Raadsvoorstel Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen

Raadsvoorstel Zaakkenmerk: 44698 Documentkenmerk: 44880 Onderwerp: Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen Portefeuillehouder: Brigitte Leferink Datum besluitvormende raad: 20 september 2023 Onderwerp Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen Voorstel 1. De raad stelt de ‘Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen’ vast. 2. De raad trekt de ‘Verordening Blijverslening Waddinxveen’ in. 3. De raad hevelt het reeds openstaande budget van EUR 75.000 in het fonds van de Blijverslening over naar het fonds van de Stimuleringsregeling. 4. De raad hergebruikt de revolverende middelen in het fonds (voor de daaropvolgende jaren). Inleiding In 2017 is in de gemeente Waddinxveen de Blijverslening geïntroduceerd. De Blijverslening is een lening waarmee we inwoners stimuleren om woningen levensloopbestendig te maken zodat zij langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Ondanks de inzet van communicatie is tot op heden geen aanspraak gemaakt op de Blijverslening. Er is echter wel steeds meer vraag naar financieringsondersteuning op het gebied van duurzaamheid. Vanuit het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederland (hierna: SVn) is geadviseerd om verder te gaan met een Stimuleringsregeling.

De Stimuleringsregeling biedt inwoners van Waddinxveen (natuurlijke personen) de gelegenheid om een lening aan te vragen bij het SVn voor de financiering van maatregelen op het gebied van levensloopbestendigheid en/of duurzaamheid. Door de introductie van de brede Stimuleringsregeling wordt de (reeds bestaande) aparte Blijverslening overbodig. De financiering – in de vorm van een lening – van maatregelen op het gebied van levensloopbestendigheid en duurzaamheid wordt in één regeling geïntegreerd. Onderbouwing voorstel 1. De raad stelt de ‘Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen’ vast. Behoefte Stimuleringsregeling: Koers naar Duurzaam Waddinxveen & Woonzorgvisie Waddinxveen De nood en aandacht voor het verduurzamen is de afgelopen periode met de gestegen energiekosten (extra) hoog op de agenda gekomen. Daarnaast worden inwoners vanuit de overheid gestimuleerd om langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Duurzaamheid en levensloopbestendigheid zijn twee thema’s waar we als gemeente een belangrijke rol in te vervullen hebben en die met elkaar verweven zijn.

In het document ‘Koers naar Duurzaam Waddinxveen’ hebben we ons de volgende missie gesteld: ‘Waddinxveen wordt uiterlijk in 2050 een circulaire en groene gemeente met schone energie waarbij we gelijktijdig blijven doorwerken aan het behoud en versterken van een goede sociale basis’. In het document ‘Woonzorgvisie Waddinxveen’ hebben we ons de volgende hoofddoelstelling gesteld: ‘(…) Ouderen en kwetsbare inwoners die hulp nodig hebben bij het vinden van passende huisvesting of om toekomstbestendig te zijn, moeten worden ondersteund. Ook moet er een goede balans zijn tussen (…) en een groene, gezonde leefomgeving.’ De verwevenheid van de twee thema’s is goed te zien in deze documenten. De Stimuleringsregeling brengt deze twee thema’s samen en geeft verdere invulling aan de gestelde missies en doelen omtrent duurzaamheid en levensloopbestendigheid. Met de Stimuleringsregeling helpen we de inwoners in de uitvoering. De Stimuleringsregeling draagt bij aan het halen van de beoogde resultaten van dit beleid. Van Blijverslening naar brede Stimuleringsregeling De Stimuleringsregeling is veel breder dan de Blijverslening. Ondanks de inzet van communicatie is tot op heden geen gebruik gemaakt van de Blijverslening. De Blijverslening is een lening waarmee we uitsluitend stimuleren dat woningen levensloopbestendig worden gemaakt en inwoners langer zelfstandig kunnen blijven wonen.

De Stimuleringsregeling is een lening waarmee we zowel maatregelen op het gebied van levensloopbestendigheid als duurzaamheid stimuleren. Hierbij kan gedacht worden aan maatregelen zoals isolatie, het onttegelen en vergroenen van de tuin van de woning en het realiseren van een slaap- en/of badkamer op de begane grond in de woning. Door de leningen met betrekking tot het verbeteren van de woning in één gemeentelijke regeling op te nemen, hoeven inwoners in dit geval niet uit te zoeken welke lening voor de woning geschikt is en/of meerdere aanvragen te doen. Revolverend fonds De leningen uit de Stimuleringsregeling worden verstrekt uit een revolverend (SVn-)fonds. Dit betekent dat de gelden weer terugkomen en herbruikbaar zijn. Dit is het verschil met het verstrekken van subsidie, waarbij het geld niet terugkomt en het beschikbare gestelde budget, zonder bijstorting, op een gegeven moment uitgeput is. Overige financieringsmogelijkheden landelijk en gemeente Momenteel gebeurt er veel op het gebied van financieringsmogelijkheden voor verduurzaming. Zowel landelijk als binnen de gemeente. Er is bij het opstellen van de Stimuleringsregeling zoveel mogelijk rekening gehouden met overige landelijke en gemeentelijke financieringsmogelijkheden, zodat de verschillende regelingen elkaar niet bijten. De verschillende regelingen werken aanvullend op elkaar.

Het is daarbij ook niet de bedoeling dat inwoners dubbel gefinancierd worden. In de Stimuleringsregeling is opgenomen dat alleen werkelijke kosten in aanmerking komen voor een lening: ‘(…) de kosten worden verminderd met de van derden ontvangen of nog te ontvangen tegemoetkomingen (zoals subsidies) in deze kosten.’

2. De raad trekt de ‘Verordening Blijverslening Waddinxveen’ in. Tot op heden is geen aanspraak gemaakt op de Blijverslening. Vanuit het SVn is geadviseerd om verder te gaan met een Stimuleringsregeling, gelet op de steeds grotere vraag naar financiering van duurzaamheidsmaatregelen in combinatie met levensloopbestendigheidsmaatregelen. De Stimuleringsregeling biedt zowel financiering voor levensloopbestendigheidsmaatregelen als duurzaamheidsmaatregelen. Dit maakt de Blijverslening overbodig. Momenteel is de Verordening Blijverslening Waddinxveen nog geldig, omdat er geen einddatum in de regeling is opgenomen.

Daarnaast is de Verordening Blijverslening Waddinxveen nog niet formeel ingetrokken. Als de regeling niet wordt ingetrokken, kan men nog steeds een aanvraag indienen. Voor het intrekken van een regeling is echter wel een besluit nodig. Vandaar dat de raad de ‘Verordening Blijverslening Waddinxveen’ intrekt.

3. De raad hevelt het reeds openstaande budget van EUR 75.000 in het fonds van de Blijverslening over naar het fonds van de Stimuleringsregeling. Zowel de Blijverslening als de Stimuleringslening zijn fondsen, uit het gemeentelijk budget, die bij het SVn op de rekening-courant staan. Op dit moment staat er een budget van EUR 75.000 opgenomen in het fonds van de Blijverslening. Aangezien de Blijverslening wordt ingetrokken en geïntegreerd wordt in de Stimuleringsregeling, wordt dit budget overgeheveld naar het fonds van de Stimuleringsregeling. Het betreft een budget dat destijds gereserveerd was voor maatregelen om een woning levensloopbestendig(er) te maken, zodat huidige en toekomstige bewoners langer zelfstandig in de eigen woning kunnen blijven wonen en functioneren. Daarnaast was het budget gereserveerd voor het uitbreiden van de voorraad levensloopbestendige woningen. Dit blijft hetzelfde voor de Stimuleringsregeling en sluit tevens aan bij de Woonzorgvisie Waddinxveen.

4. De raad hergebruikt de revolverende middelen in het fonds (voor de daaropvolgende jaren). De leningen uit de Stimuleringsregeling worden verstrekt uit een revolverend fonds. Dit betekent dat de gelden weer terugkomen en herbruikbaar zijn voor nieuwe aanvragen. Op deze manier worden zo veel mogelijk inwoners geholpen met het financieren van levensloopbestendige en duurzaamheidsmaatregelen. Financiën Voor het verstrekken van de lening dient de gemeente budget in het SVn-fonds beschikbaar te stellen. Het gaat om de volgende kostenposten: 

 

In de Programmabegroting 2023 – 2026 is een bedrag van EUR 600.000 voor de jaren 2023 en 2024 gereserveerd voor het fonds t.b.v. de leningen die worden aangevraagd o.g.v. de Stimuleringsregeling. Er is vanuit de Blijverslening een budget van EUR 75.000 beschikbaar. Dit budget wordt overgeheveld naar het fonds van de (nieuwe) Stimuleringsregeling. Omdat het een revolverend fonds betreft waar de gelden weer terugkomen en herbruikbaar zijn voor nieuwe leningen, worden de bestaande middelen uit het fonds hergebruikt voor de daaropvolgende jaren.

De Stimuleringslening is een consumptieve-, hypothecaire- of Verzilverlening. Het maximale leningbedrag dat kan worden aangevraagd is EUR 30.000 per aanvrager (voor de hypothecaire lening en Verzilverlening) en EUR 15.000 voor de consumptieve lening. De rentepercentages voor de consumptieve lening en hypothecaire lening bedragen 1,7%. De hoogte van het rentepercentage bestaat uit de beheersvergoeding, het SVn opslagpercentage en een door de gemeente vast te stellen marge. Het rentepercentage voor de Verzilverlening wordt door het SVn vastgesteld en gepubliceerd. Er wordt een rentepercentage gehanteerd waarin quitte wordt gespeeld: er wordt geen winst of verlies gemaakt. De uitvoeringskosten voor de gemeentelijke organisatie zijn beperkt en kunnen we vooralsnog opnemen in de staande organisatie en worden meegenomen in de burap.

Juridische aspecten

De aanvraag voor een Stimuleringslening wordt bij het college ingediend. Deze wordt getoetst op volledigheid en aan de in de Stimuleringsregeling opgenomen criteria. Het college neemt – indien de aanvraag volledig is – een besluit. Dit kan een toe- of een afwijzingsbesluit zijn. Het besluit betreft een besluit in de zin van artikel 1:3 van de Algemene wet bestuursrecht. Indien een aanvrager het niet eens is met het toe- of (meer logischerwijs) afwijzingsbesluit, bestaat de kans dat een bezwaarschrift wordt ingediend. De toewijzing door het college betreft een reservering voor een Stimuleringslening of Verzilverlening uit het gemeentelijke budget. De toewijzing voor het aanvragen van een Stimuleringslening of Verzilverlening vormt het startpunt voor een autonome financiële toetsing door SVn. SVn verstrekt en beheert een geoffreerde Stimuleringslening of Verzilverlening. Indien de aanvrager het niet eens is met de financiële toets van SVn, kan er een klachtenprocedure worden gestart bij SVn en vervolgens eventueel bij het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (KIFID) of kan de aanvrager zich wenden tot de bevoegde burgerlijke rechter.

Kanttekeningen Niet terugbetaling lening (financieel risico) Bij een lening bestaat altijd het risico dat er niet terugbetaald wordt. Om dit risico zo klein mogelijk te houden vindt er een krediettoets door het SVn plaats om te beoordelen of de aanvrager voldoende draagkrachtig is om de lening (inclusief rente), in combinatie met andere aangegane financiële verplichtingen, te kunnen terugbetalen. Ook kent het SVn (strenge) algemene bepalingen, die vooraf bekend zijn bij de aanvrager, over de verschillende leningen. Daarnaast is in de Stimuleringsregeling opgenomen dat het maximale leningsbedrag van de zogenoemde ‘hypothecaire lening’, waarbij de woning als onderpand wordt genomen, en ‘Verzilverlening’, waarbij de overwaarde van de woning wordt ingezet, hoger is dan de consumptieve lening. Dit om inwoners te stimuleren om voor een hypothecaire lening en Verzilverlening te kiezen waarbij het risico voor niet terugbetaling meer gemitigeerd is. Tot slot is in het jaarverslag 2022 van SVn te zien dat het aantal leningen met een betalingsachterstand van drie maanden of meer 140 is. Dit is 0,2% van alle leningen die in beheer zijn bij SVn. Het risico wordt verwerkt in de financieel risicoparagraaf. Vraag naar leningen is een inschatting De vraag naar leningen en het budget voor de komende jaren is een inschatting gebaseerd op eerdere advisering van het SVn.

Er is een maximaal budget (plafond) van EUR 600.000 voor de Stimuleringsleningen plus EUR 75.000 uit het fonds van de Blijverslening. Het is mogelijk dat het aantal leningsaanvragen lager uitvalt waardoor er budget over blijft of hoger uitvalt waardoor er budget te kort komt. In dat laatste geval kunnen leningen niet verstrekt worden of dient opnieuw aan de raad worden voorgelegd om budget beschikbaar te stellen. Om dit risico zo klein mogelijk te houden, wordt elk jaar het budget van de leningen gemonitord en geëvalueerd. Dit zal worden opgenomen in het financieel risicoparagraaf. Daarnaast vindt er periodieke afstemming met SVn plaats en hebben diverse collega’s een account op het SVn-portaal. In het SVn-portaal is o.a. een overzicht te zien van de verstrekte leningen en het resterende budget. Indien noodzakelijk kan (tijdig) worden geïnformeerd en mogelijk worden bijgestuurd. Mogelijk vleermuizen in spouwmuren Momenteel is er het e.e.a. te doen over vleermuizen die zich (mogelijk) nestelen in spouwmuren. Spouwmuurisolatie betreft één van de duurzaamheidsmaatregelen die is opgenomen in de Stimuleringsregeling. Het risico wordt (automatisch) gemitigeerd, omdat hogere wet- en regelgeving ervoor zorgt dat men – indien blijkt dat er vleermuizen zijn in de spouwmuren – deze maatregel niet kan uitvoeren.

Daarnaast is in de Stimuleringsregeling opgenomen dat ook de noodzakelijke kosten m.b.t. flora en fauna (onderzoekskosten) in aanmerking kunnen komen voor

een lening. Tot slot kan het college zich nog altijd beroepen op de hardheidsclausule en afwijken van hetgeen bepaald is in de regeling. In die zin dat spouwmuurisolatie (in het specifieke geval) niet als maatregel in aanmerking komt. Vervolg Na het vaststellen van de Stimuleringsregeling, zal deze worden gepubliceerd via www.offcielebekendmakingen.nl. In de Stimuleringsregeling is opgenomen dat met de inwerkingtreding van deze regeling de ‘Verordening Blijverslening Waddinxveen’ wordt ingetrokken. Hiermee wordt ook vervolg gegeven aan beslispunt (2). Verder wordt op de website van de gemeente een digitaal aanvraagformulier geplaatst. Inwoners vinden op de website ook extra informatie over de Stimuleringsregeling. Waar nodig wordt verwezen naar de informatie van SVn. We communiceren over de regeling tijdens de tweede ronde van de Collectieve inkoop actie isolatie zodat we alle inwoners op de hoogte brengen. Daarnaast wordt ook intern over de Stimuleringsregeling gecommuniceerd richting collega’s van het sociaal domein, zodat eventuele inwoners die geen aanspraak kunnen maken op bijv. Wmo-voorzieningen, kunnen worden geïnformeerd over de Stimuleringsregeling.

Voor wat betreft het overhevelen van het reeds openstaande budget van EUR 75.000 uit het fonds van de Blijverslening naar het fonds van de Stimuleringsregeling (beslispunt (3)), wordt vanuit financiën een accordering in de vorm van een advies gestuurd naar het SVn, zodat het SVn het openstaande budget uit het fonds van de Blijverlening kan verplaatsen naar het fonds van de Stimuleringsregeling. Voor wat betreft de revolverende werking van het fonds (beslispunt (4)) wordt actief op de website van de gemeente bijgehouden als er geen budget meer is, zodat inwoners op de hoogte zijn. Bijlage(n) 1. Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen Raadsbesluit De raad der gemeente Waddinxveen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 22 augustus 2023; besluit:

1. De ‘Stimuleringsregeling duurzaam en levensloopbestendig wonen gemeente Waddinxveen’ vast te stellen. 2. De ‘Verordening Blijverslening Waddinxveen’ in te trekken. 3. Het reeds openstaande budget van EUR 75.000 in het fonds van de Blijverslening over te hevelen naar het fonds van de Stimuleringsregeling. 4. De revolverende middelen in het fonds (voor de daaropvolgende jaren) te hergebruiken.

Aldus vastgesteld door de raad der gemeente Waddinxveen in zijn openbare vergadering van 20 september 2023; de griffier {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

(mr. F.W. van der Dussen)

de voorzitter {{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

(drs. E.J. Nieuwenhuis)