Presentatie analyse fysieke investeringen in de stad - 15 april 2025

Doel van de avond Met het vaststellen van de Visie Bebouwde Kom is richting gegeven aan de beoogde fysieke ontwikkeling van de stad. Als vervolg op de visie is medio 2024 gestart met het opstellen van een analyse van de toekomstige investeringen in het fysieke domein in Wageningen. Tijdens de avond worden de raadsleden door TwynstraGudde meegenomen in de analyse naar de fysieke investeringen in de ontwikkeling van de stad. Daarbij wordt tevens een beeld gegeven van de financiële impact van deze investeringen. Tenslotte wordt een doorkijk gegeven hoe het prioriteringsproces voor de fysieke investeringen in de stad wordt vormgegeven richting de begroting. Deze avond maakt onderdeel uit van het proces om te komen tot vaststelling van de Kadernota Tussenevaluatie 2025.

Opdracht TwynstraGudde De afgelopen twee jaar is hard gewerkt aan het verbeteren van het inzicht in, de beheersing van en de sturing op investeringen. TG heeft ons in dat kader een belangrijke bouwsteen aangeleverd voor de onwikkeling van de stad. Daarnaast hebben we inzicht gekregen in het totaal van vervangingsinvesteringen en van investeringen als gevolg van de MIA. Om deze drie opgaven (financieel) vergelijkbaar te maken en inzicht te krijgen in overlap en/of witte vlekken, hebben we TG gevraagd ons te helpen de overzichten van fysieke investeringen te integreren richting het begrotingsproces. Daarbij eventuele onderlinge verbanden tussen investeringen inzichtelijk te maken. Om vervolgens te kunnen sturen op prioritering en keuzes, zodat college en raad weten waarvoor ze ‘aan de lat’ staan. • © TwynstraGudde

Technische sessie Analyse fysieke investeringen in de stad Programma 1. Opening door wethouder Erik Jan Bijleveld 2. Presentatie van TwynstraGudde 3. Ruimte voor vragen 4. Sluiting Datum: 15 april 2025 Type gesprek: Technische sessie / Informatieavond Tijd: 19.30 – 21.30 uur (max 2 uur) Gespreksleider: Paul Toxopeus Griffier: Joost Gerrits Portefeuillehouder(s): Erik-Jan Bijleveld en Anne Janssen (inhoudelijk), Guido van Vulpen (financieel) Medewerkers: Evelien Haak, Tineke de Bruijn en Jannes van der Werff Presentatie: Robert Siersma en Jan Willem de Kleuver (TwynstraGudde) Volgende Politieke Avond: 13 mei 2025, Rondetafelgesprek over de Kadernota Tussenevaluatie 2025 Fatale behandeltermijn: n.v.t. Bijzonderheden:

• © TwynstraGudde

Visie bebouwde kom • Doelen voor de lange termijn • Afwegingskader voor initiatieven • Richtinggevend voor fysieke ontwikkeling van de stad

Van visie naar fysieke investeringen • Wageningen groeit • Schaalsprong in woningen en werklocaties • Ontwikkeling van mobiliteit, duurzaamheid en voorzieningen

• Per thema ontwikkelingen in beeld gebracht ▪ Wonen ▪ Werken ▪ Duurzaamheid ▪ Mobiliteit ▪ Voorzieningen

Schaalsprong Wageningen

Doel van gesprek 1. Aanleiding is de schaalsprong in wonen en werken in de stad. En dat vraagt om aanvullende infrastructuur, een groei in voorzieningen en extra inspanningen in duurzaamheid. En de daarmee gepaard gaande investeringen. 2. De opdracht aan TwynstraGudde was om inzicht te geven in die benodigde investeringen. Ook om andere partijen te inspireren en uit te dagen om (financieel) mee te doen. 3. We hebben dit uitgevoerd door de fysieke investeringen in de stad te analyseren, de projecten in tijd te faseren met inzicht en in beeld te brengen wat er financieel nodig is voor de kwalitatieve groei van de stad.

• © TwynstraGudde

Wat is het wel en wat is het niet? 1. De investeringsanalyse bouwt voor op het Wageningse bod en de verwerking daarvan in de Visie bebouwde kom 2. Er is een dashboard met overzicht van fysieke investeringen opgeleverd. Het zijn ordegroottes, het detailinzicht neemt af hoe verder in de toekomst richting 2040 3. De uitkomsten zijn gecombineerd met de gemeentelijke onderhoud- en vervangingsinvesteringen en de MIA 4. Het is een hulpmiddel om prioritering aan te brengen in de projecten o.b.v. financieel inzicht en impact op de begroting

• © TwynstraGudde

Vertrekpunt: de schaalsprong

Wij zijn TwynstraGudde – Een introductie • © TwynstraGudde

Wonen Een toename van 3.500 woningen. •

Gericht op o.a. doorstromers en starters. Ook inclusief studentenhuisvesting. Minimaal de helft is in het sociale- en middensegment. Het gaat niet alleen om kwantiteit, ook om kwaliteit. Er is overprogammering nodig om dit te kunnen bereiken.

•

2.550 woningen voorzien in woonlocaties waarvan de planvorming al vergevorderd en realisatie tussen 2025-2032

•

1.620 woningen zijn minder ver in ontwikkeling en zijn onderdeel van de zachtere planvoorraad en realisatie voorzien na 2030

Ordegrootte opbrengsten: netto +€1,5 miljoen tot 2040 • © TwynstraGudde

Werken Een toename van 34 hectare • De regio zet in op werklocaties, met oog op voldoende werkgelegenheid passend bij de beoogde woningbouwontwikkelingen. Ruimtevraag naar kennisintensieve bedrijven en campuslocaties. • 16 hectare werklocaties waarvan de planvorming al vergevorderd en realisatie tot

2030 • 18 hectare werklocaties zijn minder ver in ontwikkeling en zijn onderdeel van de zachtere

planvoorraad en realisatie voorzien na 2030 Ordegrootte opbrengsten: netto +€1,0 miljoen tot 2040

• © TwynstraGudde

Infrastructuur • Schaalsprong heeft impact op de bestaande

infrastructuur en aanvullende mobiliteit. Mobiliteitstransitie voor bereikbaarheid en kwaliteit van de leefomgeving. Inzet op autoluw beleid, prioriteit aan voetganger, fiets en hoogwaardig OV. Aanvullend investeren in wegen en parkeren. • Investeringen in: • Fietsinfrastructuur • (H)OV-maatregelen • Ontwikkelen van hubs • Parkerenoplossingen • Weginfrastructuur • Infrastructuur direct gekoppeld aan gebiedsontwikkeling Ordegrootte investeringen: circa € 30 miljoen tot 2040 • © TwynstraGudde

Duurzaamheid, energie en groen • Met betrekking tot duurzaamheid, heeft de gemeente bovenwettelijke doelstellingen gesteld voor het toekomstbestendig bouwen van sociale woningbouw. • Op het gebied van energie zijn projecten

opgenomen gericht op om de nieuw te bouwen woon- en werklocaties te kunnen voorzien van energie en de ontwikkeling van inbreidingslocaties mogelijk te maken. • Om de woningbouw van de schaalsprong mogelijk te maken, is er een beleidsdoelstelling van groencompensatie per woning.

Ordegrootte investeringen: circa € 80 miljoen tot 2040 • © TwynstraGudde

Voorzieningen • Om te zorgen voor een goede leefomgeving is

het van belang om het voorzieningsniveau met de schaalsprong in de stad op peil te houden. • Investeringen in: • Sport • Scholen • Culturele voorzieningen en ontmoetingsplekken Ordegrootte investeringen: circa € 50 miljoen tot 2040

• © TwynstraGudde

Ordegrootte investeringen Schaalsprong Ordegrootte investeringen schaalsprong – plus variant (€ 165 mln, dekking € 7 mln) € 70.000.000 € 60.000.000

€ 50.000.000 € 40.000.000 € 30.000.000 € 20.000.000 € 10.000.000 €€ -10.000.000

Opbrengsten

Infrastructuur

Duurzaamheid

Voorzieningen

Wij zijn TwynstraGudde – Een introductie • © TwynstraGudde

Impact investeringen op begroting Investeren vergt lenen en vertaalt zich daarmee in kapitaallasten. Impact op begroting hiervan loopt op tot € 5,1 mln per jaar (bij afschrijving over 40 jaar en huidige rentestand) € 6.000.000

€ 5.000.000

€ 4.000.000

€ 3.000.000

€ 2.000.000

€ 1.000.000

€-

schaalsprong en vervanging plus Wij zijn TwynstraGudde – Een introductie • © TwynstraGudde

Vervangingsinvesteringen & MIA Waar hebben we het over? Ingrepen die zonder Schaalsprong al nodig zijn: • Bestaande infra, zoals Kortenoord Alle, Lawickse

Allee, Ritzema Bosweg, Diedenweg • Snelfietsroutes en fietsverbindingen Ede en Veenendaal incl. tunnels • Bestaande sportvoorzieningen, scholen, zwembad en culturele voorzieningen • Energievoorzieningen, verduurzaming openbare ruimte, groenbeheer en vervangen bomen Ordegrootte investeringen: circa € 200 mln

• © TwynstraGudde

Totale ordegrootte fysieke investeringen Ordegrootte investeringen in fysiek domein schaalsprong + vervanging – plus variant(€ 368 mln, dekking € 15 mln) € 140.000.000 € 120.000.000

€ 100.000.000 € 80.000.000 € 60.000.000 € 40.000.000 € 20.000.000 €€ -20.000.000

Opbrengsten

Infrastructuur

Duurzaamheid

Voorzieningen

Wij zijn TwynstraGudde – Een introductie • © TwynstraGudde

Ordegrootte impact fysieke investeringen op begroting Investeren vergt lenen en vertaalt zich daarmee in kapitaallasten. Impact op begroting hiervan loopt op tot € 11,3 mln per jaar (bij afschrijving over 40 jaar en huidige rentestand)

€ 12.000.000

€ 10.000.000

€ 8.000.000

€ 6.000.000

€ 4.000.000

€ 2.000.000

€-

schaalsprong en vervanging plus Wij zijn TwynstraGudde – Een introductie • © TwynstraGudde

Voorbeeld Dashboard Variant:

Schaalsprong en vervanging

Variant:

Plus

Dashboard Investeringsstrategie Wageningen

Ontwikkeling woningvoorraad

Ontwikkeling werkvoorraad

Datum:

14-4-2025

2024-2026

2027-2029

2030-2032

2033-2036

2037-2040

661

2.076

632

588

213

2024-2026

2027-2029

2030-2032

2033-2036

2037-2040

120.000

40.000

27.000

62.000

88.000

Investeringen Woningbouw (actief) Infrastructuur Duurzaamheid Voorzieningen Totaal

€ € € € €

2024-2026 256.000 25.457.000 12.778.000 1.722.000 40.213.000

2027-2029 € 410.000 € 44.320.000 € 34.161.000 € 35.752.000 € 114.643.000

€ € € € €

2030-2032 259.000 41.577.000 16.587.000 47.054.000 105.477.000

€ € € € €

2033-2036 570.000 4.780.000 22.311.000 34.909.000 62.570.000

Opbrengsten KV Woningbouw KV Werklocaties Rijkssubsidies Provinciale subsidies Eigen middelen Totaal

€ € € € € €

2024-2026 -1.338.000 -400.000 -702.000 -1.500.000 -3.940.000

€ € € € € €

2027-2029 -2.328.000 -50.000 -2.731.000 -2.038.000 -3.000.000 -10.147.000

€ € € € € €

2030-2032 -88.000 -135.000 -563.000 -786.000

€ € € € € €

-214.000 -214.000

€ € € € € €

Resultaat

€

36.273.000

€ 104.496.000

€

104.691.000

€

62.356.000

€

€ € € € €

2033-2036

2037-2040 756.000 5.199.000 14.922.000 25.047.000 45.924.000

Totaal 4.170

won.

337.000

m2

€ € € € €

Totaal 2.251.000 121.333.000 100.759.000 144.484.000 368.827.000

-248.000 -248.000

€ € € € € €

Totaal -3.754.000 -1.047.000 -2.731.000 -3.303.000 -4.500.000 -15.335.000

45.676.000

€

353.492.000

2037-2040

• © TwynstraGudde

Reflectie op de investeringen 1. De genoemde investeringen zijn een totaal van afzonderlijke projecten.

2. Het zijn projecten in de planvormingsfase en in de onderzoeksfase. 3. De realiteit is dat het onzeker is of projecten gerealiseerd worden qua scope, fasering, capaciteit en budget. 4. Per project worden aparte besluiten genomen. 5. Cyclisch herijken van het dashboard. 6. Mogelijk volgt er nog aanvullende (beperkte) dekking van derde partijen. 7. Impact op begroting bepaal je voor een periode van 4 jaar. • © TwynstraGudde

Vervolgproces Het college is voornemens om te werken met een horizon van 4 jaar en voor die periode tot een concrete uitwerking te komen van de investeringen en de financiële effecten daarvan. Dit wordt bij de Begroting 2026 voor het eerst voorgelegd aan de raad.

Vervolgstappen: 1. We willen rond de zomer werken met een prioritering voor een pakket voor de eerste vier jaar. 2. Willen jullie kaders meegeven voor het proces om te komen tot prioritering?

• © TwynstraGudde

Werken met TwynstraGudde betekent samen maatschappelijke transities werkend krijgen. Met advies, management en opleidingen helpen we mensen en organisaties bij duurzame veranderingen. Denk aan energie en klimaat, wonen, veiligheid, landbouw, mobiliteit, zorg en onderwijs. Onze kracht ligt in daadkracht. In het creëren van oplossingen die werkbaar zijn én werkbaar blijven. Samen met onze opdrachtgevers - en alle belanghebbenden daaromheen - werken we aan een samenleving die schoon, veilig, gezond en weerbaar is. Zo maken we blijvend impact op morgen. Alle intellectuele eigendomsrechten met betrekking tot deze presentatie berusten bij

TwynstraGudde. Niets uit deze presentatie mag worden verveelvoudigd of openbaar gemaakt zonder schriftelijke toestemming van TwynstraGudde.