Regiovisie Samenwerking en Opdrachtgeverschap, concept voor consultatie dd 18 oktober 2021

8.3

Waar willen we naartoe? Beschermd Thuis in 2033

De gemeenten werken in het programma 'Samen Aan Zet' verder aan de actualisatie, verbetering en versterking van de regionale samenwerking op het gebied van beschermd wonen. De vastgestelde Norm voor Opdrachtgeverschap voor beschermd wonen7 vormt het kader voor de regionale samenwerking. In de norm staat dat gemeenten in regionaal verband dienen samen te werken vanuit een gedeelde visie. Ook dient te worden aangegeven hoe gemeenten in regioverband zorgdragen voor de beschikbaarheid en continuïteit van hulp en ondersteuning aan inwoners met een psychische kwetsbaarheid, hoe de toegang tot de gecontracteerde hulp geregeld is en hoe gemeenten bovenregionaal samenwerken. De NvO verplicht om verder binnen een regio dezelfde contractvoorwaarden te hanteren en zich te houden aan dezelfde zorgvuldigheidseisen bij de inkoop. Aan de hand van een viertal actielijnen (regiovisie, governance, financiën en toegang) wordt in 2021 de huidige visie geactualiseerd en een nieuwe kadernota gepresenteerd. In de toekomst zal worden gewerkt met een gezamenlijke regionale begroting. De toegang tot beschermd wonen zal worden vormgegeven via een ‘hybride model’. Dit betekent dat de toegang lokaal wordt georganiseerd in combinatie met extra (regionale) expertise die indien nodig kan worden ingezet.

Centraal in het plan staat het vormgeven van ‘beschermd thuis’ in een variatie van woonvormen en het verder door ontwikkelen van de lokale infrastructuur in de gemeenten. Preventie, vroegsignalering en zorg en ondersteuning dichtbij zijn centrale thema’s. In een bestuurlijk akkoord en convenant worden de samenwerkingsafspraken tussen de 10 gemeenten8 bekrachtigd. De kadernota “Samen aan Zet, de volgende stap in de transformatie van beschermd wonen naar beschermd thuis wordt afzonderlijk aan de gemeenteraden in de regio ter besluitvorming voorgelegd.

6

Voor maatschappelijke opvang is het beleidskader 'Minder Opvang Beter Leven' de basis van het reguliere beleid en aanvullend het recent vastgestelde plan 'Van opvang naar Wonen' (2021). 7 De NvO geldt zowel voor beschermd wonen als voor maatschappelijke opvang. Gelet op het uitstel van de doordecentralisatie van MO, worden er nog geen samenwerkingsafspraken voor MO uitgewerkt. 8 Arnhem, Doesburg, Duiven, Lingewaard, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Westervoort en Zevenaar

24

9 Samenwerking met andere domeinen Het Sociaal Domein staat niet op zichzelf. Het heeft raakvlakken met en werkt veel samen met andere domeinen. De belangrijkste stippen we hieronder kort aan. Dat zijn de domeinen gezondheid, onderwijs, veiligheid en omgeving. Aandachtspunt hierbij is dat de verschillende domeinen waarmee wordt samengewerkt deels zelf vanuit een andere regio samenwerken dan de regio Centraal Gelderland. Dit kan voor het maken van afspraken een complicerende factor zijn.

9.1

Gezondheid

De Wet Publieke Gezondheid (Wpg) regelt de overheidsbemoeienis rondom de Publieke Gezondheidszorg in Nederland. In deze wet is Publieke Gezondheid als volgt omschreven: “de gezondheidsbeschermende en gezondheidsbevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder begrepen het voorkómen en tijdig opsporen van ziekten.” De Publieke Gezondheidszorg wordt collectief door de overheid georganiseerd en richt zich o.a. op het bewaken, beschermen en bevorderen van de publieke gezondheid. Ook legt de Publieke Gezondheid een sterk accent op preventie. De wet schrijft voor dat gemeenten een GGD in stand houden waar taken vanuit de wet Publieke Gezondheid belegd zijn. Daarbij kan bijv. gedacht worden aan uitvoering van de jeugdgezondheidszorg en ouderengezondheidszorg. Elke regio bepaalt zelf hoe groot de inzet van de GGD op de verschillende taakvelden is. De GGD is een belangrijke partner in het bevorderen van de gezondheid van onze inwoners. De GGD werkt vanuit verschillende taakvelden aan het voorkomen van gezondheidsproblemen bij de burger en draagt ertoe bij dat de aanwezige gezondheidsproblemen als zo min mogelijk belastend worden ervaren waardoor het beroep op de nodige geïndiceerde hulp kan worden beperkt.

9.2

Jeugdgezondheidszorg (JGZ)

Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) is het uitgangspunt dat elk in Nederland wonend kind recht heeft op een gegarandeerd pakket aan zorg. Alle jeugdigen hebben het recht om zo gezond mogelijk op te groeien in een gezonde en veilige omgeving en zich te ontwikkelen tot gezonde volwassenen. De Jeugdgezondheidszorg (JGZ) zet zich in om het opgroeien en opvoeden van kinderen zo goed mogelijk te laten verlopen, zodat gezondheidsproblemen worden voorkomen, eventuele afwijkingen tijdig worden opgespoord en ouders/verzorgers informatie krijgen en hun vragen beantwoord worden. De hele Jeugdgezondheidszorg (dus ook -9 maanden t/m 18 jaar, prenataal) is door 15 deelnemende gemeenten9 bij GGD Gelderland Midden belegd. De JGZ heeft een belangrijke functie om vroegtijdig problemen bij jeugdigen te signaleren. Deze signalerende functie biedt zinvolle informatie voor de inrichting van het voorveld op lokaal niveau en met vroegtijdige signalering kan mogelijk het beroep op jeugdhulp worden voorkomen. Daarnaast heeft de JGZ zelf een aanbod van preventie-activiteiten en interventies, zoals stevig ouderschap en voorzorgtrajecten.

9

Arnhem, Barneveld, Doesburg, Duiven, Ede, Lingewaard, Nijkerk, Overbetuwe, Renkum, Rheden, Rozendaal, Scherpenzeel, Wageningen, Westervoort en Zevenaar

25

9.3

Onderwijs

Iedere gemeente in de regio Centraal Gelderland heeft een (vorm van een) Lokale Educatieve Agenda waarin met de schoolbesturen en kinderopvangorganisaties afspraken zijn gemaakt over het bevorderen van integratie, het voorkomen van segregatie, het bestrijden van onderwijsachterstanden en de inschrijving en toelating. De lokale educatieve agenda is een selectie van actuele thema’s die schoolbesturen en gemeente belangrijk vinden en die om actie vragen. Daarnaast vindt er regionale afstemming plaats tussen het onderwijs en gemeenten middels het (verplichte) OOGO. Net als de JGZ heeft het onderwijs een belangrijke signalerende functie om mogelijke problemen vroegtijdig te herkennen. Daarmee kunnen enerzijds onderwijsachterstanden worden tegen gegaan. Anderzijds kan vroegtijdig begeleiding worden geboden waarmee een beroep op zwaardere jeugdhulp kan worden voorkomen. Een regionaal aandachtspunt is de afstemming onderwijs-jeugdhulp. Hoe zorgen we er voor dat partijen elkaar goed weten te vinden en er passende oplossingen gezocht en gevonden worden om te voorkomen dat leerlingen thuis komen te zitten. De samenwerkingsverbanden spelen daar een belangrijke rol in. In de regio is een sluitend geheel van samenwerkingsverbanden gevormd. De gemeenten in de regio Centraal Gelderland zijn verdeeld over 4 samenwerkingsverbanden primair onderwijs en 4 voor het voortgezet onderwijs.

De schoolbesturen in een samenwerkingsverband maken afspraken over hoe voor elke leerling zo goed mogelijk passend onderwijs kan worden gerealiseerd. In het samenwerkingsverband worden afspraken gemaakt over welke begeleiding in de reguliere scholen kan worden geboden, welke kinderen geplaatst kunnen worden in het speciaal onderwijs en over de verdeling van de ondersteuningsmiddelen.

9.4

Veiligheid

Gemeenten en hun maatschappelijke partners hebben een belangrijke rol en taak in het organiseren van veiligheid voor kinderen. In paragraaf 8.2 is de Gelderse Verbeteragenda Jeugdbescherming al als bovenregionaal project benoemd. Er worden o.a. afspraken gemaakt over de samenwerking in het veiligheidsnetwerk dat bestaat uit Veilig Thuis, de Raad voor de Kinderbescherming (RvdK), de GI in samenwerking met gemeente en aanbieders. Daarnaast wordt er samengewerkt met het Veiligheidshuis. Veilig Thuis is het advies- en meldpunt voor huiselijk geweld en kindermishandeling. Zij beoordelen de veiligheid, stellen vervolgens de betrokken hulpverlening op de hoogte en schakelen het wijkteam in. De Raad voor de Kinderbescherming vraagt middels een rapportage aan de rechtbank om een jeugdbeschermingsmaatregel. Ook controleert de Raad de uitvoering van de jeugdbeschermingsmaatregel (uitgevoerd door een GI) en kan zij een zaak opnieuw op zitting brengen.

9.5

Veiligheidshuis

Binnen de Veiligheidsregio Gelderland-Midden kennen we twee Veiligheidshuizen:

26

-

Veiligheidshuis Regio Arnhem

-

Veiligheidshuis West-Veluwe Vallei.

Sinds 2014 werken de twee Veiligheidshuizen nauw samen, waarbij er sprake is van één organisatiestructuur. Het veiligheidshuis West Veluwe Vallei en Regio Arnhem is een netwerksamenwerking tussen strafen zorgpartners en gemeenten, waarin zij komen tot een keten overstijgende persoonsgerichte aanpak van complexe problematiek. Alle partners kunnen een probleem rond een persoon, (gezins)systeem of gebied inbrengen in het Veiligheidshuis. Dit kan in de vorm van een adviesvraag of als aanmelding voor een overleg. Er volgt een Multi Disciplinair Overleg (MDO) als de casuïstiek passend is voor het Veiligheidshuis. Hieraan nemen alle belanghebbende lokale en regionale ketenpartners deel. De partners in het overleg komen tot een plan van aanpak dat een maatwerkcombinatie is van repressie, bestuurlijke interventies en zorg. De strafrechtelijke aanpak kan dienen als stok achter de deur voor zorg- en hulpverlening. Op haar beurt kan de zorg- en hulpverlening een effectieve aanvulling zijn op de strafrechtelijke aanpak. Het veiligheidshuis organiseert naast het genoemde MDO Huiselijk Geweld het MDA++, het Perspectief overleg en de Beschermingstafel. Deze overlegtafels worden in bijlage 4 kort toegelicht.

9.6

Omgeving

De nieuwe omgevingswet wordt naar verwachting het komend jaar ingevoerd. Gemeenten formuleren daarvoor een Omgevingsvisie. In deze visie staat de inwoner centraal en wordt naar zijn omgeving gekeken vanuit zijn behoeften en belangen. Daarmee is een Omgevingsvisie dan ook overkoepelend en integraal verbindend, net zoals de visies op het Sociaal Domein. Immers, voor onze inwoners bestaat er geen indeling in domeinen van het dagelijks leven. Het is dan ook logisch om aan te sluiten op dat dagelijks leven. Wat betekent wonen voor de inwoners? Sport en vrije tijd, Gezondheid en schone lucht, beweging en deelnemen aan het maatschappelijk verkeer? Het is dan ook logisch dat wij ook hierin met elkaar verbinding zoeken en hebben. Wonen en behoefte aan woonruimte stopt niet bij de grenzen van de gemeente, dat geldt voor iedere inwoner maar specifiek voor kwetsbare inwoners. Zodoende zoeken wij vanuit onze regionale samenwerking op het sociaal domein ook hierin samenwerking.

27

10 Bijlagen 10.1 Bijlage 1: Lokale visies op het sociaal domein Arnhem Onze ambitie is groot. We willen binnen één generatie het verschil maken. Dat vraagt om focus op de drie belangrijkste maatschappelijke opgaven die we voor ons zien: 1. Iedere Arnhemmer heeft dezelfde kansen op persoonlijke ontwikkeling; alle Arnhemmers kunnen het maximale uit zichzelf halen. Er zijn gelijke ontwikkelkansen voor iedereen. 2. Een stabiele basis voor alle Arnhemmers; alle Arnhemmers hebben de basis op orde; voldoende inkomen (bij voorkeur door betaald werk), een geschikte woning, een veilige en gezonde (leef)omgeving en een gezonde leefstijl. 3. Alle Arnhemmers kunnen in veiligheid en vrijheid leven. In Arnhem kun je zijn wie je bent. Verscheidenheid en acceptatie kenmerken onze stad. Er gaat veel goed in Arnhem. Het kan nog beter als we in de wijken samen werken aan meer continuïteit (lange termijn), meer focus (keuzes maken) en erger voorkomen (preventie).

Doesburg 1) We verbinden de decentralisaties en zorgen voor een integrale aanpak in een Doesburgse context met maatwerk voor de bewoners. 2) De vraag van de mensen wordt centraal gesteld en niet het aanbod van zorgaanbieders. 3) Uitgangspunt is: één gezin, één plan, één hulpverlener/regisseur. Voorkomen moet worden dat meerdere hulpverleners langs elkaar heen werken binnen een gezin. 4) Bij de uitvoering van de nieuwe taken in het sociale domein staan begeleiding naar werk, activering, participatie, preventie en eigen verantwoordelijkheid centraal. 5) We streven naar minder bureaucratie en meer sturing op resultaat. 6) Inwoners worden goed geïnformeerd en betrokken bij het sociale beleid.

Duiven Inwoners van gemeente Duiven en Westervoort kunnen een betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. Waar nodig reiken we handvatten aan gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staat hierbij centraal, zodat we - waar nodig - de juiste en passende ondersteuning bieden.

Lingewaard Onze inwoners verdienen een samenleving waarin iedereen kan meedoen, waarin mensen naar elkaar omkijken en elkaar helpen als dat nodig is. We leven echter in een complexe samenleving, waarin het voor veel mensen niet vanzelfsprekend is om mee te doen. Het is de taak van de gemeente om inwoners te helpen zo goed mogelijk deel te blijven nemen aan de samenleving. Daarnaast helpen we (groepen) inwoners die hun wijk of dorp aangenamer willen maken voor hun medebewoners.

Om dit concreet te maken, doen we acht beloften aan onze inwoners: 1. Iedereen hoort erbij 2. Er zijn voldoende mogelijkheden bij je in de buurt om andere mensen te ontmoeten 3. Wij helpen je jouw goede ideeën uit te werken 4. Je weet waar je terecht kunt met jouw vragen of problemen 5. Wij kijken naar je om 6. Er is aanvullende hulp en ondersteuning als je dat nodig hebt 7. Je krijgt de hulp die bij jouw situatie past 8. Wij houden een vinger aan de pols

28

Overbetuwe Een sterke sociale basis[1], kwaliteit van leven van onze inwoners, voldoende mogelijkheden om talenten te ontwikkelen en een leefbare en inclusieve samenleving[2]. Dát is onze ambitie. Zorg voor elkaar is in essentie de verantwoordelijkheid van onze inwoners zelf. Moeders en vaders zorgen voor hun kinderen, kinderen zorgen voor hun oudere ouders, geliefden zorgen voor elkaar, buren zorgen voor hun buurtgenoten en buurtgenoten zorgen voor hun buurt. Dat is onze sociale basis. Een basis waar relaties tussen mensen het fundament zijn, vraagt om samenwerking en vakmanschap en een faciliterende en stimulerende gemeente die het gemeenschappelijk belang bewaakt. Het gewone leven en het gesprek met onze inwoners, van mens tot mens, inspireert ons. We handelen integraal vanuit de inwoner, vanuit mogelijkheden en vertrouwen. Daar waar inwoners ondersteuning nodig hebben, bieden we die. Samen met alle professionals in het welzijnsen zorgveld van Overbetuwe werken we vanuit één integraal Sociaal Team Overbetuwe. Het STO kan inwoners op allerlei manieren faciliteren, ondersteunen, de weg wijzen, een keukentafelgesprek inzetten voor vraagverheldering en een ondersteuningsplan opstellen. We zetten ons in om signalen vroegtijdig te signaleren en ondersteuning nabij, toegankelijk, betaalbaar en kwalitatief goed te organiseren.

Renkum •

•

• • • • •

•

•

Nabij en snel: wanneer nodig, is er hulp snel en nabij de inwoner. Dit willen we bereiken door dorpsgericht te werken. Per kern wordt een netwerk van partners ontwikkeld dat elkaar kent. Kracht van het collectief: we brengen de collectieve mogelijkheden nog beter in beeld en bij een hulpvraag wordt bekeken wat het collectief of algemene voorzieningen kunnen betekenen, zoals een sportvereniging of welzijnsorganisatie. Zicht op zorg: we hebben meer zich op de kwaliteit, het resultaat, de kosten en de duur van hulp en ondersteuning aan onze inwoners, geboden door zorgaanbieders. Veiligheid voorop: bij het ondersteunen van onze inwoners zetten wij en onze partners veiligheid altijd voorop. Transparant: wij zijn transparant naar onze inwoners en netwerkpartners, ook wanneer iets niet zo goed gaat. Samen zoeken we naar oplossingen. Meedoen en inspraak: alle kinderen en jongeren kunnen meedoen. Bovendien hebben kinderen en jongeren zeggenschap en een stem als er hulp en ondersteuning nodig is. Vroeg signalering en tijdig handelen: om te voorkomen dat hulpvragen van onze inwoners groter worden, willen we deze tijdig in beeld hebben. Samenwerking met partners is daarbij cruciaal, denk aan scholen, huisartsen en JGZ. Wij gaan nauwer op deze partijen aansluiten. Normaliseren: het is tijdens het opgroeien en opvoeden normaal om af en toe tegen problemen aan te lopen.

Het ene kind ontwikkelt zich anders dan het andere. We willen waar mogelijk problemen en verschillen meer normaliseren en bekijken wat ouders en kinderen zelf kunnen. Wanneer iets je zelf lukt geeft dat vaak vertrouwen. Kansrijke start: omdat de eerste 1000 dagen van een kind cruciaal zijn voor een goede start zetten we in op: preventie, vroeg signalering, doorontwikkelen ondersteuningsaanbod en ontmoeting en elkaar steunen bij de prenatale zorg.

Rheden Wij bieden zorg en ondersteuning voor inwoners die dit nodig hebben in het leven van alle dag. De inwoner is het vertrekpunt. De zorg en ondersteuning organiseren we zo dichtbij en zo licht (normaal) mogelijk. De sociale basis biedt een stevig en breed scala aan ondersteuning en op de juiste momenten wordt specialistische maatwerkondersteuning geboden. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: eigen regie en eigen verantwoordelijkheid, preventief voor curatief, collectief voor individueel, algemene voorziening voor specialistisch maatwerk en een netwerksamenwerking met een beperkt aantal, op samenwerking en resultaat gerichte, partners.

29

Rozendaal Wij bieden zorg en ondersteuning voor inwoners die dit nodig hebben in het leven van alle dag. De inwoner is het vertrekpunt. De zorg en ondersteuning organiseren we zo dichtbij en zo licht (normaal) mogelijk. De sociale basis biedt een stevig en breed scala aan ondersteuning en op de juiste momenten wordt specialistische maatwerkondersteuning geboden. Belangrijke uitgangspunten hierbij zijn: eigen regie en eigen verantwoordelijkheid, preventief voor curatief, collectief voor individueel, algemene voorziening voor specialistisch maatwerk en een netwerksamenwerking met een beperkt aantal, op samenwerking en resultaat gerichte, partners.

Wageningen Beleidskader Samen Wageningen uit 2017. Er zijn 5 Wageningse principes en 11 hoofdlijnen. De 5 principes zijn: 1) We willen problemen zoveel mogelijk voorkomen, maar als er problemen zijn een oplossing kunnen bieden. We vinden dat de overheid daar een rol in heeft, door mensen te helpen bij het maken van slimme keuzes voor hun gezondheid en welzijn. 2) We zetten de inwoner centraal. Daarbij hoort maatwerk. Iedereen heeft andere behoeften en andere mogelijkheden. Daar proberen we met elkaar de juiste hulp bij te vinden, waarbij we ongelijke gevallen ongelijk durven te behandelen. We willen keuzevrijheid, ook bij het wel of niet meedoen in de buurt, wijk of stad. We hebben respect voor ieders eigen ruimte. Gemeente en professionele hulpverleners praten niet óver, maar mét de inwoner. 3) We doen het samen. We waarderen wat iedereen voor elkaar doet in Wageningen en willen dat ondersteunen. Zodat we er samen voor kunnen zorgen dat iedereen mee kan doen. Met elkaar gaan we voor samenredzaamheid. 4) We gaan uit van vertrouwen in plaats van wantrouwen in het contact tussen gemeente, inwoners, zorgaanbieders en werkgevers. We willen naar een andere manier van verantwoorden: niet tellen, maar vertellen. Geen nadruk op cijfers, maar op ervaringen. Geen controle, maar samenwerking met wederzijds respect waarin we elkaar aan kunnen spreken op gemaakte afspraken.

5) We zoeken actief naar vernieuwing. Een nieuwe invulling van zorg, met vertrouwen in elkaar, samenredzaamheid en maatwerk waar regels tekortschieten vraagt om innovatie, frisse ideeën en experimenteerruimte. Voor gemeente, zorgaanbieders, werkgevers én voor inwoners. De 11 hoofdlijnen: 1. Het gemeentelijk beleid is gericht op iedere inwoner (algemeen beleid), met oog voor doelgroepen met specifieke behoeften (specifiek beleid). 2. Voorkomen is beter dan genezen, daarom zetten we in op preventie. 3. We herkennen en waarderen wat al goed gaat, om dat te versterken en stimuleren. Daarbij laten we ruimte voor vernieuwing. 4. Er is laagdrempelige toegang tot informatie, hulp en ondersteuning voor iedereen. 5. Iedereen moet (zinvol) mee kunnen doen en wordt daarbij zo nodig ondersteund. 6. Contact is gebaseerd op basis van wederzijds respect, omdat we allemaal anders zijn en gehoord en gezien willen worden. 7. We zetten ieders mogelijkheden om zichzelf te redden centraal; waar mogelijk met inzet van informele ondersteuning en waar nodig met professionele hulp 8. We gaan uit van eigen regie voor iedereen, ook wanneer diegene ondersteuning krijgt. 9. We vertrouwen op de kracht van eigen netwerken; gemeente en professionals bieden ondersteuning waar nodig om overbelasting te voorkomen en beperken niet met regels. 10.

Waar netwerken ontbreken, ondersteunen we bij het vormen en onderhouden van een netwerk 11. We zorgen voor evenwicht tussen het informele netwerk, vrijwillige hulp en professionele hulp door goede afstemming en samenwerking.

30

Westervoort Inwoners van gemeente Duiven en Westervoort kunnen een betekenisvol en veerkrachtig leven leiden. Waar nodig reiken we handvatten aan gericht op zelfredzaamheid, elkaar ondersteunen en participatie. De leefwereld en omgeving van inwoners staat hierbij centraal, zodat we - waar nodig - de juiste en passende ondersteuning bieden.

Zevenaar Beleidsvisie/ Leidende principes 1. Rechtszekerheid – We doen wat nodig is 2. Primaire levensbehoeften – Eigen verantwoordelijkheid 3. Positieve Gezondheid – Samen verantwoordelijk 4. Van en voor inwoners – Inclusieve samenleving 5. Integrale benadering – De mens staat centraal 6. Participatie – Netwerk samenleving 7. Regionale Samenwerking – Slim volgen in de basis en vooroplopen waar nodig Daarnaast is er een vertaling gemaakt ambities: Ambitie 1 Wij doen (alleen) wat nodig is. Ambitie 2 Meer inwoners in Zevenaar leven in een (sociaal) veilige omgeving. Ambitie 3 Meer inwoners doen zo zelfstandig mogelijk mee aan de maatschappij.

31

10.2 Bijlage 2: De uitgangspunten voor het sociaal domein nader uitgewerkt De inwoner centraal Inwoners en gezinnen staan centraal en maken waar dat mogelijk is gebruik van eigen mogelijkheden binnen hun sociale omgeving. Basisvoorzieningen zijn daarmee preventief en voorliggend. Alleen waar deze basisondersteuning niet toereikend is, wordt ondersteuning op maat geboden.

Positieve gezondheid als uitgangspunt Het concept positieve gezondheid biedt een brede kijk op gezondheid en ziekte. Centraal staat het vermogen van mensen om met de fysieke, sociale en emotionele uitdagingen van het leven om te gaan. Niet langer wordt de nadruk gelegd op wat een persoon door zijn ziekte of stoornis niet kan doen, de nadruk ligt op het aansluiten bij en versterken van wat iemand wél kan. In de nieuwe GGZ vinden we een vergelijkbare denkwijze terug in de herstelbenadering. Positieve gezondheid en de nieuwe GGZ richten zich op normaliseren en veel minder op diagnosticeren. Vanaf de decentralisatie hebben wij gezien dat de producten die aanbieders in de markt zetten nog voornamelijk aanbod gestuurd zijn, terwijl vanuit het oogpunt van transformatie de vraag van de inwoner centraal zou moeten staan en niet het aanbod. De paradigma shift richting positieve gezondheid en herstelbenadering vraagt ook om een andere houding van alle betrokkenen: van professionals, van opleiders en van bestuurders. Hoewel er al zeker stappen in de goede richting zijn gezet is er nog veel werk te doen. Wij zijn ons er echter van bewust dat dit een cultuurverandering is die tijd vergt.

Normalisatie en de-medicaliseren De Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling heeft in zijn publicatie van 2012 “ontzorgen en normaliseren. Naar een sterke eerstelijns jeugdzorg” al gewezen op het belang van normaliseren. Niet ieder probleem hoeft gemedicaliseerd te worden of vraagt om een oplossing door de inzet van geprofessionaliseerde hulpverlening. Normaliseren is wederkerig en strekt zich uit over het hele sociaal domein. Het vraagt van alle betrokken partijen om anders te kijken en anders te handelen. De nadruk komt meer te liggen op het accepteren dat een leven niet perfect is, dat hobbels en tegenslag erbij horen en dat wij moeten 32

leren, opnieuw leren misschien, om ermee om te gaan. Het vraagt meer eigen verantwoordelijkheid en zelfstandigheid (zelfredzaamheid) van onze inwoners. Het vraagt ook terughoudendheid van de inwoner richting overheid, niet alle mankementen kunnen worden verholpen, hooguit gecompenseerd. Willen wij ons stelsel lokaal, regionaal, landelijk toegankelijk en betaalbaar houden, dan moeten wij ons dit met elkaar realiseren. Dat stelt eisen aan de toegang naar zorg én het stelt eisen aan diegene die om toegang vraagt. Er steekt ook een stukje solidariteit in: het teveel voor de één resulteert in het te weinig voor een ander. Preventie Preventie gaat om het voorkomen van problematiek én om het voorkomen dat een probleem onnodig erger wordt. Belangrijk is dat preventieve voorzieningen voor de inwoner makkelijk te bereiken zijn en de toegang heel laagdrempelig is georganiseerd. Hierbij dient te worden gedacht aan oplossingen binnen verschillende domeinen: -

-

-

-

-

-

-

-

Sociale participatie o Mantelzorgondersteuning o Algemene dagvoorzieningen o Welzijnswerk o Ontmoetingspunten Fysieke gezondheid o Huisarts o Ergotherapie, fysiotherapie o Sportzorgprogramma’s o Preventieprogramma’s Mentale gezondheid o Cursussen/trainingen o Maatschappelijk werk o Inloopfunctie o Lotgenoten contact Wonen o Algemene woonbegeleiding o Woonservice o Inwonend bij ander ADL/Huishouden o Respijtzorg o Gemaksdiensten o Maaltijdservice o Vrijwillige thuishulp Mobiliteit o Algemeen groepsvervoer o Scootmobielpool o Openbaar vervoer o Buurt/dorpsvervoer Regie o Maatschappelijk werk o Sociale netwerkversterking o Vertrouwenspersoon o Buddy Opvoeden o Gezinscoach o Opvoedcursussen

o o o o

Vrijwilligerswerk Verenigingen Vrijetijdsbesteding Sociaal contact

o o o o

Zelfhulpgroepen Sporten Zelfzorg Gezonde leefstijl en advies

o o o o

Zelfhulpgroepen Buddysysteem Zelfzorg Gezonde leefstijl en advies

o o o

Leefbaarheid Klussendienst Levensloop bestendig wonen

o o o o

Eetpunt Burenhulp Gebruikelijke zorg Zelfzorg

o o o o

Burenhulp Meerijden Gebracht worden Eigen vervoer

o o o

Vrijwilliger Mantelzorg Eigen regie

o o

Zelfhulpgroepen School 33

-

-

o Familie o Buurt Financiën o Kredietbank o Sociaal raadslieden o Budgetvoorlichting o Schuldhulpmaatje Werk/opleiding o Werkbemiddeling o Sollicitatietraining o Onderwijsbegeleiding

o

Positief opvoeden

o o o

Thuisadministratie Budgetkring Financieel zelfstandig

o o o

Loopbaanoriëntatie Maatschappelijke stage Vrijwilligerswerk

De ene gemeente binnen onze regionale samenwerking is verder in de ontwikkeling van het preventieve veld als de andere. De kracht van de regionale samenwerking is juist om van elkaar te leren. Wat gaat goed, wat werkt en wat niet.

34

10.3 Bijlage 3: Norm voor opdrachtgeverschap De NvO Jeugd geeft richting aan de samenwerking tussen gemeenten bij het organiseren en inkopen van jeugdhulp, beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De NvO geeft duidelijkheid over wat in ieder geval regionaal en bovenregionaal tussen regio’s afgesproken wordt. Hoe invulling aan de samenwerking wordt gegeven is een gemeentelijke, regionale of bovenregionale aangelegenheid. De NvO Jeugd bestaat uit acht afspraken: 10

1. Gemeenten stellen in regionaal verband een Wat hebben wij geregeld in CG? regiovisie op die door de verschillende gemeenteraden wordt vastgesteld. De regiovisie komt tot stand in overleg met aanbieders (en voor jeugd met gecertificeerde instellingen en Veilig Thuis), professionals, (vertegenwoordigers van) jongeren en ouders en volwassenen en ketenpartijen. 2. De regiovisie geeft helderheid hoe gemeenten, tenminste voor de looptijd van deze visie, in regioverband de beschikbaarheid en continuïteit van jeugdfuncties en zorgfuncties voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang borgen (waarbij voor jeugd als leidraad de lijst met functies uit de regeling Jeugdautoriteit kan dienen, die regionaal een eigen invulling kan krijgen), alsmede aangeeft wat de gewenste ontwikkeling van het zorglandschap is. 3. De regiovisie gaat in op de wijze waarop de lokale toegang verbonden is met de regionaal gecontracteerde hulp en regionale maatschappelijke opvang, met de vijf basisfuncties voor lokale teams als leidraad. 4. Regio´s kiezen in hun regiovisie een nietvrijblijvende governance, met één onderling overeengekomen en gedragen aanspreekpunt dat extern kan optreden namens de regio. 5. Regio’s geven in hun regiovisie aan hoe en voor welke functies ze bovenregionaal samenwerken, met als doel dat deze bovenregionale functies beschikbaar blijven. 6.

Regio’s verplichten zich tot beperking van administratieve lasten door 1) de drie uitvoeringsvarianten consequent toe te passen; 2) bij regionale contractering als gemeente dezelfde contractvoorwaarden en gezamenlijk contractbeheer te hanteren.

10

De NvO Beschermd wonen is vergelijkbaar. De exacte voorwaarden hiervoor zijn opgenomen in de Kadernota Samen aan Zet: 2022-2025.

35

7. Gemeenten houden zich aan zorgvuldigheidseisen voor inkoop. Dit betekent dat ze inzetten op tijdige start en afronding van contractering, op meerjarige contracten en op continuïteit van zorg bij aflopende contracten. 8. Regio´s hanteren in hun contractering reële tarieven en kunnen rekenen op transparantie van aanbieders in de opbouw van hun tarief.

36

10.4 Bijlage 4: Overlegtafels in Centraal Gelderland

MDO Huiselijk Geweld

MDA++

Perspectief overleg

Beschermings tafel

Voor wie? Systemen of individuen bij wie sprake is van complexe problematiek met (ernstig) huiselijk geweld en/of kindermishandeling en/of eergerelateerd geweld en/of stalking. Doel: Het komen tot een gezamenlijk persoonsgericht plan van aanpak dat leidt tot het stoppen van het geweld en een veilig perspectief biedt. Dit plan komt tot stand in samenwerking tussen ketenpartners uit de domeinen zorg, veiligheid en gemeenten, onder procesregie van het Veiligheidshuis. Dit plan van aanpak is systeemgericht. Er wordt gekeken naar hulp en/of behandeling aan de dader om terugval te voorkomen. Er is aandacht voor veiligheid, opvang en nazorg van de slachtoffers. Specifiek is er aandacht voor de kinderen Organisatie: georganiseerd vanuit Veiligheidshuis Regio Arnhem Aanmelden: Aanmelden kan via: https://www.veiligheidshuizen.nl/veiligheidshuizen/veiligheidshuiswest-veluwevallei-en-regio-arnhem Doel: intersectoraal regie voeren vanuit een systematische visie en aanpak waarbij structurele veiligheid van gezinnen voorop staat. Organisatie: via Veiligheidshuis Regio Arnhem Aanmelding: https://www.veiligheidshuizen.nl/veiligheidshuizen/veiligheidshuiswest-veluwe-vallei-en-regio-arnhem Voor wie? Een jeugdige waarbij uithuisplaatsing dreigt of een jeugdige die geen verblijfs- of hulpverleningsperspectief heeft. Jeugdigen met complexe problematiek, die valt onder de jeugdwet.

Doel: optimale analyse maken van de situatie van de jeugdige en het creëren van duurzaam perspectief; beter maatwerk met integrale, passende oplossingen voor jongeren en gezinnen met complexe problematiek; voorkomen en verminderen van het aantal uithuisplaatsingen en het aantal jongeren in verblijf; zorgen voor passende in-, door- en uitstroom van de jeugdige. Organisatie: georganiseerd vanuit veiligheidshuis Regio Arnhem Aanmelding: via Perspectieftafel-regiocentraal@arnhem.nl Voor wie? De minderjarige, van wie de ontwikkeling stagneert of dreigt te stagneren, en zijn ouders Doel: besluitvorming of er al dan niet een beschermingsonderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming moet worden ingezet, inclusief het maken van veiligheidsafspraken. Organisatie: georganiseerd vanuit Veiligheidshuis Regio Arnhem Aanmelding via beschermingstafel-regioarnhem@arnhem.nl

37