 7

Bij de omrekening van de algemene uitkering naar constante prijzen doet zich een nadeel voor vanwege een ten opzichte van de septembercirculaire 2020 hogere prijsindex. Dit nadeel wordt grotendeels gecompenseerd door de in de septembercirculaire 2020 opgenomen stelpost (zie 21). Ad 6. Ontwikkeling uitkeringsbasis De berekening van de algemene uitkering bestaat uit een vermenigvuldiging van het aantal eenheden van alle maatstaven met het bijbehorende gewicht per maatstaf (aantal x hoeveelheid). De som van deze producten wordt de uitkeringsbasis genoemd. De ontwikkeling van de landelijke uitkeringsbasis laat een positieve reeks zien. De ontwikkeling van het aantal inwoners en bijstandsgerechtigden vanaf 2023 is ten opzichte van de decembercirculaire naar beneden bijgesteld: een nadeel voor de gemeente. Ad 7. Jeugdhulp In 2021 is € 428.000 ontvangen voor de aanpak van de problematiek in de jeugdzorg. Bij de voorjaarsnota heeft het kabinet voor het jaar 2021 € 613 miljoen beschikbaar gesteld voor acute problematiek in de jeugdzorg. Op dit moment zijn het kabinet en de VNG in gesprek over de uitkomsten van het advies van de Commissie van Wijzen. Over de uitkomst hiervan wordt voor 1 juli informatie verwacht. Het bedrag van € 613 miljoen voor 2021 komt bovenop de € 300 miljoen aan tijdelijke extra middelen die bij voorjaarsnota 2019 al beschikbaar is gesteld voor het jaar 2021.

Rondom de € 613 miljoen zijn bestuurlijke afspraken gemaakt tussen het Rijk en VNG. De € 613 miljoen valt in een aantal delen uiteen. Specifieke uitkeringen omvatten € 120 miljoen van de € 613 miljoen en worden verdeeld via specifieke uitkeringen (spuk’s) of op een andere gerichte wijze. Dit betreft: • € 50 miljoen voor tijdelijke uitbreiding van de crisiscapaciteit jeugd-GGZ; • € 50 miljoen voor het beter passend maken van accommodaties om de leefomstandigheden van kwetsbare jeugdigen te verbeteren (driemilieuvoorzieningen); • € 5 miljoen voor het ombouwen van separatieruimten in de gesloten jeugdhulp tot High Intensive Care Units; • € 15 miljoen voor de vereenvoudiging en verbetering van de jeugdbeschermingsketen (o.a. verbreding en verdere uitrol pilots vereenvoudiging Jeugdbescherming en doorbraakaanpak) Deze middelen zullen aan een beperkt aantal gemeenten of jeugdzorgregio’s uitgekeerd worden. Momenteel wordt dit nader uitgewerkt. Een klein deel van de middelen zal gebruikt worden voor landelijke coördinatie en activiteiten die centraal door het Rijk georganiseerd worden. Hierover zullen in een bestuurlijk overleg tussen Rijk en VNG nadere afspraken worden gemaakt. Ad 8. & 9.

Wet open overheid structureel & Wet open overheid incidenteel Deze initiatiefwet is op 26 januari 2021 door de Tweede Kamer aangenomen en beoogt de gehele overheid transparanter en toegankelijker te maken. Met dit wetsvoorstel geven de initiatiefnemers zowel de actieve als de passieve openbaarmaking van overheidsinformatie een nieuwe basis, verankeren zij het recht op toegang tot informatie wettelijk en beogen zij de informatievoorziening en informatiehuishouding van het Rijk en decentrale overheden te verbeteren. De Eerste Kamer dient nog een besluit te nemen over de WOO. Bij instemming van de Eerste Kamer zal de wet een halfjaar later in werking treden. Dit zal waarschijnlijk in het eerste kwartaal van 2022 zijn. De huidige Wet openbaarheid van bestuur (WOB) wordt ingetrokken bij de inwerkingtreding van de WOO. Vooruitlopend op de besluitvorming in de Eerste Kamer heeft het kabinet bij de kabinetsreactie op het rapport ´Ongekend onrecht´ van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag (POK) financiële middelen vrijgemaakt. Met de beschikbaarstelling van deze financiële middelen ondersteunt het Rijk gemeenten bij de implementatie en uitvoering van de WOO. De financiële middelen bestaan uit zowel incidentele als structurele middelen.

De incidentele middelen, voor de periode 2022 tot en met 2026 een bedrag van € 25 miljoen per jaar, zijn bestemd voor het verbeteren van systemen, het opleiden van medewerkers en het aanpassen van processen en de organisatie. De structurele middelen, € 21 miljoen in 2022, oplopend naar structureel € 42 miljoen vanaf 2026, zijn bedoeld voor de actieve openbaarmaking van de informatiecategorieën zoals genoemd in de WOO, het aanwijzen van een contactfunctionaris en het beheer en onderhoud van systemen. Ad 10. Overige taakmutaties Dit betreft de vergoedingen voor de taakmutaties onder de € 25.000.

Pagina 4 van 7

Integratie-, Decentralisatie- en Suppletie-uitkeringen Ad 11. Brede impuls combinatiefunctionaris/buurtsportcoaches Dit betreft de vergoeding die Wassenaar ontvangt voor de regeling brede impuls combinatiefunctionaris/buurtsportcoaches. De huidige regeling loopt tot 31 december 2022, de bijdragen zijn vastgezet tot en met 2022. Richting 2022 zal er in samenspraak met alle partijen die de bestuurlijke afspraken hebben ondertekend een evaluatie plaatsvinden over de wijze van voortzetting van deze regeling. Hierin wordt onder andere de wijze waarop de middelen voor de Brede Regeling Combinatiefuncties/buurtsportcoaches tot nu toe beschikbaar zijn gesteld betrokken. Deze vergoeding bestaat al sinds 2003 en heeft een structureel karakter. Ondanks dat de huidige regeling tot eind 2022 loopt, worden de baten geraamd tot en met eind 2025. Verder is ook aangegeven dat richting 2022 samenspraak plaatsvindt over de voortzetting van deze regeling. Als hier meer over bekend is wordt u ook geïnformeerd over het gevolg voor het bijbehorende lastenbudget, waarvoor op dit moment tot en met 2022 middelen zijn gereserveerd. Ad 12. Maatschappelijke begeleiding statushouders. Op basis van het werkelijk aantal begeleide inburgeringsplichtige asielmigranten in de periode tot februari van dit jaar wordt met de gemeente afgerekend via een decentralisatie-uitkering.

Tegenover deze verhoging staat onder de gemeentelijke stelposten een gelijke verlaging van de gemeentelijke raming voor deze post. In de gemeentelijke administratie wordt de per gerealiseerde ingeburgerde migrant te ontvangen € 2.370 budgettair neutraal verwerkt. Ad 13. Kerkenvisies Met de aanvraag van de decentralisatie-uitkering bij het Rijk komt met de meicirculaire eenmalig € 25.000 budget beschikbaar voor het opstellen van een kerkenvisie. Dit biedt een kans om in gezamenlijkheid met gemeenten, kerkeigenaren, erfgoedorganisaties en betrokken burgers het gesprek aan te gaan over de toekomst van alle kerkgebouwen in de gemeente. De kerkenvisie en het proces om er te komen is vormvrij. Daardoor is het mogelijk maatwerk te leveren vanuit de plaatselijke situatie, rekening te houden met lopende dossiers en geheel in de geest van de Omgevingswet de samenhang aan te brengen met andere maatschappelijke en ruimtelijke opgaves; te denken valt aan woningbouw, duurzaamheid, accommodatiebeleid en de nog op te stellen Omgevingsvisie. Doordat zelf het tijdspad bepaald kan worden is er ruimte om aan te sluiten bij specifieke vraagstukken die spelen rondom de omgang met religieus erfgoed. We trekken hierin samen op met Voorschoten.

Hierdoor kan een groter budget besteed worden aan het ontwikkeltraject waar we voor een groot deel met dezelfde stakeholders en dezelfde problematiek te maken hebben. Het resultaat is, dat in aansluiting op het bestaande beleid, een integrale, strategische visie op de toekomst van kerkgebouwen gerealiseerd kan worden, die in samenspraak met betrokkenen tot stand is gekomen. Dit budget is in de Voorjaarsnota 2021 aangevraagd bij uw raad onder Taakveld 5.5. Ad 14. Overige IU/DU/SU (integratie-, decentralisatie- en specifieke uitkeringen) Dit betreft de vergoedingen voor de IU, DU en SU onder de € 25.000. Wet Waardering Onroerende-Zaken Ad 15. WOZ In 2021 zorgt een lagere WOZ-waarde voor woningen en niet-woningen dan verwacht voor een lagere korting op de algemene uitkering. In het meerjarenperspectief blijft de waardeontwikkeling van het Wassenaarse vastgoed, ondanks de verwachte uitbreiding van het aantal woningen, achter bij de landelijke ontwikkelingen. De lagere korting heeft een positief effect op de algemene uitkering voor Wassenaar. Corona steunpakket, 4de tranche Ad 16. Corona steunpakket In de meicirculaire is de 4de tranche van de coronasteunpakketten verwerkt. Hiervan heeft € 23.000 betrekking op 2020 en € 292.000 op 2021. In de voorjaars- en najaarsnota wordt meer specifieke informatie opgenomen over Corona.

Pagina 5 van 7

Overig sociaal domein Ad 17. Participatie In de integratie-uitkering voor participatie is o.a. de uitkering voor de sociale werkvoorziening begrepen. Dit onderdeel wordt doorgesluisd naar de uitvoeringsorganisatie Kust-, Duin- en Bollenstreek. Mutaties op basis van actualisatie van de onderliggende aantallen van de sociale werkplaatspopulatie worden dan ook gecompenseerd. Ad 18. Voogdij/18+ Indexatie van het budget leidt tot een licht hogere uitkering in 2021. Voor de daarop volgende jaren wordt evenwel verdeeld op basis van de laatste historische gegevens (over 2020) en is sprake van een fikse korting. De invoering van het nieuwe woonplaatsbeginsel vindt plaats in 2022. Hiermee verschuift de verantwoordelijkheid van de zorg van naar schatting 20.000 jongeren over heel Nederland naar een andere gemeente. Zo gauw de invoering heeft plaatsgevonden kan het budget voogdij/18+ objectief verdeeld worden en wordt overheveling naar de algemene uitkering voorzien. Stelposten Ad 19. Maatschappelijke begeleiding statushouders Zie de toelichting onder ad 10. Ad 20. Vrijval onderuitputting BCF (BTW-compensatiefonds) De toezichthouder, de provincie, ziet er nauwlettend op toe dat de raming van de uit hoofde van de onderuitputting op het BTW-compensatiefonds (structureel) te verwachten baten niet hoger wordt geraamd dan de realisatie over 2020.

Voor Wassenaar betekent dit dat voor 2022 en verder € 225.000 zou kunnen worden geraamd in plaats van de tot nu toe opgenomen € 40.000. Voorzichtigheidshalve wordt in voor 2022 en latere jaren de behoudende € 125.000 geraamd, dit is een stijging van € 85.000 ten opzichte van huidige stand van de stelpost. Ad 21. Tegenboeking nominaal effect i.v.m. constante prijzen In de septembercirculaire deed zich een niet reëel voordeel voor wat de constante prijzen betreft, hiervoor is toen een stelpost getroffen om dit voordeel tegen te gaan. In de meicirculaire 2021 is geen sprake meer van dit voordeel en hierom kan de stelpost vervallen en creëert dit een voordeel. Reserveringen en verrekeningen Het in de eerste tabel berekende bruto effect van de meicirculaire dient gecorrigeerd te worden voor verschillende beschikbaar te stellen of te korten budgetten die daarmee buiten de algemene middelen blijven. In de tabel hieronder wordt het bruto-effect, netto gemaakt. De invulling van de reserveringen, bijv. uitvoering van de taken in het kader van de wet Open Overheid, worden bij de begroting 2022 nader toegelicht en ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Verleggen basisjaar (zit al in de kadernota) In de kadernota 2022 was al rekening gehouden met het verschuiven van het basisjaar van 2021 naar 2022 en daarmee een structureel hogere algemene uitkering van € 445.000. Omdat dit bedrag al opgenomen was in de kadernota, wordt deze gecorrigeerd op het bruto-effect van de meicirculaire.

Pagina 6 van 7

Reserveringen - Taakmutaties, Integratie- en decentralisatieuitkeringen & Corona De algemene uitkering is in algemene zin voor het grootste deel vrij besteedbaar. In de meicirculaire worden echter ook middelen opgenomen voor nieuwe overheidstaken, te weten de wet open overheid, danwel doorlopende tijdelijke taken, t.w. de combinatiefunctionarissen/buurtsportcoaches. De middelen die bij deze taken horen worden gereserveerd en naar verwachting bij de begroting 2022 onderbouwd aan de raad ter goedkeuring voorgelegd. Na goedkeuring door de raad worden deze middelen omgezet in een lastenbudget op het betreffende taakveld. De coronacompensatie is grotendeels vrij besteedbaar, echter voor de TONK (Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten) kunnen aanvragen binnen komen. Bij de najaarsnota zal daarom worden voorgesteld om deze middelen te reserveren om de kosten van deze aanvragen te dekken. Stelpost areaaluitbreiding In de jaren 2023, 2024 en 2025 wordt uitbreiding van het aantal woonruimten in Wassenaar voorzien. Voor de hierbij behorende hogere onderhoudsbudgetten zijn stelposten in de begroting opgenomen. Uitgangspunt voor de hoogte van de stelpost is 50% van de hoeveelheidsverschillen. Aangezien de hoeveelheidsverschillen in de meicirculaire 2021 een negatieve ontwikkeling tonen, wordt de stelpost verlaagd en geeft dit in de jaren na 2022 voordelen.

Met vriendelijke groet, het college van burgemeester en wethouders,

drs. H.I.P. Oppatja, gemeentesecretaris

drs. L.A. de Lange, burgemeester

Deze brief is digitaal vastgesteld. Hierdoor staat er geen fysieke handtekening in de brief.

Pagina 7 van 7