Stec Groep 22.393 WBO Waddinxveen - Presentatie themasessie

Woningbehoefte Waddinxveen in beeld (2023-2043)

Stec Groep aan gemeente Waddinxveen Maartje Lucassen & Job Wevers 7 juni 2023

Aanleiding • Zeer recent woonzorgvisie en uitvoeringsprogramma opgesteld. • Behoefte aan concretisering op basis van data en onderzoek. • Ons gevraagd om inzicht te geven in de gemeentelijke woningbehoefte voor de komende vijf, tien en twintig jaar. • Data wordt gebruikt om uitvoeringsprogramma aan te scherpen en Dashboard Wonen mee te actualiseren en uit te breiden.

Methode en aanpak Gemeentelijke situatie in beeld op basis van: • Historische demografische ontwikkeling • Huidige en verwachte doelgroepenindeling (Primos2022) • Bestaande woningvoorraad Kwalitatieve woningbehoefte op basis van doorstroommodel: • Opgave vanuit woonwensen van huishoudens (WoOn2015, 2018 & 2021) • Opgave vanuit recent verhuisgedrag van huishoudens (WoOn2021) • Rekening houdend met betaalbaarheid huidige woningvoorraad (WOZ) Kwalitatieve verdieping: • Analyses op wijkniveau • Inzicht in wonen met zorgvraag vanuit Wlz en Wmo2015. • Consultatieronde met lokale makelaars.

Uitkomsten op hoofdlijnen

Sterke huishoudensgroei door instroom van gezinnen in afgelopen vijf jaar 10.000

14.000 13.500 13.000 12.500 12.000 11.500 11.000 10.500 10.000 9.500 9.000

2013

2014

2015

2016

2017

Huishoudens (linker as)

2018

2019

2020

2021

Inwoners (rechter as)

2022

34.000 33.000 32.000 31.000 30.000 29.000 28.000 27.000 26.000 25.000 24.000

5.000

0

2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

0-15 jaar 45-65 jaar

15-25 jaar 65-80 jaar

25-45 jaar 80 jaar of ouder

5.500 5.000 4.500 4.000 3.500 3.000

Bron: CBS (2022, cijfers 2013-2022). Bewerking Stec Groep (2023).

2.500

2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022

Alleenstaanden

Stellen

Gezinnen

Met name bevolkingsgroei door binnenlandse migratie, maar ook natuurlijke groei door geboorteoverschot 1.400 1.200 1.000

160

800

400 200 0 -200

170 160

600

100 170 20 2013

75

110 40 -5 2014

260 80

2015

120 330

860

235

220

555

775

260 900

825

25

20

30

60

30

2016

2017

2018

2019

2020

2021

Binnenlandse verhuizingen (saldo) scenario Buitenlandse migratie (saldo) scenario Totaal scenario (personen)

575

15

Bron: CBS (2023). Bewerking Stec Groep (2023).

Natuurlijke groei (geboorte minus sterfte) scenario

195

2022

Binnenlandse migratie met name veroorzaakt door instroom vanuit stedelijke buurgemeenten -800 -600 -400 -200 Gouda Alphen aan den Rijn Zuidplas Rotterdam 's-Gravenhage Zoetermeer Bodegraven-Reeuwijk Utrecht Krimpenerwaard Amsterdam Overig Nederland Bron: CBS (2023, cijfers 2012-2021). Bewerking Stec Groep (2023).

0

200 400 600 800

Naar verwachting blijvende huishoudensgroei in alle doelgroepen tot 2033, in totaal +3.005 huishoudens 20.000 18.000 16.000

Historisch (hh. Ontw.., CBS)

14.000

Primos 2022

12.000

Primos 2021

10.000 8.000

2000 2002 2004 2006 2008 2010 2012 2014 2016 2018 2020 2022 2024 2026 2028 2030 2032 2034 2036 2038 2040 2042

Doelgroep

Hh. 2023

2023-2028

2023-2028 2023-2033 2023-2033 2023-2043 2023-2043 Totaal 2043 (%) (%) (%) Alleenstaanden & stellen tot 35 jaar 1.460 +95 +7% +50 +3% -45 -3% 1.415 Gezinnen 5.045 +530 +11% +1.145 +23% +2.445 +48% 7.485 Alleenstaanden & stellen 35 - 65 jaar 2.980 +395 +13% +725 +24% +1.395 +47% 4.370 Alleenstaanden & stellen 65+ 3.820 +545 +14% +1.075 +28% +1.880 +49% 5.700 Overig 40 -10 -20% +5 +10% +30 +68% 70 Totaal 13.345 +1.560 +12% +3.005 +23% +5.700 +43% 19.040 Bron: Primos Prognose (2022). Bewerking Stec Groep (2023). Afgerond op vijftallen en hele procenten.

Huidige woningvoorraad bestaat voor 63% uit koopwoningen, juist dit segment fors duurder geworden 1% Koop eengezinswoning

3% 4%

19% 3% 6% 21% 10% 13% 9%

9%

Koop meergezinswoning 48%

Sociale huur eengezinswoning 55%

28%

Vrijesectorhuur eengezinswoning Vrijesectorhuur meergezinswoning

Bron: LMW (31 december 2020), BAG (2023). Bewerking Stec Groep (2023).

25%

20%

Sociale huur meergezinswoning 6%

5%

21%

tot 1900 1900 tot 1945 1945 tot 1970 1970 tot 1985 1985 tot 2000 2000 en later

7% 32%

16% 39%

Appartement Tussenwoning Hoekwoning 2-onder-1 kap Vrijstaand

Behoefte tot 2033 zeer divers, maar grootste vraag naar reguliere grondgebonden koopwoning

Appartement/ Nultredenwoning

Grondgebonden

0

Sociale huur Vrijesectorhuur

200

400

190

600

1000

1200

1400

440

165 150

Koop

1.220

585 500

Sociale huur Vrijesectorhuur

800

580

230

Koop Op basis van primaire woonvoorkeur

880 440

620 Op basis van gerealiseerde verhuisbewegingen

Bron: Primos Prognose (2022). WoOn2015, WoOn2018 & WoOn2021. LMW (31 december 2020). Bewerking Stec Groep (2023).

Veel vraag naar betaalbare woningen door gestegen woningprijzen: 70% van woningbehoefte tot 2033 landt in betaalbare segment

VSH

SH

0

100

200

400

500

600

700

Tot liberalisatiegrens

Meer dan € 1.045

520 325

€ 225.000 - € 355.000

415

€ 355.000 - € 500.000 Meer dan € 500.000

265 190

900

510

50 260

800

770

340

lib.grens tot € 1.045

Tot € 225.000 Koop

300

640 460

305

Op basis van primaire woonvorkeur

Op basis van gerealiseerde verhuisbewegingen

Bron: Primos Prognose (2022). WoOn2015, WoOn2018 & WoOn2021. LMW (31 december 2020). Bewerking Stec Groep (2023). SH = Sociale huur, VSH = Vrijesectorhuur.

1.000

945

Toenemende zorgvraag verwacht door groei aantal ouderen Leeftijdsgroep Wlz-cliënten 0-15 15-25 25-35 35-45 45-55 55-65 65-75 75-85 85+ Totaal

Aantal Wlz- Aandeel Ontw. 2023cliënten 2033 2033 2033 2 1% 10 3% -19 36 11% -9 68 20% +28 44 13% +1 41 12% +17 13 4% -5 26 8% +11 101 30% +39 341 100% +63

Bron: Primos2022. Bewerking Stec Groep (2023).

Leeftijdsgroep Wmo-huishoudens 15-25 25-35 35-45 45-55 55-65 65-75 75-85 85+ Totaal

Aantal Wmohuishoudens 2033 20 160 215 175 155 155 470 480 1.835

Aandeel 2033 1% 9% 12% 9% 8% 9% 26% 26% 100%

Ontw. 20232033

+5 +20 +55 +35 +5 +25 +125 +165 +435

Kwantitatief voldoende plannen, maar relatief veel dure koop. Kwalitatieve optimalisatie nodig

Kwantitatieve woningbehoefte

1.000

1.575

2.000

3.000

4.000

1.420

5.000

6.000

0

7.000

3.010

500 1.000 1.500 2.000 2.500 3.000 1.335

Behoefte op basis van woonvoorkeur Huur

0

1.660

Behoefte op basis van verhuisgedrag Plancapaciteit

545

2.170

Behoefte 2023-2028

Harde plancapaciteit

2.180

Behoefte 2028-2033

Zachte plancapaciteit

1.655

Behoefte 2033-2043 Planruimte

Behoefte op basis van verhuisgedrag Plancapaciteit

Onbeke nd

Plancapaciteit

Koop

Behoefte op basis van woonvoorkeur

1.135 1.465

1.210 1.625

945

Plancapaciteit 100

Behoefte (woonvoorkeur) Harde plancapaciteit

Behoefte (verhuisgedrag) Zachte plancapaciteit

Conclusies

• Nieuwbouwontwikkelingen leggen sterke stempel op demografie van Waddinxveen: veel binnenlandse migratie, jonge gezinnen en natuurlijke groei. • Veel nieuwe koopwoningen in bestaande woningvoorraad, die sterk in prijs zijn gestegen de afgelopen paar jaar. • Relatief groot deel van woningvoorraad daardoor ook duurzaam en aanpasbaar. • Veel extra behoefte aan betaalbare woningen voor huishoudens met een laag of middeninkomen door sterk gestegen woningprijzen. • Daarnaast invulling nodig voor toenemende zorgvraag vanuit thuiswonende ouderen. • Plancapaciteit kwantitatief toereikend, kwalitatief optimalisatieslag nodig.

Adviezen op hoofdlijnen

Optimaliseer woningbouwprogramma rekening houdend met de regionale Woondeal • Behoefte aan betaalbare woningen volgens WBO bedraagt 70% van totale opgave. • Huidige plancapaciteit faciliteert in 49% betaalbare woningen. • Daarnaast regionale Woondeal ondertekend met afspraak voor 67% betaalbare woningen in woningbouwprogramma in 2025 • Zorg dat nieuwe woningbouwplannen minimaal aan vereisten Woondeal voldoen. • Zet daarvoor extra in op betaalbare koopsegment, aansluitend op uitkomsten WBO, ten opzichte van huidige uitvoeringsprogramma.

Zorg voor gedifferentieerd programma om diversiteit in wijken te behouden en te vergroten • Analyses ook op wijkniveau uitgevoerd. Duidelijke verschillen zichtbaar in bestaande woningvoorraad. • Differentiatie in nieuwbouwprogramma ten opzichte van bestaande woningvoorraad kan diversiteit wijken vergroten. • Daarnaast zorgen voor spreiding van nieuwbouwlocaties met ook inbreiding of beter benutten bestaande woningvoorraad  belangrijk voor eigen inwoners die in eigen buurt willen blijven wonen.

Zet in op adaptief en anticyclisch woningbouwprogramma Korte termijn: • Hoge rente en gestegen bouwkosten zorgen voor stokkende bouwproductie. • Daarom proactieve houding nodig met inzet op segmenten die minder gevoelig zijn voor acute marktontwikkelingen (huurwoningen). Lange termijn: • Voldoende harde plannen voor waarmaken huidige woonwensen, maar ook zachte plannen nodig voor flexibiliteit bij veranderende woningmarkt. • Monitoring nodig om op tijd bij te kunnen sturen.

Zet instrumenten in om betaalbare woningen te realiseren • In uitvoeringsprogramma al instrumenten opgenomen. Huisvestingsverordening geactualiseerd.

• Grote vraag naar betaalbaar wonen vraagt om inzet instrumenten in nieuwbouw. • Vereveningsfonds kan gewenst effect geven, maar er zijn ook risico’s. • Daarnaast mogelijkheden voor koop- en financieringsconstructies (zoals KoopGarant) voor betaalbaar houden nieuwbouwwoningen.

Onderzoek mogelijkheden voor gemengde woonzorgconcepten • Toenemende zorgvraag en verdere extramuralisering zorgen voor behoefte aan wonen met zorg aan huis. • Nieuwbouw kan deel woonwensen ouderen vervullen en doorstroming op gang brengen • Met name gewenst in geconcentreerde clusters dichtbij voorzieningen • Bijvoorbeeld een Knarrenhof of vergelijkbare gemengde woonzorgconcepten.

Monitor huishoudens- en woningmarktontwikkelingen en stuur zo nodig bij • In uitvoeringsprogramma opgenomen om Dashboard Wonen te actualiseren aan de hand van WBO. • Zorg voor het bijhouden van huidige gegevens om op tijd bij te kunnen sturen. • Zeer belangrijk in kader van adaptief programmeren en waarmaken woningbouwambities.

Vragen? Maartje Lucassen (m.lucassen@stec.nl) Job Wevers (j.wevers@stec.nl)