1 3 RPW Foodvalley 2021 - versie 8 november 2021

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? DUURZAME RUIMTELIJKE INDELING Bestemmings- of omgevingsplannen stimuleren duurzame ontwikkeling door regels op te nemen over noord-zuid oriëntatie van bebouwing (uiteraard waar mogelijk). Daarnaast reserveren we openbare ruimte voor collectieve en/of decentrale warmtelevering of energieopwekking (windturbines, bioenergiecentrale), zie de ruimtevraag uit paragraaf 1.1.4. Hierbij kijken we altijd naar de locatie-specifieke situatie.

Verplicht voor gezondheidszorg- en welzijnszorginstellingen, kantoren, onderwijsinstellingen, sport en recreatie, hotels en restaurants en detailhandel.

3

CONCEPT - RPW Regio Foodvalley 2021 - 2025 20.044

21

Wanneer een gemeente eigenaar is van de gronden op nieuw te ontwikkelen bedrijventerreinen, kunnen privaatrechtelijk verdergaande voorwaarden opgenomen worden ten aanzien van duurzaamheid en milieu, dan mogelijk is in ruimtelijke plannen (bestemmingsplan / omgevingsplan). Duurzaamheidsmaatregelen op kavelniveau zijn veel vaker maatwerk. Iedere kavel en eindgebruiker is immers anders. Daarom willen we dat ondernemers kunnen kiezen uit de voor hen meest passende (duurzaamheids)maatregelen waardoor lokale ondernemersvrijheid geborgd wordt. Een bedrijf dient daarbij na te denken over hoe het invulling gaat geven aan het betreffende onderwerp. Het is vervolgens aan iedere gemeente voor zich om te bepalen in hoeverre ambities hoger worden gelegd en/of bedrijven verder kunnen worden gestimuleerd. Gedacht kan worden aan een korting op de grondprijs wanneer aan meerdere eisen wordt voldaan. Op deze manier geldt er een inspanningsverplichting voor zowel gemeente als bedrijf maar wordt er tegelijkertijd lokaal maatwerk geboden voor de specifieke invulling van de maatregelen. Ook kunnen gemeenten op individueel niveau haar eigen ambities bepalen.

WAT KUNNEN GEMEENTEN EXTRA OVERWEGEN? BENUTTEN MOGELIJKHEDEN OMGEVINGSWET Met de komst van de Omgevingswet krijgt de overheid naar verwachting een extra bevoegdheid op basis van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). In de opvolger van het Bouwbesluit 2012 komen regels te staan over veiligheid, gezondheid, duurzaamheid en bruikbaarheid van bouwwerken. Gemeenten krijgen hiermee een steviger instrument om de energietransitie af te dwingen voor panden met een ‘industriefunctie of overige gebruiksfunctie (bijvoorbeeld parkeergarages)’. Onderstaande lijst is gebaseerd op een bestaande inventarisatielijst van de gemeente Nijkerk. Ook andere gemeenten hanteren of werken momenteel aan een (enigszins) vergelijkbaar afwegingskader (Renswoude, Scherpenzeel, Ede, Barneveld en Rhenen). Deze lijst is op maat gemaakt voor Regio Foodvalley en aangevuld met een menukaart met duurzaamheidsmaatregelen. Deze duurzaamheidsmaatregelen zijn tot stand gekomen op basis van diverse gesprekken met de verschillende gemeenten binnen de regio en sluit zo goed mogelijk aan op de uitgangspunten van de RES. Veel van de geschetste maatregelen zijn in de diverse gemeente al aan de orde van de dag. De menukaart bestendigt daarmee regionaal de bestaande inspanningen en aanvullende ambities van de verschillende gemeenten. We evalueren onderstaand kader jaarlijks.

We evalueren hierbij onder andere de gestelde criteria: zijn deze passend en haalbaar? Welke criteria moeten meer worden gespecificeerd? Welke criteria ontbreken nu nog en kunnen we toevoegen? Ook evalueren we de praktische haalbaarheid van de inhoud en het proces. We betrekken hierbij onder andere bedrijfscontactfunctionarissen en zeker ook ondernemers. We toetsen het keuzemenu bij verschillende ondernemers. Ook evalueren we in hoeverre de inspanningsverplichting om kan en/of moet worden gezet naar een resultaatverplichting, bijvoorbeeld in de vorm van een puntensysteem. Belangrijk hierbij is de juridische haalbaarheid te toetsen van een dergelijk puntensysteem: in hoeverre zijn gestelde criteria daadwerkelijk af te dwingen en/of te handhaven? (In Renswoude en Ede wordt al – succesvol – met een vorm van een puntensysteem gewerkt).

22

CONCEPT - RPW Regio Foodvalley 2021 - 2025 20.044

Format bedrijf – Menukaart duurzame en toekomstbestendige bedrijventerreinen Bedrijf Bedrijfsnaam KvK nummer Datum oprichting Huidig adres Huidige afmeting perceel Inschatting milieucategorie Boven regionale functie Werkzaamheden Specificering werkzaamheden Verdeling werkzaamheden

Percentage kantoor Percentage werkplaats Percentage opslag Percentage overig

Relatie met foodsector Sprake van lokale/regionale toeleveranciers Innovatieve zaken Verkeersbewegingen per dag

Bedrijfsauto Vrachtwagen Medewerkers

Huidig aantal fte Opleidingsniveau Intern opleidingstraject Beoogde personeelsgroei Kansen Participatiewet Nieuwe locatie Gewenste locatie Oppervlakte Ligging kavel Reden voor verhuizing Reden voor keuze gemeente X Reden voor keuze locatie Thema Energie

Maatregel Constructie geschikt voor zonnepanelen

Toelichting Met zonnepanelen wordt duurzame energie opgewekt op of aan de gevel van uw bedrijfspand. Met zonne-energie wordt de CO2-uitstoot verminderd en wordt bespaard op de energierekening. Voldoende draagconstructie van het dak is een belangrijke vereiste voor het aanleggen van zonnepanelen.

Zonnepanelen op het dak Buffering energie Optimale isolatie

Het bedrijf legt zonnepanelen op het dak en is daarmee qua stroom zelfvoorzienend.

Momenteel niet wettelijke verplicht. Dit is middels de (toekomstige) Omgevingswet afdwingbaar. Gemeenten krijgen dan de mogelijkheid duurzame maatregelen op daken van gebouweigenaren te verplichten. Het gaat hierbij specifiek om pv-panelen en groene daken op industriële en overige gebruiksfuncties.

Het bedrijf neemt maatregelen voor het bufferen van energie middels bijvoorbeeld een ondergrondstations (elektriciteit) of andere vormen van buffers van duurzame energie. Door optimale isolatie gaat zo min mogelijk energie verloren. Isolatie kan worden toegepast in de vorm van: dakisolatie, gevelisolatie, vloerisolatie en hoogrendementsglas.

Het Activiteitenbesluit milieubeheer verplicht bedrijven en instellingen om alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van 5 jaar of minder uit te voeren. Dit is de energiebesparingsplicht. Deze geldt voor bedrijven en instellingen (Wet milieubeheer-inrichtingen) die per jaar vanaf 50.000 kWh of 25.000 m3 aardgas of een equivalent daarvan verbruiken.

CONCEPT - RPW Regio Foodvalley 2021 - 2025 20.044

Groen/ blauw

23

Onderzoeken mogelijkheden restwarmte Overig

Restwarmte kan vrijkomen bij een productieproces van een bedrijf. Het is warmte die ‘over is’ en niet meer door het bedrijf zelf kan worden gebruikt. Onderzoek de mogelijkheden voor het mogelijk verwarmen van gebouwen in de omgeving of het verwarmen van tapwater. Andere vorm van duurzame energiebesparing of innovatie duurzame opwekking.

Klimaatbestendige parkeerplaats Groene daken

Met klimaatbestendige parkeerplaatsen dragen we bij aan bijvoorbeeld het voorkomen van wateroverlast, verminderen van hittestress en versterking van biodiversiteit. Gedacht kan worden aan doorlatende verharding waarbij ook het grondwater wordt aangevuld. Groene daken bevorderen de (lokale) biodiversiteit in het gebied. Verschillende typen begroeiing zijn mogelijk op een dak. Denk aan vetplanten, kruiden, mos en gras (extensieve begroeiing) en struiken en bomen (intensieve begroeiing). Een geschikte (zwaardere) dakconstructie is nodig voor deze intensieve begroeiing. Groene daken hebben als voordeel dat ze hittestress tegengaan en regenwater opvangen. De combinatie van een groen dak met zonnepalen is mogelijk.

Gemeenten krijgen bij de omgevingswet de mogelijkheid duurzame maatregelen op daken van gebouweigenaren te verplichten. Het gaat hierbij specifiek om pv-panelen en groene daken op industriële en overige gebruiksfuncties Groene gevels

Groene erfafscheiding Natuurinclusief bouwen Op kavelniveau bijdragen aan duurzame waterhuishouding Overig Circulair

Materialenpaspoort

Groene gevels werken verkoelend voor het bedrijfspand. Daarnaast draagt het bij aan een gezonde werkomgeving, minder hittestress, leefgebied voor verschillende vogels en insecten en het reinigt de lucht. Een groene erfafscheiding draagt bij aan de biodiversiteit en verhoogt de infiltratiemogelijkheden voor de ondergrond. Ook verfraait het de kavel. Bij natuurinclusief bouwen worden bouwwerken opgericht en de omgeving van de gebouwen zo ingericht dat de natuurwaarden er baat bij hebben bovenop de wettelijke milieuregels (denk aan nestkasten/ insectenhotels). Bedrijven dragen bij aan een duurzame waterhuishouding op eigen terrein. Gemeenten zijn doorgaans verantwoordelijk voor bijvoorbeeld een retentievijver. Dit is een vijver of plas waarin het water fluctueert (o.a. ‘trage’ oevers). Het is een natuurlijke waterbuffer voor regenwater waardoor de kans op wateroverlast verkleind wordt). Een bedrijf kan zelf aan de waterhuishouding bijdragen door bijvoorbeeld een wadi in te richten: een bufferplek die tijdelijk regenwater opvangt waarna het langzaam in de bodem infiltreert. Ook hiermee wordt de kans op wateroverlast verkleind. Andere vorm die bijdraagt aan de vergroening van het bedrijventerrein, kavel of pand. Met een materialenpaspoort worden de gebruikte materialen per bedrijfspand geregistreerd.

Hiermee is inzichtelijk welk en hoeveel materiaal er nodig is bij reparatie of vervanging. Wanneer het bedrijfspand in de toekomst wordt gesloopt, is duidelijk welk materiaal waar in het pand zit. Hierdoor kan het makkelijker worden hergebruikt.

Begin 2022 hakt het kabinet de knoop door over een mogelijke wettelijke verplichting van een materialenpaspoort. Database afvalstromen/ grondstoffen

Mobiliteit

Circulair bouwen Overig

Om te komen tot een circulaire economie dient op efficiënte wijze om te worden om gegaan met rest- en afvalstromen. Er zit veel potentie in het omzetten van rest- en afvalstommen in hoogwaardige secundaire grondstoffen. Met een database afvalstromen/grondstoffen wordt in kaart gebracht welk bedrijf welke afvalstromen/grondstoffen gebruikt, zodat mogelijke uitwisseling kan plaatsvinden. Door als bedrijf een inzichtelijk plan te schetsen hoe het om gaat met afvalstromen, inzicht geven in welke afvalstromen van het bedrijf (in potentie) omgezet kunnen worden naar grondstoffen, etc. draagt het bedrijf actief bij aan een circulaire economie. Er wordt circulaire gebouwd wanneer bij de bouwvoorraden in een gesloten kringloop worden gehouden, zonder schadelijke emissies naar lucht, water en bodem. Andere maatregelen die bijdragen aan een verhoging van de circulariteit.

Laadpalenstructuur

Bedrijven kunnen laadpalen realiseren op hun parkeerplaatsen. Hiermee stimuleren ze de ontwikkeling en groei van elektrische vervoer en duurzame mobiliteit.

Bij nieuwbouw: met meer dan 10 parkeerplaatsen op hetzelfde terrein moet er minimaal één oplaadpunt voor het hele parkeerterrein worden geplaatst. Voor bestaande bouw: met meer dan 20 parkeerplaatsen op hetzelfde terrein moet er minimaal één oplaadpunt zijn geplaatst. Inzetten op fietsvoorziening

Overig

Door in te zetten op een goede fietsvoorzieningen (laadpunten voor e-bikes, fietsenstallingen, douchefaciliteiten, etc.) wordt fietsen gestimuleerd. Stimuleren van fietsgebruik draagt bij aan duurzame mobiliteit en beperkt de CO2-uitstoot dan wanneer werknemers met de auto komen. Bovendien bevordert fietsen de gezondheid van medewerkers. Andere vorm die bijdraagt aan duurzame mobiliteit.

CONCEPT - RPW Regio Foodvalley 2021 - 2025 20.044

24