Raadsmemo Beantwoording Moties RES en Windenergie

MEMO Zaakkenmerk: 187781 Documentkenmerk: 187810 Doelgroep: Raad Onderwerp: Raadsmemo Beantwoording Moties RES en Windenergie Afzender: wethouder Leferink Datum: 07-10-2024 Geachte Raad, Voor u ligt een overzicht van de beantwoording van vijf moties, die gericht zijn op het verduurzamen van de energievoorziening en het bevorderen van circulaire economie in onze gemeente. De afgelopen jaren hebben wij ons als college ingezet om concrete stappen te zetten in samenwerking met de Provincie ZuidHolland, de Regionale Energiestrategie (RES) Midden-Holland en diverse andere partners. Binnen de context van de energietransitie is een zorgvuldige afweging gemaakt ten aanzien van de toekomst van zonne- en windenergie, waarbij zowel duurzaamheid als betaalbaarheid centraal staan. In dit document wordt per motie uitgelegd welke acties het college heeft ondernomen en welke stappen nog gepland staan om de gestelde doelen te bereiken. Hierbij is expliciet aandacht besteed aan het gebruik van recyclebare materialen, het realiseren van een realistische en betaalbare RES, en het openhouden van mogelijkheden voor windenergie. Daarbij ligt de focus op het vergroten van lokale participatie en het anticiperen op innovatieve ontwikkelingen binnen het energiesysteem. Wij hopen u een duidelijk beeld te geven van de voortgang van de energietransitie binnen onze gemeente en de regio.

Met deze antwoorden beschouwen wij de moties hiermee als afgedaan. Met vriendelijke groet,

Brigitte Leferink Wethouder Duurzaamheid

Motie M2: Recyclebaar materiaal (23-06-2021) Verzoekt het college dat: - er maatregelen komen die voorkomen dat gebouw- en grondeigenaren later ‘blijven zitten’ met een afvalprobleem; - er zicht komt op duurzame afvoer en zo veel mogelijk hergebruik (waarde-behoud) van de aan te brengen materialen - en hiertoe een actief lobbytraject cq samenwerking te starten richting provinciale- en rijksoverheid met als doel circulariteit van energie-opwekmiddelen te stimuleren Het college erkent het belang van recyclebare materialen in energieprojecten voor gebouw- en grondeigenaren. Binnen het Programma Zon op Veld is hier al expliciet rekening mee gehouden bij de Kansenkaart, het Afwegingskader en gebiedsbeschrijvingen. Het Afwegingskader biedt een beoordelingssystematiek waarin onder andere materiaalgebruik en circulariteit worden meegenomen. Daarbij worden diverse criteria gehanteerd, zoals productie conform wet- en regelgeving, het gebruik van Low Carbon-panelen, PFAS-vrije panelen, en aantoonbare maatregelen voor het hergebruik van materialen aan het einde van hun technische levensduur.

Sinds 2021 werkt de Gemeente actief samen met de Provincie en andere lokale overheden binnen het samenwerkingsverband Regionale Energiestrategie (RES) Midden-Holland. Daarnaast heeft het college in juni 2024 een intentieverklaring ondertekend voor het programma Opwekken van Energie op Rijksgronden (OER) in Midden-Holland. Zowel binnen de RES als het OER zet de gemeente zich actief in om de circulariteit van energie-opwekmiddelen verder te bevorderen.

Motie 5: Meer realisme in de RES MH (23-06-2021) Verzoekt het college om: - Voor 1 juni 2022 concrete voorstellen ( a.h.v. afwegingscriteria, impact netwerk en betaalbaarheid) uit te werken op het gebied van onderstaande onderwerpen en deze voor te leggen aan de raden: 1. Toepassing van een mix met energie opwekkers (bijv. toevoegen windenergie) binnen de potentiële (zoek) gebieden RES MH om tot een optimale energiebalans (zoals stabiele netwerkbelasting en systeemefficiency te komen; 2. Toepassing van financiële participatie door de inwoners in regio MH; 3. Besparing van energiegebruik en isolatie, mede gezien de relatie met de (regionale) transitie warmte 4. Hoe wordt omgegaan met plannen van potentiële initiatiefnemers – o.a. de ruimtelijke ordening en financiële participatie (deze moeten minimaal te besluitvorming worden voor gelegd aan de gemeenteraden - Binnen de uitwerking richting RES 2.) en vervolg RES plannen) ruimte te houden voor nieuwe ontwikkelingen en toepassen van innovaties op gebied van energietransitie. De afgelopen drie jaar heeft gemeente Waddinxveen zich ingezet om realisme te realiseren binnen de RES door de ontwikkeling van duidelijke afwegingscriteria, impact op het netwerk en de betaalbaarheid. Hieronder volgt puntsgewijs een nadere toelichting: -

-

Afwegingscriteria en Impactanalyse Netwerk: 1. Systeemefficiency: gemeente Waddinxveen werkt nauw samen aan het Provinciaal Meerjaren Programma Infrastructuur en Klimaat (hierna PMIEK). Dit is een samenwerkingsverband van, de provincie Zuid-Holland, gemeenten, het Rijk, waterschappen en netwerkbedrijven. Zij ontwikkelen samen een integraal toekomstbeeld van het energiesysteem van Zuid-Holland 2030-2050. Op basis van dit toekomstbeeld wordt er een systeemkeuze gemaakt met bijbehorende ontwikkelpaden (projecten en investeringen). In februari 2025 wordt het eindconcept gepresenteerd. Door deze grondige aanpak kunnen er toekomstbestendige integrale keuzes worden gemaakt m.b.t. capaciteit, stabiliteit van het elektriciteitsnetwerk bij verschillende energieopwekkingsopties. 2. Financiële participatie: alle vijf gemeenten die deelnemen aan de RES Midden-Holland hebben via hun gemeenteraden het beleidskader ‘lokaal eigendom’ vastgesteld. Dit heet ertoe geleid dat in het Programma Zon op Veld 50% lokaal eigendom is opgenomen in het afwegingskader om de plannen te beoordelen van ontwikkelaars. 3. Energiebesparende Maatregelen: de Gemeente organiseert campagnes om inwoners te stimuleren om energiebesparende maatregelen te nemen. Voor specifieke doelgroepen is er de Waddinxveense isolatiesubsidie (WIS), waarbij inwoners geld ontvangen om hun woning te isoleren.

Bij het energieloket kunnen inwoners terecht met vragen over energie besparen en opwekken. Ook kunnen inwoners gratis gebruik maken van vrijwillige energiecoaches. 4. Besluitvorming initiatiefnemers: de voorgedragen plannen van ontwikkelaars van het programma Zon Op Veld worden medio zomer 2025 ter besluitvorming voor gelegd aan de gemeenteraden. Innovaties in de energietransitie: om een toekomstbestendig energiesysteem te organiseren, wordt er in de PMIEK ingespeeld op toekomstige veranderingen, waardoor er geanticipeerd kan worden op nationale infrastructuurprojecten, op het versnellen van de netuitbreiding en het vergroten van flexibele capaciteiten door innovatieve technologieën.

Motie M7: Sluit de toepassing van wind op voorhand niet uit (23-06-2021) Roept het college op om: - Bij verdere uitwerking van zoekgebied naar bestemming het potentieel voor wind geschikte locaties niet a priori voor zon te bestemmen - Bij potentieel voor wind geschikte locaties, tenminste een nadere analyse van de effectiviteit en efficiëntie van de te selecteren energiebron (zon of wind) aan de definitieve keuze ten grondslag te laten liggen. Het college maakt voortdurend afwegingen om energiebronnen zo effectief en efficiënt mogelijk in te zetten. Deze afwegingen zijn gebaseerd op diverse beleidsfactoren en ontwikkelingen. Hieronder volgt een korte samenvatting: De afgelopen 3 jaar heeft RES Midden-Holland zich voornamelijk gefocust op Zon Op Dak en Zon Op Veld om de RES 1.0-doelstellingen voor 2030 te halen. In april 2024 hebben de Zuid Hollandse gemeenten van de Provincie een brief ontvangen over de routekaart elektriciteit. Hierin heeft de Provincie de gemeenten opgeroepen om, in overleg, in het najaar naar nieuwe windlocaties te zoeken om de doelstellingen voor 2030 te behalen. Indien de subdoelstellingen met de huidige zonneladder niet worden gehaald, wil de Provincie vertraging voorkomen door extra inzet op windenergie.

De Gemeente onderzoekt samen met de Provincie of de windmolens op Distripark A12 vervangen kunnen worden door krachtigere turbines en/of uitgebreid met een extra molen. Als dit niet genoeg energie oplevert, kan het reservegebied langs de A12 tussen Bodegraven-Reeuwijk en Waddinxveen worden gebruikt voor 5 tot 6 windturbines, waarvan 2 tot 3 op Waddinxveens grondgebied. Binnen de regio bestaat er onvoldoende draagvlak voor nieuwe, grootschalige windprojecten op andere locaties. In juni 2024 heeft het college een intentieverklaring ondertekend voor het Opwekken van Energie op Rijksgronden (OER) in Midden Holland, gericht op zonne- en windenergie In Waddinxveen is 1 mogelijke windlocatie gevonden op Staatsbosbeheer-grond. Deze plek ligt in een Natuurnetwerk Nederland (NNN) en vereist verder onderzoek vanwege beperkingen in overheidsbeleid. Eind dit jaar zal er meer duidelijkheid zijn of met het Programma Zon op Veld en Zon op Dak voldoende duurzame elektriciteit kan worden opgewekt. Indien dit niet het geval is, start de Provincie de ontwikkeling van de afgestemde potentiële windlocaties in de regio Midden Holland. Samen met andere gemeenten, de provincie Zuid-Holland, het Rijk, waterschappen en netwerkbedrijven levert gemeente Waddinxveen een bijdrage aan de ontwikkeling van een integraal toekomstbeeld van het energiesysteem van Zuid-Holland 2030-2050.

Door dit toekomstbeeld kan er een systeemkeuze gemaakt met bijbehorende ontwikkelpad. Een toekomstbestendig energiesysteem draagt eveneens bij aan het efficiënt en effectief inzetten van middelen.

Motie M8: Niet afwachten maar onderzoek doen naar wind (23-06-2021) Roept het college op om: - Een scenario studie te laten verrichten (ontwerpend onderzoek, impactanalyse en maatschappelijk draagvlak) naar windprojecten langs infra N11, A12 en A20; - Dit onderzoek zowel te richten op grote windturbines als de middelgrote turbines; - en de uitkomsten van de studie uiterlijk 1 juli 2022 aan de raden te doen toekomen, opdat gedegen besluitvorming kan plaatsvinden over de aanwijzing van zoekgebieden in de RES 2.0 (op te leveren zomer 2023) Het college heeft zich de afgelopen jaren gericht op zonne-energie om de RES 1.0-doelstellingen te halen. De Provincie Zuid-Holland heeft gemeenten in april 2024 gevraagd om windlocaties te verkennen voor het geval er in einde 2024 onvoldoende zonne-energie is gerealiseerd. Waddinxveen onderzoekt of de windmolens bij Distripark A12 vervangen kunnen worden door krachtigere molens en kijkt naar de aangewezen reservewindlocatie langs infra N11, A12 en A20. Er is geen draagvlak voor nieuwe windprojecten. Voor aanvullende informatie verwijst het college naar de motiebeantwoording van ‘Sluit de toepassing van wind op voorhand niet uit (23-06-2021).

Motie M9: Maak de RES betaalbaar, RES MH (23-23-2021) Verzoekt het college om: - de zoekgebieden ‘Wind langs infrastructuur’ (A20,A12 & N11) niet als reserve, maar als actieve zoekgebieden te bestempelen - de mogelijkheden voor middelgrote windmolens (75 meter as hoogte) open te houden voor ‘Wind langs infrastructuur’ (A20,A12 & N11) Indien de subdoelstellingen met de huidige zonneladder eind 2024 niet worden gehaald, wil de Provincie vertraging voorkomen en zal ‘Wind langs infrastructuur’ (A20,A12 & N11) een actief zoekgebied gaan worden. De gemeente en de Provincie onderzoeken sinds juli 2024 of huidige windmolens langs infrastructuur in Waddinxveen vervangen kunnen worden door krachtigere molens. Voor meer informatie over de ontwikkelingen rondom windenergie verwijst het college naar de beantwoording van de motie ‘’Sluit de toepassing van wind op voorhand niet uit (23-06-2021)’.