Raadsvoorstel Visie voor Gebedshuizen

Raadsvoorstel Zaakkenmerk: 322515 Documentkenmerk: 350068 Portefeuillehouder: Albert Kerssies Datum besluitvormende raad: 25 februari 2026 Openbaar: Openbaar Onderwerp Vaststelling Visie voor Gebedshuizen Voorgesteld besluit De raad van Waddinxveen besluit: 1. De Visie voor Gebedshuizen vast te stellen. Publiekssamenvatting Het opstellen van een Visie voor Gebedshuizen is een opgave die aan gemeenten in Nederland is voorgesteld vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Deze opgave heeft voornamelijk betrekking op het behoud van religieus erfgoed en de toekomstbestendigheid van gebedshuizen. In Waddinxveen zien we verschillende signalen van geloofsgemeenschappen komen. Waar de een te maken heeft met leegloop, heeft de andere geloofsgemeenschap juist behoefte aan uitbreiding. Daarnaast geeft de Visie voor Maatschappelijke Voorzieningen (2024) aan dat de gemeente Waddinxveen kampt met een groeiende vraag naar ruimte, voor o.a. maatschappelijke, culturele of welzijnsvoorzieningen. Om erfgoed te bewaren en multifunctioneel gebruik van gebedshuizen te bevorderen is er een Visie voor Gebedshuizen opgesteld. In deze visie worden vijf ruimtelijke thema’s aangehaald: erfgoed, multifunctionaliteit, verduurzaming, gebedshuizen binnen de bebouwde kom en gebedshuizen in de toekomst van Waddinxveen. De raad heeft besloten de Visie voor Gebedshuizen vast te stellen.

Inleiding Het opstellen van een kerkenvisie (nu visie voor gebedshuizen) is als opgave aan gemeenten in Nederland voorgesteld vanuit het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Het opstellen van de visie is opgenomen in het Collegeprogramma 2022-2026. Deze opgave heeft voornamelijk betrekking op het behoud van religieus erfgoed en de toekomstbestendigheid hiervan. Als gemeente hebben we gekozen voor de term ‘gebedshuis’, omdat we niet alleen kerken maar ook moskeeën meenemen in de visie. Daarbij hebben we de opgave voor de visie uitgebreid met meerdere thema’s die tegenwoordig bij geloofsgemeenschappen en de gemeente spelen. De gemeente Waddinxveen ontvangt namelijk meerdere signalen vanuit geloofsgemeenschappen over het krimpen, groeien en verhuizen van geloofsgemeenschappen. Waar de één behoefte heeft aan meer ruimte zijn andere gemeenschappen juist op zoek naar invulling van hun beschikbare ruimtes. Daarnaast geeft de Visie voor Maatschappelijke Voorzieningen (2024) aan dat de gemeente Waddinxveen kampt met een groeiende vraag naar ruimte, voor o.a. maatschappelijke, culturele of welzijnsvoorzieningen. Om erfgoed te bewaren en multifunctioneel gebruik van gebedshuizen te bevorderen is er een Visie voor Gebedshuizen opgesteld. In deze visie worden vijf ruimtelijke thema’s aangehaald:

erfgoed, multifunctionaliteit, verduurzaming, gebedshuizen binnen de bebouwde kom en gebedshuizen in de toekomst van Waddinxveen. Het vaststellen van de Visie voor Gebedshuizen is een bevoegdheid van het College van B&W, omdat er geen nieuw beleid of nieuwe regels in de visie worden opgesteld. Op verzoek van het College is er besloten om de visie wel door de Gemeenteraad te laten vaststellen. Beoogd resultaat/doel Het beoogde resultaat is een Visie voor Gebedshuizen waarin we duidelijk maken hoe we eraan bijdragen dat gebedshuizen met erfgoedwaarde behouden blijven en gebedshuizen breder maatschappelijk kunnen worden ingezet. Argumenten 1. De Visie voor Gebedshuizen vast te stellen. De visie kent vijf ruimtelijke thema’s welke hieronder worden uiteengezet. - Erfgoed Om religieus erfgoed te behouden streven we ernaar om de gebedshuizen met erfgoedwaarde op vrijwillige basis aan te wijzen als gemeentelijk monument. Tevens betrekken we het beleid uit de Erfgoedverordening Waddinxveen 2024 waarin de gemeenteraad ervoor kan kiezen om beeldbepalende stads- of dorpsgezichten aan te wijzen en uiteindelijk op te nemen in het Omgevingsplan. Zo stellen we als gemeente in ieder geval vast dat belangrijke historische panden niet zonder vergunning en advies gesloopt mogen worden.

- Multifunctionaliteit De ruimtevraag en het -aanbod van de gebedshuizen worden gecombineerd met de Visie voor Maatschappelijke Voorzieningen (2024) en het gelijknamige Uitwerkingsprogramma (2025). Deze beleidsstukken tonen aan dat er de komende jaren een tekort is aan vierkante meters voor maatschappelijke voorzieningen. Multifunctioneel gebruik van gebedshuizen zorgt ervoor dat deze efficiënter worden gebruikt. Aan de andere kant zijn er ook geloofsgemeenschappen die op zoek zijn naar andere ruimte voor hun gebedshuis, of hun huidige gebedshuis willen uitbreiden. De gemeente werkt aan een platform waar maatschappelijke voorzieningen elkaar kunnen vinden op het gebied van vraag en aanbod van ruimtes. Zo behouden we een bescheiden rol als gemeente over gebedshuizen en het gebruik ervan, en stimuleren we multifunctioneel gebruik. - Verduurzaming Het verduurzamen van gebedshuizen zorgt ervoor dat ze toekomstbestendig worden en daarom langer en efficiënter gebruikt kunnen worden. Dit is nodig om multifunctioneel gebruik in de gebedshuizen te kunnen stimuleren en gebedshuizen een duurzame toekomst te geven. De Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) heeft specifieke kennis op het gebied van verduurzaming van grotere gebouwen. Gebedshuizen die behoefte hebben aan hulp bij verduurzaming worden in contact gebracht met de adviseurs van de ODMH.

Ook zijn er bij de Rijksdienst voor Ondernemers verschillende subsidies te krijgen voor verduurzaming. Geloofsgemeenschappen kunnen deze zelf aanvragen. We kiezen er hiermee niet voor aanvullend een actieve rol op te pakken als gemeente. - Gebedshuizen binnen de bebouwde kom De gemeente wil gebedshuizen in het woonleefgebied. Dit zijn vaak gebieden die toegankelijk zijn voor alle verschillende vormen van bezoekers. Verhuizen, bouwen of uitbreiden van gebedshuizen moet dus binnen de bebouwde kom gebeuren. De bebouwde kom wordt echter steeds dichter bebouwd. De beschikbare vierkante meters zullen efficiënter gebruikt moeten worden. Dit kan door

middel van multifunctioneel gebruik van gebouwen. De gemeente zal geen actieve rol bekleden in het reserveren van ruimte in projecten of projectgebieden voor gebedshuizen. De gemeente neemt namelijk bij andere (maatschappelijke) partijen ook geen actieve rol aan bij de huisvestiging. Initiatieven voor ruimtelijke procedures moeten van de geloofsgemeenschappen komen. De gemeente denkt echter wel graag mee bij deze aanvragen. - Gebedshuizen in de toekomst van Waddinxveen Veel gebedshuizen gebruiken hun ruimtes al voor een vorm van multifunctioneel gebruik. Ze verhuren hun ruimtes bijvoorbeeld aan zangkoren of als vergader- of feestzaal en houden er concerten en exposities. De gemeente moedigt daarbij initiatieven als dagbesteding en kinderopvang in beschikbare ruimtes van gebedshuizen aan. Het toekomstige Omgevingsplan van Waddinxveen proberen we zo in te richten dat dit soort initiatieven binnen de functieaanduiding ‘maatschappelijk’ makkelijker kunnen worden gerealiseerd. Mits de gemeenschap en het gebedshuis voldoen aan de betreffende maatregelen hiervoor. Ook zal er vanuit de visie voor gebedshuizen aangesloten worden bij de jaarlijkse gesprekken die vanuit de gemeente met verschillende geloofsgemeenschappen gehouden worden. De gemeenschappen waarmee niet jaarlijks gesprekken mee worden georganiseerd zullen een aparte uitnodiging ontvangen.

Daarin zullen de aangekaarte thema’s besproken blijven worden en wordt er gekeken waar zorgen, verwachtingen en kansen liggen. Kanttekeningen en risico’s Voor de vaststelling van de Visie voor Gebedshuizen zijn geen risico’s te melden. Duurzaamheid Duurzaamheid is een belangrijk thema dat speelt binnen de geloofsgemeenschappen en de gemeente. Daarom is er ook voor gekozen om dit thema op te nemen in de visie. Voor grotere gebouwen, zoals gebedshuizen, heeft de gemeente intern niet de juiste expertise op het gebied van verduurzaming. De ODMH beschikt wel over deze expertise. Door de samenwerking tussen de gemeente en de ODMH kunnen wij geloofsgemeenschappen in contact brengen met de juiste adviseurs bij de ODMH. De ODMH adviseert de geloofsgemeenschappen op korte en langetermijn-maatregelen op het gebied van verduurzaming en helpt hen verder naar de juiste instanties voor bijvoorbeeld subsidieaanvragen. Financiële consequenties Vanuit het Rijk is er een decentrale uitkering van €25.000 beschikbaar gesteld voor het opstellen van een kerkenvisie. Bij het opstellen van de visie is in 2025 geen gebruik gemaakt van dit budget. Het budget van €25.000 zal in 2026 worden gebruikt voor de implementatie van het online platform waar verschillende maatschappelijke voorzieningen elkaar kunnen vinden op het gebied van ruimtevraag en -aanbod.

Dit budget is reeds opgenomen in de begroting voor 2026. Voor het platform zal gezocht worden naar een manier om de kosten te dekken. Juridische consequenties Omdat er geen nieuw beleid of nieuwe regels in de Visie voor Gebedshuizen zijn opgenomen, zijn er geen juridische gevolgen bij de vaststelling van de visie. Participatie en communicatie Er zijn twee participatiemomenten geweest met de geloofsgemeenschappen. In april, mei, november en december 2025 is er uiteindelijk met alle geloofsgemeenschappen gesproken of geschreven en zijn de vijf thema’s uit de visie aangehaald. Met de opbrengst hiervan en de

implementatie van bestaand gemeentelijk beleid is de Visie voor Gebedshuizen opgesteld. Het definitieve concept van de visie is in oktober met de geloofsgemeenschappen gedeeld. Hier kregen zij de kans om vragen te stellen over de inhoud van de visie en eventuele feitelijke onjuistheden aan te kaarten. De feitelijke onjuistheden en opmerkingen die zij hebben aangeleverd zijn, waar mogelijk, aangepast. Uitvoering/vervolg De Visie voor Gebedshuizen wordt door de gemeenteraad vastgesteld en gepubliceerd. Bijlage(n) 1. Visie voor Gebedshuizen Raadsbesluit De raad van de gemeente Waddinxveen, gelezen het voorstel van Burgemeester en wethouders d.d. 13 januari 2026 besluit: 1. De Visie voor Gebedshuizen vast te stellen. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Waddinxveen in zijn openbare vergadering van 25 februari 2026

de griffier

de voorzitter

{{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

{{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

(mr. F.W. van der Dussen)

(drs. E.J. Nieuwenhuis)