Regionale detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland 2020

Winkelgebieden in Zuidplas Karakter

Verkooppunten

Centrum Zevenhuizen

Kernverzorgend centrum

21

Centrum Moerkapelle

Kernverzorgend centrum

12

Centrum Moordrecht

Kernverzorgend centrum

22

Reigerhof Nieuwerkerk a/d IJssel

Kernverzorgend centrum

44

Dorrestein

Kernverzorgend centrum

10

Het Oude Dorp Nieuwerkerk a/d IJssel

Kernverzorgend centrum

20

Bron: Locatus maart 2020

Zuidplas is bezig met de planontwikkeling van het middengebied van de gemeente. Hier is in samenhang met de bestaande dorpen een nieuw vijfde dorp te realiseren. Voor dit dorp wordt een ruimtelijke reservering gemaakt voor detailhandel betreffende de dagelijkse boodschappen en de komst van een supermarkt. Daarmee wordt beoogd – binnen de kaders van het beleid van lokaal gerichte winkelvoorzieningen – een gepaste uitbreiding van het winkeloppervlak in de gemeente te realiseren. In totaal staat er in de gemeente Zuidplas in de komende periode veel woningbouw gepland. Een ontwikkeling die ook op lange termijn het draagvlak voor de detailhandel verder zal versterken.

Consolidatie en modernisering

De detailhandelsnota van de gemeente richt zich op consolidatie, actualisering en modernisering van het winkelaanbod voor de inwoners. Naast de ruimtelijke begrenzing van de kernwinkelgebieden richt het beleid zich op versterking van de onderlinge samenwerking tussen gemeente, winkeliers en vastgoedeigenaren, bevordering van de kwaliteit van winkelomgeving en versterking van de kwaliteiten van ondernemers. Voorgenomen is dat er geen vestiging van winkels meer buiten de aangewezen centra zal plaatsvinden. Dit moet de regelmatige aanvragen voor detailhandelsactiviteiten op diverse locaties gaan kanaliseren. Discussie is er over de inpassing van twee nieuwe supermarkten (Nieuwerkerk centrum en Zevenhuizen) in en aan de bestaande kernwinkelgebieden. Het gaat daarbij primair om de plek en niet over de vraag over de wenselijkheid van de toevoeging aan het aanbod. In de dorpen van Zuidplas is in de periode 2013-2018 een bijzonder lage winkelleegstand te zien van 3 tot 6%. Dit met een uitschieter van 6% in Zevenhuizen, waar in het bijzonder opvolgingsproblemen van een groot aantal oudere winkeliers een rol speelt. In deze kern wordt gewerkt aan een verder compact maken van het centrum en versterking van het moderne winkelaanbod.

De gemeente werkt regelmatig mee aan de omzetting van winkels naar wonen, maar streeft daarbij naar behoud van een levensvatbaar compact centrum met basisvoorzieningen voor de inwoners. De vestiging van een tweede supermarkt is daar een onderdeel van. Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 21

In winkelcentrum Reigerhof (centrum Nieuwerkerk) is door een nieuw flexibel huurbeleid van de vastgoedeigenaar een stevige basis voor het lokale ondernemen ontstaan dat dreigende leegstand heeft voorkomen. Een actieve winkeliersvereniging en een actieve aanpak van de vastgoedeigenaar en de gemeente, houden dit centrum aantrekkelijk voor de consument. Als maatregelen om de winkelfunctie in haar dorpen zo goed mogelijk vitaal te houden ziet de gemeente Zuidplas vooral het beleid van compacte winkelgebieden en het versterken van de ondernemerssamenwerking. De intensieve samenwerking met de verenigingen van winkeliers en de vorming van de ondernemersvereniging Reigerhof zijn hierin belangrijke stappen in. Gestreefd wordt naar een verdere versterking van de ondernemerssamenwerking in Zuidplas.

Externe effecten

Volgens het KSO 2016/2018 weet Zuidplas de koopstromen goed vast te houden. Wel ziet de gemeente aan haar randen zowel positieve en negatieve effecten van buiten de gemeente op haar winkelgebieden optreden. Inwoners van de Rotterdamse wijk Nesselande komen nogal eens in de Reigerhof en de Dorpsstraat van Nieuwerkerk winkelen. Dit vanwege de gezellige uitstraling van beide locaties. De wijk Esse in Nieuwerkerk Zuid heeft een wat minder goede infrastructurele aansluiting met Nieuwerkerk aan den IJssel. Inwoners geven er nogal eens de voorkeur aan de boodschappen te doen in Capelle aan den IJssel waarheen de aansluiting beter is. Er worden effecten verwacht van een verdere ontwikkeling van regionaal en bovenregionaal gerichte locaties zoals Alexandrium en Goudse Poort.

Nieuwerkerk Oude Dorp, gemeente Zuidplas

Koers

De gemeente Zuidplas is een groeigemeente. Er is een bovenregionale woning­ bouwopgave. Gelet op deze opgave en de mogelijke uitplaatsing van bedrijven, wordt ook de komst van een nieuw bedrijventerrein onderzocht. In de economische visie 2020 wordt, vanuit de positionering van de gemeente Zuidplas aangegeven welke kansen de komende jaren benut en uitgebouwd kunnen worden. Dit geldt ook voor de detailhandelsnota die in 2021 wordt geactualiseerd en welke moet leiden tot een duidelijke visie en beleid op de versterking van de ruimtelijke kwaliteit en functioneren van de winkelgebieden in de gemeente Zuidplas. Vanuit het thema “De watertuin van de Zuidelijke Randstad” wordt met verschillende horeca- en recreatieondernemingen verbinding gezocht om met elkaar arrangementen aan te bieden en te promoten via o.a. “https://www.beleefzuidplas.nl/” Beleef Zuidplas, met als doel bezoekers langer vast te houden in de dorpen.

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 22

In de overige dorpen is er sprake van (kleinschalige) supermarkten of buurtwinkels die worden aangevuld met standplaatsen. Hierdoor wordt het lokale voorzieningenniveau voor de inwoners op peil gehouden.

Gedifferentieerde ontwikkeling

Het centrum van Bodegraven heeft sinds de vorige collegeperiode de volle aandacht van de politiek. Dit winkelgebied heeft het meest te lijden gehad onder de economische crisis en de ontwikkelingen van internetverkoop. Dit past in het landelijke patroon waarin je terugziet dat winkelcentra van deze omvang het erg moeilijk hebben. Er is sprake van veel leegstand in een uitgestrekt gebied.

4.4 Bodegraven-Reeuwijk Bodegraven-Reeuwijk telt 34.869 inwoners (peildatum 1-1-2020). De gemeente telt de volgende grote dorpen: Bodegraven, Reeuwijk-Brug, Nieuwerbrug, Reeuwijk-Dorp, Waarder en Driebruggen. Daarnaast bevinden zich nog kleinere buurtschappen binnen de gemeente. In Bodegraven is het grootste winkelgebied te vinden dat is in te schalen in de categorie middelgroot dorpscentrum. Daarnaast is er ook nog een kleinschalig winkelcentrum voor de dagelijkse boodschappen in de wijk Broekvelden. Aan de rand bevindt zich winkelgebied Rijnhoek waar o.a. twee bouwmarkten, een tuincentrum en meubelzaak zijn gevestigd. In Reeuwijk-Brug zijn twee winkelgebieden te vinden. Dit zijn beide kleinschalige winkelcentra die zich richten op de dagelijkse voorzieningen van lokale bewoners: Miereakker en Westplein.

Bodegraven-Reeuwijk winkelgebieden Karakter

Verkooppunten

Centrum Bodegraven

Kernverzorgend centrum

96

Broekvelden

Buurtcentrum

8

Rijnhoek Plaza

PVD locatie

5

Centrum Driebruggen

Dorpscentrum

4

Westplein

Buurtcentrum

6

Miereakker

Kernverzorgend centrum

14

Reeuwijk Dorp

Dorpssupermarkt

1

Waarder

Dorpssupermarkt

1

Winkelgebied Broekvelden (Bodegraven) is gedateerd en is de afgelopen jaren achteruit gehold. Het college onderzoekt momenteel welke kwaliteitsimpulsen nodig zijn om het winkelcentrum levensvatbaar te houden voor de toekomst. De winkelgebieden in Reeuwijk-Brug floreren juist. Deze winkelgebieden kennen dan ook nauwelijks leegstand. De Miereakker is in 2015 volledig nieuw opgeleverd, nadat het oude winkelgebied eerder is gesloopt. Het plein rondom Westplein is recentelijk opnieuw ingericht. In 2016 is bungalowpark Landal Reeuwijk geopend. De winkelgebieden profiteren ook van deze gasten. Toerisme biedt hier een verbreding van de basis voor de detailhandel. De belangstelling van de gasten voor de locale winkelgebieden zou nog verder kunnen worden vergroot. Voor de kleine supermarkten in de overige dorpen geldt dat deze nu goed functioneren, maar dat hier goed moet worden gekeken naar de toekomst. In Reeuwijk-Dorp en Waarder bevinden zich grote supermarktketens. Binnen deze ketens is schaalvergroting de norm. Iets wat niet passend en mogelijk is op de huidige locaties. Dit vraagt aandacht voor de toekomst. In Driebruggen en Nieuwerbrug bevinden zich buurtwinkels. Met name in Nieuwerbrug is het noodzakelijk om een duurzame oplossing te vinden die garandeert dat de buurtwinkel behouden blijft voor de toekomst.

Voor de perifere winkels op Rijnhoek is de inzet om het bestaande aanbod te behouden. Het winkelgebied functioneert goed, maar kan tegelijkertijd een bedreiging vormen voor het centrum. Het is daarom van belang dat beide winkelgebieden hun eigen profiel en branchering behouden. De perifere winkels op Reeuwijkse Poort functioneren in de basis ook prima. Alhoewel hier wel wordt aangemerkt dat het terrein niet goed herkenbaar is als winkelgebied.

Bron: Locatus, maart 2020

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 23

Koers

De gemeente heeft geen lokale detailhandelsvisie, maar legt in bestemmingsplannen vast dat detailhandel zich in beginsel niet mag vestigen buiten de winkelgebieden. Daarnaast is er in 2016 een visie vastgesteld voor het centrum van Bodegraven. In samenwerking met vele belanghebbenden wordt uitvoering gegeven aan deze visie. Hierbij wordt ingezet om de leegstand terug te dringen, het winkelgebied compacter te maken en de verblijfskwaliteit te verhogen. De gemeente en lokale ondernemersvereniging zetten gezamenlijk centrummanagement in om de centrumaanpak in Bodegraven kracht bij te zetten. Het centrummanagement pakt praktische zaken op, maar is ook op strategisch niveau bezig om de leegstand in te vullen. Daarnaast heeft de ondernemersvereniging budget tot haar beschikking via het lokale Ondernemersfonds. Dit wordt voornamelijk ingezet voor sfeerverbetering in de straten (verlichting en bloemen). De gemeenteraad heeft voor de periode 2019 e.v. veel budget vrijgemaakt voor de aanpak van het centrum. Er is € 2,8 miljoen beschikbaar voor diverse projecten, waaronder herinrichting van de openbare ruimte. Daarnaast is er éénmalig € 1,0 miljoen beschikbaar gesteld voor diverse stimuleringssubsidies. Hiermee wordt beoogd om verhuisbewegingen naar het centrum te stimuleren en de leegstand in te vullen.

Ook moet dit bijdragen om gewenste transformaties te realiseren net buiten het winkelgebied. Tot slot wordt een kwaliteitsimpuls beoogd met de inzet van gevelsubsidie.

Centrum Bodegraven, gemeente Bodegraven-Reeuwijk

Externe effecten

Volgens het KSO 2016 weet de gemeente Bodegraven-Reeuwijk de koopstromen voor de dagelijkse boodschappen goed vast te houden. Voor de niet dagelijkse goederen is er wel sprake van een toenemende afvloeiing. De centrale ligging van de gemeente maakt dit niet vreemd. Grote winkelcentra in Gouda, Woerden en Alphen a/d Rijn zijn vlakbij gevestigd. Daarnaast zijn ook de grote centra als Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Leiden en Amsterdam binnen een half uur bereikbaar.

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 24

Winkelgebieden in Waddinxveen

4.5 Waddinxveen Waddinxveen telt 29.293 inwoners (peildatum 1-1-2020). Waddinxveen heeft geen duidelijk historisch gegroeid centrum waar van oudsher alle winkels en dorpsvoorzieningen zijn geconcentreerd. In de jaren zestig is de Passage gerealiseerd. Dit gebied werd echter te klein en raakte verouderd. Daarom is in 2014 gekozen voor een nieuw centrum op een nieuwe locatie: Gouweplein. Het Gouweplein richt zich op dagelijkse boodschappen en doelgerichte aankoopplaatsen. Het Gouweplein heeft een goede bereikbaarheid en voldoende en moderne parkeergelegenheid. Sinds de vestiging is het centrum echter nog niet volledig ingevuld.

Karakter

Verkooppunten

Centrum Waddinxveen

Regionaal verzorgend centrum

49

Dorpsstraat Waddinxveen

Kernverzorgend centrum

12

Groenvoorde

Buurtcentrum

7

Kon Wilhelminaplein

Wijkcentrum

10

Luifelbaan Waddinxveen

Buurtcentrum

7

‘t Oude Centrum

Wijkcentrum

17

Zuidplas

Wijkcentrum

5

Bron: Locatus, maart 2020

De winkelgebieden met perspectief moeten elkaar aanvullen. Winkelgebieden zonder perspectief zijn in een zorgvuldig proces uiteindelijk te transformeren naar andersoortige functies.

Naar een optimale winkelstructuur

Aanpak

Uit enquêtes bleek dat voor een meerderheid van de Waddinxveners het Gouweplein inmiddels voelt als het centrum van de gemeente. Echter een centrum dat nog niet volledig functioneert als hét centrum van Waddinxveen. Hoewel de leegstand tussen 2016 en 2018 afnam van 17 naar 14 verkooppunten kan het centrum nog wel wat meer levendigheid gebruiken. Gedachte is dat het Gouweplein verder moet uitgroeien naar een breder toekomstbestendige centrale plek. Om een echt dorpscentrum te worden zijn de verblijf- en ontmoetingsfuncties verder te versterken: van een ‘place to buy’ naar een ‘place to be’. Aanvullend op de winkels is meer horeca en dienstverlening te huisvesten. De vestiging van het goedgebruikte cultuurcentrum De Kroon levert al een opvallende bijdrage aan de functieverbreding.

Naar een dorpscentrum met goed geprofileerde ondersteunende centra

De dagelijkse boodschappen betrekken de inwoners van Waddinxveen voor een aanzienlijk deel in de buurtwinkelcentra, die een relatief groot dagelijks aanbod kennen, maar niet een geheel compleet aanbod. Deze goed functionerende centra kennen weinig of geen leegstand. In enkele winkelgebieden aan de randen van Waddinxveen loopt de ontwikkeling van winkels in het dagelijks aanbod terug en zijn de vrijkomende plekken opgevuld met winkels met een speciaal niet dagelijks assortiment, soms met een regionale functie.

Naast het Gouweplein kent Waddinxveen nog zes door de gemeente verspreide winkellocaties. Een aantal van deze locaties functioneert goed als wijk en buurtvoorziening. Enkele van deze locaties heeft een onvoldoende winkelbezetting. In totaal heeft Waddinxveen een relatief omvangrijk winkelbestand voor het aantal inwoners.

De daling in de leegstand is mede resultaat van een systematische aanpak van het winkelbestand. Het idee om alle winkelvoorzieningen zoveel mogelijk systematisch te concentreren op het Gouweplein bleek niet haalbaar. Een aanpak per gebied wel, waarbij een verdere positionering van het Gouweplein ook een toenemende bezetting te zien gaf. Vastgesteld is dat de winkelstructuur verder is te optimaliseren en het winkelbestand geleidelijk is terug te brengen.

In de detailhandelsstructuurvisie Waddinxveen 2019-2030 (augustus 2019) wordt de route geschetst naar een optimale winkelstructuur voor de gemeente. Die structuur is in samenwerking met winkeliers, inwoners en vastgoedeigenaren geschetst in een creatief proces. De belangrijkste uitdaging daarin was om met elkaar een structuur te formuleren, waarin ‘oud’ en ‘nieuw’ winkelaanbod zich goed tot elkaar zouden verhouden en waarin de betrokkenen zich ook goed zouden kunnen vinden. Met dit uitgangspunt is gekeken naar het perspectief van de winkelgebieden in Waddinxveen.

In de detailhandelsstructuurvisie Waddinxveen wordt onderkend dat de gemeente een te ruim areaal aan winkelvoorzieningen heeft. Uitgangspunt is de ontwikkeling van een toekomstbestendige en voor de consument begrijpelijke winkelstructuur, waarin elk winkelgebied een herkenbare functie vervult, met daarin een duidelijk hoofdcentrum. De keuze is gemaakt Gouweplein deze rol te laten vervullen

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 25

en de andere centra een plaats te geven als ondersteunend winkelgebied. Een tweeslagstelsel met twee nevencentra, één in Noord en één in Zuid. Voor de invulling wordt gekeken naar behoud van goed functionerende detailhandel en het perspectief, waarbij is geconstateerd dat een aantal gespecialiseerde winkels in de centra kunnen spreken van een goed toekomst perspectief.

Perifere detailhandel

In Waddinxveen is veel perifere detailhandel (PDV) verspreid over de kern gelegen. Er is een klein cluster, Kouwe Hoek (gelegen tegen Gouda aan) waar een aantal handelsbedrijven in volumineuze goederen is gevestigd. Vastgesteld is dat het niet gewenst is het aanbod hier verder uit te breiden. Regionaal voorziet de nabijgelegen locatie Goudse Poort in Gouda in die behoefte. Kouwe hoek is aangewezen als (beperkte) concentratielocatie voor PDV in Waddinxveen.

consolideren en bij nadere overwegingen te transformeren. Daarbij is de aanpak die van de geleidelijkheid, waarbij zorgvuldig met de belangen van de bestaande ondernemers wordt omgesprongen. Naast uit de markt nemen van winkelpanden door herbestemmingen op plekken die hiertoe aanleiding geven zal de toename van het inwoneraantal door de lopende woningbouwprojecten voor een toename van het draagvlak voor het winkelbestand gaan zorgen. De ambitie is dat het centrum van Waddinxveen in 2030 een hoogwaardig, aantrekkelijk en dynamisch gebied is dat goed verbonden is met de dorpen. De gemeente werkt samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties aan de levendigheid, aantrekkelijkheid en verblijfswaarde van het centrum.

Zorgvuldig proces

Voor de ontwikkeling van de beoogde toekomstbestendige structuur wordt ingezet op een geleidelijke ontwikkeling, waarbij zorgvuldig wordt omgegaan met de belangen van de desbetreffende winkeliers. Door verplaatsingen op maat en per bedrijf kan op Gouweplein verder worden geconcentreerd. Voor centra met een beperkt perspectief wordt via monitoring gevolgd of transformatie moet worden ingezet. Een mooi voorbeeld van transformatie naar een nieuwe functie is dat van een winkelpand in het oude centrum naar een bedrijfsverzamelgebouw voor ZZp-ers, co-workingspace en start ups.

Positie Waddinxveen

Waddinxveen is vooral gericht op de dagelijkse boodschappen. Bewoners doen hun dagelijkse boodschappen vooral in de buurtwinkelcentra- en strips. Voor grotere aankopen is er het Gouweplein. Het aantal inwoners en huishoudens neemt in Waddinxveen de komende jaren naar verwachting toe. Het nieuwbouwproject Park Triangel biedt kansen voor versterking van draagvlak voor winkelcentrum Zuidplas en het Gouweplein. Aanvullende woningbouw rond Gouweplein moet draagvlak van het dorpscentrum verder gaan versterken.

Externe effecten

Het winkelaanbod in Waddinxveen is vooral lokaal gericht. Het Gouweplein vervult een bescheiden regionale rol. Het aanbod voor de inwoners is breed, maar keuzen zijn soms beperkt. Voor meer keuze gaan inwoners bijvoorbeeld naar Gouda, Zoetermeer of Alphen a/d Rijn.

Koers

In de detailhandelsstructuurvisie heeft Waddinxveen keuzen gemaakt voor de ontwikkeling van de winkelfunctie met Gouweplein als duidelijk dorpscentrum met ondersteunende wijkwinkel gebieden. Verblijfsfuncties op en rond Gouweplein zijn in dat verband verder te versterken. De winkelbezetting verder in te vullen. In de perspectiefrijke ondersteunende centra is het winkelaanbod verder te

Winkelcentrum Groensvoorde, Waddinxveen.

In de overzichten van de detailhandelscentra in de gemeenten is de omvang weergegeven naar het aantal geregistreerde verkooppunten detailhandel inclusief leegstand en exclusief horeca en dienstverlening. Verkooppunten betreft het aantal verkooppunten detailhandel per locatie.

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 26

5. Covid-19 5.1 Effecten coronacrisis op functioneren winkelgebieden Gedurende de uitwerking van onderliggende Visie regionale detailhandel MiddenHolland is de wereld, en dus ook de regio Midden-Holland, geconfronteerd met de komst van het Covid-19 virus. Dit virus heeft ook zijn weerslag op de detailhandel en het functioneren van winkelgebieden. Zonder afbreuk te doen aan de wellicht forse effecten die dit kan hebben op de detailhandel wordt opgemerkt dat in dit stadium (maart 2021) deze effecten onvoldoende inzichtelijk en voorspelbaar zijn. Daarom beperken wij binnen deze visie ons tot slechts een globale eerste indruk van het verloop van de periode maart t/m augustus 2020 binnen Midden-Holland. Een eerste landelijk onderzoek van de Retailagenda over de gevolgen van Covid-19 geeft alarmerende signalen af met o.a. een geschetste verwachte leegstand die oploopt van 7 naar 19% en een lagere traffic in winkelgebieden. Hierbij wordt echter opgemerkt dat het sentiment onder consumenten, waarop men zich mede baseert, is gepeild in de periode dat de intelligente lockdown van kracht was in Nederland. In september 2020 ligt de intelligente lockdown alweer even achter ons en zijn de eerste globale indrukken dat de consument er weer ‘gewoon’ op uit trekt. Alle gemeenten hebben te maken met de tijdelijk beperkende maatregelen voor horeca.

Waarbij de nachthoreca en uitgaansgelegenheden al maanden gesloten zijn. De gevolgen hiervan zijn nog niet te overzien, maar het is aannemelijk dat diverse horecazaken noodgedwongen zullen sluiten. In veel gemeenten zijn diverse ‘koop lokaal’ acties opgericht en is ruimte geboden voor tijdelijke afhaal- en bezorgmogelijkheden.

5.2 Effecten in gemeenten Midden-Holland Alle gemeenten in Midden-Holland hebben de effecten ondervonden van de uitgebroken crisis en de beperkende maatregelen. In het bijzonder de horeca heeft het zwaar met de beperkende maatregelen en voorzichtigheid van bezoekers. Daarbij is echter ook nieuwe creativiteit aan de dag gelegd, waarmee de horeca en de detailhandel zich weerbaar hebben getoond in de nieuwe situatie.

Gouda

De leegstand in Gouda kent een fluctuerend verloop. Het is nog niet precies aan te geven in hoeverre corona of andere oorzaken zoals aflopende huurcontracten hierop invloed hebben. De horecaondernemers in Goudse binnenstad maken van de nood zo goed mogelijk een deugd met soms in het oog springende initiatieven en thuisbezorgd arrangementen. Met name mode- en accessoire winkels lijken het zwaar te hebben, terwijl winkels voor woninginrichting en bouwmarkten het beter hebben gedaan. Een wisselend beeld dat landelijk ook terug te zien is.

Bodegraven-Reeuwijk

De verschillende winkelgebieden lijken de zware maanden gedurende de lockdown goed te hebben doorstaan. Inwoners bleken zeer loyaal naar de lokale retail en ook de wijkcentra werden goed bezocht. Er zijn op het eerste oog geen winkels verloren gegaan.

Waddinxveen

In Waddinxveen liet de eerste lockdown een relatief gunstig effect zien op met de detailhandel. De omzetten van de winkels kwamen weer op het normale verwachting of hebben het boven niveau gedaan. Dit komt, omdat veel mensen in de zomervakantie van 2020 thuis zijn gebleven of in Nederland op vakantie zijn geweest.

Zuidplas

De meeste winkelgebieden hebben het relatief goed gedaan, mede doordat minder mensen op vakantie zijn gegaan. Winkelcentrum de Reigerhof heeft de 1,5 meter maatregelen goed kunnen doorvoeren. Ook hier is het relatief goed gegaan, alhoewel de modezaken het zwaar hebben. Zevenhuizen geeft aan dat het echt goed gaat, dit kan ook komen door het feit dat er door het opleveren van nieuwbouwwoningen meer inwoners zijn bij gekomen. De tuincentra, bouwmarkten en supermarkten hebben in 2020 een hele goede zomer gedraaid.

Krimpenerwaard

De eerste berichten over een toenemende ontwikkeling van de leegstand bleken alleszins mee te vallen en de signalen zijn relatief positief te noemen. In diverse dorpen zien we zelfs dat nieuwe winkels zijn geopend op vrijgekomen locaties. Dit zijn gunstige berichten en laat zien dat ondernemers durven in te stappen in deze tijd. Al met al zien we dat binnen onze regio de eerste periode waarin de intelligente lockdown van kracht is geweest, relatief goed is doorgekomen. De komende periode blijft uiterst onzeker, omdat de ‘tweede golf’ wederom beperkende maatregelen heeft meegebracht en de horeca - na een periode van voorzichtige heropening weer de deuren heeft moeten sluiten. Welke blijvende gevolgen dat zal hebben is eerst na langere tijd vast te stellen.

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 27

6. Regionale detailhandelsvisie Midden-Holland 6.1 Goed onderweg De gemeenten in de regio Midden-Holland hebben de afgelopen jaren actief ingezet om in te spelen op het veranderende winkellandschap. Hierbij is een duidelijke voortgang geboekt ten aanzien van de eerder geformuleerde doelen. • De versterking van het recreatieve winkelhart van de regio: Gouda-centrum, heeft in de afgelopen jaren op een duidelijke manier vorm gekregen. Nieuwe creatieve concepten hebben een plaats gekregen. De leegstandsontwikkeling is goeddeels gekeerd in een meer en beter geconcentreerd centrum dat in levendigheid verder is toegenomen. De ontwikkeling van de toeristische functie heeft daaraan mede bijgedragen. • De gemeenten en ondernemers slagen er in een zo gevarieerd mogelijk dagelijksen niet dagelijks aanbod in de grotere dorpscentra beschikbaar te houden. De functie van de centra wordt daarbij verbreed en het lukt op veel plekken om de detailhandelsfuncties beter geconcentreerd bij elkaar te krijgen. Een gerichte aanpak van concentratie en versterking van functies leidt tot nieuwe investeringen en aantrekkelijke winkels waarvoor de consument het centrum wil blijven bezoeken. • Behoud van de dagelijkse winkelvoorzieningen in de kleinere wijk- en dorpscentra blijkt goed mogelijk en in de periode na het uitbreken van de coronacrisis zelfs essentieel.

Winkelvoorzieningen in de wijken en de dorpen blijken in een blijvende behoefte voor de inwoners te voorzien. Een enkele detailhandelsvoorziening in een buurt of dorp is doorgaans een supermarkt. Supermarkten hebben de behoefte om zich te blijven ontwikkelen in omvang en te bieden kwaliteit. Daarop wordt met aandacht ingespeeld. • Het is gelukt om een concentratie van grootschalige winkels in woninginrichting gevestigd te krijgen op locatie Goudse Poort. Een nieuw concept van geschakelde winkels biedt de regio een aanbod, waarvoor men eerder buiten de regio moest zijn. • Ondanks de tendens naar schaalvergroting in de branche in en om het huis is een goede spreiding van bouwmarkten en tuincentra over de gemeenten en dorpen in de regio in stand gebleven. Op verschillende plaatsen heeft vernieuwing van de verkoopformule plaatsgevonden. In Zuidplas heeft vestiging van een aantal bovenregionale marktformules een plaats gekregen. • In de gemeenten in de regio is nog sprake van een aanzienlijk aantal verspreide solitaire winkels. Ambitie is de vestiging van winkels op de verspreide locaties geleidelijk te verminderen. Dit met uitzondering van solitaire supermarkten die in een wijk of dorp soms de enige detailhandelsvoorziening vormen. Voor de overige winkels blijft het de wens deze zoveel mogelijk te verplaatsen naar centra of geclusterde winkelvoorzieningen.

6.2 Punten van aandacht Hoewel de gemeenten actief onderweg zijn met actualiseren, positioneren en concentreren van de centrumgebieden zijn er zeker ook punten van aandacht. Aandachtspunten die mede door de coronacrisis in bepaalde opzichten sterker naar voren zullen komen. Dit betreft: • Verkopen via internet zetten door. Het winkelaanbod van stenen winkels moet zich nog meer gaan onderscheiden en wellicht meer onderdeel worden van het verblijf in een centrum waar ook andere zaken kunnen worden gedaan, beleefd en ervaren. • Concentratie van publiek- en belevingsfuncties naast winkels is echter met in achtneming van de coronamaatregelen lastiger te organiseren. Hier is met weloverwogen beleid en naar mogelijkheden op in te zetten. • Vitaliteit van kernen is niet alleen een belang van de betreffende gemeente zelf. De hele regio heeft belang bij goed geconcentreerde winkelgebieden met een aantrekkelijke uitstraling en een zo beperkt mogelijke leegstand. Leegstand is in die zin niet alleen een lokaal probleem. Het is een regionaal belang te streven naar actuele, geconcentreerde en goed bezette winkelgebieden. •  Tot het uitbreken van de coronacrisis nam de horeca een enthousiast groeiend aandeel in, in bijna alle centra van Midden-Holland. Dat sloot ook aan bij de nieuwe levensstijl van veel inwoners, waarbij eten buiten de deur een regelmatiger bezigheid werd.

Met de coronarichtlijnen is het functioneren van de horeca lastiger geworden en is de ontwikkeling van de sector nauwlettend te volgen. • Op verschillende locaties is sprake van concurrentiecirkels zowel binnen als buiten de regio gelegen winkellocaties naar elkaar. Ontwikkelingen zijn hier bij voorkeur binnen verhoudingen te houden. Binnen de regio gaat het om een goede inpassing van de ontwikkeling van centrum Go Stores op Goudse Poort. Buiten de regio in het bijzonder om de verdere ontwikkeling van winkelcentrum Alexandrium te Rotterdam. In de regio is rekening met elkaar te houden: Ontwikkelingen met overlap zijn af te stemmen. Waar zich buiten de regio ontwikkelingen aftekenen waarvan onevenwichtige concurrentie effecten op de regio worden verwacht, is gezamenlijk daar tegen op te trekken. • Bij de vormgeving van eventuele verdere regionale concentratie van grootschalig winkelaanbod is rekening te houden met effecten op de bestaande ondernemingen. Niet alle ondernemingsconcepten kunnen zonder gevolgen voor het ondernemen (bijvoorbeeld lokaal gebonden licenties) worden verplaatst naar een locatie buiten de gemeente van vestiging. • In de ambitie regionaal samen te werken is het zoeken wat centra van elkaar doet onderscheiden en met elkaar verbindt.

Een oplossing als specialisatie, waardoor de bezoekers van de ene naar het andere centrum trekken voor onderscheidend aanbod of diensten ligt minder voor de hand. De winkelstructuur van de gemeenten in Midden-Holland richt zich voornamelijk op lokale verzorgingsgebieden, waarbij het in eerste instantie de kunst is om de bestedingen van de eigen inwoners vast te houden.

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 28

• Om een goed en zo gevarieerd mogelijk winkelaanbod te behouden is het in deze tijd temeer zaak dat ‘stenen winkels’ zich onderscheiden en zich ook mogen onderscheiden. Van ‘stenen winkels’ wordt verwacht zich te onderscheiden en meer aandacht te hebben voor beleving. Om te zorgen dat ‘stenen winkels’ kunnen winnen dient - binnen de wettelijke kaders - zo goed mogelijk ruimte geboden te worden voor innovatie en het inspelen op consumenten- en markttrends. • Er kan inmiddels gesproken worden van een uitgebreide ‘gereedschapskist’, die door de gemeenten in de regio Midden-Holland worden ingezet om de ontwikkelingen in goede banen te leiden en centrale kernen, dorps- en wijkcentra aantrekkelijk, levendig en vitaal te houden.

voorkomen en verminderen van de leegstand. Dit door zo mogelijk panden her te bestemmen of met stimulering weer actief bezet te krijgen. Daarnaast wordt er naar gestreefd zoveel mogelijk bezoekfuncties in het centrale gebied gevestigd te krijgen.

In de afgelopen zeven jaar is er in Midden-Holland een aanzienlijke dynamiek geweest in de ontwikkeling van detailhandelsruimten. Er heeft een toename plaatsgevonden van het winkelvloeroppervlak en een consolidatie van het aantal verkooppunten. De dynamiek in de centra vraagt een voortdurende aandacht en ook het nauwlettend volgen van ontwikkelingen. Daarnaast is er een ontwikkeling van een aanzienlijk groter vloeroppervlak voor het aanbod van de moderne supermarkt aan haar klanten. Tenslotte is er de ontwikkeling van grotere perifere winkelformules. De bezetting van dit aanbod en verdere ontwikkeling daarvan is in een goede balans te houden met de bestaande centra. Periodieke monitoring kan hiervoor het nodige inzicht verschaffen.

Supermarkten vormen een essentieel onderdeel van de wijk- en dorpsvoorzieningen. Om de klanten op het gewenste niveau te kunnen blijven bedienen is er onmiskenbaar een trend naar schaalvergroting in de sector gaande. Voldoende ruimte voor de ontwikkeling van supermarkten in wijken en de dorpen is daarom van groot belang. Nieuwe supermarkten worden daarom bij voorkeur gevestigd in of aan de rand van bestaande winkelgebieden. Voor de vestiging van regionale XL supermarkten zien wij in de regio in principe geen ruimte.

6.3 Regionale detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland De regio Midden-Holland kent een heldere detailhandelsstructuur, waarin verzorging van het eigen gebied de hoofdzakelijke doelstelling is. Naast een zo volwaardig mogelijke detailhandelsvoorzieningen in de hoofdkernen van de gemeenten is er een wijd vertakt netwerkwerk aanwezig van wijk- en dorpsvoorzieningen voor – hoofdzakelijk – de dagelijkse boodschappen.

Regionaal recreatief winkelhart:

In de regionale detailhandelsstructuur is Gouda het centrale regionale recreatieve winkelhart. Daarnaast is hier een belangrijke concentratie van perifere distributiepunten gevestigd. Streven is zo veel mogelijk van dit aanbod te concentreren op één duidelijke plek: Goudse Poort.

Vitale kernen:

Om de centrale dorps- en stadscentra vitaal te houden gaan we uit van de visie op vitale kernen. Dit betekent dat door de gemeenten en winkeliers actief wordt gestuurd op het aantrekkelijk houden van deze centra en ingezet wordt op

Buurt- en wijkvoorzieningen:

Bijzonder belangrijk voor de vele dorpen, kernen en wijken in de regio is dat winkels – in ieder geval voor de dagelijkse boodschappen – dichtbij gevestigd blijven. Concentratie van voorzieningen in het centrum van een gemeente is hiermee in balans te houden. Voor veel wijk- en dorpsgerichte detailhandel blijkt een goede economische basis te bestaan.

Supermarkten:

Pick up points:

Door het ophalen van een online bestelling onderdeel te maken van het gewone winkelen zorgen we voor een nieuwe vorm van combinatiebezoek. Afhalen van een online bestelling in een ‘stenen winkel’ brengt de consument in contact met het aanwezige relevante aanbod. Daarbij is er ook een duurzaamheidswinst. Wanneer het ophalen van online bestellingen onderdeel wordt van het verdere boodschappen doen, dan bespaart dit de CO2-belasting van een bezorgingsrit. Pick up points willen we daarom zoveel mogelijk vestigen op en binnen de bestaande winkelgebieden.

Tuincentra en bouwmarkten:

In de regio houden we vast aan zo goed mogelijk gespreide tuincentra en bouwmarkten over het gebied, maar zien ook de ontwikkeling van schaalvergroting in deze branche en de behoefte hieraan bij consumenten. In dat verband is er met een gepaste afweging te bezien of ruimte kan worden geboden aan nieuwe ontwikkelingen. Dit vraagt per casus een zorgvuldige regionale afstemming in een zo vroeg mogelijk stadium van eventuele planontwikkeling.

Perifere distributie:

Perifere distributielocaties (PDV) zijn te reserveren voor de echte handel in grootschalige goederen. De reguliere detailhandel hoort thuis in de stad- en dorpscentra en winkelgebieden in wijken en dorpen. De regio streeft naar een verdere clustering van PDV.

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 29

Winkelgebieden, branchering en innovatie:

De gemeenten streven er naar de detailhandel zoveel mogelijk binnen aangesloten winkelgebieden en goed geconcentreerd te laten plaatsvinden. Branchering is daarbij te respecteren, maar er is - binnen de wettelijke kaders - ook voldoende ruimte te geven aan innovatieve concepten die op een verrassende manier consumenten- en markttrends weten te volgen.

Uitbreiding:

Gemeenten beogen de winkelmeters per saldo niet uit te breiden, maar tegelijkertijd willen we nieuwe ontwikkelingen niet op voorhand tegenhouden. In lijn met het beleid van de provincie Zuid-Holland zijn toevoegingen uitzonderingen, waarvoor een goede motivatie moet bestaan. Die motivatie wordt ten minste in een vroeg stadium afgestemd in de regio en eventueel gerelateerd aan de beperking van winkelmeters die elders – door aanhoudende leegstand – voor bestemming naar andere functies in aanmerking zouden kunnen komen.

6.4 Gezamenlijk bewaken regionale structuur De vijf gemeenten zetten zich in om te regionale detailhandelsstructuur te bewaken door de volgende afspraken:

Monitoring:

De ontwikkelingen in de detailhandel in de regio Midden-Holland worden door de gemeenten nauwlettend gevolgd op basis van een tweejaarlijkse monitoring. Dit om gezamenlijk de vinger aan de pols te houden en in te zetten op de ontwikkeling van vitale stads- en dorpscentra en een actieve beperking van leegstand.

Elimineren verborgen planvoorraad:

Bij de bewaking van de structuurafspraken is een te onderkennen risico de mogelijkheid dat in vigerende bestemmingsplannen nog aanspraak kan worden gemaakt op de ontwikkeling van detailhandel op plekken buiten de gewenste concentratiegebieden. Om ongewenste ontwikkelingen tegen te gaan onderzoeken de gemeenten bestemmingsplannen op eventueel verborgen planvoorraad.

Regionale afstemming:

Met de komst van de Provinciale adviescommissie detailhandel is de verplichte gemeentelijke regionale advisering voor de grotere winkeluitbreidingen komen te vervallen. Wel wordt door de adviescommissie naar afstemming met de omliggende gemeenten gevraagd. Voor de zorgvuldige bewaking van de regionale detailhandelsstructuur spreken de gemeenten een aanvullende regionale aftstemmingsprocedure af. Ruimte voor eventuele grote detailhandels ontwikkelingen en uitbreidingen kunnen een grote impact hebben op de gevestigde detailhandel in de regio. Ontwikkelingen van enige omvang zijn in dit verband in een vroeg stadium

in de regio te bespreken en van een regionaal advies te voorzien. Dit advies is dan te voegen bij de adviesaanvraag aan de Provinciale adviescommissie detailhandel. Regionale afstemming en advisering vindt in ieder geval plaats in de volgende situaties: • Ruimte voor detailhandels ontwikkelingen, nieuwe locaties voor PDV-vestiging of XL-formules in nieuwe bestemmingsplannen. • Bij uitbreidingsplannen van detailhandel groter dan 2000m2 buiten de bestaande centra en groter dan 1000m2 binnen de bestaande centra.

6.5 Samenwerking en stimulering Om de detailhandel verder te ondersteunen en te ontwikkelen onderzoeken gemeen­ ten en ondernemersverenigingen de volgende mogelijkheden voor samen­werking.

Retailacademie:

Een goed voorzieningenniveau aan detailhandel in de dorpen- wijken- en stadscentra is gebaat bij een goed ondernemerschap. Ondernemers in de detailhandel staan voor veel uitdagingen om zo goed mogelijk in te spelen op veranderend gedrag van consumenten en op conjuncturele- en technische ontwikkelingen. Daar kan wellicht wat inspiratie en ondersteuning bij geboden worden. In dit verband is door ondernemers in de Krimpenerwaard de gedachte geopperd voor de ontwikkeling van een retailacademie. Een vorm waarbij ondernemers, elkaar helpen met de uitwisseling van nieuwe en inspirerende ideeën. De behoefte en mogelijkheden zijn - in relatie met het bestaande aanbod - te onderzoeken.

Gezamenlijke profilering:

De ambitie is de consumenten uit de woongemeente en de directe regio zoveel mogelijk aantrekkelijke winkelvoorzieningen te bieden. Daarbij is het wellicht behulpzaam wanneer de regio zich wat meer weet te profileren ten opzichte van de grootstedelijke omgeving. Midden-Holland is echter niet één aaneengesloten winkelgebied, maar heeft wel een aantal onderscheidende kenmerken waarmee je iets zou kunnen zetten tegenover de aantrekkingskracht van de grote steden: • Er is onmiskenbaar een aantal erg gezellige historische plekken te vinden om te winkelen en te verblijven. • Er is ruimte en gelegenheid voor ontspanning en recreatie. • Het concept Cheese Valley kan voor een deel van het gebied zorgen voor een onderscheidend karakter. • Er zijn overal wel evenementen die mensen van binnen en buiten de regio kunnen aantrekken. Nagegaan wordt of de ontwikkeling van een regionale evenementenkalender een bijdrage kan leveren aan de verdere profilering van het gebied en de versterking van de basis voor horeca en detailhandel. Bestaande initiatieven zijn hier te benutten. Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 30

Detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland 2020

Bestuurlijk trekker mw. I.C.J. Nieuwenhuizen, wethouder economische zaken gemeente Bodegraven-Reeuwijk Ambtelijk projectleider A.A. van Alten gemeente Bodegraven-Reeuwijk De detailhandelsstructuurvisie is een document opgesteld door en voor de gemeenten in de Regio Midden-Holland. Daarbij is gebruik gemaakt van de cijfermateriaal van bureau Locatus en geciteerde onderzoeken. Tekst en interpretatie zijn voor rekening van Regio Midden-Holland. Regio Midden-Holland 4 maart 2021

Visie regionale detailhandel Midden-Holland 2021 - 31