Rapportage informateur Waddinxveen 2026

RAPPORTAGE INFORMATEUR Gemeenteraadsverkiezingen 2026 gemeente Waddinxveen

Inhoudsopgave 1.

De opdracht ..................................................................................................................................... 3

2.

Werkwijze en gevolgd proces .......................................................................................................... 3

3.

Overwegingen bij het advies ………………………………………………………………………………4

4.

Het advies .................................................................................................................................... .. 5

5.

Vervolgopdracht ............................................................................................................................ . 6

2

1. De opdracht Mevrouw Sylvia Vink (lijsttrekker van de grootste politieke partij, Weerbaar Waddinxveen (in het vervolg: WeWa) in Waddinxveen na de gemeenteraadsverkiezingen in 2026) heeft mij gevraagd om na de gemeenteraadsverkiezingen 2026 de rol als informateur op mij te nemen. De opdracht die de raad van Waddinxveen mij meegaf was als volgt: Breng op basis van gesprekken met de fracties een onderbouwd advies uit over de vorming van een college en een bijbehorend programma voor de komende bestuursperiode. Ga daarbij in ieder geval in op de volgende punten: •

• • •

Het type bestuurlijk akkoord dat de partijen voor ogen hebben (bijvoorbeeld een raadsbreed akkoord of een stabiele meerderheidscoalitie), inclusief de voorkeuren ten aanzien van collegevorming. Welke partijen door de fracties worden gezien als potentiële coalitie-/formerende partijen, en welke rol de afzonderlijke partijen daarin wensen te vervullen. De inhoudelijke opgaven waar de gemeente voor staat, inclusief de belangrijkste knelpunten en kansen, en de mate waarin partijen elkaar daarop kunnen vinden. De ideeën van de partijen over de formatieve invulling van het college, waaronder het aantal wethouders en de verdeling over partijen.

Deze opdracht is aan de orde geweest tijdens het duidingsdebat van de gemeenteraad op 25 maart 2026. In deze vergadering is nog expliciet gesproken over de vertrouwelijkheid van de verslagen van de gesprekken met de 6 individuele partijen. De uitvoering van de opdracht als informateur werd voor mij comfortabel door de perfecte ondersteuning door mevrouw Petra de Jong vanuit de ambtelijke organisatie. In mijn ervaring als informateur een voorbeeld voor hoe je echt ontzorgd wordt.

2. Werkwijze en gevolgd proces Ik heb mij verdiept in de verkiezingsprogramma’s van de 6 politieke partijen die aan de verkiezingen hebben meegedaan. Ook heb ik direct na mijn opdracht zo veel als mogelijk de berichtgeving in de media (onder andere Hart van Holland editie Waddinxveen en berichten op Internet) op het gebied van politieke ontwikkelingen in Waddinxveen gevolgd. En ik ontving de burgemeestersbrief die aan de lijsttrekkers is gestuurd en waarin een aantal aandachtspunten is meegegeven voor de (in)formatiefase. Op 25 maart 2026 was ik aanwezig bij het duidingsdebat. Alle partijen blikten die avond kort terug op de verkiezingsuitslag en de campagne die daaraan voorafging. WeWa werd door alle partijen erkend en gefeliciteerd als grootste partij en kreeg het initiatief om de (in)formatie te gaan trekken. Op 31 maart 2026 heb ik op mijn verzoek een korte, algemene kennismaking gehad met burgemeester Nieuwenhuis en gemeentesecretaris/algemeen directeur Van Vugt. Vervolgens heb ik op 2, 7 en 9 april 2026 gesproken met vertegenwoordigers van de verschillende fracties. De gesprekken vonden plaats in een goede en open sfeer. Per fractie waren 2 gesprekspartners aanwezig. De gesprekken werden gevoerd aan de hand van een gespreksagenda 3 Rapportage informateur 2026

die van tevoren onder de gesprekspartners was rondgestuurd. De belangrijkste onderwerpen op deze gesprekagenda waren: 1. Algemene duiding van de verkiezingsuitslag 2. Type bestuurlijk akkoord 3. Inhoudelijke prioriteiten 4. Mogelijke coalities 5. Invulling college 6. Opmerkingen over het proces De bovengenoemde 6 gesprekken heb ik ervaren als open en gericht op samenwerking, zoekend naar een stabiele invulling van de nieuw te vormen coalitie. In de gesprekken is aandacht geweest voor de nieuwe zetelverdeling in de gemeenteraad. Tegelijk heb ik ook geconstateerd dat er vanuit de vorige 2 raadsperiodes nog belevingen zijn, die belemmeren in het uitspreken van vertrouwen. Soms is het nodig eerst “rommel uit het verleden” op te ruimen. Ik heb geconstateerd dat dit een belangrijke rol speelt in het maken van afwegingen over te kiezen varianten in de politieke samenwerking in de komende bestuursperiode. Los van de uitkomst is het van belang voor de raadsbrede samenwerking om deze stap te zetten. Vertrouwen is een onderwerp dat een inhoudelijke vervolgstap op dit moment niet logisch maakt. Op verzoek van de PCW heeft er op 9 april 2026 een extra overleg plaatsgevonden tussen WeWa en de PCW. Doel van dit gesprek was om te onderzoeken of de basis van vertrouwen aanwezig is om vervolgstappen te zetten, temeer daar de verkiezingsprogramma’s veel overeenkomsten bevatten.

Tijdens dit overleg is door partijen vooral teruggeblikt op achterliggende periodes en de beleving van elkaars stijlen in het werk in de gemeenteraad. Dit gesprek is door mij als informateur ervaren als open en constructief. Het vraagt wat mij betreft om een vervolg in een bredere context over bestuursstijl. Op basis van bovenstaande heb ik een rapportage/advies opgesteld over de te nemen vervolgstappen om te komen tot een stabiel gemeentebestuur (dagelijks bestuur) voor de bestuursperiode 2026-2030.

3. Overwegingen bij het advies Als gevolg van de verkiezingen is het politieke speelveld in Waddinxveen veranderd. WeWa is van 3 naar 7 zetels gestegen, waardoor er in de gemeenteraad van Waddinxveen 2 partijen zijn vertegenwoordigd met een zeer ruim mandaat van de Waddinxveense kiezer. Dat geeft naar mijn mening ook een grote verantwoordelijkheid bij beide partijen om gezamenlijk te zoeken naar de mogelijke invulling van dat mandaat. Op basis van de individuele gesprekken met partijen en het gesprek tussen WeWa en de PCW heb ik ervaren dat is gewerkt aan het “opruimen van rommel” gericht op basis van vertrouwen, met name ook richting de rol van WeWa in de achterliggende periode. Dat is niet af. Aan vertrouwen moet je bouwen en het gaat om de wil en intentie om dat proces vorm te geven. Ik heb geen aanleiding gevonden die een dergelijke stap blokkeert. Vanuit het uitgangspunt van het zeer ruime mandaat van de kiezer voor WeWa en de PCW zie ik dat als een logische stap. De weg naar de inhoud is zeker te maken, maar de randvoorwaarde van wederzijds vertrouwen is nog niet gerealiseerd. Voor de volledigheid, die vraagtekens over vertrouwen leven breder dan alleen bij de fractie van de PCW. In alle gesprekken is aangegeven dat stabiliteit en vertrouwen een belangrijke basis is om Waddinxveen te besturen.

4 Rapportage informateur 2026

Na de gemeenteraadsverkiezingen is de nieuwe zetelverdeling in Waddinxveen: WeWa PCW VVD CDA GL/PvdA D66

7 7 4 3 2 2

De volgende overwegingen vormen de basis van mijn advies: - rechtdoen aan de verkiezingsuitslag - de wens een stabiel college te hebben dat kan rekenen op een meerderheid - de wens voor het aantal wethouders - de verkiezingsprogramma’s en inhoudelijke prioriteiten die werden genoemd in de gesprekken - uitgesproken wensen ten aanzien van een te vormen coalitie

4. Het advies De verkiezingsuitslag is zodanig dat er 2 partijen zijn in de gemeenteraad van Waddinxveen die een zeer ruim mandaat van de kiezer hebben gekregen. Dit weegt wat mij betreft zwaar in het hebben van verantwoordelijkheid in het besturen van de gemeente. Dat geldt in het bijzonder ook voor de fractie van WeWa die een groei doormaakte van 3 naar 7 zetels. Deze duiding en opdracht voor beide partijen staat wat mij betreft centraal. Het ligt voor de hand dat WeWa, die na de verkiezingen de grootste partij is geworden, als eerste aan zet is bij een te vormen college. De inhoudelijke verschillen tussen de partijen zijn niet groot. Ze hebben in hun verkiezingsprogramma’s veelal dezelfde speerpunten benoemd. In de gesprekken is ook gesproken over de wijze waarop een nieuw dagelijks bestuur wordt gevormd. Het vraagstuk van een stabiele meerderheidscoalitie versus een traject via een raadsbreed akkoord is in de gesprekken aan de orde gekomen. Er is een gedeeld beeld dat het versterken van de informatiepositie van alle fracties, ook die geen wethouder gaan leveren, aandacht moet krijgen. De meerderheid van de partijen wil dit doen door binnen een stabiele meerderheidscoalitie specifiek aandacht te hebben voor de minderheid.

Dit kan door een akkoord te sluiten dat inbreng heeft van de overige fracties uit de raad, maar ook ruimte laat voor het raadsdebat in deze bestuursperiode. Daarnaast kan een cultuur van bezoek van wethouders aan alle fracties ook bijdragen aan deze doelstelling. Er is geen meerderheid die een traject wil volgen met een raadsbreed akkoord. Tijdens de gesprekken is ook de omvang van het college aan de orde geweest, dat wil zeggen het aantal wethouders. Conclusie daaruit is dat er zowel overwegingen voor 3 dan wel 4 wethouders is benoemd. De werkbelasting speelt daarin een rol, maar ook de mate waarin wethouders ruimte hebben hun rol richting de samenleving in te vullen. Uiteindelijk hangt het aantal wethouders ook af van het politieke construct en het aantal partijen dat is vertegenwoordigd in het dagelijks bestuur. In de gesprekken hebben partijen aangegeven of zij bereid zijn een wethouder te leveren. Dat geldt voor alle partijen, waarbij de fracties van het CDA en GroenLinks/PvdA geen concrete kandidaat hebben aangeleverd. Nu opbouw van vertrouwen een rol speelt, gaat het ook vooral om mensen. Het niet kennen van deze kandidaten is daarin niet helpend. Op basis van de gesprekken kan ik vaststellen dat er tussen partijen uiteraard verschillen zijn. Tegelijk zijn die verschillen niet zodanig van aard of omvang, dat ze een samenwerking in de weg staan.

Uiteraard zijn er in alle mogelijke combinaties van partijen thema’s die onderhandeling en afspraken 5 Rapportage informateur 2026

met zich meebrengen. Partijen zien wel dat er in de te vormen coalitie heldere afspraken moeten komen om de uitdagingen van gemeenten in een complexe tijd, ook stabiel te kunnen uitvoeren 4 jaar lang. Als het gaat om voorkeurscoalities zijn er – zoals te verwachten – meerdere mogelijkheden de revue gepasseerd. Deze voorkeuren hadden veelal niet een primair inhoudelijke grondslag, maar hadden vooral ook een relatie met de eerdergenoemde basis van vertrouwen. Naast stabiliteit en vertrouwen is een ander kernwoord ook continuïteit. Dit kan uiteraard worden gevonden binnen de partijen die nu deel uitmaken van de coalitie. Op basis van voorgaande adviseer ik een tussenfase waarin WeWa, PCW en VVD met elkaar in gesprek gaan. De eerstgenoemde 2 partijen hebben een groot mandaat gekregen van de inwoners en dus een grote verantwoordelijkheid. De fractie van de VVD kan een belangrijke rol spelen in de geformuleerde doelstelling van continuïteit en een stabiele meerderheid. De tussenfase met de partijen WeWa, PCW en VVD moet wat mij betreft in een korte tijd helder maken of er door het maken en uitwerken van afspraken over de beoogde bestuursstijl, van het nieuwe dagelijks bestuur en hun collegeleden, een voldoende basis van vertrouwen kan ontstaan voor de inhoudelijke formatiefase. Deze opdracht kan worden afgerond binnen enkele weken, dat wil zeggen uiterlijk 6 mei 2026.

Onder onderdeel 5 van deze rapportage is een voorstel voor een concept vervolgopdracht opgenomen die door de informateur kan worden afgerond. Ik beschouw daarmee mijn werk als informateur dan ook niet als afgerond. Ik zie deze rapportage als een tussenfase van informatie naar formatie.

5. Vervolgopdracht Ontwerp een concept hoofdlijn van de bestuursstijl van de nieuw te vormen coalitie met de partijen WeWa, PCW en VVD. Deze concept hoofdlijn van de bestuursstijl omvat in ieder geval de volgende elementen: 1. stijl van besturen van de nieuw te vormen coalitie, de leden van het college, verhouding tot elkaar, de raad en de samenleving 2. visie op de verhouding tussen bestuur en organisatie 3. kernwaarden in de samenwerking als basis van stabiliteit en vertrouwen naar elkaar 4. omgaan met verschillen 5. verhouding tot de samenleving De uitwerking van deze opdracht levert een advies op of er op basis van een concept hoofdlijn van de bestuursstijl een coalitie te vormen is van WeWa, PCW en VVD. Dit advies is afgerond uiterlijk 6 mei 2026 (in verband met de meivakantie). Aansluitend kan in een relatief kort tijdsbestek de formatie van de dan te vormen coalitie worden afgerond. Uiteraard is het aan de fractie van WeWa en de betrokken partijen of zij de volgende fasen met ondergetekende voortzetten. Gelet op de bevindingen en het doorlopen traject ligt het verbinden van informatiefase en formatiefase voor de hand. De bereidheid bestaat, de afweging daarover is aan anderen. Samenvattend stel ik voor een korte tussenfase in te stellen op basis van bovengenoemde vervolgopdracht met de fracties van WeWa, PCW en VVD. Met vriendelijke groet, J.J.

(Hans) Démoed 6 Rapportage informateur 2026