Bijlage 1c - RES 1.0 Rotterdam-Den-Haag begrippen

1

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrippen

Begrippen

2

Begrip

Uitleg

aardwarmte

Zie: geothermie.

acceptatie

Het als legitiem aanvaarden van een ontwikkeling, zonder hier noodzakelijkerwijs voorstander van te zijn.

aftapwarmte

Warmte uit een bedrijf, waarbij sprake is van een verlies van energie om deze warmte te produceren. Deze warmte is niet CO2-vrij.

atelier(s)

(Kennis)bijeenkomst(en) waarin is gewerkt aan de inhoudelijke ontwikkeling van deze RES.

aquathermie

Benutting van warmte of koude uit water. Voorbeelden zijn oppervlaktewater (TEO), afvalwater (TEA) en drinkwater (TED). Deze warmte of koude kan worden gebruikt om gebouwen mee te verwarmen of koelen.

biogas

Mengsel van biomethaan met circa 30-50% CO2 en een laag gehalte andere gassen zoals H2S (waterstofsulfide). Het is een product van vergisting van biologisch materiaal.

biogrondstoffen

Grondstoffen van biologische oorsprong. Voorbeelden zijn bermmaaisel, mest, houtsnippers etc.

Carbon Capture and Storage (CCS)

Opvangen en opslaan van CO2 in de ondergrond.

Carbon capture and utilisation (CCU) Opvangen van CO2 en gebruiken als grondstof voor bijvoorbeeld brandstoffen en plastics. cascaderen

Trapsgewijs inzetten van warmte om het zo efficiënt en hoogwaardig mogelijk te gebruiken. Bijvoorbeeld: water met een hoge temperatuur (ca. 70 °C) gebruiken om slecht geïsoleerde huizen te verwarmen. Het daarna tot midden-temperatuur (ca. 50 °C) afgekoelde water gebruiken voor andere toepassingen, zoals het verwarmen van beter geïsoleerde huizen.

Consortium

– In de uitvoeringslijn Warmte – De energieregio Rotterdam Den Haag samen met EBN en Invest-NL, heeft een opdracht verleend voor een scenariostudie aan het Consortium van Royal HaskoningDHV, Gradyent en Fakton.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrippen

Begrippen

3

Uitleg

doelbereik

De hoeveelheid duurzame energie (in GWh) die potentieel kan worden opgewekt in zoekgebieden, om zo bij te dragen aan de landelijke doelstelling van 35 TWh duurzame energie in 2030.

draagkracht van het landschap

De mate waarin inpassing van duurzame elektriciteitsproductie in het landschap kan plaatsvinden, waarmee de ruimtelijke kwaliteit van dat landschap behouden blijft of versterkt wordt. Dit betekent niet dat overal waar draagkracht is, deze benut zal worden. De draagkracht van verschillende typen landschap is beschreven in verhaallijnen.

draagvlak

Positieve houding of steun t.o.v. een doel, principiële keuze of concreet besluit.

duurzame brandstoffen

Moleculen die als energiedrager gebruikt worden, waarbij netto geen CO2 wordt uitgestoten over de gehele keten. Fossiele brandstoffen met inzet van Carbon Capture and Storage (CCS) zijn uitgesloten.

elektriciteit

Een verschijnsel waarbij beweging van elektronen zorgt voor overdracht van energie. Met de term ‘elektronen' wordt vaak verwezen naar elektriciteit.

elektrolyse/elektrolysers

Chemisch proces waarmee water, door middel van elektriciteit, wordt opgesplitst in waterstof en zuurstof.

energiebron

Energiebronnen zijn bijvoorbeeld de zon, de wind, bodemwarmte, fossiele brandstoffen en uranium.

energiedrager

De stoffen aardgas en waterstofgas of het verschijnsel elektriciteit dat energie van de ene plek naar een andere plek brengen. In deze RES wordt de energiedrager ‘warm/heet water’ aangeduid met ‘warmte’. Energiedragers die door het eindverbruik een vlam behoeven, worden in deze RES aangeduid als brandstoffen.

energie-efficiëntie

Niet meer energie gebruiken dan nodig is.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrip

Begrippen

4

Uitleg

Energieperspectief 2050

Sinds begin 2018 werken 23 gemeenten, 4 waterschappen en de provincie, samen met deskundigen van netbeheerders, maatschappelijke organisaties en ondernemingen, aan een duurzaam energiesysteem. Dit heeft in juni 2019 geresulteerd in de uitgave "Energieperspectief 2050", die een toekomstbeeld geeft met als leidend principe ‘betaalbaar, betrouwbaar, veilig, schoon en voor iedereen’. Met een RES 3.0 voorzien we ook een evaluatie van het Energieperspectief 2050.

energiesysteem

Alle onderdelen die zorgen voor de opwek, omzetting, opslag, distributie, transport en gebruik van energie. Zowel technische onderdelen (bijvoorbeeld windmolens, leidingen, warmtepompen) als economische, culturele en institutionele aspecten (bijvoorbeeld prijs, regelgeving en toezicht).

financiële participatie

Investeren in en/of voordeel ervaren van de opbrengsten van een energieproject. Dit kan door middel van mede-eigenaarschap, waardoor omwonenden via een vereniging of coöperatie meeprofiteren van het energieproject. Of via financiële (risicodragende) deelname van omwonenden in de vorm van bijvoorbeeld aandelen, certificaten of obligaties.

geothermie

Gebruik van warmte uit de diepe ondergrond vanaf 500 meter en dieper. Voor het verwarmen van huizen, gebouwen, kassen en lichte industrie. Ook wel aardwarmte genoemd.

groengas

Biogas dat is opgewerkt tot aardgaskwaliteit.

hernieuwbare bron

Energiebronnen die niet eindig zijn, zoals zon en wind. Daarmee het tegenovergestelde van fossiele brandstoffen, die wél eindig zijn oftewel ‘op raken’.

hoogstedelijk

Gebied met intensief en meervoudig ruimtegebruik en met veel functies (wonen, winkels, kantoren, voorzieningen, infrastructuur, ov) op een klein oppervlak. Soms ook dichtstedelijk genoemd.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrip

Begrippen

5

Uitleg

hoogwaardige energie

Energie die efficiënt kan worden ingezet, zoals elektriciteit, brandstoffen en warmte op (zeer) hoge temperatuur. Laagwaardige energie is vooral warmte op lagere temperatuur.

inclusiviteit

Een toestand waarbij geen sprake is van uitsluiting van mensen of organisaties op wat voor gronden dan ook.

kton

Kiloton; Maat voor de energie die vrijkomt bij een energetische gebeurtenis.

laagwaardige energie

Energie die niet efficiënt kan worden ingezet; vooral warmte op lagere temperatuur.

lokale warmtebron

Warmtebronnen met een lagere leveringstemperatuur (onder 70 °C), die minder geschikt zijn als bron voor regionaal warmtetransport.

natuur

Gebieden met een Natura 2000- of Natuur Netwerk Nederland (NNN)-status.

niet-stuurbare energiebron

Energiebron die niet naar believen aangezet kunnen worden. Het opwekken van elektriciteit uit zonne- en windenergie is alleen mogelijk wanneer de zon schijnt en de wind waait. Warmte opwekken uit restwarmte is alleen mogelijk wanneer de industriële processen die restwarmte produceren, doorgaan.

omzetting

Overdracht van energie van de ene energiedrager naar een andere. Bij omzettingen gaat een deel van de energie verloren als warmte. Soms kan deze lagetemperatuurwarmte alsnog nuttig ingezet worden.

participatieladder

Algemeen gehanteerde indeling van participatieniveaus: 1. Informeren/op de hoogte houden; 2. Raadplegen; 3. Adviseren; 4. Coproduceren; 5. Meebeslissen.

pauzelandschappen

Landschappen van een tijdelijk karakter; gereserveerd voor een andere functie. Voor deze landschappen is een andere bestemming gepland, in de nabije of verre toekomst.

pijplijn (projecten)

Reeds geplande projecten. Voor wind zijn het de projecten met de status ‘bouw in voorbereiding’. Voor zon zijn het de projecten waarvoor een SDE-subsidie is aangevraagd, waarbij in de berekeningen van de regionale inzet rekening is gehouden met een realisatiekans van 60%.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrip

Begrippen

6

Uitleg

procesparticipatie

Betrokkenheid in het ontwikkelproces van beleid of strategie. Voor de mate of vorm van betrokkenheid wordt de participatieladder aangehouden.

projectparticipatie

Alle betrokkenheid in de ontwikkeling, bouw en exploitatie van een project. Zowel procesparticipatie als financiële participatie.

regionale warmtebron

Warmtebronnen met een hoge leveringstemperatuur (boven 70 °C) die in aanmerking komen voor (regionaal) transport.

restwarmte

Warmte die vrijkomt in het productieproces, en die zonder verbinding met een warmtenet ongebruikt terecht zou komen in lucht of water. Het is daarmee een restproduct. Er wordt geen extra energie gebruikt om deze warmte te produceren. Bij pure restwarmte wordt geen extra CO2 uitgestoten in het productieproces.

RSW

Regionale Structuur Warmte, de officiële naam van het onderdeel warmte in de Regionale Energiestrategie.

ruimtelijk-energetische

Bouwstenen uit het Energieperspectief 2050 waarin specifieke combinaties tussen landschap (ruimte),

ontwerpprincipes

functie van het landschap en inpassing van duurzame elektriciteitsproductie beschreven staan, inclusief aandachtspunten en randvoorwaarden.

temperatuur van warmtenetten: – hogetemperatuur-

Hogetemperatuur (HT): warmtenetten tussen de 70 en 90 °C.

– middentemperatuur-

Middentemperatuur (MT): warmtenetten tussen de 55 en 70 °C.

– lagetemperatuur-

Lagetemperatuur (LT): warmtenetten tussen de 30 en 55 °C.

toekomstbestendig energiesysteem Energiesysteem dat tijdens en na de veranderingen door de energietransitie blijft functioneren. TVW

Transitievisie Warmte, opgesteld door gemeenten.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrip

Begrippen

7

Uitleg

TWh

Terawattuur; eenheid voor energie. In het Klimaatakkoord wordt gesproken van 35 TWh. In dat kader zowel als in deze RES gaat het dan om TWh per jaar.

uitvoeringslijn(en)

De inhoudelijke hoofdonderwerpen van de RES. Op basis van deze thema’s is de organisatie voor de ontwikkeling van deze RES ingedeeld. De uitvoeringslijnen zijn Warmte, Elektriciteit, Brandstoffen, Communicatie/Participatie en Energiesysteem.

vergassing (superkritische)

Chemisch proces waarbij biomateriaal bij hoge temperatuur wordt verwerkt. Dit proces is nog innovatief. Een recente innovatie is superkritische vergassing. Dit proces heeft veel hogere rendementen dan de bestaande vergistingsmethoden waardoor minder biogrondstoffen nodig zijn. En er kan gebruikgemaakt worden van biogrondstoffen met een lagere energie-inhoud, zoals grassen.

synfuels

Synthetisch geproduceerde brandstof. Bijvoorbeeld synthetische-kerosineproductie door CO2 en groene waterstof samen te voegen. Synthetische kerosine heeft dezelfde eigenschappen als kerosine, maar is niet van fossiele oorsprong. Synfuels is een innovatieve techniek en momenteel nog erg duur.

warmte

Met de term ‘warmte’ bedoelen we in deze RES warm water dat via een warmtenet wordt vervoerd van een warmtebron (bijvoorbeeld geothermie of restwarmte) naar de eindgebruiker (bijvoorbeeld woningen of glastuinbouw). Deze warmte wordt gebruikt om gebouwen op te warmen en tapwater te verwarmen. Hiermee kan de aardgasketel worden vervangen.

warmtegebied

Aaneengesloten gebied waar warmtenetten een geschikte oplossing kunnen zijn.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrip

Begrippen

8

Uitleg

waterstof:

Het lichtste gas op aarde. Het komt nauwelijks voor in de natuur en is geen energiebron, maar een energiedrager.

grijze -, blauwe -, groene -

Het kan worden geproduceerd uit aardgas of door middel van elektrolyse. Grijze waterstof wordt gemaakt uit fossiele bronnen en hierbij komt CO2 vrij. Blauwe waterstof is grijze waterstof waarbij de CO2 wordt opgevangen en via Carbon Capture and Storage (CCS) wordt opgeslagen in de ondergrond. Groene waterstof wordt gemaakt uit hernieuwbare elektriciteit door middel van elektrolyse.

WEQ

Woningequivalent. Jaarlijks warmteverbruik in GJ van een gemiddelde woning.

zoekgebied

Gebied waarin kansen zijn gevonden voor de inpassing van duurzame elektriciteitsproductie. Hier vindt verder onderzoek plaats om de regionale inzet te concretiseren.

RES Rotterdam Den Haag 1.0

Begrip