Bijlage 2. Maatregelmodule

Maatregelmodule

INTEGRAAL WATERKETENPROGRAMMA 2024-2028 LEIDSE REGIO

Versie Datum

09 24-08-2023

LEIDSE REGIO

Inhoud 1

INTEGRAAL WATERKETENPROGRAMMA (IWKP) ..................................................................6

1.1

Een integraal waterketenprogramma (IWKP) ................................................................................................6

1.2

Kapstok IWKp: De Waterketen ......................................................................................................................6

1.3

Opbouw IWKp en maatregelmodule..............................................................................................................7

1.4

Contactgegevens operationeel niveau ...........................................................................................................7

2

EVALUATIE IWKP 2019-2023 ........................................................................................................8

2.1

Draagvlak IWKp .............................................................................................................................................8

2.2

Stand van zaken Onderzoeksmaatregelen .....................................................................................................8

2.3 Stand van zaken Realisatie Maatregelmodule. ..............................................................................................9 2.3.1 Maatregelen Drinkwaterproductie ....................................................................................................................9 2.3.2 Functioneren Rioolstelsels...............................................................................................................................10 2.3.3 Kwaliteit Riolering ...........................................................................................................................................13 2.3.4 Kwaliteit gemalen ............................................................................................................................................13 2.3.5 Realisatie geplande maatregelen ....................................................................................................................13 2.4

Realisatie Maatregelen AWZI’s en AWTg’s...................................................................................................13

2.5

Realisatie Maatregelen? ..............................................................................................................................14

2.6

Personele Kwetsbaarheid ............................................................................................................................14

2.7

Conclusie .....................................................................................................................................................15

3

BESCHRIJVING AREAAL WATERKETEN LEIDSE REGIO .......................................................16

4 MAATREGELEN PER FUNCTIONELE DOELSTELLING: VEILIG STELLEN DRINKWATERPRODUCTIE ...................................................................................................................22 4.1

Doel en plaats in de waterketen ..................................................................................................................22

4.2 Beschrijving Functioneren Drinkwaterproductie ..........................................................................................22 4.2.1 Dunea ..............................................................................................................................................................22 4.2.2 Oasen ...............................................................................................................................................................22 4.3 Verbetermaatregelen Drinkwaterproductie.................................................................................................22 4.3.1 Dunea ..............................................................................................................................................................22 4.3.2 Oasen ...............................................................................................................................................................22 4.4

Beschrijving Huidige staat van onderhoud Drinkwaterproductie .................................................................22

4.5

Maatregelen Beheer en onderhoud Drinkwaterproductie ...........................................................................23 2

LEIDSE REGIO 4.5.1 4.5.2 4.5.3

Dagelijks onderhoud Drinkwaterproductie .....................................................................................................23 Groot Onderhoud Drinkwaterproductie..........................................................................................................23 Vervangingen Drinkwaterproductie ................................................................................................................23

4.6

Data en Databeheer Drinkwater ..................................................................................................................23

4.7

Onderzoeksmaatregelen Drinkwaterproductie ............................................................................................24

4.8

Onderzoeksmaatregel Volksgezondheid ......................................................................................................24

4.9

Bewust en duurzaam drinkwatergebruik .....................................................................................................24

4.10

Bodem en Water sturend ............................................................................................................................24

4.11

Waterscan ...................................................................................................................................................24

5

MAATREGELEN PER FUNCTIONELE DOELSTELLING: VOLKSGEZONDHEID .................25

5.1

Doel en plaats in de waterketen ..................................................................................................................25

5.2 Overnemen van afvalwater .........................................................................................................................25 5.2.1 Afvalwaterhoeveelheden nu en in de toekomst .............................................................................................26 5.2.2 Aanbodanalyse; theorie versus praktijk ..........................................................................................................27 Hydraulische belasting in theorie en praktijk (rioolvreemd water) ...........................................................................29 5.2.3 Aanbod analyse en maatregelen .....................................................................................................................30 5.3

Beschrijving Functioneren Riolering: Actualiteit Basis Rioleringsplan ...........................................................30

5.4 Beschrijving Functioneren Riolering: Bijzonderheden per gemeente ............................................................30 5.4.1 Leiden ..............................................................................................................................................................31 5.4.2 Leiderdorp .......................................................................................................................................................33 5.4.3 Oegstgeest .......................................................................................................................................................34 5.4.4 Zoeterwoude ...................................................................................................................................................36 5.4.5 Voorschoten ....................................................................................................................................................41 5.4.6 Wassenaar .......................................................................................................................................................42 5.5 Technische Staat Riolering ...........................................................................................................................44 5.5.1 Aanlegjaren Riolering

......................................................................................................................................44 5.5.2 Kwaliteit Riolering ...........................................................................................................................................44 5.5.3 Kwaliteit gemalen ............................................................................................................................................45 5.5.4 Kwaliteit Bergbezinkbassin/-leiding (BBB/BBL) ...............................................................................................45 5.5.5 Kwaliteit pers- en drukleiding ..........................................................................................................................45 5.5.6 Kwaliteit drukrioleringsunits ...........................................................................................................................45 5.6 Maatregelen Beheer en onderhoud gemeentelijke Riolering .......................................................................46 5.6.1 Dagelijks onderhoud ........................................................................................................................................46 5.6.2 Groot Onderhoud

............................................................................................................................................46 5.6.3 Vervangingen ...................................................................................................................................................47 5.7 Technische staat water ................................................................................................................................47 5.7.1 Oppervlaktewater............................................................................................................................................47 5.7.2 Waterspeelplaatsen ........................................................................................................................................47 5.7.3 Waterbouwkundige kunstwerken ...................................................................................................................47 5.8

Beschrijving Functioneren AWZI’s: Verwerking ............................................................................................48 3

LEIDSE REGIO 5.8.1 5.8.2 5.8.3 5.8.4 5.8.5

Inleiding ...........................................................................................................................................................48 Kring overstijgende ontwikkelingen ................................................................................................................48 Zuiveringskring Leiden Noord ..........................................................................................................................49 Zuiveringskring Leiden Zuidwest .....................................................................................................................53 Zuiveringskring Wassenaar (afvoer naar Delfland)..........................................................................................57

5.9

Onderzoeksmaatregelen AWZI: Verwerking ................................................................................................58

5.10

Onderzoeksmaatregelen Leidse regio planperiode 2024-2028 .....................................................................58

6

MAATREGELEN PER FUNCTIONELE DOELSTELLING: DROGE VOETEN ..........................60

6.1

Doel en plaats in de waterketen ..................................................................................................................60

6.2 Droge Voeten: Maaiveld ..............................................................................................................................60 6.2.1 Klimaat .............................................................................................................................................................60 6.2.2 Functioneren tijdens normale omstandigheden .............................................................................................60 6.2.3 Bekende Wateroverlastlocaties Leidse regio ..................................................................................................60 6.2.4 Communicatie Droge Voeten en klimaatadaptatie .........................................................................................61 6.3 Droge Voeten: Riolering ..............................................................................................................................61 6.3.1 Dimensionering rioolbuis.................................................................................................................................61 6.4 Droge Voeten: Grondwater .........................................................................................................................61 6.4.1 Droge Voeten: Nieuwbouw en grondwater ....................................................................................................61 6.4.2

Grondwatermeetnet .......................................................................................................................................62 6.4.3 Functioneren en Technische Staat Grondwatersysteem Leiden .....................................................................62 6.4.4 Functioneren en Technische Staat Grondwatersysteem Leiderdorp ..............................................................63 6.4.5 Functioneren en Technische Staat Grondwatersysteem Oegstgeest ..............................................................64 6.4.6 Functioneren en Technische Staat Grondwatersysteem Zoeterwoude ..........................................................64 6.4.7 Functioneren en Technische Staat Grondwatersysteem Voorschoten ...........................................................64 6.4.8 Functioneren en Technische Staat Grondwatersysteem Wassenaar ..............................................................65 6.5 Droge Voeten: Oppervlaktewatersysteem ...................................................................................................65 6.5.1 Voorkomen van afvoer van oppervlaktewater naar de AWZI en veiligheid ....................................................65 6.6 Maatregelen Droge Voeten: Hemelwaterafvoer ..........................................................................................65 6.6.1 Maatregelen Droge Voeten:

Maaiveld (afwatering) .......................................................................................65 6.6.2 Maatregelen Droge Voeten: Riolering .............................................................................................................66 6.6.3 Maatregelen Droge Voeten: Klimaat ...............................................................................................................66 6.6.4 Maatregelen Droge Voeten: Grondwater .......................................................................................................67 6.6.5 Maatregelen Droge Voeten: Oppervlaktewater ..............................................................................................68 6.6.6 Maatregelen Droge Voeten: kunstwerken ......................................................................................................68 6.7

Verbetermaatregelen die bijdragen aan Klimaatbestendigheid Maaiveld ....................................................69

7

MAATREGELEN PER FUNCTIONELE DOELSTELLING: LEEFOMGEVING EN MILIEU ....70

7.1

Doel en plaats in de waterketen ..................................................................................................................70

7.2

Lozing vanuit Riolering op oppervlaktewater (Waterkwaliteitspoor: Piekemissies) ......................................70

7.3

Ongerioleerde percelen ...............................................................................................................................70

7.4

Maatregelen Zwemwater, speelwater en waterspeeltoestellen ..................................................................70 4

LEIDSE REGIO 7.4.1 7.4.2

Maatregelen waterkwaliteit en gezondheid zwemwater................................................................................70 Maatregelen waterkwaliteit en gezondheid speelwater.................................................................................71

7.5 Maatregelen Onderhoud watergangen ........................................................................................................71 7.5.1 Taken en verantwoordelijkheden watergangen..............................................................................................71 7.5.2 Onderhoudsverordening en legger Rijnland ...................................................................................................71 7.6 Verbetermaatregelen Leefomgeving en Milieu ............................................................................................72 7.6.1 Algemeen.........................................................................................................................................................72 7.6.2 Terugwinnen van grondstoffen en energie uit afvalwater AWZI ....................................................................72 7.7

Bluswater ....................................................................................................................................................73

Bijlage 1 Kaart Watergebiedsplan Leidse Regio Bijlage 2 Prognose Nieuwbouwplannen Bijlage 3 Gegevens per Rioolgebied gesorteerd op Overnamepunt per Zuiveringskring Bijlage 4 Frequenties Dagelijks Onderhoud Bijlage 5 Overzicht onderhoudsmaatregelen planperiode Bijlage 6 Bekende wateroverlastlocaties Bijlage 7 Niet aangesloten panden Bijlage 8 Overzicht Overstorten Bijlage 9 Overzicht Hemelwateruitlaten Bijlage 10 Overzicht Contactpersonen Leidse Regio

5

LEIDSE REGIO

1

INTEGRAAL WATERKETENPROGRAMMA (IWKP)

1.1 Een integraal waterketenprogramma (IWKP) Dit programma gaat over de waterketen in de Leidse regio. De gemeenten Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest, Zoeterwoude, Wassenaar en Voorschoten maken samen met het hoogheemraadschap dit IWKp 2024-2028. Het volgt op het IWKp 2019-2023. Drinkwaterbedrijven Dunea en Oasen zijn geïntegreerd in dit programma. Het waterketenprogramma behandelt, met de omgevingsvisies als vertrekpunt, de watertaken. Dit zijn de gemeentelijke zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemel- en grondwater en het beheer van het stedelijk water. Hier hoort ook de zorgplicht van het waterschap voor het verwerken van afvalwater bij. Daarmee is het Basis Zuiveringsplan onderdeel van dit IWKp. Ook de drinkwaterbereiding en –levering is meegenomen. Het programma is vooral operationeel/tactisch van aard. Wel is er een doorkijk naar de gezamenlijke strategische ontwikkelagenda zoals nieuwe drinkwaterbronnen, klimaatadaptatie en terugwinnen van grondstoffen. Waarom Integraal? Het waterketenprogramma is integraal: •

•

• • •

het omvat de hele waterketen van regenval en verdamping, drinkwaterproductie, inzamelen en transport van afvalwater tot en met de Afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWZI) waar het afvalwater verwerkt wordt en teruggebracht in het oppervlaktewater; het legt de relatie tussen het bewust en duurzaam gebruik (terugdringen) van lokaal drinkwater (van 125 naar 100l/pp per dag) (kansen hergebruik hemelwater) en het betaalbaar houden van de drinkwaterproductie. Door de toename van woningen en bedrijvigheid dreigt de vraag het aanbod te overstijgen. Waarbij ook de snelle klimaatverandering een negatief effect heeft op de aanwezigheid van schoon water om drinkwater te produceren;; de maatregelen voor volksgezondheid, droge voeten en leefomgeving en milieu worden in dit programma op elkaar afgestemd; ook de financiële kanten worden vastgelegd door bestuurlijke vaststelling van de budgetten; vergunningen over de waterketen zijn hierdoor overbodig.

Aanleiding IWKP De aanleiding voor dit IWKp is tweeledig. De Leidse Regio wil doorgaan met de samenwerking van de afgelopen jaren (uit het Bestuursakkoord Water (2011)) en het eerste IWKp. De inzet blijft om kosten van riolering en zuivering minder te laten stijgen, kwetsbaarheid van taakuitoefening binnen de organisaties te verminderen en om de kwaliteit van dienstverlening te verbeteren. Ook de gezamenlijke innovatie naar een toekomstig en duurzaam systeem speelt hierbij een rol. De tweede aanleiding is de vernieuwing van het vorige IWKp 2019-2023 en de komst van de Omgevingswet. Door meer te werken met gezamenlijke doelen, worden investeringen beter op elkaar afgestemd en taken worden gecombineerd. Dit programma sluit daarmee aan bij de in juni 2016 afgesloten samenwerkingsovereenkomst in de regio Rijnland “Verbonden door water, werken aan later”. Binnen de samenwerking hebben alle partijen hun eigen taken en verantwoordelijkheden. Maar technisch is er sprake van één systeem: de waterketen. De gemeenten hebben taken (voorheen zorgplichten) voor afvalhemel- en grondwater. Het waterschap is verantwoordelijk voor de waterhuishouding en het verwerken van afvalwater. Drinkwaterbedrijven zorgen voor een duurzame veiligstelling van de drinkwatervoorziening. Geldigheidsduur en status De geldigheidsduur van het IWKp is van 1 januari 2024 tot en met 31 december 2028.

Het IWKp treedt in werking na vaststelling door het betreffende bestuur (college), het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap van Rijnland en de directie van Dunea en Oasen. Bij wijziging van inzicht kan tussentijds nieuwe vaststelling plaatsvinden. Ook de kostendekkingsplannen kunnen na onderling overleg altijd separaat worden vastgesteld. 1.2 Kapstok IWKp: De Waterketen Het IWKp heeft de waterketen als kapstok. Dit maakt de raakvlakken tussen de verschillende partijen in de waterketen helder. Juist op die raakvlakken zit de meerwaarde van het opstellen van een gezamenlijk programma. De waterketen is beschreven in hoofdstuk 2 van de Beleidsmodule. 6

LEIDSE REGIO

Figuur 1.2.1. De waterketen

1.3 Opbouw IWKp en maatregelmodule Het IWKP bestaat uit drie modules: Beleid, Maatregelen en Financiën. De modules zijn zelfstandig leesbaar en dienen ieder hun eigen doel. In de beleidsmodule staat het beleid (als verbijzondering van de Omgevingsvisie) voor de waterketen. Opgesplitst in de doelen volksgezondheid, droge voeten, leefomgeving en milieu. Veel is al in de Omgevingswet geregeld met de algemene zorgplicht, de specifieke zorgplicht en algemene regels. In de module Maatregelen zijn de taken voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater uitgewerkt in maatregelen. De investeringen, vervangingen, onderhoudsmaatregelen, inventarisaties en onderzoeken zijn opgenomen. Elke partij (gemeenten en hoogheemraadschap) heeft zijn eigen financiële module. Hierin staan de lokale ambities voor kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid maar ook de benodigde heffing voor het realiseren van deze ambities. Momentopname en dynamisch document Deze module is opgesteld op basis van informatie en inzichten die tijdens het opstellen van dit IWKp voorhanden waren en vormt een momentopname. In de planperiode voeren de waterpartners in de Leidse Regio gezamenlijk de in deze module weergegeven maatregelen uit. Hierdoor ontstaan doorlopend nieuwe informatie en inzichten. Het verkrijgen van inzicht in elkaars maatregelen en het hebben van vergelijkbare uitgangspunten bevordert de samenwerking.

De maatregelmodule vormt daarmee ook een belangrijke bouwsteen voor het hierop volgende IWKp met de planperiode 2029-2033. Areaal Het volledige areaal is beschreven in hoofdstuk 2 Areaal Waterketen. Uitwerking zorgplichten per hoofdstuk In deze module wordt aangesloten op de hoofdstukindeling van de beleidsmodule. De technische aspecten/maatregelen worden behandeld in hoofdstuk 4, 5 en 6. Veel voorzieningen in de afvalwaterketen en beheeractiviteiten zijn niet toegeschreven naar één zorgplicht, maar dienen verschillende zorgplichten. Dit is efficiënt. Maar komt ook doordat verschillende waterstromen bedoeld of onbedoeld met elkaar vermengd zijn. De technische staat van alle rioleringsvoorzieningen is om deze reden centraal beschreven in het hoofdstuk voor de zorgplicht stedelijk afvalwater. 1.4 Contactgegevens operationeel niveau Het is van belang dat de verschillende medewerkers van de waterpartners elkaar weten te vinden. In Bijlage 10 is een overzicht met contactgegevens opgenomen.

7

LEIDSE REGIO 2

EVALUATIE IWKP 2019-2023

2.1 Draagvlak IWKp Voor de ambtelijke samenwerking is het IWKp 2019-2023 een belangrijk brondocument gebleken. Het is het document waarin de gezamenlijke verbeteracties staan beschreven en de maatregelen die we gezamenlijk nemen in de waterketen. Het IWKp is ook een belangrijk naslagwerk dat vooral gebruikt wordt bij vragen (intern en extern) of wanneer we bij nieuwe ontwikkelingen willen weten hoe het ook alweer zat en of aanpassingen nodig zijn. Ook het onderling afgestemde beleid zoals opgenomen in de beleidsmodule is zeer waardevol voor samenwerken in de regio. Dit bevordert afstemming en maakt het makkelijker “elkaar te vinden”. Elk van de organisaties vindt snel terug wat we met elkaar afgesproken hebben. Ook is gebleken dat de procedures (ongerioleerde lozingen, afvalwaterprognoses, watertoets en droge voetentoets) goed werken en goede instrumenten zijn voor verbeteringen in de waterketen. In het kader van de samenwerking in de waterketen vinden regelmatig bestuurlijke overleggen plaats. Bestuurders spreken hun waardering uit over het hebben van een Integraal Waterketenprogramma met gedeelde uitgangspunten en doelen. Dit bevordert de samenwerking en maakt het makkelijker met elkaar af te stemmen. 2.2

Stand van zaken Onderzoeksmaatregelen Stavaza Onderzoeksmaatregelen IWKp 2019-2023

Nr

Gestart? Stavaza

Gereed

Mee naar 2024-2028?

1

Opstellen Afvoerstructuurplannen

Ja

Leiden heeft een concept afvoerstructuurplan opgesteld. Dit is basis voor het vervolg. Het afvoerstructuurplan is op het hele watersysteem van toepassing. Het brengt primair de opgaven en kansen van het watersysteem in beeld en legt deze uniform vast. Zo is het toekomstbeeld van het watersysteem geschetst; wat er met de kennis en ambities moet gebeuren om van het ‘huidige functioneren’ tot het ‘gewenste functioneren’ te komen.

Nee

ja

2

Verbeteren/inrichten meetnet riolering

Ja

Er is een meetplan voor de Leidse Regio opgesteld. De uitvoering hiervan moet verder uitgewerkt worden.

Nee

Ja

3

Invoeren Risicogestuurd beheer/Asset Management

Ja

FMECA voor 4 standaard gemalen uitgeveord. Op basis hiervan is een onderhoudsconcept opgesteld.

Nee

Ja

4

Data basis op orde: Onderzoek opzet en standaardisatie basisdata, invoeren GWSW

Ja

Er is ‘minimale dataset’ voor de vrijvervalleidingen en putten vastgelegd. De data is vastgelegd op basis van GWSW.

Nee

Ja

5

Waterloket verbeteren en Klachtenprocedure conform SufMeld 2.0

Nee

niet gestart, wordt in de komende planperode opgepakt

Nee

Ja

6

Leids Grondwatermodel regionaal maken

Ja

Het Leids grondwatermodel is opgesteld. Dit wordt regionaal gemaakt.

Nee

Ja

7

Opstellen rioolincidenten/calamiteitenplan

Ja

Gereed

Ja

n.v.t.

8

Beheer als 1: gezamenlijk beheer gemalen

Ja

zie regel 3 voor stand van zaken.

Nee

Ja

9

Onderzoek verkeerde aansluitingen DWA op HWA

Nee

niet gestart, Oegstgeest heeft wel al onderzoek uitgevoerd in Poelgeest.

Nee

Ja

10

Resultaten pilot intelligent pigging Rijnland delen

Ja

Gereed. De resultaten zijn in een presentatie gedeeld en besproken.

ja

N.v.t.

11

Deelnemen expertise inbrengen Stresstest Klimaatadaptatie

Ja

Gereed. Uitwisselen expertise op het gebied van klimaatadaptatie is een regelmatig terugkerend onderwerp

Ja

N.v.t.

12

Droog Weer Afvoer Analyse (DWAAS)

Ja

Gestart

Nee

Ja

13

Leeuwenhoek LBSP (Medicijnresten)

Ja

Loopt.

Nee

Ja

14

Opstellen hemelwaterverordening (nieuwbouw)

Ja

Gereed. Afhankelijk van de keuze uit te breiden naar bestaande bouw, komt dit terug in volgend IWKp

Ja

N.v.t.

15

DOFEMA

Ja

Gereed

Ja

N.v.t.

16

Gezamenlijk Dataportal

Ja

Er is een dataportal gemaakt. Momenteel wordt de data van de gemeenten gereed gemaakt om via het dataportal ontsloten te kunnen worden.

Nee

Ja

Tabel 2.2.1 Tussenstand opdrachten/onderzoeken Leidse Regio planperiode 2019-2023

Toelichting Gezamenlijk data portal- regel 16 van de tabel 2.2.1 Het traject kent twee sporen. 1.

Portal met volledig open statische data HHR heeft hiervoor het initiatief genomen en werkt aan de ontwikkeling van een Rijnland breed dataportal op

8

LEIDSE REGIO

2.

basis van GWSW1 data. Hiervoor is een roadmap vastgesteld, waarin met kleine stappen de portal wordt ontwikkeld en gemeenten worden geënthousiasmeerd om hun data te ontsluiten via de GWSW. In samenwerking met de gemeente Leiden is succesvol een “ongerioleerde percelen check” ontwikkeld. Met behulp van de openbare (GWSW) data kan daarmee een analyse uitgevoerd worden van de (potentieel) ongerioleerde percelen binnen een gemeente. Dynamische met dynamische (meet) data HHR is bezig om de dynamische (meet) data vanuit de gemeenten (afkomstige van diverse soorten telemetriesystemen) te ontsluiten op een gezamenlijke portal. Gemeente Leiden heeft opdracht gegeven aan de leverancier I-view en de leverancier van Aquaview om de ontsluiting van de dynamische data te automatiseren via een API. Dit heeft voor de Leidse Regio voordelen, omdat de hoofdposten van een van deze leveranciers is.

Toelichting Data op orde/ GWSW regel 4 van de tabel 2.2.1 Het project Data op Orde is gestart, met als doel het (eenduidig) bepalen en vastleggen van de minimaal benodigde data om alle voorkomende taken in het werkveld uit te kunnen voeren. Deze data wordt op basis van GWSW vastgelegd. Door het houden van interviews en een tweetal werksessies is er nu een 1e ‘minimale dataset’ voor de vrijverval leidingen en putten; vastgelegd in een rapport. Vervolgstappen zijn: •

•

•

“Minimale dataset” onderdeel maken van het beheerpakket Binnen de Leidse Regio wordt door Leiden, Leiderdorp, Oegstgeest en Zoeterwoude gebruik gemaakt van het beheerpakket GeoVisia. Met de leverancier wordt de ‘Minimale dataset’ besproken zodat deze software technisch kan worden getoetst en vervolgens geïmplementeerd kan worden binnen de software. Toetsen recente beheerdata gemeenten aan ‘minimale dataset’ incl. advies Per gemeente wordt de recente beheerdata getoetst aan de vastgestelde “minimale dataset” en wordt een advies opgesteld hoe te komen tot een zo volledig mogelijke en betrouwbare dataset, waarbij de aangegeven prioriteringen dienen als basis. Nadere uitwerking minimale dataset Leidse Regio In de opgestelde minimale dataset is alleen aandacht besteed aan de putten en strengen van het vrijverval stelsel. De minimale dataset wordt nog uitgebreid voor overige objecten zoals persleidingen, gemalen en randvoorzieningen.

Toelichting Risico gestuurd beheer/assetmanagement/Beheer als ware 1: gemalen regel 3 van de tabel 2.2.1 Er wordt onderzocht hoe we assetmanagement kunnen doorvoeren op de gemalen. Hierbij stellen we eerst een standaard onderhoudsconcept (OHC) van onze 4 standaard gemalen (vastgesteld bij Beheer als ware 1) op. Dit is inmiddels gereed. Om te komen tot de kritische prestaties indicatoren (KPI’s) van de gemalen is een analyse gedaan van de meetdata en zijn werksessie met betrokken medewerkers gehouden. Daarnaast is de hoofdfunctie en zijn de faalwijzen van de 4 standaard gemalen vastgelegd. Vervolgens zijn inschattingen gemaakt van de effecten van het falen van de functies van de vier gemalen. In combinatie met de ‘kans op falen’ is het risico conform het risicokader van de gemeente Leiden afgeleid. Per faalwijze is er ingeschat of de degradatie/faalwijze meetbaar is en of er sprake is van een variabel faalmoment. Met deze criteria kunnen we vervolgens, per faalwijze, een eerste opzet maken in het soort beheermaatregel/beheeradvies passend bij het risico. Op dit moment vindt al een vorm van risico gestuurd beheer gemalen plaats die komende planperiode verder uitgewerkt wordt en ingebed wordt in de planning van de te nemen maatregelen (Beheer als ware 1). 2.3

Stand van zaken Realisatie Maatregelmodule.

2.3.1 Maatregelen Drinkwaterproductie In de periode 2019 t/m 2023 is er binnen Dunea hard gewerkt om de drinkwaterlevering voor de toekomst veilig te stellen. De opgave voor de toekomst is in beeld gebracht: • • • •

Voldoen aan drinkwaterwet: waarborgen drinkwatervoorziening. Waterkwantiteit: voldoende water: om te voldoen aan de prognose voor de middellange termijn en lange termijn zijn extra waterbronnen nodig. Waterkwaliteit: goede kwaliteit drinkwater: om ook in de toekomst te blijven voldoen aan de eisen zijn nieuwe zuiveringstechnieken nodig. Continuïteit van de levering: om te blijven voldoen aan de continuïteit van de levering willen we minder afhankelijk worden van de grote rivieren en de ruimtelijke druk verminderen (o.a. op de transportleidingen).

1 Gegevens woordenboek stedelijk water

9

LEIDSE REGIO

Daarnaast is er een visie ontwikkeld voor het drinkwater in de toekomst: een duurzaam en robuust systeem met als eindbeeld een hybride drinkwaterproductie systeem. Enerzijds het “rivier-duin-systeem” en anderzijds een nieuw systeem gebaseerd op nieuwe zuiveringstechnieken (RO). Dat betekent: • •

optimalisatie van het Rivier-duinsysteem voor de korte termijn (tot 2030); ontwikkelen van nieuwe bronnen naast het bestaande Rivier-duinsysteem en inzetten van nieuwe zuiveringstechnieken (2030-2040); inzetten op waterbesparing; nauw samenwerken met partners om bronvervuiling te voorkomen.

• •

Realisatie geplande maatregelen Score Voortgang geplande Maatregelen Dagelijks onderhoud Groot Onderhoud Vervangingen 

= >80% gerealiseerd

Dunea

    = 60-80% gerealiseerd

 = <60% gerealiseerd

Uit bovenstaande tabel blijkt dat in de afgelopen planperiode het dagelijks onderhoud en het groot onderhoud conform planning is uitgevoerd. De coronaperiode heeft niet of nauwelijks invloed gehad op uitvoeringswerkzaamheden.

2.3.2

Functioneren Rioolstelsels

Leiden Algemeen Het Leidse rioolstelsel transporteert het afvalwater naar de twee zuiveringen van Rijnland, de Zuivering Noord en Zuivering Zuid-West. Het transporteren van afvalwater vindt grotendeels plaats door een zogenaamd vrij-verval stelsel. In het totale rioolsysteem zorgen een hoofdgemalen en wijkgemalen dat het afvalwater van “laag naar hoog” opgepompt wordt. Water uit het buitengebied (bijvoorbeeld Vlietweg) wordt middels kleine gemalen (drukriolering) getransporteerd.

Capaciteit Het Leidse systeem zit met het huidige aanbod van woningen en bedrijven bijna aan haar volledige capaciteit en zal zonder maatregelen, niet het afvalwater kunnen afvoeren van de geprognotiseerde ontwikkelingen. Om voor de 10

LEIDSE REGIO toekomstige ontwikkelingen ruimte/capaciteit in het huidige systeem te realiseren, wordt hydraulische capaciteit uitgewisseld voor biologische capaciteit (regenwater wordt afgekoppeld, en hiermee biologische capaciteit gerealiseerd). Leiden dient het huidige tempo van geplande afkoppelprojecten/wijkvernieuwingen te realiseren om voldoende biologische capaciteit voor geplande ontwikkelingen vorm te geven. Bij een Bui=8 circa 20mm neerslag in het uur, voldoet het hydraulisch systeem functioneren zonder dat dit overlast geeft. Bij hogere intensiteiten neerslag wordt de overlast in bepaalde gebieden groter. Zeker de laag gelegen delen en onderbemalingsgebieden zijn gevoelig voor wateroverlast bij de extreme hoeveelheden neerslag. Leiden heeft in 2019 een BRP “Basis Rioleringsplan” afgerond. In het plan wordt het hydraulisch, biologisch en milieutechnisch functioneren van het rioolsysteem berekend. Tevens wordt een analyse gemaakt voor het voorspellend vermogen van het systeem, werkt het systeem zoals het wordt berekend. Aansluitend is op basis van berekeningen inzichtelijk gemaakt hoe het staat met de klimaatrobuustheid→ het systeem belasten met extreme neerslag.

OAS Leiden heeft afgelopen periode een aantal optimalisaties afvalwaterstroom studies (OAS) uitgevoerd om meer inzicht te krijgen in het functioneren van het totale rioolsysteem en hiermee het systeem-functioneren te verbeteren. In het LBSP, stroomgebied gemaal Geregracht en het systeem functioneren Voorschoten/Leiden zijn OAS studies uitgevoerd. Hiermee is veel inzicht verkregen, waarna aansluitend vervolgacties zijn benoemd.

Leiderdorp Algemeen Het Leiderdorpse rioolstelsel transporteert het afvalwater naar het afvalwater Transport Gemaal (AWTG) Engelendaal. Het transporteren van afvalwater vindt grotendeels plaats door een zogenaamd vrij-verval stelsel. In het totale rioolsysteem zorgen wijkgemalen dat het afvalwater van ‘laag naar hoog’ opgepompt wordt. Hierbij loost het gemaal Mauritssingel en Ericalaan direct in het AWTG Engelendaal. Capaciteit Het huidige rioolstelsel voldoet hydraulisch aan bui=8 20mm neerslag per uur. Bij hevigere buien kan er overlast ontstaan in bepaalde gebieden. Zeker de laaggelegen (lees zetting gevoelige) gebieden zijn gevoelig voor water op straat (hinder) of wateroverlast. Het huidige BRP van Leiderdorp is van 2015. In de komende planperiode stellen we een nieuw BRP op, waarin het hydraulisch, biologisch en milieutechnisch functioneren van het rioolsysteem worden berekend. Vooraf aan het BRP moet het huidige rekenmodel worden geoptimaliseerd. Om dit te kunnen spiegelen aan de praktijk worden metingen uitgevoerd in het rioolstelsel. Wijkvervangingsplan Gemeente Leiderdorp heeft een wijkvervangingsplan waarin verschillende wijken integraal worden vervangen. Hierin wordt ook het rioolstelsel vervangen waarin een aparte buis voor het hemelwater met een capaciteit bui=10 34 mm wordt aangelegd.

Daarnaast wordt er ook op maaiveld niveaumaatregelen genomen om regenwater te bergen, infiltreren of af te voeren. Hiermee zorgen we ervoor dat er zo min mogelijk regenwater afgevoerd wordt via het ATWG-gemaal richting de zuivering. Hiermee creëren we (biologische) capaciteit op de zuivering om het aanbod van afvalwater van nieuwbouwwoningen aan te kunnen.

Oegstgeest Algemeen Het oudste onderdeel van het Oegstgeester stelsel ligt in de wijk Oudenhof en is ruim 60 jaar oud. Daarnaast zijn er enkele strengen van oudere leeftijd. Nagenoeg het gehele stelsel loost via het gemaal aan de Voscuyl naar de zuivering in Katwijk. Kleine delen aan de Noordwestzijde zijn aangesloten op het stelsel van de gemeente Katwijk. Alleen de wijk Poelgeest gaat naar de zuivering in Leiden Noord. Vanaf de jaren 80 in de vorige eeuw is er veel riool vervangen en voorzien van hemelwaterriolering. Veel regenwater is wat betreft de verharding dan ook afgekoppeld van het DWAstelsel. In de komende planperiode wordt in de wijk Oudenhof het rioolstelsel vervangen. Ook hier wordt het regenwater afgekoppeld, waarbij ook de voorzijde van het dakvlak van woningen en appartementen wordt meegenomen. Hydraulisch In de afgelopen periode is het BRP opgesteld en vastgesteld. Hieruit blijkt dat theoretisch het stelsel niet geheel voldoet aan de gestelde normen van bui 8 in dwa en 10 in hwa. De praktijk bevestigt echter niet de theorie. Onjuiste data in het beheerssysteem zou hiervan de oorzaak kunnen zijn. In de komende planoperiode komt er meer aandacht om omissies op te sporen. Biologisch milieutechnisch

11

LEIDSE REGIO Ook is geconstateerd dat de emissie niet wordt overschreden als gerekend wordt met de geïnstalleerde gemaalcapaciteit van gemaal Voscuyl . De emissie wordt overschreden als gerekend wordt met de normcapaciteit van dit gemaal Ook dit verdient nog een nader onderzoek nadat de onjuiste data is opgespoord en verwerkt. Afvoerstructuurplan Het afvoerstructuurplan is nog niet opgesteld, mede door de ontbrekende data zoals geconstateerd naar aanleiding van de conclusie in het BRP.

Zoeterwoude Algemeen: Het rioolstelsel van Zoeterwoude voert af richting Het Hoogheemraadschap gemaal aan de Loethe, hiervandaan wordt het, door het HHvR, verpompt richting Zuivering Zuid-West in Leiden. Capaciteit: In 2021 hebben we het bestaand BRP geactualiseerd en de daaruit voortgekomen maatregelen voor verbetering van het stelsel zijn inmiddels uitgevoerd. Dit betrof o.a. het aanpassen van overstorten en verbeteren van de werking van de gemalen en drukriolering. Door de aanpassingen die in de afgelopen jaren zijn gedaan door afkoppeling tijdens het vervangen van riolering en het optimaliseren van de afvoer hoeven we minder afvalwater af te voeren naar de zuivering en is er meer berging gerealiseerd in het stelsel. Een punt van zorg in Zoeterwoude-Rijndijk is nog de duiker die aangelegd moet worden tussen de Nijverheidsweg en de Elffenbaan zodat oppervlaktewater sneller naar de Elffenbaan kan en de druk op het watersysteem in de Grote Polder vermindert.

Voorschoten Gemeente Voorschoten heeft al jaren problemen met het afvoeren van het stedelijk (afval)water richting de AWZI van Hoogheemraadschap Rijnland. Vooral wanneer het regent geeft dit grote problemen, met overstort van afvalwater op de oppervlaktewateren binnen de gemeente tot gevolg. Om tot een structurele oplossing te komen zijn er de afgelopen jaren diverse onderzoeken en berekeningen gedaan. Voor nu is er samen met Hoogheemraadschap Rijnland gekozen om een tijdelijke overstort te realiseren langs de Korte Vliet, om het afvalwater bij stagnatie van de afvoer daar over te storten, in plaats van binnen de dorpskern. Dit is een eerste stap die gemaakt wordt om de problemen binnen het beheergebied van gemeente Voorschoten aan te pakken. Zo wordt er ook een centrale persleiding aangebracht om het afvalwater beter te kunnen sturen en om optimaal gebruik te kunnen maken van de buffercapaciteit van het stelsel. Ook wordt bij de renovaties en herinrichting van woonwijken het hemelwaterstelsel afgekoppeld, zodat dit minder belasting geeft op het stelsel. Van de acties uit het vorige BRP en IWKP is niet alles uitgevoerd door het gevolg van de vele wisselingen van personeel (wethouders etc). Hierdoor zijn veel projecten stilgevallen of zelfs helemaal niet uitgevoerd.

Dit heeft ertoe geleid dat Voorschoten een achterstand heeft in het op peil houden van de robuustheid van het rioolstelsel. Op dit moment is gemeente Voorschoten bezig om alle aandachtpunten te inventariseren en te prioriteren, om zo te werken naar een goed en robuust werkend rioolstelsel.

Wassenaar Voor Wassenaar is er geen evaluatie van het IWKP 2019-20232, maar een evaluatie van het vGRP 2017-2021. Algemeen: Het overgrote deel van Wassenaar is voorzien van een gemengd rioolstelsel. Het gemengde rioolstelsel bestaat uit drie hoofdbemalingsgebieden die via een centrale persleiding afvoeren naar gemeente Den Haag. Het afvalwater wordt via het stelsel van Den Haag afgevoerd naar RWZI Houtrust. Daarnaast zijn er nog diverse kleine bemalingsgebieden aanwezig.

Capaciteit:

2 Wassenaar heeft alleen de Beleidsmodule 2019-2023 vastgesteld

12

LEIDSE REGIO De gemeente Wassenaar ligt voor het overgrote deel in het beheergebied van Hoogheemraadschap Rijnland, de riolering voert echter via het stelsel van Den Haag af naar RWZI Houtrust van Hoogheemraadschap Delfland. De afvoer vindt plaats via de drie eindgemalen Van Zuijlen van Nijveltstraat (1.550 m³/uur), Backershagelaan (240 m³/uur) en Stoeplaan (460 m³/uur). De totale afvoercapaciteit richting de zuivering bedraagt 2.250 m³/uur.

2.3.3 Kwaliteit Riolering De geplande rioolinspecties zijn uitgevoerd. De hieruit voortvloeide maatregelen zijn uitgevoerd of in een uitvoeringsplanning opgenomen. Er zijn geen grote afwijkingen of calamiteiten door instortingen geweest. 2.3.4 Kwaliteit gemalen De hoofdgemalen waren bedrijfszeker. Alle gemalen zijn aangesloten op een centraal meldsysteem. Storingen zijn binnen de gestelde norm verholpen. 2.3.5

Realisatie geplande maatregelen

Score Voortgang geplande Maatregelen

Leiden

Dagelijks onderhoud Groot Onderhoud Vervangingen  = >80% gerealiseerd

  

Leiderdorp

Zoeterwoude Oegstgeest

  

  

 = 60-80% gerealiseerd

  

Voorschoten Wassenaar

  

  

 = <60% gerealiseerd

Uit bovenstaande tabel blijkt dat in de afgelopen planperiode het dagelijks onderhoud en het groot onderhoud conform planning is uitgevoerd. De coronaperiode heeft niet of nauwelijks invloed gehad op uitvoeringswerkzaamheden. De rioolvervangingen worden steeds meer integraal aangepakt waarbij zowel de ondergrond als bovengrond wordt (her)ingericht en rekening wordt gehouden met klimaatadaptie en biodiversiteit. In Leiden gebeurt dit bijvoorbeeld via de duurzame wijkvernieuwingen. 2.4

Realisatie Maatregelen AWZI’s en AWTg’s

Zuiveringskring Leiden Noord Op AWZI Leiden Noord is sinds 2022 een poederkooldoseerinstallatie (PACAS) in bedrijf voor het verwijderen van medicijnresten. Gedurende de eerste twee jaar loopt een onderzoeksprogramma om de optimale instellingen (doseerhoeveelheid en doseerpunt in het zuiveringsproces) vast te stellen. Voor dit project is gebruik gemaakt van de bijdrageregeling “Zuiveren medicijnresten” van het ministerie van I&W. Insteek is het “lerend implementeren” – waterschappen gaan aan de slag met grootschalige demonstratie installaties- van verschillende technieken, wisselen hun ervaringen uit en leren zo voor de volgende projecten. In 2022/2023 is de sliblijn grootschalig gerenoveerd. Vooral het renoveren en opnieuw in gebruik nemen van de tweede slibgistingstoren heeft grote impact. Hiermee kan weer meer slib worden vergist en meer biogas worden geproduceerd. De open slibcontainers zijn vervangen door een gesloten slibsilo voor geurloze verlading van het slib. De renovatie van awtg Engelendaal (Leiderdorp) is in 2021 afgerond. Zuiveringskring Leiden Zuidwest AWZI Leiden Zuidwest is in 2017/18 grootschalig gerenoveerd. Vervolgens is het niet gelukt om de voorbezinktank op een goede manier in bedrijf te nemen. Momenteel wordt gewerkt aan een oplossing om het zuiveringsproces weer optimaal te laten verlopen en meer slib te kunnen vergisten.

De realisatie is voor 2025 gepland. 2.5 Realisatie Maatregelen? De onderhoudsmaatregelen aan gemalen en leidingen voor afvoer van hemelwater en grondwater zijn uitgevoerd. De aanpak van de wateroverlastlocaties en ongerioleerde percelen is grotendeels gelukt. Hieronder wordt dit toegelicht. 13

LEIDSE REGIO

Leiden De wateroverlastlocatie Julianastraat-Anna Paulownastraat is opgelost in combinatie met de integrale wijkvernieuwing Noorder Kwartier Oost. Van de ongerioleerde panden is de locatie “de Vink” Vinkweg 1-3 nog niet aangesloten. Op deze locatie is een ontwikkeling gepland en aansluiting wordt hierin meegenomen. De woonboten op de Haarlemmerweg zijn nog niet aangesloten vanwege een vertraging in het project Haarlemmerweg (Bezwaar raad van Staten). Ook loopt in samenwerking met het Waterschap een “Ongerioleerde Percelen Check”. Hieruit volgt nog aanvullend veldonderzoek en mogelijk nog één of meer tot dusver onbekende ongerioleerde percelen. Leiderdorp De wateroverlastlocatie aan de Laan van Berendrecht is opgelost. Oegstgeest Aanpak wateroverlast locaties In de Polder Oudenhof (Oranjepark) zijn hemelwaterriolen gelegd in combinatie met een ondergrondse duiker tussen de watergangen. Er is een nieuwe watergang in de Spaargarenstraat gerealiseerd in combinatie met nieuwbouw. Dit met als doel om de polderpeilen beter te kunnen beheersen en water op straat te voorkomen. Het hoogheemraadschap heeft één van de poldergemalen vervangen. Aanpak mogelijk ongerioleerde percelen In de achterliggende periode heeft aandacht aan ongerioleerde panden niet de prioriteit gekregen.

Zoeterwoude De rioolvervanging en het afkoppelen van het hemelwater op de wateroverlastlocatie Zonnegaarde is gereed. De “ongerioleerde percelencheck” is nagelopen en gemelde locaties bleken onjuistheden in de data, deze data wordt bijgewerkt bij het HHvR en de gemeente. Voorschoten De aanpak van overlastlocatie Leidseweg is gestart in 2022 met het deel Leidseweg Zuid. Hier is de gehele openbare ruimte opnieuw ingericht, incl. het scheiden van het riool. Dit heeft de problemen gedeeltelijk verholpen. De gemeente verwacht bij het uitvoeren van het overige deel van de Leidseweg dat het probleem voor 80% verholpen is. Voor de wijk Adegeest geldt dat hier de herinrichting start in 2023, waarna de problemen verholpen zullen moeten zijn. Voor de wijk Noord-Hofland geldt dat er nader onderzoek moet plaats vinden. Op de Middelgeestlaan en Starrenburglaan worden in 2023 aanpassingen gedaan aan het HWA-stelsel. Deze wordt gescheiden van het DWA. Het gemaal en de inlaat wordt dichtgezet langs de Vliet. Ook zal de overstortmuur van DWA naar HWA verhoogd worden, om geen vuiluitstoot te genereren bij stijging van het waterpeil. Wassenaar Wassenaar kent twee mogelijke wateroverlast locaties, namelijk Molenplein en Santhorstlaan. Deze twee locaties hebben een laag maaiveld t.o.v. het naastgelegen gebied.

Mogelijke oplossing voor wateroverlast is inmiddels theoretisch berekend in het plan ‘Herberekening hydraulisch functioneren rioolstelsel Wassenaar 2023’. Rijnland De droge-voetentoets voor Leiden en Zoeterwoude zijn aansluitend op de nieuwe BRP’s van deze gemeenten uitgevoerd. Voor Leiden is de analyse voor afkoppelruimte overgenomen in een eerste afvoerstructuurplan (wijk Lammenschans). Er is een roadmap opgesteld voor het ontwikkelen van het dataportaal/databureau. De ongerioleerde percelen-check is het eerste onderdeel wat voor alle gemeenten is uitgewerkt.

2.6 Personele Kwetsbaarheid Halverwege 2019 heeft de Leidse Regio een onderzoek uitgevoerd naar de personele kwetsbaarheid; de zogenaamde Branchestandaard van Rioned. Hiermee is in beeld gebracht in welke mate kennis en competenties beschikbaar zijn om invulling te geven aan de gemeentelijke watertaken. Om de bevindingen te versterken is aanvullend onderzoek uitgevoerd: de bekendheid met nieuwe ontwikkelingen is in beeld gebracht en de huidige formatie is afgezet tegen de minimaal benodigde formatie op basis van landelijke uitgangspunten. 14

LEIDSE REGIO

Uit de bespreking van de resultaten van de kennis- en competentiescan kwam naar voren dat de Leidse regio er goed voor staat. De samenwerking draagt daar sterk aan bij door kennis te delen en gezamenlijk plannen te formuleren. Er worden geen grote witte vlekken geconstateerd. De formatie is wel een belángrijk punt van aandacht gebleken. Deze lijkt ruim onder het noodzakelijke niveau te liggen. Voor het aanpakken van nieuwe dossiers is dus eerder uitbreiding dan verschuiving van taken nodig. Van belang is ook dat de bestaande gemeentelijke watertaken om verdere professionalisering vragen en daarmee dus een claim leggen op de reeds beperkte formatie. Daarnaast is de afgelopen periode gebleken dat het moeilijk is professionals uit de markt los te weken wanneer er vacatures ontstaan. Soms kunnen deze met tijdelijke inhuur opgevangen worden. Dat betekent niet alleen kwetsbaarheid door onder bemensing maar door vele wisselingen waardoor “gaten” in de kennis en het collectieve geheugen kunnen ontstaan. Het rapport van de Branchstandaard concludeert verder dat er sprake is van een goede en open samenwerking. Werkgroepleden weten elkaar goed te vinden. Er zit energie in de samenwerking. Een samenwerking die verder uitgebouwd kan worden om kennis en competenties in de regio te versterken en daarmee het beheer verder te professionaliseren en nieuwe uitdagingen op te pakken.

Ook corona heeft een negatief effect op de samenwerking gehad. De onderlinge contacten verlopen anders en daarmee ook de afstemming. Ook de vertaalslag naar de werkvloer of aannemers verliep anders tijdens corona en de lockdowns. Tot slot heeft ook de ontvlechting van de Werkorganisatie Duivenvoorde een effect op de samenwerking. Dat betekent personeelswisselingen en inwerkperiodes binnen de samenwerking. Verder is Wassenaar nu volledig toegetreden tot de Leidse Regio (voorheen alleen de beleidsmodule gezamenlijk). 2.7 Conclusie De conclusie is dat de samenwerking binnen de Leidse Regio goed is verlopen. Het IWKp 2019-2023 heeft hier een belangrijke bijdrage aan geleverd. De geplande werkzaamheden zijn grotendeels uitgevoerd. Bijna alle onderzoeksmaatregelen zijn gestart. Een aantal is afgerond. Gezien het lange termijn karakter van een aantal onderzoeksmaatregelen was het te verwachten dat deze zouden doorlopen in het volgende IWKP. Zowel bestuurlijk als ambtelijk is het draagvlak voor een gezamenlijk IWKp hoog en wordt ook in de volgende planperiode de samenwerking geborgd met een nieuw IWKp 2024-2028. Wel is de beschikbare formatie een belangrijk aandachtspunt. Ook de afgelopen periode is gebleken dat we op dat gebied kwetsbaar zijn.

Bij vertrek van collega’s is het moeilijk nieuw personeel aan te trekken en het betekent ook dat veel kennis verloren gaat die opnieuw opgebouwd moet worden. Borgen dat het werk door kan gaan en de maatregelen uitgevoerd worden, heeft veel flexibiliteit en inzet gevraagd van de collega’s in de waterketen. Door het samenvoegen van de hoofdposten ontstaat wel de mogelijkheid tussen de collega’s om elkaar te helpen, vervangen en ondersteunen. Tijdens de planperiode 2024-2028 onderzoeken we hoe we de samenwerking verder kunnen door ontwikkelen en de effecten van personele kwetsbaarheid met elkaar kunnen opvangen.

15

LEIDSE REGIO 3

BESCHRIJVING AREAAL WATERKETEN LEIDSE REGIO

1. Areaal Drinkwaterbereiding Drinkwaterbereiding en levering wordt in de Leidse Regio verzorgd door Dunea en Oasen. De Leidse regio ontvangt drinkwater vanuit de afgedamde Maas bij Brakel via pompstation Katwijk in de duinen van Berkheide. Het drinkwater van Oasen is vooral afkomstig van zuivering De Steeg in Langerak en voor een klein deel van zuiveringsstation Rodenhuis in Ammerstol. Het wordt geleverd via een pompstation en de Slagader (hoofdleiding).

Figuur 2.1.1 Proces Waterzuivering Dunea

In onderstaande tabel staat het areaal drinkwaterbereiding. Omschrijving

Aantal

Eenheid

Dunea Inlaten Afgedamde Maas

1

Stuks

Lagedrukpompen Afgedamde Maas

3

Stuks

Microzeven

6

Stuks

Hogedrukpompen Afgedamde Maas

2

Stuks

Snelfilters (Bergambacht)

24

Stuks

Transportpompen (hoge druk BAL 1&2)

9

Stuks

Rivierwatertransportleiding (Som BAL1&2)

100

km

Onthardingstanks Schev., Katwijk & Monster

13

Stuks

Poederkooldosering

5

Stuks

Zandfilters (snelfilters)

48

Stuks

Zandfilters (Langzaam)

35

Stuks

Reinwaterkelders

9

Stuks

Reinwaterpompen

19

Stuks

Tabel 3.1.1. Areaal Drinkwaterproductie

2. Areaal Distributie Drinkwater Het drinkwater wordt geleverd via het transport en distributienet aan bewoners en bedrijven. De hoeveelheid drinkwater per gemeente wordt niet gemeten. Dunea produceert 80 miljoen m3 water op jaarbasis. Gemiddeld gebruik een klant (bewoner) ligt op 45 m3 per jaar. Areaal Drinkwaterdistributie: • • • • • •

Drie drinkwater productielocaties Katwijk, Scheveningen en Monster. In totaal goed voor 80 miljoen m3 drinkwater Voor de Leidse regio wordt het drinkwater vanaf pompstation Katwijk geleverd; Twee voorzuiveringslocatie Brakel en Bergambacht; Twee rivierwatertransportleiding voor het transport van voorgezuiverd rivierwater naar de duinen; De drinkwatertransportleidingen van de zuiveringsinstallaties naar de verschillende gemeenten en wijken diameter 400 mm en groter; De hoofdleidingen takken af van transportleidingen en liggen in de openbare ruimte onder stoepen en wegen en verspreiden het drinkwater in een wijk, diameter 50 mm t/m 300 mm; De aansluitleidingen takken af van de hoofdleiding en daarna wordt het verbruik gemeten via de watermeter e huiswatermeters. Voor woonhuizen is de gemiddeld diameter 25 mm en voor bedrijven kunnen deze groter zijn. 16

LEIDSE REGIO

Omschrijving

Aantal

Eenheid

Dunea Drinkwatertransportleiding

287

Km

Hoofdleiding

4545

Km

Aansluitleiding

584350

stuks

Drinkwatertransportleiding

24

Km

Hoofdleiding

148

Km

Aansluitleiding

16500

stuks

Oasen

Leiden

Leiderdorp

Oegstgeest

Zoeterwoude

Voorschoten

Wassenaar

Dunea

7.266.000m3

nvt

1.207.500

n.v.t.

1.285.200

1.759.000

Oasen

n.v.t

1.417.500 m3

n.v.t

498.750

n.v.t.

n.v.t.

Tabel 3.2.2. Areaal Drinkwatertransport en distributievolume

3. Ontstaan Afvalwater (Transformatie van drinkwater naar afvalwater) Bewoners en bedrijven verbruiken drinkwater en lozen stedelijk afvalwater op het riool. Ook valt hemelwater op verhard oppervlak (openbaar en particulier). Dit hemelwater wordt ook verwerkt. Zie ook paragraaf 4.2 4. Inzamelen, vasthouden/bergen en transporteren Dit is het inzamelen, vasthouden/bergen van afvalwater via een gemengd (afvalwater met hemel- en grondwater) en via een gescheiden (afvalwater en apart hemel- en grondwater) stelsel en vervolgens het transporteren van afvalwater naar de zuivering. Het gescheiden hemel- en grondwater wordt direct naar het wateroppervlak geleid (afgekoppelde verharding). Dit is een taak die vooral door de gemeenten uitgevoerd wordt.

17

LEIDSE REGIO Areaal Inzamelen en transport afvalwater A. Riolering Aantal Bemalings/stromingsgebieden Lengte vrijverval gemengd (km) Lengte vrijverval vuilwater (km) Lengte vrijvervalhemelwater verbeterd gescheiden (km) Lengte vrijvervalhemelwater gescheiden (km) Lengte andere voorzieningen hemelwater (zoals wadi's, goten, greppels, bermen, infiltrerende verharding) (km) Lengte persleidingen rioolstelsels (km) Lengte drukriolering rioolstelsels (km) Lengte drainageleidingen in actief beheer (inclusief drainageverzamelleidingen; niet: bouwdrainage) Aantal kolken (machinaal te reinigen) Aantal kolken (handmatig te reinigen) Aantal berg(bezink)voorzieningen in uw stelsel Totaal volume (in m3) van de berg(bezink)voorzieningen Aantal externe overstortputten in het vwa/gemengd stelsel Aantal bemeten overstorten Aantal pompunits in een drukriolering

Leiden 9 333 44 44

Leiderdorp

110

20

41.536 2.180 173 29 59

9.388 229 1 500 58 19 74

Aantal gemalen in het vrijvervalstelsel in beheer bij de gemeente Lengte persleidingen in beheer bij de gemeente exclusief persleidingen van de mechanische riolering Elektrische schuiven Vacuumriolering (m) aantal units in vacuumriolering aantal gemalen in vacuumriolerings stelsel

148

22

34

12

11 -

-

Zoeterwoude 16 23 5 0 13

76 15 28 23

-

3

34 -

12 2

Oegstgeest 28 75 8 1 46

Voorschoten 13 74 17 1 26

Wassenaar 3 122 4 27 nvt

Totaal 69 702 93 29 179

0,3

0,1

7 2

5 12

8

50

onbekend

5

193

2.350 300 1 275 21 13 193

7.200 938 3 1.950 30 2 15

7.600 770 2 905 45 5 89

9.677 589 7 2.346 62 nvt 132

77.751 5.006 14 5.976 389 68 562

17

35

16

21

259

12

8

12

2

80

4.000 52 1

-

-

nvt nvt -

11 4.000 52 1

12 21

2 30

3 72 67

Tabel 3.4.1. Areaal Inzamelen en transport afvalwater

Bijzonderheden inzamelen en transport afvalwater: • •

de Leidse Universiteit en het Leids Universitair Medisch Centrum (BioSciencepark) lozen hun afvalwater op het Afvalwatertransportgemaal (AWTG) Voskuilen in Oegstgeest . Dit afvalwater gaat naar AWZI Katwijk. de gemeente Wassenaar verzamelt, bergt en transporteert het afvalwater naar 3 eindgemalen van Rijnland.

5. Lozing op Oppervlaktewatersysteem. De verbinding met het oppervlaktewatersysteem zijn de overstorten uit het riool (bij hevige buien) en afvloeiend hemelwater (bij afgekoppeld verhard oppervlak via regenwateruitlaten) op het oppervlaktewater. Rijnland heeft voor het waterpeil in het oppervlaktewater peilen vastgelegd in een peilbesluit. Areaal Lozing op oppervlaktewatersysteem In onderstaande tabel staat het areaal op hoofdlijnen weergegeven. Meer informatie over de overstorten staat in bijlage 8 Overstorten en bijlage 9 Hemelwateruitlaten. Areaal Lozing oppervlaktewater Aantal overstorten (gemengd) Aantal hemelwateruitlaten aan het hemelwaterriool van een (verbeterd) gescheiden stelsel Aantal hemelwateroverstorten aan het hemelwaterriool van een (verbeterd) gescheiden stelsel Totaal aantal in de gemeente aanwezige IBA's en septic tanks (ongeacht wie eigenaar is en wie het beheer uitvoert) Aantal IBA's en septic tanks in eigendom van de gemeente Aantal bemeten overstorten gwa/dwa/hwa Infiltratiebuizen (m) Verhard Oppervlak gemengd (ha) Verhardoppervlak Afgekoppeld (ha) Infiltratiebuffervoorziening (m3)

Leiden 173

Leiderdorp Zoeterwoude Oegstgeest Voorschoten Wassenaar 58 21 26 46 62

70

51

25

14

55

-

-

14

4

3

25

-

-

5

10

6

-

-

-

-

-

-

-

29 534 17 -

19 126 57 -