049 Bijlage 1. Themasessie dd 9 april 2024 - Burgerberaad Wassenaar door Moventem

THEMASESSIE BURGERBERAAD WASSENAAR

Burgerberaad principes door Robin Koster strategisch adviseur publieke sector, mede-oprichter en directeur Moventem deskundige burgerberaad- & -panels

Hier komen we straks op terug!

Wat is jouw belangrijkste

vraag over een burgerberaad?

3

Aanleiding: uw motie ➢ Breed gedragen wens in Wassenaar voor verbetering van leefbaarheid en verkeersveiligheid, vooral rond scholen, sportverenigingen en zorgvoorzieningen.

➢ Sluipverkeer tegengaan kan de leefbaarheid verbeteren. ➢ Belang van brede belangenafweging: aanrijtijden hulpdiensten, openbaar vervoer en bereikbaarheid voor ondernemers.

➢ Zienswijzen op concept Wegencategoriseringsplan delen met burgerberaad. ➢ Burgerberaad-advies zwaarwegend meenemen bij opstellen definitief Wegencategoriseringsplan, voorleggen aan gemeenteraad.

4

EVA ROVERS BURGERBERAAD OP DE KAART

Burgerberaden in het buitenland

Augsburg, corona 2020

België, partijfinanciering, 2023

Spanje, klimaat 2022

Zweden, voedsel 2023

Duitsland, AI in de zorg, 2023

Ierland, drugsbeleid 2023 7

Er gebeurt veel in Nederland, geen totaaloverzicht Pilot gemeentelijke burgerfora VNG/ BZK

O.a. deze burgerberaden van Moventem

1. Gemeente Heemstede (afval)

✓ Almere (omgevingsvisie)

2. Gemeente Helmond (nog niet bekend)

✓ Gemeente Arnhem (afval)

3. Gemeente Leiden (schone energie) 4. Gemeente Nijmegen (klimaat) 5. Gemeente Roosendaal (schaalsprong)

✓ Gemeente Deventer (klimaat) ✓ Provincie Drenthe (wonen) ✓ Provincie Gelderland (klimaat)

6. Gemeente Texel (schone energie en landschap)

7. Gemeente Zoetermeer (afval) 8. Gemeente Zwolle (klimaat) TIP: Landelijke conferentie burgerfora VNG/ BZK 13 juni ‘24

✓ Provincie Utrecht (windenergie) Nationaal burgerforum Klimaat- en energiebeleid ✓ Als deskundige geadviseerd over het ontwerp 8

Het burgerberaad (burgerforum/ citizens assembly) ➢ Zeer intensieve vorm van burgerparticipatie ➢ Geen vervanging van, maar aanvulling op representatieve democratie

➢ Gelote groep inwoners, goede afspiegeling van de samenleving, onafhankelijk zelf in regie

➢ Advies wordt opgevolgd door de politiek, tenzij er zwaarwegende redenen zijn om dat niet te doen: mandaat, ‘omgekeerde bewijslast’

➢ Informatie van onafhankelijke deskundigen én belangengroepen (alle geluiden van belang!)

➢ Focus op dialoog in plaats van debat 9

Opzet van “onze” burgerberaden Er is geen blauwdruk ➢ Gemiddeld 50 tot 175 deelnemers (via aselecte tweetrapsloting) ➢ Deelnemers komen zo’n 3 tot 7 keer bij elkaar ➢ Doorlooptijd 18 tot 24 weken (beraadsdag duurt 4 tot 6 uur) ➢ Geen inmenging van buitenaf → je doet mee als individu ➢ Onafhankelijke moderatie en gespreksleiding ➢ Advies aan de overheid (lokaal, regionaal, provinciaal, nationaal)

Er zijn wel hoofdstappen ➢ Stap 1: Kennismaken met elkaar ➢ Stap 2: Kennismaken met het onderwerp ➢ Stap 3: Experts raadplegen en delibereren ➢ Stap 4: Adviezen opstellen ➢ Stap 5: Stemmen 10

Burgerberaad Moventem

11

De zeven vinkjes voor een onderwerp

✓ Er wordt een ambitieuze en open vraag gesteld

✓ Gemeente heeft bevoegdheid over het onderwerp ✓ Er is brede interesse in de samenleving ✓ Er moeten keuzes worden gemaakt ✓ En er zijn geen duidelijke "juiste" keuzes ✓ Nieuwe benaderingen kunnen ontstaan ✓ Gemeente geeft mandaat aan het burgerberaad

X Er is een technische oplossing vereist X Er enkel "ja" of "nee" antwoord nodig is. X Om draagvlak te scheppen voor voorgenomen beleid en reeds beslist is

X Er onmiddellijke actie nodig is. X Als er weinig tot geen beleidsruimte is X Vlak voor verkiezingen X Gebrek aan politiek commitment 12

Cruciaal: mandaat ➢ De gemeenteraad beslist achteraf of advies wordt overgenomen (primaat), maar geeft vooraf duidelijkheid over de opvolging van het advies (mandaat).

➢ Bindend is een burgerberaad nooit; de grondwet staat dat niet toe. ➢ De gemeenteraad kan dus besluiten het advies geheel of gedeeltelijk over te nemen. ➢ Je maakt vooraf afspraken onder welke voorwaarden je afwijkt van advies (scope).

➢ Je formuleert een plan van opvolging, waarin je als politieke opdrachtgever aangeeft: ❖ Wanneer je inhoudelijk reactie geeft op het advies (bijv. 2 maanden na afloop de reactie en 6 maanden na afloop een update); ❖ Hoe je een monitorgroep van deelnemers op de hoogte zal houden (bijv. om de paar maanden met gemeente(bestuur) in gesprek over status uitwerking van aanbevelingen). 13

Praktijkvoorbeeld mandaat Provincie Utrecht, Burgerberaad Windenergie ➢ Waar is de provincie mee bezig en wat is hun visie daarop? ➢ Wat zijn de klimaatdoelen voor 2030 en waar zijn deze vastgelegd?

➢ Waar gaat de provincie besluit over nemen waar advies voor nodig is? ➢ Welke onderdelen staan al vast rondom de meest kansrijke gebieden? ➢ Welke vraag wordt aan het burgerforum voorgelegd?

➢ Waar gaat de vraag aan het burgerforum niet over? ➢ Keuzes over specifieke gebieden.

Startdocument

➢ Keuzes voor energietransitie na 2030. ➢ Keuzes over andere technieken.

➢ Welke informatie krijgt het burgerforum tot zijn beschikking? 14

Praktijkvoorbeeld mandaat Provincie Utrecht, Burgerberaad Windenergie Het burgerforum wordt gevraagd een zwaarwegend advies te geven aan de provincie over de weging om te komen tot de meest kansrijke gebieden voor windenergie. Op alle

adviezen die in de scope vallen zal de provincie per advies aangeven op welke manier het verwerkt is in het proces om te komen tot de bundel meest kansrijke gebieden. ➢ Voor dit zwaarwegend advies geldt deze disclaimer: ❖ Het zwaarwegend advies geldt voor de adviezen die het burgerforum geeft die vallen in de scope uit het startdocument. Het burgerforum kan ongevraagd ook andere adviezen geven die we serieus nemen, maar deze hebben dan wel een andere status.

❖ Het zwaarwegend advies kan alleen verwerkt worden in het geval de provincie hiermee kan voldoen aan de geldende wetgeving. 15

Mogelijke vraag burgerberaad Wassenaar

Wat vinden jullie belangrijk voor de toekomst van de bereikbaarheid, leefbaarheid en verkeersveiligheid van de gemeente Wassenaar? Subvragen ➢ Wat vinden jullie belangrijk voor verschillende doelgroepen (denk aan inwoners van jong naar, aandachtsgroepen en bezoekers/ doorreizigers)?

➢ Wat vinden jullie belangrijk voor verschillende type locaties (denk aan scholen, sportverenigingen en zorgvoorzieningen)?

➢ Wat vinden jullie belangrijk voor de doorstroming van verkeer en vervoer (denk met name het openbaar vervoer en de hulpdiensten)? 16

Lastige terminologie: leefbaarheid = containerbegrip Advies: Hanteer een andere term in de communicatie met inwoners Mobiliteitsleefbaarheid De mate waarin mobiliteit bijdraagt aan een prettige en leefbare gemeente, waarbij de impact van verkeer en vervoer op de fysieke en sociale omgeving wordt meegewogen, zoals bereikbaarheid, toegankelijkheid (sociale inclusie), verkeersveiligheid (veilige

verplaatsingen) en de inrichting van de openbare ruimte, maar ook verkeersdruk, congestie, en de beschikbaarheid van verschillende vervoerswijzen.

17

Mogelijk mandaat burgerberaad Wassenaar Het burgerberaad wordt gevraagd een zwaarwegend advies te geven aan de gemeente over de toekomst van de bereikbaarheid, mobiliteitsleefbaarheid en verkeersveiligheid. Voor alle adviezen binnen de scope zal de gemeente per advies aangeven hoe het wordt verwerkt in het definitieve Wegencategoriseringsplan. ➢ Voor dit zwaarwegend advies geldt deze disclaimer: ❖ Het zwaarwegend advies geldt voor de adviezen die het burgerberaad geeft die vallen in de scope uit het startdocument. Het burgerberaad kan ongevraagd ook andere adviezen geven die we serieus nemen, maar deze hebben dan wel een andere status. ❖ Het zwaarwegend advies kan alleen verwerkt worden in het geval de gemeente hiermee kan voldoen aan de geldende wetgeving. 18

Vragenvuur Beantwoording brandende vragen binnen 1 minuut!

19

BEDANKT! Op naar een goed burgerberaad!