Raadsvoorstel Kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025

Raadsvoorstel Zaakkenmerk: 227989 Documentkenmerk: 232586 Portefeuillehouder: Femke Vleij Datum besluitvormende raad: 26 maart 2025 Openbaar: Openbaar Onderwerp Nota kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025

Voorgesteld besluit De raad van Waddinxveen besluit: 1. De Nota kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 (bijlage 1, ook te noemen: Nota kostenverhaal 2025 en/of Nota) vast te stellen en daarmee te kiezen voor het vragen van een financiële bijdrage aan ontwikkelaars voor de verbetering van de fysieke leefomgeving in de gemeente. 2. De Nota in werking te laten treden op 1 mei 2025. 3. De Nota Kostenverhaal 2019 in te trekken na in de inwerkingtreding van de Nota kostenverhaal 2025. 4. De tarieven opgenomen in de Nota voor kleine bouwactiviteiten per 1 mei 2025 vast te stellen. 5. De tarieven opgenomen in de Nota voor financiële bijdrage voor de verbetering van de fysieke leefomgeving per 1 mei 2025 vast te stellen. 6. Het college toestemming te geven om de berekening voor de financiële bijdrage voor de verbetering van de fysieke leefomgeving ten minste één keer per twee jaar te actualiseren. 7. De bestemmingsreserve Verbetering fysieke leefomgeving in te stellen en deze te voeden met de ontvangen financiële bijdrage van de ontwikkelaars, met ingang van 1 mei 2025. 8. Een Vereveningsfonds Sociale Woningbouw in te stellen.

Publiekssamenvatting De gemeente is verplicht om bij nieuwe bouwplannen de gemeentelijke kosten te verhalen. Dit heet kostenverhaal. Naast kostenverhaal kan de gemeente ook financiële bijdragen van ontwikkelaars vragen voor de verbetering van de fysieke leefomgeving (zoals bijvoorbeeld landschap-, natuur- en recreatievoorzieningen). In de Nota Kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 staat hoe de gemeente dit doet. Het college stelt aan de raad voor om een nieuwe Nota kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 vast te stellen. Ook stelt het college aan de raad voor om een Vereveningsfonds Sociale Woningbouw in te stellen.

Inleiding De nieuwe, geactualiseerde Nota Kostenverhaal en financiële bijdragen 2025 (bijlage 1) vervangt de Nota Kostenverhaal uit 2019 (bijlage 2). Aanleiding voor de actualisatie is de inwerkingtreding van de Omgevingswet per 1 januari 2024. De Omgevingswet zorgt namelijk voor meer mogelijkheden om kosten voor de verbetering van de fysieke leefomgeving te verhalen. In de nieuwe Nota staat wanneer en hoe de gemeente kostenverhaal toepast. Ongewijzigd blijft dat wanneer een ontwikkelaar wil bouwen of verbouwen, hij/zij de kosten moet betalen die de gemeente maakt voor het initiatief.

Beoogd resultaat/doel De Nota geeft een ontwikkelaar duidelijkheid over de kosten en financiële bijdragen die aan de gemeente betaald moeten worden. De Nota geeft bovendien op transparante wijze weer hoe de bijdragen zijn bepaald.

Argumenten Collegeprogramma In het collegeprogramma 2022-2026 staat dat de Nota kostenverhaal wordt geactualiseerd. Met de introductie van de bestemmingsreserve Verbetering fysieke leefomgeving is uitvoering gegeven aan het plan om kostenverhaal in te zetten voor het behalen van gemeentelijke doelstellingen voor groen (verbetering landschap/bescherming natuur/aanleg recreatievoorzieningen), zoals opgenomen in het collegeprogramma 2022-2026. Met het besluit over het instellen van het Vereveningsfonds sociale woningbouw wordt uitvoering gegeven aan het plan om kostenverhaal in te zetten voor het realiseren van het woningbouwprogramma, zoals opgenomen in het collegeprogramma 2022-2026. Bovendien is het een nieuwe vervolgstap op de memo over extra sociale huur (d.d. 24 oktober 2023, zaaknummer 63536) dat door het college aan de raad is voorgelegd (bijlage 3). Samen investeren in de fysieke leefomgeving De gemeente gaat financiële bijdragen vragen aan ontwikkelaars voor de verbetering van de fysieke leefomgeving. Dit is geen wettelijke verplichting, maar is wel mogelijk op basis van de Omgevingswet. Dit biedt kansen voor de opgave van de gemeente om de kwaliteit van de fysieke leefomgeving te verbeteren.

Denk hierbij aan:  de verbetering van het landschap en de aanleg van natuur  het verbeteren van de infrastructuur  het aanleggen van recreatievoorzieningen  stedelijke herstructurering Niet alleen bestaand gebied, maar ook nieuwe initiatieven hebben profijt van deze investeringen. Daarom betaalt de gemeente deze investeringen niet alleen, maar vraagt ze om financiële bijdragen van ontwikkelaars. De Nota geeft inzage aan ontwikkelaars op welke manier de gemeente haar kosten gaat verhalen en welke financiële bijdragen betaald moet worden. De nieuwe werkwijze zal vanaf 1 mei 2025 worden gehanteerd. Verevening sociale woningbouw (evenwichtige samenstelling woningbouw) Ten behoeve van een evenwichtige samenstelling van de woningbouw wordt een Vereveningsfonds Sociale Woningbouw ingesteld.

Kanttekeningen en risico’s Samen investeren de fysieke leefomgeving 1. Het verhalen van kosten bij kostenverhaalsplichtige activiteiten is een wettelijke verplichting op grond van de Omgevingswet. Maar het vragen van een financiële bijdrage voor de verbetering van fysieke leefomgeving is een keus. De raad stelt hiervoor de kaders, de methodiek en bijdragen vast. Het college geeft er uitvoering aan door het sluiten van anterieure en posterieure overeenkomsten met ontwikkelaars. 2. De Omgevingswet bepaalt dat voor het verhalen van de financiële bijdragen een programma of een omgevingsvisie is vereist. Het vaststellen van een programma is een collegebevoegdheid. Het verhalen van kosten en financiële bijdragen kent een sterk financieel karakter. Dit schuurt tegen de budgetbevoegdheid van de raad aan. In verband daarmee wordt de raad gevraagd om de Nota vast te stellen. Periodiek besluit het college over de actualisatie. 3. Uit de bestemmingsreserve kan een deel van de kapitaallasten van de investeringen in de verbetering van de fysieke leefomgeving worden bekostigd (17%). Het overige deel betaalt de gemeente uit de eigen (algemene) middelen (83%). Verevening sociale woningbouw (evenwichtige samenstelling woningbouw) 1. Het uitgangspunt voor ontwikkelaars van woningbouw is dat het vastgestelde woningbouwmix uit de Woonzorgvisie wordt gerealiseerd.

Het instellen van een Vereveningsfonds Sociale Woningbouw kan door ontwikkelaars worden gezien als manier om de ontwikkeling van sociale woningbouw af te kopen. 2. Met het instellen van een Vereveningsfonds Sociale Woningbouw trekt de gemeente de verplichting naar zich toe om voor voldoende compensatielocaties te zorgen.

3. Er kan alleen een opname uit het Vereveningsfonds Sociale Woningbouw worden gedaan wanneer deze gevuld is met storingen van ontwikkelaars die een verzoek hebben gedaan om te mogen afwijken van de Woonzorgvise Waddinxveen 2035.

Duurzaamheid De investeringen voor de verbetering van de fysieke leefomgeving zijn deels het aanleggen of verbeteren van het landschap of natuur. Doordat initiatiefnemers de financiële bijdragen betalen wordt een deel van de gemeentelijke duurzaamheidsambitie bekostigd.

Financiële consequenties In de Nota staat op welke manier het kostenverhaal plaatsvindt en is de financiële verslaglegging van de nog in te stellen bestemmingsreserve verbetering fysieke leefomgeving opgenomen. Per kostenverhaalsplichtige activiteit bepaalt de gemeente voor het kostenverhaalsgebied (het bouwplan cq ontwikkelgebied) wat de te verhalen kosten zijn. Dit is maatwerk. De gemeentelijke plan- en apparaatskosten worden bepaald op basis van een plankostenscan. Voor kleine bouwactiviteiten zullen vaste bedragen worden gehanteerd. De vaste bedragen zijn tot de eerste actualisatie door het college als volgt: Categorie art. 13.5.1 incl. 1 woning

vast bedrag € 10.300

2 woningen 3 woningen 4 woningen

€ 14.500 € 18.600 € 22.100

Het tarief van voor de financiële bijdrage is een vast bedrag per categorie en gebaseerd op een rekenmethodiek die in de nota is beschreven. Deze aanpak waarin onderscheid gemaakt wordt tussen harde plannen/zachte plannen/ambities vraagt ten minste een keer per twee jaar een geactualiseerde berekening. In de Nota wordt voorgesteld om de volgende tarieven na vaststelling per 1 mei 2025 te hanteren:

Als een initiatief een onrendabele top heeft of en bijdrage levert aan kwaliteitsverbetering binnen de gemeente is het initiatief vrijgesteld en wordt afgezien van het vragen van een financiële bijdrage. Het gaat dan bijvoorbeeld om de realisatie van sociale huurwoningen, maatschappelijk vastgoed zonder winstoogmerk of de ontwikkeling van een landgoed dat voldoet aan criteria volgens de Natuurschoonwet. De omvang van de financiële bijdragen wordt met de initiatiefnemer gecontracteerd in een anterieure of posterieure overeenkomst. De door de gemeente te ontvangen financiële bijdragen worden gestort in een in te stellen bestemmingsreserve Verbetering fysieke leefomgeving. Vanuit deze bestemmingsreserve kan een deel (17%) van de investeringen worden bekostigd. De gemeente is zelf verantwoordelijk voor dekking van de rest van de investering (83%) (zie de Nota voor de onderbouwing van deze percentages). De bestemmingsreserve Fonds Bovenwijkse Voorzieningen (BOVO) blijft gehandhaafd. De ontvangen en nog te ontvangen bijdrage bovenwijkse voorziening (anterieur gecontracteerd of vastgestelde grondexploitaties) op basis van de Nota kostenverhaal 2019 worden hierin verantwoord. Deze bijdragen worden ingezet ter bekostiging van de volgende 7 investeringen:  N207-Zuid / Verlengde Beethovenlaan

     

Fietspad Coenecoop langs spoor Fietspad Beethovenlaan Fietsontsluiting Triangel - Waddinxveen Oost Rotonde zuidelijke Rondweg – Beijerinklaan Rotonde Sleutelkwartier Vredenburghzone

Ter voorbereiding op de kaderbrief 2026-2029 wordt een geactualiseerd financieel overzicht van de 7 investeringen die worden gedekt uit de bestemmingsreserve BOVO voorgelegd. Dit geldt ook voor de investeringen die bekostigd zullen worden uit de bestemmingsreserve Verbetering fysieke leefomgeving. Met verschillende ontwikkelaars is op basis van de Nota kostenverhaal 2019 een anterieure overeenkomst gesloten. Ten aanzien van deze overeenkomsten blijft de Nota kostenverhaal 2019 van kracht inclusief de overeengekomen bijdragen aan de bovenwijkse voorzieningen. Tot deze overeenkomsten zijn afgewikkeld en de bovenwijkse voorzieningen zijn gerealiseerd blijft het de bestemmingsreserve Fonds Bovenwijkse Voorzieningen gehandhaafd. Initiatieven waarvoor bij de inwerkingtreding van deze nota het kostenverhaal reeds is uit onderhandeld én het resultaat van deze onderhandeling is opgenomen in een (concept) anterieure overeenkomst (AOK), worden uitgezonderd van de Nota kostenverhaal en financiële bijdrage Waddinxveen 2025, ook als deze overeenkomst nog niet is getekend. Ten aanzien van deze initiatieven blijft eveneens, zoals hiervoor gemeld, de Nota kostenverhaal 2019 van toepassing.

Juridische consequenties De gemeente is wettelijk verplicht om kosten die zij maakt voor de realisatie van een initiatief te verhalen op de initiatiefnemer. De Nota Kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 geeft duidelijke kaders over hoe deze kosten, het kostenverhaal en de financiële bijdragen van een ontwikkeling bepaald moet worden. De nieuwe Nota treedt in de plaats voor de Nota kostenverhaal 2019. Deze komt na vaststelling van de Nota Kostenverhaal 2025 dan ook te vervallen en wordt ingetrokken. Initiatieven waarvoor reeds een anterieure overeenkomst is gesloten dan wel is uit onderhandeld zullen, zoals hiervoor vermeld, wel op basis van de gesloten (dan wel nog te sluiten) overeenkomst afgehandeld worden op basis van de Nota kostenverhaal 2019. De Nota heeft als uitgangspunt dat het kostenverhaal en de financiële bijdrage privaatrechtelijk, door het sluiten van een anterieure overeenkomst, met een initiatiefnemer worden overeengekomen. Als de gemeente en initiatiefnemer geen overeenstemming bereiken over de anterieure overeenkomst en deze niet gesloten wordt, maar de juridisch-planologische procedure wel doorgang moet vinden om de kostenverhaalsplichtige activiteit mogelijk te maken, dan borgt de gemeente het kostenverhaal en de financiële bijdragen publiekrechtelijk. Dit gebeurt dan door kostenverhaalsregels op te nemen in het omgevingsplan.

Indien nodig kan de gemeente de onderbouwing van de financiële bijdragen in het omgevingsplan nader onderbouwen in aanvulling op deze Nota. Bij een BOPA (buitenplanse omgevingsactiviteit) wordt het kostenverhaal publiekrechtelijk geborgd met kostenverhaalsvoorschriften.

Participatie en communicatie Gelet op de aard van een nota kostenverhaal en financiële bijdragen is er geen participatietraject doorlopen. Na besluitvorming door de raad wordt de Nota Kostenverhaal en financiële bijdrage Waddinxveen 2025 op de hiervoor gebruikelijke weg gepubliceerd via officiële bekendmakingen in het Gemeenteblad.

Uitvoering/vervolg Deze Nota Kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 vervangt de Nota Kostenverhaal 2019 en treedt na bekendmaking in het (elektronische) Gemeenteblad in werking op 1 mei 2025. Met de inwerkingtreding van de Nota kostenverhaal 2025 komt de nota kostenverhaal 2019 te vervallen. Er is voor de invoeringsdatum van 1 mei gekozen, om zo voldoende te tijd te hebben om het gewijzigde beleid in te implementeren in de huidige werk processen.

Bijlage(n)

1. Nota kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 2. Nota Kostenverhaal 2019 3. Memo nav motie extra sociale huur (zaaknummer 63536)

Raadsbesluit De raad van de gemeente Waddinxveen, gelezen het voorstel van Burgemeester en wethouders d.d. 11 februari 2025 besluit: 1. De Nota kostenverhaal en financiële bijdragen Waddinxveen 2025 (bijlage 1, ook te noemen: Nota kostenverhaal 2025 en/of Nota) vast te stellen en daarmee te kiezen voor het vragen van een financiële bijdrage aan ontwikkelaars voor de verbetering van de fysieke leefomgeving in de gemeente. 2. De Nota in werking te laten treden op 1 mei 2025. 3. De Nota Kostenverhaal 2019 in te trekken na in de inwerkingtreding van de Nota kostenverhaal 2025. 4. De tarieven opgenomen in de Nota voor kleine bouwactiviteiten per 1 mei 2025 vast te stellen. 5. De tarieven opgenomen in de Nota voor financiële bijdrage voor de verbetering van de fysieke leefomgeving per 1 mei 2025 vast te stellen. 6. Het college toestemming te geven om de berekening voor de financiële bijdrage voor de verbetering van de fysieke leefomgeving ten minste één keer per twee jaar te actualiseren. 7. De bestemmingsreserve Verbetering fysieke leefomgeving in te stellen en deze te voeden met de ontvangen financiële bijdrage van de ontwikkelaars, met ingang van 1 mei 2025. 8. Een Vereveningsfonds Sociale Woningbouw in te stellen. Aldus vastgesteld door de raad van de gemeente Waddinxveen in zijn openbare vergadering van 26 maart 2025.

de griffier

de voorzitter

{{esl:Signer1:capture:size(200,50)}}

{{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

(mr. F.W. van der Dussen)

(drs. E.J. Nieuwenhuis)