Bevindingenrapport (voorlopige versie - september)

(voorlopige versie - september)

Bevindingenrapport Hoe zie jij de toekomst van Wageningen?

1

2

Inhoudsopgave Inleiding

4

Participatie

6

» Wonen en je leefomgeving

8

Woningbouw

10

Wijkvoorziening

12

» Sociaal, leefbaar en gezond

14

Spelen & bewegen

16

Leefbaarheid

18

Gezonde voeding

20

Geluid- en Luchtkwaliteit

22

» Economie, cultuur en beleving

26

Kennisecosysteem

28

Beleving en culturele voorzieningen

30

Bedrijven

32

Horeca, detailhandel en binnenstad

34

» Groen, duurzaamheid en mobiliteit

38

Groen, biodiversiteit en klimaatadaptatie

40

Energietransitie en duurzaamheid

46

Parkeren

50

Mobiliteit en Bereikbaarheid

52

3

Inleiding Wageningen maakt een visie voor de bebouwde kom. Dat doen we op basis van de Startnotitie die op 1 juni 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld, en samen met mensen uit de stad. De eerste fase van dit proces is nu afgerond: de participatie- en inventarisatiefase. In de afgelopen maanden hebben we veel mensen uit Wageningen gesproken. Dat deden we op verschillende manieren: • kleine teams van inwoners (en enkele ambtenaren) gingen met een opvallende fietskar de straat op/wijk in om in gesprek te gaan met andere inwoners • online konden inwoners meedenken via stemvan.wageningen • in bijeenkomsten met stakeholders zijn we meer de diepte ingegaan op de thema’s • we hebben schetssessies gehouden, waarin we met externe en interne inhoudelijk specialisten de kaart van Wageningen hebben bekeken en kansen en dilemma’s hebben benoemd. Parallel aan de participatie hebben we de boven-lokale visies bestudeerd die richting geven aan nationaal en provinciaal beleid: de Nationale omgevingsvisie, de omgevingsvisie van de Provincie Gelderland en de Blauwe omgevingsvisie van het Waterschap. En we hebben de lijntjes met de inhoud van de Verstedelijkingsstrategie (ook in ontwikkeling) kort gehouden. Alle opgehaalde informatie is nu samengevat in dit document: het voorlopige bevindingenrapport.

Dit rapport heeft als doel om u een beeld te geven van alle ideeën, wensen, kansen en dilemma’s die zijn ingebracht op de hoofdvraag “Wat voor stad willen we zijn in 2045 – Wat zie je voor je?”.

4

Wat is dit rapport niet? • Deze versie van het bevindingenrapport is nog geen definitieve versie. Er vinden nog enkele schetssessies plaats met de WUR, de Woningstichting en met ondernemers. Ook zal de fietskar nog een dag op de Campus staan. De inbreng die uit deze participatie komt, wordt verwerkt in een definitieve versie van het bevindingenrapport. Die versie ontvangt u eind oktober. • Dit rapport bevat nog geen analyse van de opbrengsten van de participatie, en dus ook geen conclusies. De komende twee maanden gaan we ambtelijk hard aan het werk om op basis van alle inbreng integrale verhalen van Wageningen te maken. Dat noemen we scenario’s. De Wageningse scenario’s leggen wij in het vierde kwartaal aan u voor, om uw mening daarover te vragen. • Het bevindingenrapport is geen compleet beleidsoverzicht. In dit rapport vindt u wel verwijzingen naar documenten, maar geen opsommingen van beleid of van ambities uit het Coalitieakkoord. Zoals afgesproken met de Startnotitie wordt recent vastgesteld beleid in principe als kader meegenomen bij de ontwikkeling van de visie, waarbij de gemeente open staan voor nieuwe of aanvullende ideeën. Dit betekent onder andere dat de recente raadsbesluiten met betrekking tot de woningbouwopgave een gegeven vormen voor de visie bebouwde kom. Dit voorlopige rapport is onder tijdsdruk gemaakt.

Er kunnen hier en daar tekstfouten staan en het is nog niet geredigeerd op klare taal. Wij vragen hiervoor uw begrip. De definitieve versie wordt uiteraard gecheckt en geredigeerd.

Leeswijzer Na deze inleiding vindt u eerst een samenvatting van de participatieen inventarisatiefase. Hoe hebben wij de inwoners en ondernemers in Wageningen bevraagd en met welke doel? In de daarna volgende hoofdstukken geven wij per thema een beeld van de opbrengsten uit de participatie en van de analyse van de boven-lokale beleidsdocumenten. Voor de opbrengsten uit de participatie wordt het woord ‘deelnemers’ gebruikt. Daarmee wordt bedoeld: deelnemers aan het straatonderzoek, het digitale onderzoek en de stakeholdersessies (zie de volgende paragraaf). In enkele gevallen wordt specifiek verwezen naar een van deze groepen. Onder elk thema zijn quotes opgenomen van deelnemers. Er is gekozen voor quotes die een beeld geven van de diversiteit aan ingebrachte ideeën. Elk thema heeft een eigen kleur. Per (sub)thema vindt u kaarten met het huidige beeld van het thema, en kaarten die meer ingaan op specifieke aandachtspunten of kansen/wensen. Het rapport is voor het overzicht verdeeld in een aantal thema’s. Die thema’s hebben wij ook gebruikt om de vragen aan de stad in te kunnen delen. Maar natuurlijk staat alles met elkaar in verband. De onderlinge verbanden, meer-opbrengsten, uitdagingen en consequenties willen wij in de scenario’s duidelijk naar voren halen.

i Info: in de informatiebox staat belangrijke informatie over dit thema, bijvoorbeeld over een onderzoek dat is uitgevoerd of een leuk weetje.

d Dilemma: in de dilemma box staat omschreven waar binnen het thema, of in relatie met een ander thema een dilemma wordt gesignaleerd.

Beleid: in dit documentenbox ziet u het relevante beleid voor het thema. U kunt het document openen door op het document icoon te klikken

Feit

In deze circkels staat een percentage of ander getal.

5

Samenvatting participatie- en inventarisatiefase Straatonderzoek: fietskar

Digitaal: stem van Wageningen

Wij zijn hierbij begeleid door de bureaus Afdeling Buitengewone Zaken en Planterra. Afdeling Buitengewone Zaken heeft haar expertise in participatief onderzoek ingezet. Planterra heeft de inhoudelijke ondersteuning verleend. Ook voor het vervolg maken wij gebruik van de inhoudelijke deskundigheid van Planterra.

Van april tot en met juli zijn vijf zogenaamde participatieteams de wijken in gegaan om inwoners te vragen naar hun mening. De teams bestonden uit inwoners en enkele ambtenaren. De teams werden begeleid door Afdeling Buitengewone Zaken (A/BZ), het bureau dat de straatparticipatie heeft vormgegeven. Als voorbereiding hebben alle teams workshops gehad van A/BZ. Als participatiemiddel is een fietskar ontworpen. Op en rond de fietskar konden diverse gespreksmiddelen worden gebruikt.

Van april tot en met augustus zijn drie vragenlijsten op stemvan. wageningen gezet. Inwoners zijn op diverse manieren op de vragenlijsten gewezen: via berichten op de gemeentepagina in Stad Wageningen, via posters in Abri’s, via A3-posters op diverse publieke plekken en via sociale media. Er is een filmpje gemaakt over de fietskar met wethouder Bijleveld dat via sociale media is gedeeld.

Participatief onderzoek

De teams hebben in vier ronden vragen gesteld aan inwoners aan de hand van vragen over de diverse thema’s.

In deze eerste fase van de ontwikkeling van de visie bebouwde kom hebben we ideeën opgehaald. De hoofdvraag daarbij was “Wat voor stad willen we zijn in 2045 – Wat zie jij voor je?”. Daarnaast hebben we de boven-lokale visies over de fysieke leefomgeving bestudeerd.

De ontwikkeling van de visie bebouwde kom doen we participatief, samen met de mensen die de stad maken: inwoners, ondernemers en organisaties. We gaan daarbij niet voor draagvlak, of ‘voor wat de meerderheid vindt’. Immers: ook al hebben we ons best gedaan zoveel mogelijk doelgroepen te betrekken, je bereikt nooit iedereen. Doel van de participatiefase was het ophalen van ideeën, bij zoveel mogelijk verschillende groepen uit onze samenleving. Daarvoor hebben we verschillende ingangen gebruikt: laagdrempelig op straat/in de wijk, digitaal en verdiepende bijeenkomsten. Volledige representativiteit ga je hiermee niet bereiken. En dat hoeft ook niet. We hebben gemerkt dat op een gegeven moment dezelfde ideeën weer terugkwamen. Er was als het ware sprake van verzadiging van de ideeënstroom. En al die ideeën, uit de stad, uit ons beleid/ambities en uit boven-lokale visies, gaan we de komende tijd gebruiken om tot scenario’s te komen voor de stad. De participatiefase is onderverdeeld in drie deelfasen voor het digitale onderzoek en voor het straatonderzoek. Daarbij zijn we van algemene vragen over waarden (‘wat vind je belangrijk als het gaat over..’) naar steeds meer verdieping gegaan. Door elke nieuwe vragenlijst te baseren op de antwoorden op de vorige vragenlijst, kon direct een toets plaatsvinden of de inbreng herkenbaar was verwerkt.

Na de toetsvraag (“herkent u zich hierin”) volgden verdiepingsvragen.

De teams hebben 16 keer in Wageningen gestaan, in de volgende gebieden: Kortenoord, Midden-Noord, Nude, Tarthorst, WageningenHoog, Veluvia Hamelakkers, Midden-Zuid, Binnenstad, Stadsbrink, NoordWest. In september zal een team nog een dagdeel op de Campus staan. Er zijn 248 gesprekken aan de fietskar gevoerd en 337 inwoners hebben zelf ideeën op stickers geschreven en stemmen uitgebracht op stellingen. De participatieteams hebben na elk wijkbezoek de inbreng samengebracht. Na iedere ronde is alle inbreng geanalyseerd door Planterra: per thema zijn overeenkomende reacties bij elkaar gezet. Daardoor is een overzichtelijk beeld ontstaan van de ingebrachte ideeën. De meest voorkomende of juist in het oog springende ideeën uit het straatonderzoek zijn in dit bevindingenrapport verwerkt.

Aan de hand van de antwoorden op de eerste vragenlijst hebben we in de tweede vragenlijst meer verdiepende vragen gesteld. We hebben antwoorden ontvangen van 162 mensen, uit alle buurten van Wageningen. Vooral de leeftijdsgroep van 30-69 was goed vertegenwoordigd. In de derde vragenlijst hebben we de opbrengst van de tweede ronde verwerkt tot samenvattingen. Daarbij hebben we gevraagd of mensen zich daarin herkenden en of ze nog opmerkingen hadden. Aan deze ronde hebben 189 mensen meegedaan, uit alle buurten van Wageningen. De leeftijdsverdeling was redelijk evenwichtig. Alleen in de categorie 6069 jaar is sprake van een duidelijke extra interesse (57 deelnemers). Onder de verschillende thema’s in dit rapport zijn de samenvattingen uit de derde vragenlijst verwerkt. Daarnaast zijn in het oog springende aanvullende ideeën, ingebrachte dilemma’s en ‘tegengeluiden’ vermeld.

Naast het digitale onderzoek en het straatonderzoek hebben drie sessies met stakeholders plaatsgevonden en zijn schetssessies georganiseerd met interne en externe inhoudelijk deskundigen. We geven hieronder een globaal beeld van de aantallen deelnemers. Aan het definitieve bevindingenrapport willen wij een bijlage toevoegen met meer uitgebreide cijfers over de participatie.

Foto gemaakt door Marieke van Odekerken

6

De eerste vragenlijst bestond uit vragen over wat inwoners belangrijk vinden in de fysieke leefomgeving. Voor deze vragenlijst hebben we gewerkt met stellingen, om het meedoen zo eenvoudig mogelijk te maken. Aan deze vragenlijst hebben 351 mensen meegedaan, uit alle buurten van Wageningen. Alle leeftijdscategorieën waren vertegenwoordigd, met uitzondering van de categorie onder 20 jaar (4 deelnemers).

Stakeholdersessies

Schetssessies

Boven-lokale beleidsanalyse

Van mei tot en met juli zijn drie bijeenkomsten georganiseerd voor stakeholders. Elke bijeenkomst kende eigen thema’s. De uitnodiging voor deze sessies is verstuurd naar een lijst met ruim 400 stakeholders, zoals samengesteld door inhoudelijk betrokken ambtenaren op de diverse thema’s. Aan elke sessie hebben tussen de 20 en 30 stakeholders deelgenomen. Elke sessie kende dezelfde werkwijze: in kleine groepjes werden gesprekken gevoerd over subthema’s, waarbij aan de deelnemers werd gevraagd welke ambities, kansen en bedreigingen zij zagen. De bijeenkomsten zijn alle drie in een heel positieve sfeer verlopen.

Van april tot en juli zijn 14 schetssessies georganiseerd. In deze sessies is met interne en externe inhoudelijk deskundigen, aan de hand van de kaart van Wageningen, gekeken waar de deelnemers kansen en dilemma’s zagen. De sessies zijn georganiseerd aan de hand van thema’s als bodem/lucht/geluid/water, openbare ruimte, sociaal, groen, kennis, mobiliteit, energie/duurzaamheid, wonen, ecologie, afval en economie. Ook hebben sessies plaatsgevonden met jeugdconsulenten en met collega’s van de Veiligheids- en gezondheidsregio Gelderland-Midden. Er worden nog sessies georganiseerd met de WUR en met een aantal bedrijven.

Parallel aan de participatiefase heeft een analyse plaatsgevonden van de boven-lokale omgevingsvisies. Deze analyse is uitgevoerd door Planterra. Gekeken is welke onderdelen uit de visies betrekking hebben op de bebouwde kom van Wageningen. De visies die zijn onderzocht zijn: -

De Nationale omgevingsvisie (NOVI)

-

De Provinciale omgevingsvisie (POVI)

-

De Blauwe omgevingsvisie van het Waterschap (BOVI)

De inbreng uit de schetssessies is in dit rapport opgenomen onder de kopjes ‘aanvullende ambtelijke ideeën’ en deels in de kaarten verwerkt.

Onder elk thema is een opsomming vermeld van wat er over dat thema is opgenomen in de boven-lokale visiedocumenten.

De ingebrachte ideeën van de stakeholders zijn deels verwerkt op de kaarten bij de thema’s, en deels in de teksten opgenomen. Waar sprake is van ideeën die aanvullend/anders waren ten opzichte van de reacties op het straat- en digitale onderzoek, is erbij vermeld dat deze van stakeholders komen.

Ook zijn de documenten van de Verstedelijkingsstrategie bekeken.

7

Wonen en je leefomgeving 8

» Woningbouw » Wijkvoorzieningen 9

1:10.000

Woningbouw

0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Door de deelnemers aan de participatiefase wordt aangegeven dat er grote behoefde is aan andere type woningen. Hierbij denken zij bijvoorbeeld aan kleinere woningen of woongroepen. Er is vanuit verschillende bevolkingsgroepen behoefte voor passende en betaalbare huisvesting: studenten, starters, kenniswerkers, tijdelijke woningzoekers, senioren en woningzoekers in het duurdere segment. Deelnemers hebben verschillende ideeën om meer woonplekken te maken en de stad toch groen te houden. Bijvoorbeeld door hoger bouwen, bepaalde functies ondergronds te bouwen, woningen maken in leegstaande (kantoor) gebouwen, bestaande woningen splitsen in meerdere woningen, of woningen bouwen op bedrijventerreinen.

0

100

200

300 400m

Ontwikkellocaties woningbouw Ontwikkellocaties studentenhuisvesting

10

Extra woningen tot aan 2030

“In en rond de binnenstad alleen hoogbouw, geen laagbouw” “Hou de menselijke maat vast, Wageningen is kleinschalig, hou dat zo”

Bij het bouwen van woningen vinden inwoners het gebruik van duurzame materialen belangrijk. Maar woningen moeten wel betaalbaar zijn. Inwoners noemen verschillende mogelijkheden om verduurzaming van huizen en panden aantrekkelijk te maken. Onder andere: subsidies, ontzorgen, gezamenlijke initiatieven op wijkniveau, en het verplichten van woningcorporaties om te verduurzamen. Daarnaast vinden zij het belangrijk dat duurzame materialen worden gebruikt, en dat de bebouwing groen wordt aangekleed, door bijvoorbeeld geveltuinen en sedum daken. Ook lijkt het ze een goed idee om de resultaten van de verduurzaming in Wageningen zichtbaar te maken, zodat iedereen kan zien wat er is bereikt.

• Recentelijk is Wageningen als onderdeel van Food Valley aangewezen als grootschalige woningbouwlocatie voor de verstedelijking. • Er is onderzoek gedaan naar mogelijke woningbouwlocaties in Wageningen tot 2030 en daarna. Hieruit zijn verschillende scenario’s voortgekomen en er zal een keuze worden gemaakt op welke locaties eerst gebouwd kunnen worden. • De gemeente Wageningen hanteert op dit moment de afspraak dat bij nieuwbouw minimaal 30% aan sociale woningbouw gerealiseerd moet worden. Vanuit de Verstedelijkingsstrategie wordt meegegeven dat 50% van de nieuwe woningen betaalbare woningbouw moet zijn (dat gaat ook over middenhuur en betaalbare koop).

3000

Deelnemers en stakeholders maken zich zorgen over de processen die worden doorlopen. Sommigen roepen de gemeente op om minder eisen te stellen, omdat dit ontwikkelen te moeilijk zou maken. Anderen willen meer daadkracht en initiatief van de gemeente als het gaat over gebiedsontwikkeling.

Boven-lokale visie op woningbouwopgave Om te voorzien in de grote behoefte aan woningen ligt bij provincie en regio de voorkeur voor zoveel mogelijk bouwen in de bebouwde kom, het hergebruiken van leegstaande gebouwen, compacter en hoger te bouwen en pas uitbreiden als er geen andere mogelijkheden meer zijn. Dit sluit aan bij de inbreng vanuit de deelnemers aan het participatieproces. Vanuit het rijk en de provincie wordt de ambitie mee gegeven voor een divers aanbod aan woningen en woonmilieus, aansluitend op huidige en toekomstige woonbehoeften.

2000 Woningen zitten al in de huidige planvoorrraad

“Divers woningaanbod met verschillende leefvormen. Ecowijken, tiny houses, knarrehofjes etc. Er is behoefte bij ouderen aan kleiner wonen, maar dan wel ook socialer.” “Stop met die saaie standaardbouw, gebruik kleur, wees creatief”

0

d Nationale omgevingsvisie – ambities

• Bouwen binnen of buiten de bebouwde kom? Een meerderheid van de deelnemers aan het participatieproces heeft een voorkeur voor bouwen binnen de bebouwde kom. Deze voorkeur wordt door de gemeente gedeeld. Maar het aantal woningen dat door verdichting kan worden gebouwd is niet genoeg om in de behoefte aan woningen te voorzien. • Dilemma ingebracht door stakeholders: in hoeverre is het goed voor Wageningen om de woningen te bouwen die gevraagd worden. • “In bomen kun je niet wonen”: aandacht voor groen en duurzaamheid versus behoefte aan meer woningen. • Door kavel- of woningsplitsing kan het karakter van een wijk veranderen

• Een kwalitatief goede woningvoorraad, die regionaal aansluit op de woonbehoefte van alle groepen en met groen in de directe nabijheid. • Wonen, werken, natuur, openbare ruimte en voorzieningen zijn veel meer met elkaar verweven. • Er is meer dichtheid, minder leegstand en verval, meer groen en water. Er is aandacht voor het historische karakter. • Er wordt gebouwd daar waar de vraag is en naar de behoefte van verschillende doelgroepen, waaronder starters. • Er is een woningvoorraad die aansluit op de huidige en toekomstige woonbehoefte van mensen. Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland – ambities

• Een divers aanbod aan woningen en woonmilieus en duurzame en circulaire nieuwbouw. • Uitgangspunt is het bouwen binnen bestaand verstedelijkt gebied, om het landschap open, groen en het voorzieningenniveau op peil te houden en leegstand te voorkomen. • Voorkeur ligt bij bet benutten van bestaande gebouwen, concentraties van bebouwing en pas uitbreiding als er geen andere mogelijkheden zijn. • Inzet op een goede balans tussen de vraag en aanbod van woningen in verschillende prijscategorieën voorop, ook voor specifieke doelgroepen. • Er is zorg en aandacht voor de woonbehoeften van alle Gelderlanders; voor ieder een passende, duurzame woning. Blauwe omgevingsvisie (Waterschap Vallei en Veluwe) – ambities

Aantal woningen per hectare

• Stedelijke ontwikkeling: verdichting en ontwikkeling rond mobiliteitsknooppunten

Kans voor verdichting

Verstedelijkingsstrategie – ambities • Mixen van wonen en werken, om onder andere actief transport te stimuleren. • Belang van een grotere variatie aan woonmilieus van (hoog) stedelijk tot landelijk en van betaalbaar tot duurdere woningen. • Woon- en werklocaties en voorzieningen zoveel mogelijk binnenstedelijk realiseren (verdichting). • Streven: ten minste 50% van de nieuwe woningen wordt in het sociale segment en middensegment gerealiseerd.

Kans uitbreiding bebouwde kom wanneer noodzakelijk Wens: woningen voor scenioren in de wijk (locatie indicatief) Bedreiging – vergrijzing van inwoners

11

100

Wijkvoorziening

1:10.000

0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Onder ‘wijkvoorzieningen’ worden diverse soorten voorzieningen verstaan. Voor ieder is het anders welke voorzieningen op een dagelijkse basis nodig zijn om prettig te kunnen leven in de wijk. Deelnemers aan de participatiefase hebben het liefst de supermarkt, de school en de huisarts dichtbij hun woning. Andere belangrijke voorzieningen vinden deelnemers het buurthuis, speeltuinen, horeca en goede fietsverbindingen. Maar ook worden genoemd: de aanwezigheid van groen, voorzieningen in de vorm van bankjes/zitplekken en andere ontmoetingsmogelijkheden voor alle leeftijden (binnen en buiten), veilige en goede stoepen, voldoende en goed onderhouden (natuurlijke) speelplekken en autoluwe straten. In Wageningen zijn voorzieningen veelal niet geclusterd, maar verspreid over de stad. Kleine clusters met enkele basisvoorzieningen zijn wel te vinden in de wijk Noord-West en Tarthorst. Deelnemers uit deze wijken benoemen dit als goede aspecten van hun buurt. Er is bij de deelnemers geen grote behoefte aan het clusteren van andere voorzieningen in de wijk.

Aanvullende ideeën ambtelijk Het clusteren van voorzieningen wordt als een kans gezien. Zo kunnen onderwijsinstellingen als basisschool en kinderdagverblijf geclusterd worden tot zogenaamde kindcentra. Daarnaast wordt het verdichten van wijken rond clusters van voorzieningen gezien als een kans.

Boven-lokale visie op woonvoorzieningen Verstedelijkingsstrategie – ambities • Woningen bouwen op fiets- en loopafstand tot werkgebieden, voorzieningen en scholing. • Mixen van functies voor het maken van een leefomgeving (geen monofunctionele locaties). • Nieuwbouw concentreren en inzetten op functiemenging

0

100

200

300 400m

Voortgezet onderwijs Sportcomplexen

12

Kinderopvang

Supermarkten

Basisscholen

Medisch

In het Kwaliteitshandboek Wageningen, 2017 staat dat goede voorzieningen bereikbaar moeten zijn voor iedereen in de wijk, zodat het langer zelfstandig wonen mogelijk is.

8

supermarkten zijn er in Wageningen

0

d In de straatgesprekken werd het dilemma voorgelegd of een woonwijk slechts is om te wonen of dat hier ook kleinschalige horeca en detailhandel moet zijn. Hierover waren de meningen zeer verdeeld, evenals over de vraag of er kleine clusters aan voorzieningen dichtbij of grotere clusters voorzieningen op afstand moeten zijn.

i Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken worden er met verschillende voorzieningen rekening gehouden. Zo wordt er bij iedere ontwikkeling minimaal 10% groen bijgedragen. Ambtelijk wordt er bij grote ontwikkelingen aangestuurd op een ruimtelijke verhouding van 50%/50% openbare en privé ruimte. Hiermee wordt dan voldoende ruimte gewaarborgd om voorzieningen in de openbare ruimte te kunnen maken.

Bevinding: clusters van voorzieningen

Ambtelijke wens: meer voorzieningen clusteren (lokatie indicatief) Bereikbaarheid binnen 400m

13

1

Sociaal, leefbaar en gezond 14

» » » »

Spelen en Bewegen Leefbaarheid Gezonde voeding Geluid- en Luchtkwaliteit 15

1:10.000

Spelen & bewegen

0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Deelnemers zijn vrijwel unaniem van mening dat er ruimte moet zijn in de stad om te bewegen. Een groot aantal deelnemers vindt zelfs dat ruimte voor spelen en buiten zijn in woonstraten belangrijker is dan ruimte voor verkeer of parkeren. In het straatonderzoek gaf een ruime meerderheid aan liever een speeltuin te willen dan een parkeerplaats. Naar mening van sommige deelnemers is het in woonstraten vaak te druk om kinderen te laten spelen. Er is behoefte aan meer (groene) speelgelegenheden en veilige speeltuinen voor jonge gezinnen. Er is veel steun voor autoluwe en veilige wijken waarin het aantrekkelijk, veilig en makkelijk is om te spelen, te wandelen of te fietsen. Met minder last van autoparkeren en meer buitensportmogelijkheden. De bestaande wandel-en fietspaden in de stad worden veel gebruikt. Om nog meer te kunnen bewegen wordt de wens geuit om meer aandacht te hebben voor wandelen en fietsen. Ook wordt het versterken van verbinding tussen verschillende locaties en tegengaan van versnippering genoemd als stimulans voor meer gebruik van wandel- en fietsroutes. De wens is om van Wageningen niet alleen een fietsvriendelijke stad maar ook loopvriendelijke stad te maken.

Daarvoor is meer aandacht nodig voor het stimuleren van lopen en het wegnemen van belemmeringen zoals het ontbreken van trottoirs, te smalle stoepen of ontoegankelijkheid voor mensen met beperkingen. Veel deelnemers vinden het belangrijk dat de campus van de universiteit groen blijft en aantrekkelijk om te wandelen.

“Spelen is fijn voor kinderen, zij zijn de toekomst.” Veel deelnemers hebben behoefte aan meer sportvoorzieningen voor volwassen en ouderen. Als idee wordt bijvoorbeeld een openbare jeu de boulesbaan genoemd. Voor jongeren is een skeelerbaan een wens. “

0

100

200

300 400m

Sportcomplexen

16

Overzichtskaart van speelplaatsen

• Samen Wageningen, Beleidskader Sociaal Domein • Regiovisie Publieke Gezondheidszorg Gelderland Midden 2021-2025 • Lekker in je Vel, Wageningse JOGG aanpak

Watertap punten

Hardlooproutes

Beweegvelden

Recreatieve fietsroutes

Buitenspeelplaatsen

Recreatieve wandelroutes

“Het is ook in woonstraten vaak te druk om kinderen te laten spelen. Leuke uitdagende speelveldjes is beter, en kijk eens naar het drukke gebruik van de skatebaan in NoordWest.”

19

openbaar toegankelijke speelplekken

68%

van kinderen (4-12) beweegt minimaal 1 uur per dag

d Ruimte om te spelen en bewegen concurreert met ruimte voor verkeer, parkeren en woningbouw.

0

i

Aanvullende ideeën ambtelijk • Er is behoefte aan meer aanbod voor oudere jeugd en jongeren. Dit beeld wordt ook bevestigd door de nieuwe kinderburgemeesters die in september zijn aangesteld. Zij geven aan meer avontuurlijke dingen voor oudere kinderen te willen. • De vergroening die noodzakelijk is voor het tegengaan van hittestress biedt mooie kansen voor het creëren van buitenspeelruimte.

Buitenspelen bevordert probleemoplossend gedrag en logisch denken. Kinderen en jongeren die zelfstandig buitenspelen, leren de weg te vinden. Zij ontwikkelen een sterk oriëntatievermogen en leren afstanden schatten. (bron: Handboek spelen met Ruimte, VNG

“Misschien kan op een andere plek in de stad een tweede baan komen.”

Boven-lokale visie op spelen en bewegen Nationale omgevingsvisie – ambities • In onze steden bewegen we ons in 2050 nog gemakkelijker en efficiënter met de fiets, te voet en met het (voor iedereen toegankelijke) openbaar vervoer. • De leefomgeving is zodanig ingericht dat de gezondheid van mensen bevorderd wordt. De leefomgeving verleidt mensen tot bewegen, spelen, ontspannen en het ontmoeten van anderen. Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland - ambities • Stimuleren van alternatieve vormen van vervoer, in het bijzonder de fiets.

“Zorg voor goede, veilige en comfortabele fiets- en wandelverbindingen.”

Kans recreatie met water Kans recreatieplassen % Mensen met beperking in beweging Bereikbaarheid binnen 400m Kansen en bedreidingen kaart speeltuinen

17

100

1:10.000

Leefbaarheid

0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Ontmoeting Breed gedragen is het belang dat deelnemers hechten aan het ontmoeten van elkaar. Daarvoor vindt een groot aantal deelnemers het wenselijk dat de buitenruimte nog aantrekkelijker wordt gemaakt om in te verblijven. Bijvoorbeeld door meer groen, het plaatsen van bankjes en te zorgen voor veilige speelplekken. Gedacht wordt ook aan meer sociale ontmoetingsruimten in buurten waar je zo kan binnenlopen. Zoals buurthuizen, openbare moestuinen en de bibliotheek. Of plekken in wijken die inwoners voor verschillende doelen kunnen gebruiken, zoals samen kunst maken. Als idee voor het stimuleren van ontmoeting wordt ook genoemd het creëren van ontmoetingsplekken in en rond hoogbouw. Deelnemers geven aan elkaar ook te ontmoeten op laagdrempelige plekken als hondenuitlaatveldjes en sportclubs.

“Mensen zien elkaar in Wageningen staan”

Sommige deelnemers ervaren een tekort aan ontmoetingsplaatsen, vooral voor jongeren en jongvolwassenen. Ook uitgaansfaciliteiten wordt voor deze groepen gemist. De campus blijkt voor veel studenten een prettige sfeer te bieden om elkaar te ontmoeten.

Samen Wageningen, Beleidskader Sociaal Domein Beleidsplan Veiligheidsregio 20202023

0

100

200

300 400m

Bankjes Buurthuizen Buurtgroen Jongeren ontmoetingsplekken

18

i • In samenwerking met jongeren wordt in de Nude een nieuwe ontmoetingsplek ontwikkeld • Het Hooilandplein wordt vergroend in het kader van Wageningen aantrekkelijk, daarbij is er ook extra aandacht voor het faciliteren van ontmoeting

12%

(18-64 jaar) geeft aan zich ernstig eenzaam te voelen

79%

van volwassen geeft een 7 of hoger voor groen in de buurt

In een ideale buurt zijn er volgens deelnemers ontmoetingsplekken voor eenzame mensen, is er meer sociale cohesie en zijn er betere gezamenlijke voorzieningen, bijvoorbeeld gezamenlijke tuinen. Veel deelnemers geven aan het belangrijk te vinden om te blijven investeren in inclusiviteit en diversiteit. Wageningen is weliswaar divers maar verschillende groepen leven soms naast elkaar heen.

67

Deelnemers denken dat er meer ontmoeting mogelijk is tussen geboren Wageningers, nieuwe Wageningers en studenten. Ze hebben verschillende meldingen ontvangen ideeën genoemd, zoals: gezamenlijke activiteiten als burendagen, (cultuur) bij meldpunt evenementen, gedeelde sportcomplexen en andere voorzieningen en een discriminatie en gecombineerde woonvorm voor ouderen en studenten. Maar ook zien pesten (2020) deelnemers op dit vlak meerwaarde in goede fietsverbindingen tussen campus en stad en gezamenlijke projecten op het gebied van voedsel (voedselbossen of pluktuinen). Er zijn ook deelnemers die aangeven moeite te hebben met het maken van onderscheid tussen geboren Wageningers, nieuwe Wageningers en studenten. Naar hun mening houdt het benadrukken van dit onderscheid het bestaan van deze verschillen juist in stand. Een aantal deelnemers vindt dat de WUR zichzelf te veel teruggetrokken heeft op de campus, waardoor er minder ontmoeting is. Er zijn ook deelnemers die niet willen dat de campus/WUR en het aantal studenten groeit. Deelnemers benoemen het Centrum, Noordwest en de Boven-en Benedenbuurt als aandachtswijken als het gaat om het faciliteren van meer ontmoeting, onder andere vanwege het ontbreken van voldoende groen en zitplekken in de openbare ruimte.

“Ik vind het fijn, in onze wijk kent iedereen elkaar en ik laat de deur open”

0

Woonomgeving Deelnemers willen graag wonen in de buurt van groen en plekken om te kunnen ontspannen. Daarbij vinden ze goede wandel en fietsverbindingen erg belangrijk. De autobereikbaarheid van met name nieuwe woningen wordt het minst belangrijk gevonden. Veiligheid Hoewel de meeste wijken in Wageningen worden omschreven als rustig en veilig voelt het niet voor elke deelnemer veilig of prettig om een rondje te lopen. Deelnemers geven aan zich soms onveilig te voelen op afgelegen plekken. Ook rondom hangplekken waar drugs gebruikt worden, voelt niet iedere deelnemer zich veilig. Gevraagd wordt om handhaving, bredere fietspaden, goede verlichting en minder hoge aanplant met daarbij meer verbinding met de omgeving. Ook horeca in wijken wordt als idee geopperd om het gevoel van veiligheid te vergroten. Niet alle ideeën worden breed gedeeld. Verlichting wordt door sommige deelnemers ook als storend ervaren en hoge aanplant helpt de insecten. Ook wordt het belang genoemd van voldoende hangplekken voor jongeren.

!

Aanvullende ideeën ambtelijk • Er liggen kansen om meer te doen met water, bijvoorbeeld in Noordwest • Scholen worden gevraagd om hun gebouwen en buitenruimtes meer open te stellen

Boven-lokale visie op leefbaarheid Nationale omgevingsvisie – ambities • Belang van een aantrekkelijke en herkenbare woon- en leefomgeving met een goede verbondenheid tussen stad en land, een kwalitatief goede woningvoorraad, die regionaal aansluit op de woonbehoefte van alle groepen en met groen in de directe nabijheid • Steden en dorpen zijn inclusieve en sociale gemeenschappen, geschikt voor iedereen (jong en oud) en met voldoende mogelijkheden voor interactie. • Wonen, werken, natuur, openbare ruimte en voorzieningen zijn veel meer met elkaar verweven. • Er is meer dichtheid, minder leegstand en verval, meer groen en water. Er is aandacht voor het historische karakter. Regionale verstedelijkingsstrategie – ambities • De woningbouwopgave inzetten om het karakter en de kwaliteit van de groene metropool (natuur, klimaat en gezondheid) te vergroten en daarmee onderscheidend te zijn.

!

Meer ontmoetingsplekken in de wijk

d • Groen in de stad wordt door vrijwel alle deelnemers als belangrijk en prettig ervaren, het biedt ontspanning en stimuleert om te bewegen. Soms wordt dezelfde groene plek ’s avonds als onveilig ervaren wanneer het donker is. • Hoe krijgen we een goede balans tussen de stad en de universiteit, zodat het voor studenten een fijne plek blijft om te wonen en inwoners niet het gevoel hebben dat de WUR te veel invloed heeft op de stad.

Verbinding buitengebied wordt steeds belangrijker % Ernstige eenzaamheid Beleefbaar maken van de Rijn

!

Ervaren onveilige plekken

19

100

Gezonde voeding

1:10.000

0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/stakeholdersessies) Meer dan de helft van de deelnemers vindt het belangrijk om minder aanbod van snackbars en fastfood te hebben. De keuze voor gezond eten zou volgens hen makkelijker worden als er minder reclame aanwezig is in de openbare ruimte voor ongezond voedsel. Zij zien voedsel uit eigen buurt als goede manier voor voor een gezonder eetpatroon te zorgen. Zij denken hierbij aan moestuinen of openbare fruitbomen en pluktuinen. Maar ook op de lokale markt en in de supermarkt moeten er volgens deelnemers genoeg mogelijkheden zijn voor het kopen van gezonde en lokale voeding. Aangegeven wordt dat de wachttijden voor moestuinen nu vaak groot zijn. Sommige deelnemers pleiten voor het inzetten op gezamenlijke moestuinen en verwijzen daarbij naar het concept van herenboeren. Ook zou de gemeente buurtinitiatieven actief moeten ondersteunen.

80%

van de kinderen in Wageningen eet 6 of 7 d/w groente

“Ik zou graag meer ruimte willen voor alternatieve woonvormen en pluktuinen/ voedselbossen binnen wijken. Om zo gezonde voeding dichter bij de mensen te krijgen.” Sommige deelnemers vragen zich af of lokaal geproduceerd voedsel en gezond eten in het algemeen wel betaalbaar is voor alle Wageningers. Ook denken deelnemers dat er inwoners zijn die meer gemak willen. Zij zullen niet zo snel actief gebruik maken van moes- of pluktuinen en voor hen zijn dus andere dingen nodig om een gezond eetpatroon te stimuleren. Een aantal deelnemers noemt de WUR als bron van kennis om het voedelaanbod gezonder en duurzamer te maken.

0

100

200

300 400m

Moestuinen en pluktuinen Plukbomen Streekmarkt

20

i Duurzaamheid gaat een steeds belangrijkere rol spelen voor consumenten. Mensen vinden rechtvaardigheid, diervriendelijkheid, milieuvriendelijkheid en begrippen als transparantie, natuurlijk en regionaal belangrijker dan ooit als het om voedsel op hun bord gaat. Bron: Agrifoodmonitor 2021

Deelnemers zien veel kansen om pluktuinen of moestuinen te realiseren in Wageningen. Bestaande parken zoals Noord West, Torckpark, Duivendaal of groenstroken in de stad worden hiervoor geopperd. Ook de gronden en proefvelden van de WUR worden genoemd. In de stad zien deelnemers kansen om nieuwe groenstroken aan te leggen door tegels of asfalt te verwijderen op plekken waar deze niet nodig zijn. Met enige creativiteit kan volgens deelnemers op veel plekken een kleinschalige strook voor moestuinen, fruitbomen of pluktuinen gemaakt kunnen worden. Als voorbeeld wordt daarbij het voedselbos in de Pomona genoemd. Wageningen eet duurzaam, gezond en samen. Voor sommige deelnemers mag eetbaar groen voorrang De Wageningse Voedselagenda 2021-2030 hebben op ander ruimtegebruik zoals bedrijventerreinen (Nudepark) of woningbouw (op locaties in de stad waar Wageningen heeft in 2020 de Wageningse plannen zijn voor hernieuwbouw) . voedselagenda 2021-2030 vastgesteld.

“We moeten mensen duidelijk maken dat hoogwaardige voeding een link heeft met je gezondheid.”

De ambitie is om in 2030 een gezonde, duurzame en inclusieve stad te zijn met een sterke sociale cohesie, waarin we samen werken aan een gezonde voedselomgeving met toegang tot gezond en duurzaam eten van dichtbij voor iedereen.

0

i Op 16 oktober 2021, Wereldvoedseldag, heeft Wageningen de City Deal Gezonde en Duurzame Voedselomgeving ondertekend. Een gezond en duurzaam voedselaanbod moet voor iedereen lokaal haalbaar en betaalbaar zijn. Lokaal haalbaar: uit de buurt of regio. Betaalbaar: óók of júist voor mensen met een lager inkomen. Dat is de afspraak die partijen in deze City Deal met elkaar hebben gemaakt. Naast de gemeente Wageningen doen ook Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Haarlem, Utrecht, Almere en Ede mee – allen koplopers op het gebied van stedelijk voedselbeleid. Eetbaar groen in de stad draagt volgens deelnemers bij aan een beter stadsklimaat en biedt kansen voor ontspanning, ontmoeting en recreatie.

Boven-lokale visie op gezonde voeding Gezonde voeding komt als apart thema niet terug in de boven-lokale visies. Wel is gezond leven een thema in de Nationale omgevingsvisie. Nationale omgevingsvisie – ambities • Steden en dorpen zijn inclusieve en sociale gemeenschappen, geschikt voor iedereen (jong en oud) en met voldoende mogelijkheden voor interactie. • De leefomgeving is zodanig ingericht dat de gezondheid van mensen bevorderd wordt. De leefomgeving verleidt mensen tot bewegen, spelen, ontspannen en het ontmoeten van anderen.

“De WUR is de landbouwuniversiteit. Ze hebben een voedselbos voor onderzoek. Het zou ontzettend cool zijn als de WUR samen met inwoners kleine community voedselbossen en/of pluktuinen opzet, zodat bewoners in hun eigen wijk makkelijk toegang tot vers gezond eten hebben.” Stimuleren lokaal geproduceerd voedsel in en nabij de stad % Ernstig overgewicht

21

100

1:10.000

Geluid- en Luchtkwaliteit

0

100

200

300 400m

0

300 400m

0

100

200

100

200

300 400m

10 - 12 NO2 μg/m3 < 45 db

22

1

0

Uitstoot van stikstof (NO2) in microgram per m3

12 - 14 N02 μg/m3

46 - 50 db

61 - 65 db

14 - 16 NO2 μg/m3

Richtwaarde geur

51 - 55 db

66 - 70 db

16 - 18 NO2 μg/m3

Streefwaarde geur

56 - 60 db

> 71 db

18 - 20 NO2 μg/m3

Zonering luchtkwaliteit 100m

100

200

30

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/ offline/stakeholdersessies) Hoewel geluid en luchtkwaliteit een van de belangrijkste veroorzakers zijn van gezondheidsschade lijkt het thema niet echt te leven in de gesprekken op straat met inwoners van de stad. Niet alle deelnemers blijken wensen te hebben ten aanzien van de verbetering van de luchtkwaliteit. Deelnemers die wel wensen hebben, geven aan dat minder houtstook en minder vervuilend autoverkeer kunnen bijdragen aan een schonere lucht. Ook hier wordt de bijdrage van groen aan gezondheid benoemd. Meer behoud en aanplant van groen draagt bij aan de filtering van lucht. Duidelijk is ook dat vrijwel iedereen het er over eens is dat de bestaande normen voor geluid- en luchtkwaliteit in ieder geval gehaald moeten worden. Sommige deelnemers zijn er ook voorstander van om strengere eisen te stellen dan de huidige normen, zoals bijvoorbeeld de advieswaarden van de WHO.

“Geluidsniveau van brommers en auto’s (inclusief de geluidsinstallatie) controleren en handhaven.”

de binnenstad, bij een evenement of bij sportaccommodaties. Anderen geven aan juist een voorkeur te hebben voor stilte en ervaren geluid als storend. Veel mensen willen juist buiten de bebouwde kom stilte ervaren.

Gemeente moet er voor zorgen dat inwoners rustig in hun huizen kunnen wonen zonder overlast en lawaai (van bijv. jeugd, studenten, sporters. Om geluid te verminderen wordt gedacht aan meer handhaving op gemotoriseerd verkeer, snelheidsverlaging en het plaatsen van geluidsschermen. Deze laatsten worden door sommige deelnemers als storend in het landschap ervaren; beplanting of de inzet van kunst kan dit bezwaar wegnemen. Ook andere oplossingen worden genoemd: het tegengaan van sluip-en vrachtverkeer, het bevorderen van elektrisch autovervoer en evenementen zonder versterkte muziek.

Boven-lokale visie op geluid en luchtkwaliteit Nationale omgevingsvisie – ambities

Meest genoemde overlast als het gaat om luchtkwaliteit is houtstook. De oplossingen die hiervoor benoemd worden verschillen. Van het aan banden leggen van houtstook, het onderscheid maken naar kachels tot focus op het weren van houtskool, door kachels, open haarden en bbq’s/ vuurkorfen.

i Wageningen heeft zich in 2021 aangesloten bij het schone Luchtakkoord. Het doel van het Schone Lucht Akkoord is om de luchtkwaliteit in Nederland permanent te verbeteren. Het is een akkoord tussen Rijk, provincies en een groot aantal gemeenten. Samen streven de deelnemende partijen naar een gezondheidswinst van minimaal 50 procent in 2030 ten opzichte van 2016. Inmiddels hebben alle 12 provincies en al bijna 90 gemeenten het akkoord getekend. Aandacht voor de schadelijke effecten van houtstook speelt in het SLA een belangrijke rol.

• Verbetering gezondheid (bijvoorbeeld betere luchtkwaliteit) en veiligheid in steden en dorpen. Inzet op een leefomgeving die zoveel mogelijk vrij is van vervuiling door het wegverkeer. • Extra aandacht voor CO2 uitstoot op plekken waar wonen, werken en productie samengaan. Ook vermindering van geluidsoverlast en stankhinder Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland - ambities • Een gezonde leefomgeving met schone en frisse lucht, een schoon milieu, een niet vervuilde bodem, voldoende schoon en veilig (drink) water, bescherming van onze flora en fauna.

Geluidsvisie campus en omgeving 2021

Veel deelnemers vinden het over het algemeen leuk dat Wageningen een levendige stad is. Om evenementen en ontmoeting mogelijk te maken mag er wat hen betreft op bepaalde plekken meer geluid zijn zoals bijv,

23

0

Geluid- en Luchtkwaliteit - vervolg

Blootstelling aan luchtverontreiniging (2019) is lager dan voorgaande jaren

d Zonnevelden zijn van belang voor het duurzaam opwekken van energie, tegelijkertijd produceren de transformatoren geluid, wat tot overlast zou kunnen leiden.

Ervaren geluidsoverlast 8 – 10% inwoners dat ernstige geluidshinder ervaart van buren Kans geluidswerend asfalt Kans vrijhouden van toekomstige woningbouw Kans emissie vrije zone binnenstad Kans electrificering van de Haven

24

100

25

Economie, cultuur en beleving 26

» Kennisecosysteem » Beleving en culturele voorzieningen » Bedrijven » Horeca, detailhandel en binnenstad 27

1:10.000

Kennisecosysteem

0

100

200

300 400m

NB. Dit thema wordt in de definitieve versie (oktober) nog aangevuld met resultaten schetssessie Bedrijven en Kenniseconomie (31 augustus) schetssessie WUR (1 september) en resultaten straatonderzoek op de campus (15 september)

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/ offline/stakeholdersessies) Campus De meeste deelnemers aan de participatiefase zien de band tussen stad en universiteit, maar de campus voelt als een stukje ander stad. Een groot deel van de deelnemers wil een betere verbinding tussen universiteit en de stad. Dat uit zich op veel verschillende manieren; als een fysieke verbinding; een veilige en uitnodigende fietsverbindingen tussen campus en binnenstad, maar ook op de campus activiteiten organiseren die voor alle Wageningers toegankelijk zijn. Beter Bereikbaar Wageningen wordt voor de fysieke verbinding als een bedreiging gezien. De inrichting van de campus biedt volgens deelnemers kansen. Bijvoorbeeld als park met eetbaar groen, een beweegparcours en BBQ’s, (muziek)podia, bankjes en openbare toiletten of juist toevoegen van collectieve, gemixte woonvormen.

“Het kennisecosysteem heeft 3 locaties (hotspots) die elkaar aanvullen; BSPW (toeleverende keten), Campus (fundamenteel onderzoek) en WFC in Ede (innovatieve foodbedrijven).” Deelnemers die ook gebruikers zijn van de campus ervaren de campus als groen en gezellig. Zij hebben wel behoefte aan een veiligere omgeving (beperken overlast en vandalisme en schoon houden) met meer aandacht voor fietsers. Ook is er de wens voor meer sportvelden en een snellere verbinding met station Ede-Wageningen. Verbinding

i 0

100

200

300 400m

Kennisas Hotspots Kennisgebied

28

• Het kennisecosysteem heeft 3 locaties (hotspots) die elkaar aanvullen; BSPW (toeleverende keten), Campus (fundamenteel onderzoek) en WFC in Ede (innovatieve foodbedrijven). • Ede, Wageningen en de provincie Gelderland hebben bestuurlijke afspraken gemaakt. Die staan in de Ambitieschets Kennishart. Het gemeenschappelijke doel is om het kennishart Ede-Wageningen te laten groeien en bloeien als thuisbasis van het mondiale kennisecosysteem voor agro & food.

De meeste deelnemers waarderen de universiteit, maar sommigen vinden ook dat studenten in beleid worden voorgetrokken op senioren en starters, bijvoorbeeld bij woningen. Enkele deelnemers vinden dat de ontwikkeling van de universiteit en studentenhuisvesting uit de hand loopt en dat het wat minder mag. Veel deelnemers zien kansen om actief gebruik te maken van de verbinding tussen de Universiteit en de Binnenstad. Geopperd wordt om de Universiteit haar onderzoek in Wageningen te laten doen (bijvoorbeeld naar de grachten). En dat de kennis van de WUR beter ingezet kan worden ten behoeve van Wageningen zoals het doen van pilots, experimenten of onderzoek ten behoeve van leefbaarheid en duurzaamheid. De meningen zijn verdeeld over de mate waarin de WUR aansluiting moet zoeken bij de stad. Sommige deelnemers vinden het prettig dat de WUR op de campus blijft en niet verder groeit. Anderen vinden het belangrijk dat de WUR verbinding zoekt en houdt met de stad. Door bijvoorbeeld goede fietsverbindingen tussen de WUR en de binnenstad,

185

Kennisintensieve bedrijven

9400 Kenniswerkers

11.650 Werknemers in zakelijke dienstverlening en onderwijs

16.510 Hoger opgeleide beroepsbevolking (50% van totaal)

0

en door het aanbod van horeca op de campus zelf te beperken. Andere ideeën die worden genoemd om de verbinding tussen WUR en stad te versterken zijn gezamenlijke warmte voorzieningen en het delen van kennis. NB. Onder het thema Leefbaarheid wordt ook ingegaan op de verbinding tussen WUR en Wageningen. Bedrijven Deelnemers zien kansen in het “Er zijn helemaal geen invullen van leegstaande panden voordelen van de WUR met tijdelijke activiteiten, gericht op kennisontwikkeling. Zij zien ook voor Wageningen.” noodzaak om meer ruimte te geven aan start-ups. Grote gemene deler is “Groei WUR lijkt me de wens om bij ontwikkelingen niet te kiezen voor standaard bedrijven, maar juist van levensbelang bedrijven uit te zoeken die passen bij voor de stad en haar een groen en duurzaam profiel. Daarbij wordt de kanttekening gemaakt dat niet voorzieningenniveau.” alle grote multinationals duurzaam zijn en willen meewerken aan het oplossen van de voedsel problematiek. Een deel van de deelnemers erkent dat de universiteit zorgt voor dynamiek en diversiteit in de stad, maar merken op dat er zijn meer kennisinstellingen in de stad zijn die kunnen bijdragen aan een groene stad.

Aanvullende ambtelijke ideeën Ambtelijk is er de wens om de kennisas (die nu stopt bij het BSPW) door te trekken naar de N225 en van het busstation een HOV verbinding te maken.

Boven-lokale visie op kennis-economie

Versterken kennisgebied Doortrekken Kennisas

Verstedelijkingsstrategie – ambities • Inzet op ontwikkeling van de internationale clusters en campuslocaties op het gebied van Food, Health, Hightech en Energy en de verbindingen daartussen. Ontwikkelen van campussen (bijv. WUR) tot brandpunten van innovatie. Welke bedrijvigheid gaan • Inzet op verbinding we aantrekken? Reguliere werklocaties en bedrijvigheid of focus op research kennisclusters. en development binnen het • Economische kennisecosysteem? clustervorming: bedrijventerreinen verdichten.

d

Kans NS treinstation Kans versterken relatie WUR/ Centrum Aandachtspunt barrière BBW Wens lightrail/ trein verbinding Verbinding Born Oost met Campus

29

100

1:10.000

Beleving en culturele voorzieningen 0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) Deelnemers aan de participatiefase geven aan cultuur belangrijk te vinden en dichtbij huis cultuurvoorzieningen te willen hebben. Cultuur draagt volgens deelnemers bij aan een bruisende en vitale stad en zorgt voor een aantrekkelijk woon- en werkklimaat. Ze vinden het van belang dat de evenementen en festivals passen bij de behoefte en de uitstraling van Wageningen en relevant en aantrekkelijk zijn voor de inwoners. Deelnemers vinden het belangrijk dat er voldoende culturele voorzieningen zijn, zoals (vaste) oefenruimten en werkruimtes en dat optimaal gebruik wordt gemaakt van de openbare ruimte en bestaande (culturele) infrastructuur voor cultuuruitingen. Het delen en gebruik maken van elkaars voorzieningen en ruimten onderling, met name in de buurten om elkaar te ontmoeten en samen kunst te maken, vindt de meerderheid van groot belang. Hierbij denken deelnemers aan het openstellen van (basis)scholen voor culturele activiteiten, maar ook locaties waar iets te beleven valt, zoals de markt. Deelnemers geven aan dat de binnenstad – de markt – van groot belang is voor de beleving van festivals en culturele activiteiten. Dit verstrekt de levendigheid en uitstraling van Wageningen.

De meerderheid van de deelnemers geeft aan behoefte te hebben aan projecten en evenementen die van waarde zijn voor de lokale culturele beleving, omdat die bijdragen aan ontmoeting, verbinding en leefbaarheid van de stad. Met name ontwikkeld met bewoners, instellingen, makers en partijen uit de gemeente, regio en/of bovenregionaal. Deelnemers vinden het van belang dat evenementen en de culturele samenwerking tussen organisaties worden gestimuleerd en gefaciliteerd. Dit om de bruisende en levendige stad te versterken. Zo wordt geopperd om in het havengebied een urban art spot te ontwikkelen.

95.000 Bezoekers in 2022 aan het Bevrijdingsfestival

“Wageningen mag als gemeente iets meer experimenteren met activiteiten. Zorgen dat er een basis is voor de organisatie van mooie evenementen en zorgen dat er ook een cultuur ontstaat dat mensen bereid zijn te betalen voor mooie initiatieven”

Evenementen

0

100

200

300 400m

Evenementen locaties Musea

30

Muziek, clubs en dansen

Theater

De bblthk

Filmhuis/ bioscoop

Culturele broedplaats

V.B.K het Gelders Palet

De Vlijt

Deelnemers vinden het belangrijk dat bij grote evenementen, zoals rond de 5 mei viering, de menselijke maat behouden blijft. Er is behoefte aan evenementen die passen bij het karakter en de omvang van Wageningen. Deelnemers denken dan aan laagdrempelige en toegankelijke festivals, maar ook specifieke evenementen gericht op jongeren en ouderen. De meerderheid van deelnemers vindt evenementen en ontmoeting in de binnenstad belangrijk en is van mening dat op bepaalde plekken in de binnenstad meer ruimte moet worden gegeven aan de horeca om daarop te anticiperen. Deelnemers herkennen zich erin dat voor jongeren meer (culturele) activiteiten moeten worden ontwikkeld en aandacht moet zijn voor uitgaansgelegenheden en evenementen voor diverse doelgroepen.

• Cultuuractieplan: Cultuur Verbindt 2021-2024, (2021) • Stedelijke cultuurregio Ede Wageningen Cultuurvisie, (2019) • Amateurkunstbeleid • Evenementenbeleid • Waarom Wageningen? Beleidsplan Recreatie en Toerisme, Gemeente Wageningen, 2008

0

i

Toerisme

Een meerderheid van de deelnemers vindt een • Hel van Wageningen/Jan goede toegankelijkheid van Janssen Classic grootste Wageningen van belang. Een eendaagse toerfietsevenement goede toegankelijkheid draagt bij van Midden Nederland, aan een aantrekkelijke stad voor een van de vijf populairste bijvoorbeeld dagjesbezoekers. fietstochten in Nederland. Als voorbeeld wordt genoemd • Elk jaar vindt de 5 mei viering om interessante (aan)looproutes plaats en wordt het nationale naar het centrum te ontwikkelen. vrijheidsvuur ontstoken in Deelnemers vinden het voor Wageningen de beleving van Wageningen • Jaarlijks worden diverse van belang om meer aandacht evenementen in Wageningen te besteden aan de historie georganiseerd, zoals Woetstok van Wageningen. Als idee is en de Molenmarkt. genoemd om wandelroutes langs • Wageningen was een van de ‘parels’ van Wageningen te de eerste steden in de maken, zoals Hotel de Wereld negentiende eeuw die een en monumentale panden die de VVV had. stad rijk is. Door bordjes met een toelichting te plaatsen kan meer bewustzijn en betrokkenheid worden gecreëerd voor het historische karakter van Wageningen. Tijdens het straatonderzoek hebben deelnemers ook aangegeven dat het verhaal van Wageningen een meerwaarde geeft aan de beleving en uitstraling van de stad.

Daarbij wordt geadviseerd gebruik te maken van kunst en cultuur om het verhaal van Wageningen te vertellen en te presenteren. Deelnemers zien als kans om in promotie en marketing van Wageningen in te zetten op het water dat de stad rijk is. Deelnemers zijn van mening dat water een belangrijk element is waar Wageningen meer op in kan zetten om zich als een aantrekkelijke en onderscheidende stad te presenteren. Voorbeelden die worden genoemd zijn om de stadsgracht er uit te lichten en de stad meer te verbinden met het buitengebied, zoals de uiterwaarden.

d • Wageningse evenementen zoals Bevrijdingsfestival versus de menselijke maat. • (Inter)nationale projecten in Wageningen versus projecten stimuleren die bijdragen aan de lokale culturele beleving.

Ambtelijke kans: herontwikkeling Theekoepel Kans ontwikkeling stadspark Kans openstellen schoolgebouwen voor multifunctioneel (cultureel) aanbod Kans ontwikkeling Urban Art spot

31

100

1:10.000

Bedrijven

0

100

200

300 400m

NB. Dit thema wordt in de definitieve versie (oktober) nog aangevuld met resultaten van de schetssessie bedrijven (31 augustus).

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/ offline/stakeholdersessies) Werkgelegenheid De meeste deelnemers missen geen bedrijven in Wageningen. Er is wel behoefte aan meer verschil in het aanbod, zoals creatieve of ambachtelijke bedrijven. En aan vakmensen als loodgieters en schilders. Deelnemers vinden dat er meer aandacht moet zijn voor het middenen kleinbedrijf (MKB). Daarbij wordt een lokale of regionale focus gewaardeerd. Ook wensen inwoners meer internationale bedrijven als versterking van het kenniscluster. Bedrijventerreinen

“Ik mis duurzame bedrijven

Er is een lichte meerderheid voor in de maaksector met veel het slopen en nieuw bouwen van bedrijventerreinen boven werkgelegenheid.” het behouden van de bestaande terreinen. Een grote meerderheid ziet toekomstige bedrijventerreinen als multifunctionele gebieden waarin wonen en werken gecombineerd wordt. Een enkeling spreekt zijn zorgen uit over de hoeveelheid personen- en vrachtverkeer die hoort bij de bedrijvigheid.

21.090 Banen in Wageningen

31.910 Beroepsbevolking van Wageningen

Haven

d 0

100

200

300 400m

Bedrijventerreinen Regionale afspraken bedrijventerreinen Wijzigingsbevoegdheid van bedrijven naar wonen

32

• Type werkgelegenheid in relatie tot overlast van bedrijven • Regionale bedrijventerreinen versus lokale ambities • Bedrijventerreinen verdichten versus dubbel gebruik als park voor omwonenden en klimaatbestendige/biodiverse/groene inrichting • Gemengde woon/werkgebieden (vooral goed voor kantoren) versus overlast voor omwonenden of beperkte mogelijkheden bedrijven

De toekomst van de haven geeft een verdeeld beeld; de ontwikkeling staat al lang op de agenda, maar door de veelheid van partijen en meningen gebeurt er nog niets. De meerderheid van de deelnemers ziet wel kansen voor verbinden met de binnenstad en een mix van bedrijvigheid en gezelligheid. Bijvoorbeeld door de jachthaven dichterbij te leggen en horeca toe te staan. Veel mensen zouden het rauwe industriële karakter van de haven wel willen behouden en zien kansen voor een gemengd gebied met wonen, werken en recreatie. Anderen zien kansen om de vervuilende industrieën te verplaatsen en te sturen op een “De haven kan zeker beter duurzame haven en een betere bestemming voor de binnenvaart. Een omarmd en geïntegreerd enkeling ziet kansen om het stilstaand worden. Er zijn veel water in de binnenstad in beweging mogelijkheden hoe dit kan” te krijgen. Ongeveer een derde zou de haven willen laten zoals het nu is.

“Ik mis personeel. Groot tekort aan personeel.”

3.270 Bedrijven in Wageningen

Provincie, regio en gemeente willen circulaire werklocaties stimuleren en multifunctionele (woon) werklocaties ontwikkelen.

0

Boven-lokale visie op bedrijvigheid Provinciale omgevingsvisie Gaaf Gelderland – ambities • Een dynamisch, duurzaam en aantrekkelijk woon-, werk- en ondernemersklimaat, goed bereikbaar en met een goed functionerende arbeidsmarkt, kennis- en onderwijsinstellingen. • Streven: een duurzaam, dynamisch en toegankelijk economisch vestigingsklimaat, waar voor ondernemers en inwoners een sterke aantrekkingskracht vanuit gaat. • Inzet op het vergroten van de strategische ligging en aantrekkingskracht van Gelderse regio’s, zodat mensen er willen blijven wonen en zich willen binden. • Sterke stedelijke netwerken en toegankelijke ontmoetingsplekken zijn van belang. Bij voorkeur inzetten op concentreren en combineren van economische activiteiten, boven versnippering. • Het omvormen van bestaande en leegstaande bedrijvenlocaties heeft de voorkeur, boven de aanleg van nieuwe terreinen. Indien geen andere mogelijkheden zijn uitbreiding aan de randen van onze steden of dorpen. • Inrichten van werklocaties zo duurzaam mogelijk (betreffende energie en klimaat). Verstedelijkingsstrategie – ambities • Inzet op compacte verstedelijking. Als toch buiten bestaand stedelijk gebied moet worden gebouwd, wordt bij aanwijzen van woon- en werklocaties zo goed mogelijk rekening gehouden met het bodem- en watersysteem. • Mixen van wonen en werken, om o.a. actief transport te stimuleren.

• Belang van een grotere variatie aan woonmilieus van (hoog) stedelijk tot landelijk en van betaalbaar tot duurdere woningen. • Woon- en werklocaties en voorzieningen zoveel mogelijk binnenstedelijk realiseren (verdichting). • Woon- en werklocaties zoveel mogelijk circulair ontwikkelen met nadruk op toepassing van hoogwaardige materialen. • Bedrijfsleven versterken door ruimte te bieden aan ondernemerschap en door inzet op voldoende en kwalitatief goede werklocaties en verbindingen. Ook inzet op multifunctionele werklocaties. • Investeren in vestigingsklimaat: inzet op bruisende binnensteden, creatieve broedplaatsen, goede woon-werkgebieden (met een functiemix), duurzaamheid en goede verbindingen. • Economische clustervorming: bedrijventerreinen verdichten. • Inzet op voldoende, toekomstbestendige en diverse werklocaties. Eerst optimale benutting bestaande werklocaties voor aanleg nieuwe werklocaties: door aanpak leegstand, herstructurering en verdichting bedrijventerreinen. Kans versterken relatie Haven/Centrum

33

100

1:10.000

Horeca, detailhandel en binnenstad 0

100

200

300 400m

Wat vinden de inwoners en stakeholders? (deelnemers online/offline/ stakeholdersessies) De meerderheid van de deelnemers aan de participatiefase mist geen bedrijven in Wageningen. Er is wel behoefte aan meer diversiteit in aanbod, zoals creatieve of ambachtelijke bedrijven. Deelnemers zijn van mening dat er meer aandacht moet zijn voor het midden- en kleinbedrijf. Stakeholders vinden het belangrijk dat ondernemers optimaal worden geïnformeerd en meegenomen in gemeentelijke plannen. De betrokkenheid van ondernemers vinden stakeholders van groot belang voor het creëren van draagvlak. Deelnemers zien voor Wageningen een kans om ruimte te creëren voor creatieve start ups bedrijfjes. Daarnaast vinden deelnemers het belangrijk dat er voldoende plekken voor jongeren komen, zoals evenementen, voorzieningen voor skateboarding of een freerunning parcours. Dit trekt volgens deelnemers ook weer bedrijvigheid en ondernemers aan die daarop in kunnen spelen. Ook wordt het advies gegeven om in de leegstaande winkelpanden jongeren te begeleiden en te faciliteren in het opzetten van een winkel en het ondernemerschap.

“Meer ruimte voor terras en horeca in wijken.” Horeca Deelnemers vinden het van belang dat zij zich kunnen herkennen en identificeren met de uitstraling en identiteit van Wageningen. Er is behoefte aan uitgaansgelegenheden voor jongere en oudere doelgroepen. Voorbeelden die worden benoemd zijn een club of discotheek voor niet studenten. Een meerderheid van deelnemers geeft aan behoefte te hebben aan ontmoetingsplekken. Daarbij wordt aangegeven ook aandacht te besteden aan het belang van horeca in de wijken en niet alleen in de binnenstad.