Raadsvoorstel Participatiebeleid en -verordening

Raadsvoorstel Zaakkenmerk: 126832 Documentkenmerk: 126839 Portefeuillehouder: Femke Vleij Datum besluitvormende raad: 18 september 2024 Openbaar: Openbaar Onderwerp Participatiebeleid en -verordening

Voorgesteld besluit De raad van Waddinxveen besluit: 1. Het Participatiebeleid vast te stellen; 2. De Participatieverordening vast te stellen; 3. De Inspraak- en communicatieverordening, geldend vanaf 14 juni 2007, in te trekken.

Publiekssamenvatting De gemeenteraad van Waddinxveen heeft het Participatiebeleid vastgesteld. In het Participatiebeleid staat hoe de gemeente inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen mee laat doen. Het gaat dan om samen nadenken over het maken van beleid of het uitvoeren van een project dat de samenleving raakt. De gemeente vindt het belangrijk om inwoners te betrekken, want inwoners zijn hier thuis. Beleid en projecten gaan over hun woon- en leefomgeving. Het Participatiebeleid gaat over drie onderdelen: inwonersparticipatie, overheidsparticipatie en jongerenparticipatie. Bij inwonersparticipatie is het doel: inwoners mee laten doen voor een zo goed mogelijk resultaat. Bij overheidsparticipatie kijken we naar: hoe kan iemand die een initiatief of plan heeft de gemeente hierbij betrekken? Bij jongerenparticipatie is de vraag: hoe maken jongeren kennis met politiek en bestuur? En op welke manier kunnen zij hun mening geven over hun woon- en leefomgeving? Jongerenparticipatie krijgt speciale aandacht in het beleid, omdat het de nieuwste vorm van participatie is in Waddinxveen. De gemeenteraad van Waddinxveen heeft ook de Participatieverordening vastgesteld. De Participatieverordening is de vertaling van het Participatiebeleid in concrete regels. In deze regels staat hoe de gemeente participatie vormgeeft.

Met het Participatiebeleid en de Participatieverordening is voor de komende jaren geregeld hoe participatie plaatsvindt in Waddinxveen. Daarmee is ook participatie binnen de Omgevingswet geregeld.

Inleiding Van 2019 tot en met 2022 was in Waddinxveen de Leidraad Samenlevingsparticipatie van kracht. De visie uit deze leidraad werd de afgelopen jaren staand beleid. Om duidelijk te verwoorden hoe we in Waddinxveen participatie toepassen, is er nu een Participatiebeleid en -verordening opgesteld. Dit past ook in de ontwikkeling die te zien is in de Wet versterking participatie op decentraal niveau, waarin gemeenten worden uitgedaagd hun visie op participatie duidelijk te maken. Verder vraagt ook de nieuwe Omgevingswet, die op 1 januari 2024 is ingegaan, om duidelijke participatieregels. Alles bij elkaar heeft dit geresulteerd in een Participatiebeleid en een Participatieverordening die voor de komende jaren participatie binnen de gemeente Waddinxveen regelen.

Beoogd resultaat/doel Met het Participatiebeleid maakt de gemeente duidelijk op welke wijze zij inwonersparticipatie, overheidsparticipatie en jongerenparticipatie wil toepassen. Met de Participatieverordening legt ze in regelgeving vast hoe ze aan dit voornemen vormgeeft. Op die manier weten inwoners, ondernemers,

organisaties en verengingen hoe de gemeente hen betrekt bij beleid en projecten en hoe de gemeente handelt als de samenleving de gemeente nodig heeft bij haar initiatieven.

Argumenten 1. De raad van Waddinxveen besluit het participatiebeleid vast te stellen. Het Participatiebeleid beschrijft in hoofdlijnen hoe de gemeente omgaat met participatie. Uitgangspunt bij participatie is dat inwoners hier thuis zijn. Zij werken graag mee aan een mooie en fijne woon- en leefomgeving. Dat is belangrijk voor inwonersparticipatie (de gemeente die inwoners betrekt bij beleid en projecten), overheidsparticipatie (inwoners die de gemeente betrekken bij initiatieven) en jongerenparticipatie (jongeren zijn de toekomst van Waddinxveen). Insteek van inwonersparticipatie is dat de gemeente de kennis en ervaring van inwoners, ondernemers, organisaties en verenigingen wil gebruiken voor een zo goed mogelijk resultaat (verrijking). Zij beschikken over kennis en inzichten die voor beleid of projecten belangrijk zijn. Inwonersparticipatie geeft ook inzicht in de afwegingen die de gemeente maakt. In het beste geval zorgt dit ook voor begrip voor de afwegingen die de gemeente maakt in het algemeen belang (procedurele rechtvaardigheid). Nadruk ligt op het vooraf duidelijk maken van de participatiekaders en het achteraf verantwoorden van de gemaakte keuzes naar aanleiding van de participatie. Rode draad door inwonersparticipatie heen is dat participatie voor iedereen toegankelijk moet zijn. Daarom werken we zo min mogelijk met selectie en afvaardiging.

Insteek van overheidsparticipatie is dat de gemeente duidelijk maakt aan welke initiatieven ze meewerkt. De gemeente werkt mee aan initiatieven die passen bij het beleid en een bijdrage leveren aan de samenleving. Een belangrijk element is draagvlak in de omgeving. Daarbij mogen initiatieven niet strijdig zijn met de wet, lokale regelgeving en/of het algemeen belang, moeten ze behoren tot de bevoegdheid van de gemeente, moeten ze haalbaar zijn, mogen ze geen onderdeel zijn van een juridische procedure of alleen het belang van de initiatiefnemer zelf dienen. Wanneer de gemeente wil participeren bij een initiatief kan ze dat doen door los te laten, te stimuleren, te faciliteren, te regisseren en/of te reguleren. Als blijkt dat een initiatief niet uitgevoerd kan worden, denkt de gemeente mee over wat er nodig is om een initiatief wel te laten slagen. Insteek van jongerenparticipatie, de nieuwe loot aan de participatiestam, is dat jongeren op een laagdrempelige manier kunnen kennismaken met politiek en bestuur en dat de mening van jongeren belangrijk is bij het toekomstbestendig uitvoeren van beleid en projecten in de woon- en leefomgeving. Waddinxveen investeert hierin vanuit de principes 'jong geleerd is oud gedaan' en 'een brug tussen jongeren en gemeentelijke politiek'.

Jongerenparticipatie krijgt vorm via de lijnen van kinderparticipatie (groep 7 en 8) en jeugdparticipatie (12-18 jaar).

2. De raad van Waddinxveen besluit de Participatieverordening vast te stellen. Het Participatiebeleid krijgt in de Participatieverordening een concrete uitwerking in regelgeving. De strekking van de Wet versterking participatie op decentraal niveau is dat de gemeente duidelijk maakt aan inwoners welke afspraken er gelden op het gebied van participatie. Na jarenlange ervaring op het gebied van participatie te hebben opgedaan, kunnen die regels nu vastgesteld worden. Deze Participatieverordening is voorzien van een uitgebreide toelichting. Niet alleen de beleidslijnen bij inwonersparticipatie en overheidsparticipatie krijgen concreet vorm, ook wordt er ingegaan op inspraak, uitdaagrecht en omgevingswet. Het Uitdaagrecht wordt voorzien van duidelijke regels. Tussen de Omgevingswet, die op 1 januari 2024 is ingegaan, en participatie ontstaat een expliciete link in hoofdstuk 6 van de Participatieverordening. De handleiding, zoals genoemd in artikel 14, lid 2, is inmiddels door het college van B&W vastgesteld en zit als bijlage bij dit raadsvoorstel. Omdat dit een collegebevoegdheid betreft, hoeft de raad deze niet vast te stellen. Jongerenparticipatie is op dit moment nog volop in ontwikkeling. Dat maakt dat het nog te vroeg is om jongerenparticipatie in regels vast te leggen.

Wanneer er sprake is van een bij Waddinxveen passende vorm van jongerenparticipatie, kunnen we die stap zetten.

3. De raad van Waddinxveen besluit de Inspraak- en communicatieverordening, geldend vanaf 14 juni 2007, in te trekken. Niet elke gemeente heeft inspraak in haar participatieverordening opgenomen. De motivatie om dat in Waddinxveen wel te doen, is dat daarmee alle regelgeving rondom participatie op een plek terechtkomt: de Participatieverordening. Daarmee sluiten we aan bij de wens van de Rijksoverheid. Het onderdeel Inspraak is terug te vinden in hoofdstuk 3 van de participatieverordening. Daarmee kan de Inspraak- en communicatieverordening, geldend vanaf 14 juni 2007, vervallen.

Kanttekeningen en risico’s Er zijn een aantal kanttekeningen en voorziene risico's bij het vaststellen van het Participatiebeleid en de Participatieverordening. 1. Werken vanuit een visie op participatie is iets anders dan werken volgens een verordening met regels waaraan de gemeente zich moet houden. Dit betekent dat de concrete uitvoering van participatie bij beleid door beleidsadviseurs en van participatie bij projecten door projectleiders moet voldoen aan de daarvoor opgestelde regels. Hiervoor is binnen de gemeentelijke organisatie nadrukkelijk aandacht. 2. In Waddinxveen is door de samenleving nog nooit gebruik gemaakt van het Uitdaagrecht. De eerste keer dat dit gebeurt, zal voor alle partijen nieuw zijn. Dan moet ook blijken of de opgestelde regels voldoen aan de vraag in de praktijk. De artikelen in de participatieverordening over het Uitdaagrecht zijn nadrukkelijk gebaseerd op gemeenten die in de praktijk al gewerkt hebben met het Uitdaagrecht. 3. De Wet versterking participatie op decentraal niveau is aangenomen door de Tweede Kamer en wordt op dit moment behandeld door de Eerste Kamer. Het kan zijn dat de wet daar strandt of wijzigt. De mogelijkheid bestaat dat, om in de lijn van dit wetsvoorstel te blijven, ook het Participatiebeleid en de Participatieverordening enige aanpassing nodig hebben.

Mocht dit gebeuren, dan kunnen het Participatiebeleid en de Participatieverordening aangepast worden.

Duurzaamheid Niet van toepassing.

Financiële consequenties Het Participatiebeleid en de Participatieverordening kunnen binnen het bestaande structurele jaarlijkse budget van € 30.000,- uitgevoerd worden.

Juridische consequenties De Participatieverordening is een juridisch document waaraan de handelswijze van de gemeente getoetst kan worden. De verordening voldoet aan de juridische eisen.

Participatie en communicatie Het Participatiebeleid en de Participatieverordening zijn een doorontwikkeling van de lijn die is ingezet met de Leidraad Samenlevingsparticipatie 2019-2022. De ervaring die we in de voorgaande jaren hebben opgedaan zijn gebruikt om het beleid te verbeteren en in de praktijk toepasbare regels op te stellen. Hiervoor is gebruik gemaakt van feedback van inwoners op diverse participatietrajecten, geleerde lessen van beleidsadviseurs en projectleiders, bijdragen van raadsleden aan debatten in de gemeenteraad en ervaringen van andere gemeenten. Ook is er een heronderzoek gedaan naar de prioriteiten van inwoners binnen participatie, waar 173 inwoners aan meededen. Dat onderzoek herbevestigde de beleidskeuzes die gemaakt zijn in de Leidraad Samenlevingsparticipatie 2019-2022.

Uitvoering/vervolg Wanneer het Participatiebeleid en de Participatieverordening zijn vastgesteld, zal de gemeente een publicatie in begrijpelijke taal (taalniveau B1) laten verschijnen die de hoofdlijn van het beleid en de verordening aan inwoners uitlegt. Ook wordt de Participatieverordening gepubliceerd. De Handleiding Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning is inmiddels op de gemeentelijke website gepubliceerd. In de ambtelijke organisatie is een trainingscyclus ingericht waarin nieuwe collega's zich het participatiebeleid eigen maken en bestaande collega's er blijvend aan herinnerd worden.

Bijlage(n) 1. Participatiebeleid gemeente Waddinxveen 2. Participatieverordening gemeente Waddinxveen 3. Handleiding Participatie bij aanvraag omgevingsvergunning

Raadsbesluit De raad van de gemeente Waddinxveen, gelezen het voorstel van Burgemeester en wethouders d.d. 14 mei 2024 besluit: 1. Het Participatiebeleid vast te stellen; 2. De Participatieverordening vast te stellen; 3. De Inspraak- en communicatieverordening, geldend vanaf 14 juni 2007, in te trekken. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Waddinxveen in zijn openbare vergadering van 18 september 2024.

de griffier {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

(mr. F.W. van der Dussen)

de voorzitter {{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

(drs. E.J. Nieuwenhuis)