Achtergrondinformatie Haaksbergen - presentatie werksessie gemeenteraad 27 juni 2019

EEN TOEKOMSTBESTENDIG EN ZELFSTANDIG HAAKSBERGEN

RAADSBIJEENKOMST GEMEENTE HAAKSBERGEN DIEDERIK HOMMES, JORDI DE VREEDE

27 JUNI 2019

Wat gaan we doen? Advies vervolg / plan van aanpak

Hoofdlijnen rapport Vragenronde

Netwerkgemeente Dialoog Introductie & afronding

Verandertraject

Hoofdlijnen rapport

3

Aanleiding Regiegemeente Haaksbergen

2017 Motie verkenning verdere 2017 Visie Haaksbergen samenwerking 2030 2016 Bestuurs monitor

2018 Onderzoek Rijnconsult

(25-1-2017) Motie fracties LH, CDA, D66, PvdA, VVD en GGH over richtinggevende uitspraken over de toekomstbestendigheid van de gemeente Haaksbergen, inhoudende: “Draagt het college op de mogelijkheden van verdere samenwerking met andere Twentse gemeenten en/of private partijen, gericht op een zelfstandige regiegemeente Haaksbergen, te verkennen en hierover voor de Kadernota 2018 aan de raad te rapporteren.” 4

Doel & vraagstelling

• Wat vraagt het van de gemeente (bestuur en organisatie) een toekomstbestendige zelfstandige regiegemeente te zijn?

5

Denklijn

6

Toekomstbestendigheid en zelfstandigheid 1. 2. 3. 4. 5.

6.

Strategie en visie: Is er een helder beeld van die uitdagingen in het gebied en een visie op hoe de gemeente daarmee om wil gaan? Ja, maar nog niet doorvertaald Financiën & risicobeheersing: Is er sprake van een gezonde financiële positie? Verbeterd, maar kwetsbaar Intern samenspel: Is er een krachtig bestuur? Nog niet: samenspel raad-college-ambtelijke organisatie kan beter Bedrijfsvoering: Is er een robuuste ambtelijke organisatie? Nog niet: basis nog nog niet op orde, veel versnippering, zwakke plekken, te hard gesneden in ambtelijke organisatie Extern samenspel: Is er een goed functionerend samenspel met lokale en regionale partners, waarbij de gemeente haar doelen kan realiseren? Redelijk samenspel, wel wisselend beeld Krachtige lokale gemeenschap: Is er een lokale gemeenschap met voldoende sociale cohesie en draagkracht? Ja

7

Bestuurlijke/ ambtelijke fusie Regiegemeente: sturen op prestaties, beperkte eigen dienstverlening

Netwerkgemeente: samenwerken op multi-levels

Uitvoeringsgemeente: focus op primaire processen dicht bij de inwoner 8

Samenwerking 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Hoe ziet de bestuurlijke visie op de rol van de gemeente eruit? Wat zijn de bestuurlijke ambities? Welke uitdagingen kent de gemeente? Welke mogelijkheden biedt de omgeving als het gaat om beschikbare partners? Wat is de kernkwaliteit van het bestuur? Wat is de kernkwaliteit van de ambtelijke organisatie?

9

Conclusie • Regiegemeente kan een toekomstig perspectief zijn voor Haaksbergen • • •

vergt een stevige investering zal (te) veel vragen van de veranderkracht van bestuur en organisatie past niet in de politiek-bestuurlijke cultuur van Haaksbergen, zie wetenschappelijke reflectie

• Uitvoeringsgemeente is een reëel scenario • •

onderdelen van de uitvoering terughalen ook dat is een stevige investering, die wij niet aanraden.

• De netwerkgemeente lijkt daarmee het best passende scenario

10

Netwerkgemeente - Het doel van een netwerkorganisatie is om samen met anderen beter/slimmer/sneller maatschappelijke doelen te bereiken. - De gemeente werkt samen op verschillende schaalniveau’s - Per taak wordt de juiste schaalgrootte (in de samenwerking) bepaald. - Redenering vanuit taak → welke waarde willen we leveren aan onze inwoners? →pragmatisch: kunnen we het zelf nog? - ja - ja, door samen te werken met anderen - nee: overdracht taak naar ander

11

Aanbevelingen voor Haaksbergen als netwerkgemeente 1. 2. 3. 4. 5.

Versterk de bedrijfsvoering door deze onder te brengen bij Enschede of Hengelo Op de andere organisatieonderdelen: intensiveer samenwerking met omliggende gemeenten Ga verder met professionaliseren regievoering op samenwerking Basis in organisatie op orde brengen: investeren in mensen en ICT Werk aan een besturingsfilosofie om te komen tot een effectief samenspel tussen raad-college-ambtelijke organisatie

12

Besturingsfilosofie

13

Vragenronde Drietallen (zelf samenstellen, fracties mixen): dialoog over het rapport 1.

Wat herkent u in het rapport?

2.

Welke aanbevelingen spreken u het meeste aan?

3.

Welke vragen heeft u?

4.

Waar maakt u zich het meest zorgen over?

5.

Waar kijkt u naar uit?

Resultaat: - Korte terugkoppeling van het gesprek - Max. twee vragen formuleren voor plenaire beantwoording

14

Impressie gesprek

Vragen

15

Netwerkgemeente

16

Wat op welke schaal?

1. Lokaal: gemeentelijk niveau / wijkniveau: wat willen we voor en samen met onze inwoners/bedrijfsleven/maatschappelijke organisaties organiseren? 2. Subregionaal: Samenwerking tussen enkele gemeenten, maar niet alle gemeenten in de regio: in ieder geval bedrijfsvoering overdragen naar Enschede of Hengelo, op andere taken samenwerking zoeken met omliggende gemeenten 3. Regionaal: Twente: Omgevingsdienst geeft kansen 4. Bovenregionaal: samenwerking tussen meerdere regio’s

17

Netwerkgemeente Consequentie voor college - Actieve rol in regio, Overdracht bedrijfsvoeringsonderdelen Intensiveren samenwerking omliggende - kunnen schakelen gemeenten tussen verschillende schaalniveau’s Alliantievaardigheden/regievoering: investeren, - Vertalen visie 2030 naar ondersteuning bestuurders in de regio actieplannen Naast basis op orde brengen

Consequentie voor organisatie

-

Consequentie voor raad

-

Consequentie voor samenleving

Ontwikkelen competentie toezicht op samenwerkingsverbanden Leidend in ontwikkeling besturingsfilosofie (in samenspraak) Kaders stellen en daarop sturen Verbinding met de samenleving: ophalen publieke waarden

Dagelijkse/eenvoudige vragen lokaal Specialistische vragen bovenlokaal Samenwerken met de gemeente op lokale thema’s

18

Gesprek over netwerkgemeente In 4 groepen (zelf samenstellen, fracties mixen) 1.

Welke verandering moet de raad doormaken om een goede bijdrage te kunnen leveren aan de netwerkgemeente Haaksbergen?

2.

Op welke wijze moeten we de samenleving betrekken bij de ontwikkeling naar de netwerkgemeente?

3.

Welke opdracht en kaders wilt u het college meegeven voor de verdere uitwerking?

Resultaat: vastleggen op flip-overs en terugkoppelen

19

Opbrengst gesprek netwerkgemeente

Raad Houding: Positieve grondhouding, benoemen gemeenschappelijke overeenkomsten, vertrouwen in elkaar Competenties: Strategische sturing/kaderstelling, sturen op hoofdlijnen, durven keuzes te maken Vaardigheden: luisteren Randvoorwaarden: structuur commissies aanpassen

Samenleving Nog verder uit te werken. Denkrichting: Proces: transparante communicatie/informatie, gesprekken met uiteenlopende groepen op manier die past bij die groep (ook digitaal), Inhoud: inzetten op wederzijde samenwerking, open staan voor initiatieven uit samenleving

Opdracht college • Procesplan/routekaart met als ingrediënten business cases, P&O analyse, indicatoren, programma van eisen, scenario’s • Bedrijfsvoering snel oppakken • Help raad met samenspel 20 • Kwaliteit voor kwantiteit

Verandertraject

21

Verandersporen • Raad/college/ambtelijke organisatie: samenspel verbeteren door traject besturingsfilosofie (RAAD): > 2de helft 2019 • Visie 2030 vertalen naar actieprogramma (COLLEGE) > 2de helft 2019 • Intensiveren samenwerking met omliggende gemeenten (COLLEGE) > 2019-2021 • Uitvlechting bedrijfsvoeringsonderdelen (COLLEGE) > realisatie uiterlijk 31-12-2020 • Basis op orde: investeren in mensen en ICT (COLLEGE) > gereed uiterlijk 31-12-2020

22

Randvoorwaarden -

Steun raad voor ontwikkeling naar netwerkgemeente Veranderkracht bijschakelen Medewerkers goed betrekken bij uitwerking Investering in traject. Kostenraming €600.000 gedurende twee jaar, deels terug te verdienen door kostenbesparingen na overdracht bedrijfsvoeringstaken > inhuur veranderkracht: 150K > overdracht bedrijsfvoeringsonderdelen: 250K > begeleiding raad: 50K > investeren in ontwikkeling mensen 150K

-

Investering in ICT en uitbreiding vaste formatie pro memorie

23

Volgende stap

Voorstel van college voor plan van aanpak snel na de zomer

24