Informatienota Inkomenszekerheidsbeleid 12-05-2025

INFORMATIENOTA VAN HET COLLEGE Zaak en documentnummer: Z25.500013 / D25.1323476 Portefeuillehouder: G. van Vulpen Onderwerp Informatienota Inkomenszekerheid nav motie 4aM1

Kennisnemen van Verwerken van de motie 4aM1 Maatwerk Maatschappelijke Meedoen Budget (MMB)

Inleiding Op 14 april is door een meerderheid van de gemeenteraad een motie aangenomen in het kader van het nieuwe inkomenszekerheidbeleid dat op 1 januari 2025 is gestart. De aangenomen motie focust op aanpassingen in de huidige werkwijze van het nieuwe inkomenszekerheidbeleid. Wageningen is de eerste gemeente die het inkomenszekerheidsbeleid op deze manier vorm geeft. De consequentie hiervan is dat we moeten ervaren en leren en aan de hand daarvan het beleid moeten doorontwikkelen en bijsturen. De afgelopen periode is op verschillende momenten bij maatschappelijke partners, clientenraad en inwoners feedback opgehaald. Ook is er een uitgebreid systeem van monitoring ingericht en komt steeds meer data beschikbaar. Aanpassingen en bijsturing van het beleid en werkwijze lijken op dit moment gewenst. Het college onderzoekt de mogelijkheden om deze aanpassingen in de huidige werkwijze door te voeren. In de raadsvergadering is door portefeuillehouder G. van Vulpen toegezegd om met een informatienota te komen. In deze nota lichten we twee zaken toe: 1. Reflectie op de ingebrachte punten in de motie 4aM1 Maatwerk Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB): reflectie op hoofdlijnen; 2.

Procesafspraken: welke besluiten zijn er nodig van de Gemeenteraad en binnen welk tijdspad kunnen deze worden voorgelegd aan de raad? Kernboodschap Vier nieuwe beleidslijnen Het college zet in op het verkennen en uitwerken van aanpassingen via 4 beleidslijnen: 1. Het invoeren van een flexbudget; 2. Aanpassen van huidige rekenmodel voor grote gezinnen; 3. Uitwerken concrete voorstellen van kosten van het niet gezond zijn; 4. Verbeteren van de huidige ondersteuningsgesprekken. Deze vier lijnen werken we uit in voorstellen. Hierbij wordt nog zorgvuldig naar uitvoerbaarheid en financiele consequenties gekeken. Dit kan invloed hebben op de uiteindelijke advisering en besluitvorming. 1. Invoeren van een flexbudget De eerste uitkomsten van de gesprekken en de ervaringen van zowel inwoners als verwijzers laten zien dat de gehanteerde begrotingen aanvulling nodig hebben. De Commissie Sociaal Minimum erkent in haar rapport dat mensen in het dagelijks leven te maken krijgen met tegenvallers (bijv. tandartsrekening, een koude winter, slecht geïsoleerde woning, extra zorgkosten, onverwachte prijsstijging). De Commissie is daarom tot de conclusie gekomen dat er voor huishoudens een extra bedrag nodig is om deze tegenvallers op te kunnen vangen: een flexbudget.

Aanvankelijk hebben we deze uitgaven niet apart meegenomen, omdat we in de veronderstelling waren dat het opvangen van kosten via andere regelingen afdoende zou zijn. In de praktijk ervaren we nu dat dit veelal niet het geval is. Het college werkt deze lijn dan ook verder uit. 2. Aanpassen van huidige rekenmodel voor grote gezinnen We zijn met het Nibud in gesprek om te kijken op welke wijze ons rekenmodel verbeterd kan worden voor grote gezinnen. Uit een verkennend gesprek is naar voren gekomen dat een verdieping op diverse onderdelen van het rekenmodel (o.a. leeftijdsdifferentiatie en schaalvoordeel) een berekening kan laten zien die meer recht doet aan de realiteit. Beide elementen zijn nu niet opgenomen in het rekenmodel en zijn van invloed op het Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB) en de Maatschappelijk Meedoen Grens (MMG). Consequenties van deze aanpassing (zowel positief als negatief) zullen uiteraard inzichtelijk worden gemaakt en vertaald naar aanpassingen.

3. Uitwerken concrete voorstellen om kosten van het niet gezond zijn te dekken In de gesprekken met inwoners en professionals is naar voren gebracht dat de (onverwachte) kosten van het niet gezond zijn onvoldoende in het rekenmodel zijn geborgd. Dit vraagt een oplossing voor de korte en de lange termijn. Korte termijn Voor de korte termijn stellen we voor dat we de lijn uitwerken om te gaan werken met een flexbudget. Daarnaast onderzoeken we de ruimte die nog gevonden kan worden binnen de beleidsregels Bijzondere Bijstand. Door deze nogmaals aan te passen kunnen mogelijk meer onvoorziene en individuele kosten gedekt worden. Tot slot kan een breed gesprek bijdragen aan het meedenken over het gebruik maken van andere regelingen om kosten mee te financieren (denk aan (aanvullende) zorgverzekering en doorverwijzen naar maatschappelijke partners voor belastingaangifte). Lange termijn Voor de lange termijn is er een bestuurlijke wens om de kosten van het chronisch ziek zijn en het al of niet handhaven van de Gemeentepolis (Collectief Aanvullende Zorgverzekering (CAZ)) verder uit te werken. Tot die tijd houden we de huidige regeling voor chronisch zieken en gehandicapten en de CAZ in stand. 4. Verbreding gespreksvoering Kern van het nieuwe beleid is het voeren van een adviesgesprek met de inwoner.

Hierbij hebben we voor ogen om samen met de inwoner breed te kijken naar de behoefte van de inwoners (financieel en sociaal) om mee te kunnen doen aan de maatschappij. Op basis van de ervaringen constateren we dat het gesprek nu gaat over de toekenning of afwijzing van de aanvraag MMB. Hierdoor is er veelal geen ruimte voor het bredere inkomensgesprek. Met een aantal wijzigingen in de werkwijze worden consulenten ondersteund om inkomensondersteuning meer centraal te stellen, zodat deze beleidslijn de andere lijnen kan ondersteunen en versterken. Reflectie op hoofdlijnen motie 4aM1 Maatwerk Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB) In de motie (zie bijlage) zijn 10 onderdelen opgenomen. We vatten deze samen als: a. Versterken maatwerk en bijdragen aan onvoorziene kosten waaronder zorgkosten; b. Bijsturen/aanvullen van het rekenmodel en het verwerken van deze consequenties; c. Tijdige terugkoppeling van de voortgang. a. Versterken maatwerk en bijdragen aan onvoorziene kosten waaronder zorgkosten De vier beleidslijnen zullen de mogelijkheden voor maatwerk binnen het huidige beleid gaan versterken. De focus ligt daarbij op brede gespreksvoering, het inzetten van voorzieningen als bijzondere bijstand en het invoeren van een flexbudget. b. Bijsturen/aanvullen van het rekenmodel en het verwerken van deze consequenties Het huidige rekenmodel is gebaseerd op een aantal NIBUD-normen.

We zijn ambtelijk en bestuurlijk in gesprek om de tooling te verstevigen. Dit geeft voor 2025 en 2026 een betere onderbouwing van de Maatschappelijk Meedoen Grens. Tegelijkertijd zal met de inzet van de andere beleidslijnen de focus komen te liggen op een breder gesprek. Is de inwoner toch onvoldoende in staat om met zijn totaal inkomen rond te komen en mee te doen aan de maatschappij dan gaan we daarover in gesprek. Het verkennen van de mogelijkheden van een flexbudget zal aanpassingen vragen van het rekenmodel. Hetzelfde geldt voor de manier waarop we grote gezinnen financieel tegemoet komen. Indien er aanpassingen gedaan worden aan het rekenmodel zal inzichtelijk gemaakt moeten worden op welke wijze de consequenties voor individuele aanvragers gecorrigeerd kunnen worden. c. Tijdige terugkoppeling van de voortgang De raad wordt middels deze informatienota geïnformeerd over de manier waarop de motie 4aM1 wordt verwerkt. Voorbereiding van besluitvorming vindt plaats en zal zsm aan de gemeenteraad worden aangeboden. Zie ook onder kopje “Vervolg”. Financiën Bij het raadsvoorstel dat nav bovenstaande beleidslijnen aan de gemeenteraad zal worden aangeboden, proberen we een inschatting te geven hoe de beleidslijnen verder uit zullen pakken. De budgetvraag zal bij de Bestuursrapportage najaar worden meegenomen.

Communicatie Wanneer de raad besluit over de aangepaste verordeningen zal het college ook aangeven op welke wijze de inwoners/betrokkenen worden geïnformeerd over de veranderingen en aanpassingen in het Maatschappelijk Meedoen Budget. Vervolg

Informatiebijeenkomst op 1 juli 2025 Op 1 juli 2025 zal het college een informatiebijeenkomst verzorgen waarin de resultaten en ervaringen van de werkwijze met de gemeenteraad zal worden gedeeld. Aanpassen Verordeningen en beleidsregels De beleidslijnen zullen worden uitgewerkt en juridisch geborgd in aangepaste verordeningen. Die verordeningen zijn vorig jaar vastgesteld. De nieuwe verordeningen zullen voor besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Op dit moment voorzien we een wijziging van de Verordening Individuele Inkomens Toeslag (IIT), de Verordening Maatschappelijke Meedoenregeling (raadsbevoegdheid), maar ook een wijziging van beleidsregels Bijzonder Bijstand (collegebevoegdheid). Combinatie van bespreekmomenten We streven er naar u zo spoedig mogelijk de stukken toe te zenden en hopen dat besluitvorming conform uw wens kan plaatsvinden in de laatste vergadering voor het zomerreces. Het snel doorlopen van de procedure is daarbij helpend. Een combinatie van bespreekmomenten is dan echter onvermijdelijk. Na de besluitvorming zal het proces gestart moeten worden om de beschikkingen aan inwoners die zijn afgegeven in de periode vanaf 1 januari tot het moment van besluitvorming nieuwe werkwijze daar waar nodig te herzien en aan te passen. Het is uiteraard aan u als gemeenteraad om deze procesafspraken te maken. Bijlage(n) 1.

Motie 4aM1 Maatwerk Maatschappelijk Meedoen Budget (MMB) Wageningen, 12 mei 2025 burgemeester en wethouders van Wageningen, de secretaris,

de burgemeester,

J. de Wit

F. Vermeulen

De brieven van de gemeente Wageningen worden in principe niet meer of digitaal ondertekend.