Bijlage 1 - Overzicht van akkoorden en programmas

Bijlage raadsinformatieavond 18 november 2025 Aanvullende informatie akkoorden en programma’s voor de inrichting van toegang en het lokale team. Tijdens de raadsinformatieavond op 18 november 2025 over de ontwikkelingen in het Sociale domein noemen we een aantal programma’s en akkoorden. In deze memo geven we meer toelichting op deze akkoorden. Belangrijke rode draden van deze programma’s en akkoorden zijn dat de gemeente een taak heeft bij: • Het versterken van vroegsignalering en preventie • Het versterken van de sociale basis • De toegankelijkheid van passende zorg • Het vormgeven van stevige lokale teams • Domeinoverstijgend samenwerken en integraal werken

Dit zijn de belangrijke landelijke akkoorden en programma’s met afspraken: • Hervormingsagenda Jeugd De Hervormingsagenda propageert een beweging van ‘stevige lokale teams’ die vanuit een brede analyse werken en zelf ook passende (basis)hulp bieden. Dit geldt niet alleen voor gezinnen, maar voor alle inwoners. De hervormingsagenda stelt daarmee eisen aan lokale teams. Van de lokale teams wordt verwacht dat ze zelf hulp kunnen bieden. En als ze doorverwijzen naar andere hulpverleners, laten ze niet los. Het lokale team blijft dan betrokken voor de verbinding met andere levensdomeinen en -vragen. Lokale teams hebben daarbij goede lijnen met de zogeheten sociale en pedagogische basis. Een belangrijk onderdeel van de Hervormingsagenda is het versterken van het gewone leven voor huishoudens en gezinnen en hun netwerk en hoe we samen een zorgzame samenleving kunnen vormen. • Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario is een nieuwe manier van werken bij gezinnen en huishoudens (0-100 jaar) waar (dreigende) onveiligheid en/of ontwikkelingsbedreiging speelt. Bij die nieuwe manier van werken is een grotere rol voor lokale teams voorzien. Zij blijven bij gezinnen betrokken, ook als de veiligheidsteams in beeld komen. Professionals vanuit de lokale teams zijn een vast, vertrouwd gezicht voor inwoners.

Ook werken de lokale teams, Veilig Thuis, Jeugdbescherming en andere organisaties nauw met elkaar samen waardoor onnodig tijdverlies en volgtijdelijk werken (estafettes) voorkomen. Zo kunnen we sneller handelen, vergroten we de veiligheid voor kinderen en volwassenen en verminderen we het aantal uithuisplaatsingen. • Leidraad werken aan Veiligheid (VNG, januari 2024) De leidraad beschrijft de wijze waarop gemeenten invulling kunnen geven aan hun verantwoordelijkheden voor hulp, ondersteuning en bescherming aan inwoners (van 0 -100) die te maken hebben met onveiligheid in afhankelijkheidsrelaties of ontwikkelingsbedreiging van minderjarigen. Stevige lokale teams zijn hierbij essentieel. Het gaat om teams die zelf hulp

kunnen verlenen, die werken met een brede blik (domein overstijgend), die oog hebben voor alle leden van het gezin/huishouden en oog hebben voor onderliggende oorzaken en patronen. Daarnaast heeft de gemeente een opdrachtgevende rol voor het lokale en regionale netwerk. Het gaat om het organiseren en faciliteren van netwerksamenwerking tussen partners die leidt tot afgestemd werken aan veiligheid. En daarnaast het in samenspraak verstrekken van afgestemde opdrachten aan de verschillende organisaties. • Regiovisie Huiselijk Geweld en Kindermishandeling Er is een gezamenlijke aanpak voor huiselijk geweld en kindermishandeling voor de gemeenten van de regio West Veluwe Vallei. Middels deze regiovisie werken we samen om inwoners en professionals te ondersteunen in het doorbreken van de spiraal van huiselijk geweld en kindermishandeling. In deze aanpak is het van belang dat de lokale teams werken volgens een bepaalde methodiek en beschikken over deskundigheid. Er is hier een overlap metne speerpunten uit de landelijke programma’s als Toekomstscenario en Hervormingsagenda Jeugd. • Integraal zorgakkoord (IZA) en AZWA Het Integraal Zorgakkoord (IZA) heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. Bij het IZA zijn een aantal concrete afspraken gemaakt die relevant zijn voor het opereren van toegang en lokale teams: 1.

Het versterken van de sociale basis; 2. Het verbeteren van de samenwerking tussen sociaal domein, huisartsenzorg en ggz-zorg; 3. Een aantal wettelijke en financiële mogelijkheden voor meer domeinoverstijgende samenwerking, vooral die tussen het medische en sociaal domein, waarbij toegang en lokale teams een sleutelrol vervullen. In de regio’s Centraal Gelderland en de Gelderse Vallei wordt binnen het IZA gewerkt aan een regionale preventie-infrastructuur die de regionale samenwerking op het gebied van de vijf ketenaanpakken gaat ondersteunen. De vijf ketenaanpakken hebben betrekking op: − Valpreventie, − Kansrijke start voor kinderen, − Aanpak overgewicht en obesitas kinderen, − Gecombineerde leefstijlinterventie, − Welzijn op recept. De landelijke ontwikkelingen laten een verbreding, intensivering en concretisering van het IZA zien. Dit is vertaald in een aanvullend zorg en welzijnsakkoord (AZWA). Naar verwachting gaat het AZWA in op 1 januari 2026. Het AZWA loopt tot en met 2028. In dit akkoord wordt de onderlinge samenwerking vastgesteld tussen ouderen- en wijkzorg, sociaal domein en de Eerstelijnszorg. Onderdeel van het AZWA is het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg waaronder het programma Wonen, ondersteuning en zorg voor ouderen.

Het Hoofdlijnenakkoord ouderenzorg is relevant voor de werkwijze van de gemeentelijke toegang: − Versterking mantelzorgondersteuning, inclusief mantelzorgwonen − Wet langdurige zorg zonder verblijf: vereenvoudiging van leveringsvormen en zorg op maat − Passende zorg (inclusief vindbaarheid van zorg) • Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Om de gewenste beweging uit het IZA te kunnen maken, is het nodig de sociale basis te versterken. Het GALA draagt bij aan de versterking van die basis. Het is van groot belang dat lokale teams de sociale basis goed kennen, deze goed kunnen benutten, maar ook kunnen helpen versterken. Hoewel

de uitvoering van het GALA lokaal gebeurt, wordt op regionaal niveau gekeken naar samenhang en verbinding met de vijf ketenaanpakken. Het GALA eindigt in 2026. Voor de uitvoering van het GALA hebben de gemeente een plan van aanpak opgesteld. Voor de uitvoering ontvangen zij geoormerkte middelen (de Brede-SPUK-middelen). Het grootste deel van de Brede SPUK-middelen wordt omgezet naar een structureel budget. Maar dat geldt niet voor alle onderdelen. Zo is voor de aanpak voor obesitas, mentale gezondheid, eenzaamheid en Welzijn op Recept na 2025 (vooralsnog) geen geoormerkt geld voor gemeenten beschikbaar. • Participatiewet in Balans De Participatiewet in Balans vraagt een beweging naar meer vertrouwen, maatwerk en menselijkheid in de uitvoering. Waar voorheen regels en controle centraal stonden, ligt de nadruk nu op meedoen naar vermogen. Dat betekent dat lokale teams niet alleen moeten kijken naar verplichtingen, maar vooral naar wat iemand wél kan en wat nodig is om stappen te zetten richting participatie. Van de uitvoering wordt verwacht dat zij nabij en oplossingsgericht werken. Zij voeren niet alleen de regels uit, maar maken samen met de inwoner een plan dat past bij diens situatie. De professional krijgt ruimte om zijn eigen oordeel te gebruiken en te handelen vanuit vertrouwen (spoor 2).

Het gesprek met de inwoner staat centraal: wat zijn iemands talenten, wat belemmert deelname, en welke ondersteuning helpt het beste? Het gaat ook breder over de vraag hoe iemand volwaardig kan meedoen, in de vorm van zingeving en maatschappelijke bijdrage als iemand niet kan werken. De nieuwe werkwijze vraagt dus om brede benadering van werk, inkomen en welzijn. Lokale teams blijven langer betrokken bij inwoners en onderhouden actief contact met werkgevers, onderwijs en zorg. Waar doorverwijzing nodig is, blijft het team de verbinding houden tussen de leefdomeinen. Daarnaast staat eenvoud centraal in de Participatie wet in balans. Minder contactpersonen en meer interne en externe afstemming voor brede ondersteuning.

RIchtinggevend kader Toegang Sociaal Domein (VNG, maart 2024) https://vng.nl/sites/default/files/202403/richtinggevend_kader_toegang_lokale_teams_en_integr ale_dienstverlening.pdf Het richting gevend kader toegang sociaal domein geeft een beeld wat inwoners van de gemeenten kunnen verwachten. Het is aan gemeenten om zelf keuzes te maken over de specifieke inrichting van hun toegangsfunctie. De basiskenmerken van de gemeentelijke taken omvatten onder meer: • laagdrempelig in de buurt aanwezig, • brede blik en analyse, • direct kunnen handelen, • spil in netwerk van verschillende expertises, • handelend met mandaat tussen gemeentelijke afdelingen, • oog voor chroniciteit aan behoeften en daarnaar handelen, • werken aan soepele overgangen in iemands levensloop en • goede contacten met de sociale en pedagogische basis.

Toegang ‘Toegang gaat over de manier waarop mensen kunnen aankloppen met vragen om ondersteuning in het dagelijks functioneren.’ (…) ‘Wanneer je als inwoner ondersteuning nodig hebt, is het van belang dat je weet waar je terecht kunt met je hulpvraag en dat je de juiste weg weet te bewandelen binnen je gemeente. Dat kan in de huidige praktijk bijvoorbeeld via een loket, de lokale teams, via de huisarts of een online aanvraagformulier. Voor iedereen, maar vooral voor mensen in een kwetsbare positie, is het belangrijk dat je tijdig de ondersteuning kunt krijgen die je nodig hebt. Toegang is hiermee niet een lineair maar een cyclisch proces. Er zijn voor verschillende vormen van hulp vaak verschillende ‘toegangen’ mogelijk. Soms binnen en soms buiten de gemeentelijke invloedssfeer. Wij hanteren in dit stuk primair op de gemeentelijke toegangsfunctie, maar ook breder naar de verschillende toegangen tot hulp die gefinancierd wordt vanuit gemeenten. (Denk aan maatschappelijke en vrouwenopvang).

Lokaal team In dit kader houden wij de volgende definitie van een lokaal team aan: ‘Een lokaal team is een team dat integraal, generalistisch, interdisciplinair en outreachend werkt voor de ondersteuning en dienstverlening die een gemeente biedt aan haar inwoners in het kader van de sociaaldomeinwetten.’ Er wordt in (beleid)stukken steeds vaker gesproken over (de beweging naar) ‘stevige lokale teams. De Hervormingsagenda Jeugd omschrijft ‘Stevige Lokale Teams’ als volgt: ‘We zetten in op een beweging richting stevige lokale teams per 1 januari 2028. KPMG en het Verwey-Jonker Instituut

hebben in hun korte verkenning ‘Verkenning (financiële) potentie van stevige lokale teams een aantal uitgangspunten en randvoorwaarden geformuleerd waaraan een stevig lokaal team zou moeten voldoen. Hoe meer aan de uitgangspunten wordt voldaan, hoe steviger het lokale team is. Uitgangspunten: 1. Een stevig lokaal team doet altijd meer dan enkel indiceren.

2. Een stevig lokaal team heeft een sterke regierol. 3. Een stevig lokaal team is goed vindbaar en toegankelijk, is er daarom vroeg bij en voorkomt hiermee escalatie tot erger. 4. Een stevig lokaal team levert tijdig passende zorg aan alle jeugdigen die dat nodig hebben. 5. Een stevig lokaal team heeft een brede blik en beslist samen met jeugdigen en ouders.