Raadsbrief scenario's PW2050

Gemeenteraad Waddinxveen

Uw kenmerk:

Uw brief van:

Ons kenmerk: 51773

Contactpersoon: Rike van Oosterhoudt

Telefoonnummer: 14 0182

Datum: 4 maart 2025

Bijlagen: 2

Onderwerp: Scenario's Perspectief Waddinxveen 2050

Beste raadsleden, Op 19 februari 2025 zijn in de themaraad de 4 scenario’s gepresenteerd voor het Waddinxveen van 2050. In het presidium van 12 februari heeft u besloten om de vier scenario’s in maart te bespreken in de commissie en de raad. Met deze brief geven wij u informatie voor deze bespreking. Deze informatie is voor het grootste deel een herhaling van de toelichting in de themaraad. In mei 2025 wordt Perspectief Waddinxveen 2050 ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. U ontvangt daarvoor een raadsvoorstel. Het college geeft daarin een advies voor een scenariokeuze. In deze brief gaan we in op de noodzaak voor een perspectief voor Waddinxveen in 2050 en daarna op de kaders voor de 4 scenario’s. Daarbij geven we specifiek aandacht aan de bevolkingsprognoses en het thema gezondheid binnen de scenario’s. In het tweede deel van het memo geven we per scenario een toelichting. De noodzaak van een ruimtelijk perspectief voor 2050 In oktober 2022 heeft u de Omgevingsvisie Waddinxveen 2050 vastgesteld. In deze visie is de basis voor de inrichting van de leefomgeving in Waddinxveen vastgelegd. Bij de vaststelling was nog niet het perspectief voor de periode 2030-2050 opgenomen. De focus lag vooral op de eerste 10 jaar. De plannen voor deze periode zijn inmiddels volop in ontwikkeling en in uitvoering.

Denk aan de Noordkade, het Sleutelkwartier, De Sniep, ’t Suyt 2 en de Vredenburghzone. Er zijn ook gebieden waarvan de koers nog niet is bepaald. Dit betekent dat we moeten nadenken over de periode na 2030. Is Waddinxveen volgroeid of is er een ambitie voor verdere groei? En zo ja, wat is deze groeiambitie, willen we meer woningen, meer bedrijven of meer natuurgebieden? En wat betekent een dergelijke groei voor bereikbaarheid en mobiliteit, duurzaamheid of de belangrijkste maatschappelijke voorzieningen? Met de keuze voor een scenario maakt u een richtinggevende keuze voor de ruimtelijke ontwikkeling van Waddinxveen in de periode 2030-2050. Dit is een belangrijke en noodzakelijke keuze om verder te werken aan bijvoorbeeld gebiedsvisies en beleid op deelthema’s. Maar meer dan een richting kan het ook niet zijn.

1

Het door u gekozen scenario bepaalt de koers, maar geeft geen blauwdruk. Daarom zijn de kaarten die bij de scenario’s horen globaal. Er zijn geen conclusies aan te verbinden op straatniveau. Het door u gekozen scenario wordt bij de eerstvolgende actualisatie opgenomen in de Omgevingsvisie 2050. De kaders voor de scenario’s De basis van de 4 scenario’s ligt -zoals in oktober 2023 bepaald in de startnotitie- in vastgestelde Waddinxveense kaders. Dit zijn de omgevingsvisie, de duurzaamheidskoers en de woonzorgvisie. Op basis van de wensen en ideeën die tijdens het participatietraject zijn ingebracht, zijn de scenario’s ontworpen. In 2024 is de visie sociaal domein 2024-2028 vastgesteld. In deze visie is het begrip ‘positieve gezondheid’ als kader vastgelegd. Ook dit is verwerkt in de scenario’s. Voor de bevolkingsprognoses is aangesloten bij het uitvoeringsprogramma maatschappelijke voorzieningen dat in ontwikkeling is en daarmee ook bij het integraal huisvestingsprogramma (IHP) voor het onderwijs. Ook is gekeken naar regionale ontwikkelingen. Met het aannemen van een amendement (documentnummer 65510) bij de startnotitie in oktober 2023 heeft u hierom gevraagd. En er is gebruik gemaakt van landelijke scenario’s die zijn opgesteld door het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL).

Prognose van de bevolkingsgroei Bij elk scenario is een indicatie van de bevolkingsgroei opgenomen. De basis hiervan is de woningbouwprognose en de daarbij behorende bevolkingsprognose. De groei van de bevolking hangt samen met het type woningen. Dit laatste zie je terug in de scenario’s. Het maakt immers uit of een woning voor een gezin gebouwd wordt of een klein appartement voor een starter. Op basis van de huidige woningbouwplannen telt Waddinxveen in 2032 ongeveer 42.000 inwoners. Door autonome ontwikkelingen (onder andere geboorten) groeit het aantal inwoners vervolgens nog verder met 3.000 tot 2045. Dat is dus zonder verdere extra woningbouw. Op basis van dit jaar en dit inwoneraantal -dus 45.000 inwoners in 2045- zijn de scenario’s voor het Perspectief 2050 berekend. Een scenario is een totaalbeeld Elk van de vier scenario’s legt andere accenten op bijvoorbeeld woningbouw, natuurontwikkeling, duurzaamheid en mobiliteit. Elk scenario is een evenwichtig en zorgvuldig afgewogen totaalbeeld. Een scenario met een stevige bevolkingsgroei stelt andere eisen aan de bereikbaarheid, de energievoorziening, de klimaatadaptatie en een gezonde omgeving dan een scenario met een beperkte groei. De eisen zijn ook weer anders bij binnenstedelijke groei door meer hoogbouw, dan bij bebouwing in het landelijke buitengebied.

Door middel van moties kunt u de bestaande scenario’s aanvullen of verrijken. Bij elk scenario is een sfeerbeeld gemaakt vanuit een inwoner in het Waddinxveen van 2050. Dit is een vertaling van de accenten van het scenario in de beleving door een inwoner. Positieve gezondheid Gezondheid is als belangrijk thema uit de participatie gekomen. In de Omgevingsvisie spreken we over de gezonde leefomgeving. In de uitwerking van de scenario’s is voor de uitleg van het begrip ‘gezondheid’ aangesloten bij de brede definitie. Dit noemen we ook wel positieve gezondheid. Positieve gezondheid gaat over fysiek en mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven, meedoen en dagelijks functioneren. In de Visie Sociaal Domein 2024-2028 die u in februari 2024 heeft vastgesteld heeft u deze definitie omarmd.

2

De gezondheid van inwoners wordt positief beïnvloed door bijvoorbeeld te fietsen en te lopen naar werk, school en voorzieningen. Van belang is een goede luchtkwaliteit en de aanwezigheid van ruimte om elkaar te ontmoeten. Voor kinderen is buitenspelen in een groene buurt belangrijk. Als basis voor alle scenario’s wordt uitgegaan van een verbetering van de lucht- en waterkwaliteit onder andere door verduurzaming. Per scenario krijgen de verschillende aspecten van een gezonde leefomgeving meer of minder aandacht. In de scenario’s A en C wordt ingezet op voorzieningen en groen in en nabij woonwijken, met in A het accent op voorzieningen voor ouderen. In scenario B ligt de nadruk op een stedelijk, autoluw centrum dichtbij treinstations. Er is veel ruimte voor fietsen, sporten en ontmoeten aan de Gouwe. In de scenario’s C en D worden vooral de wijken waar veel kinderen en jongeren wonen autoluw. Zo wordt buitenspelen en bewegen en elkaar ontmoeten aangemoedigd. Tijd doorbrengen in een groene omgeving draagt bij aan de gezondheid van mensen. In de scenario’s A en B krijgt de natuur veel ruimte en kunnen inwoners via aantrekkelijke loop- en fietsroutes naar het buitengebied. In de scenario’s C en D wordt juist ingezet op wonen in het groen aan de randen van de bebouwing.

3

Scenario A: Keuze voor ademruimte en niet verder groeien na bestaande plannen De nadruk ligt in scenario A op de inwoners die nu al in Waddinxveen wonen met aandacht voor thema’s zoals vergrijzing en maatschappelijke voorzieningen. Het aantal inwoners groeit door van 45.000 in 2045 tot ongeveer 47.000. Deze beperkte groei zit vooral in ontwikkelingen binnen de huidige bouwgebieden, maar daarna stopt de bouw. In en om Waddinxveen is ruimte voor groen. Overal komen goede wandel- en fietsroutes naar de rand van Waddinxveen. Buurten wekken zelf energie op met zonnepanelen, aardwarmte en buurtbatterijen. Scenario A maakt Waddinxveen aantrekkelijk voor voorzieningen, maar legt de druk van het woningtekort en nieuwe bedrijven op de rest van de regio zoals bijvoorbeeld Gouda en Alphen aan den Rijn. In dit scenario krijgt de natuur veel ruimte, dit draagt bij aan een positieve gezondheid. Er zijn voorzieningen en groen in en nabij woonwijken, met het accent op voorzieningen voor ouderen. De inwoners kunnen via aantrekkelijke loop- en fietsroutes naar het buitengebied. Ervaring van Kim (60) in Waddinxveen in 2050 Kim woont in Waddinxveen sinds haar huwelijk. Samen met haar man was ze een van de eerste bewoners van de wijk Triangel. Het is hier rustig en comfortabel wonen. De mensen kennen elkaar goed en Kim kan makkelijk lopend of fietsend bij alle voorzieningen komen.

Op een regenachtige ochtend fietst Kim het vertrouwde centrum van Waddinxveen binnen, richting Gouweplein. Het fietspad is rustig en veilig. Waddinxveen ziet er tegenwoordig anders uit. Langs de straten en de parken liggen nieuwe grote waterpartijen en sloten en staan nieuwe bomen. Deze helpen bij zware regenval, zoals die van afgelopen week. Het extra groen trekt ook meer vogels en dieren aan, zoals de huismussen die in de boom voor Kims huis een nest hebben gemaakt. In de afgelopen jaren heeft Waddinxveen flink geïnvesteerd in nieuwe voorzieningen, die aansluiten op de wensen van de bewoners. Huisartsen, sportfaciliteiten en winkels zijn makkelijk te vinden. Ook de buitenruimte en het openbaar vervoer zijn goed geregeld. Kim zet zichzelf in voor haar wijk via een vereniging die het buurtgroen onderhoudt. De energiekosten zijn laag omdat de buurt zelf energie opwekt met zonnepanelen, geothermie en buurtbatterijen. Dat scheelt geld, maar de gemeentelijke lasten zijn wel elk jaar hoger geworden om deze voorzieningen te betalen. In Waddinxveen zijn de laatste jaren weinig nieuwe woningen toegevoegd. Kim en haar man wonen nog steeds in hun eerste huis. Hun jongste zoon woont op een eigen verdieping. Hun oudere zoon moest verhuizen omdat hij geen betaalbare woning in Waddinxveen kon vinden voor zijn jonge gezin.

Dat vindt Kim jammer, want hij werkt in het nieuwe zorgcentrum in Waddinxveen. Kim en haar buren hebben goed contact, omdat ze elkaar al heel lang kennen. Veel mensen in de wijk wonen al lang in Waddinxveen. Maar Kim merkt dat haar buren steeds ouder worden en dat er weinig jonge mensen in de buurt komen wonen. Samen met haar man vraagt ze zich af hoelang deze situatie nog goed blijft gaan. Ze willen graag kleiner wonen, maar er zijn weinig mogelijkheden om door te verhuizen binnen hun wijk of ergens anders in Waddinxveen. En ze willen hier niet weg. Want het is hier zo fijn!

4

Scenario B: Stedelijk knooppunt met (hoog)bouw en meer groen Hoogbouw in het centrum, bij stations en aan de Gouwe maken van Waddinxveen een stedelijk knooppunt in scenario B, met ongeveer 52.000 inwoners in 2050. In gemengde woonwerkwijken zijn er nieuwe banen en voorzieningen voor zowel jongeren als ouderen. In het buitengebied komt een sterke groene rand om Waddinxveen met ruimte voor water en natuur. Sterkere openbaar vervoer verbindingen zorgen voor een lagere parkeernorm. Dat maakt een autoluwe kern mogelijk, met de focus op voetgangers en fietsers. Windmolens, zonnepanelen en aardwarmte zorgen ervoor dat Waddinxveen een schone en groene plek is en wordt. Vanaf 2040 gebruikt de gemeente net zoveel energie als ze zelf opwekt. De nadruk ligt op een stedelijk, autoluw centrum dichtbij treinstations. Dit draagt bij aan de gezondheid. Er is veel ruimte voor fietsen, sporten en ontmoeten aan de Gouwe. Via aantrekkelijke loop- en fietsroutes kunnen inwoners gemakkelijk naar het buitengebied. Ervaring van Jamal (27) in Waddinxveen in 2050 Jamal is na zijn studie in Rotterdam weer terugverhuisd naar zijn geboortedorp Waddinxveen. Hij fietst over een breed fietspad tussen het groen. Terwijl hij om zich heen kijkt, geniet hij van de natuur waar zowel jongeren als ouderen wandelen en sporten. In de buurt staan nieuwe appartementengebouwen, net zo hoog als de bekende Hefbrug.

Verderop ziet hij windmolens en het vervoersknooppunt bij de A12. Daar kan je makkelijk overstappen van de auto op de bus of trein. Deze windmolens en het vervoersknooppunt zorgen ervoor dat Waddinxveen nu een schone en groene plek is. Al sinds 2040 gebruikt de gemeente net zoveel energie als ze zelf opwekt. In het centrum rijden bijna geen auto’s meer. Dat is fijn voor de rust in het centrum, maar aan de randen is het wel drukker. Het kostte tijd om te wennen aan het minder gebruiken van de auto. Op de N207 was het nog jaren na de sluiting van de Hefbrug druk. Jamals ouders wonen dichtbij. Ze zijn pas verhuisd naar een luxe ouderenappartement in het centrum, dichtbij winkels en andere voorzieningen. Jamal zelf woont in een appartement in het verbouwde bedrijventerrein Coenecoop, dat modern comfort combineert met een stoere uitstraling. De wijk is een fijne plek om te wonen, werken en ontspannen. Het is een levendige omgeving, die ook rust uitstraalt. Jamal werkt in een hip kantoor voor jonge ondernemers, niet ver van zijn huis. Soms gaat hij naar zijn werkplaats. Daar test hij duurzame uitvindingen en ideeën. Vandaag heeft Jamal afgesproken met vrienden aan de Gouwe. Dat is dé plek in Waddinxveen om te genieten van een drankje op het terras. Terwijl hij ernaar toe fietst, kijkt hij uit over het water van de Gouwe. In de verte ziet hij het stiltegebied in de polder.

Dat is een rustige plek voor vogels en andere dieren, waar de natuur vrij kan groeien. De kade aan de Gouwe is juist vol leven. Mensen zitten op terrassen, praten, lachen en genieten van de sfeer. Jamal zet zijn fiets in de fietsenstalling aan de rand van het plein en begroet zijn vrienden. Waddinxveen is in de afgelopen jaren flink veranderd. Er is meer hoogbouw gekomen, maar de charme van het oude dorp aan de Gouwe is gebleven. Fiets- en openbaar vervoerverbindingen met andere plaatsen zijn erg goed, en de mix van moderne woningen en historische gebouwen maakt het dorp extra aantrekkelijk. Vanavond reist Jamal met de trein naar Leiden om een tentoonstelling te bekijken. De trein rijdt vaak, waardoor hij makkelijk door de Randstad reist zonder een auto nodig te hebben. Maar nu geniet hij eerst van de gesprekken en de gezelligheid.

5

Scenario C: Groei, meer gemeenschapsgevoel en verbinding met het landschap Een groei van Waddinxveen tot ongeveer 51.000 inwoners omschrijft scenario C, met behoud van het groene en ruime karakter. Voorzieningen en winkels liggen verspreid en wijken worden gemeenschappen op zich met wijkcentra. Lokale initiatieven werken als sociale lijm en vergroten het onderlinge gemeenschapsgevoel. We zetten in op lokaal delen, hergebruiken en repareren van spullen. Waddinxveen blijft verbonden met het landschap. Door spreiding van woningbouw binnen en buiten de kern neemt de druk op natuur en landschap wel toe. De parkeernorm gaat omlaag door parkeergebouwen aan de rand van verschillende wijken. Een deel van de parkeerplekken maakt in de verschillende wijken plaats voor groen. Om de gezondheid te bevorderen worden vooral de wijken waar veel kinderen en jongeren wonen autoluw. Zo wordt buitenspelen en bewegen en elkaar ontmoeten aangemoedigd. Ervaring van Eva (39) in Waddinxveen in 2050 Eva loopt met haar twee kinderen en een boodschappentas door de gezellige, rustige straten van Waddinxveen. Ze is gaat de kinderen naar het wijkcentrum om de hoek waar vandaag het wijkfeest is. Eva en haar gezin wonen aan de rand van Waddinxveen, in een nieuwe straat met veel groen. Alle dagelijkse voorzieningen liggen op loopafstand in de oude buurtcentra.

Vanuit hun huis kijken ze uit op het mooie polderlandschap. Dit landschap verandert elke dag en elk seizoen, waardoor het altijd verrast. De wijk heeft ook veel vijvers en sloten met groene oevers erbij gekregen. Hierdoor blijft de buurt droog, zelfs tijdens de hevige regenbuien van de laatste jaren. In de buurt kent iedereen elkaar en is het rustig omdat alle auto’s geparkeerd staan in de parkeerplekken langs de Bentwoudlaan. Daar kan je een leenfiets pakken als je ver de wijk in moet. Hierdoor kunnen de kinderen veilig op straat spelen. Terwijl Eva door de wijk loopt, ziet ze haar ouders vaak tuinieren in de gezamenlijke tuin van hun hofje. Het hofje is een fijne plek vol groen waar buren en familie elkaar ontmoeten. Eva helpt haar ouders regelmatig. Ze brengt hen naar de huisarts of haalt een grote tas boodschappen voor de hele week. Eva werkt als innovatie-expert bij Glasparel+, een coöperatief bedrijf dat zich richt op duurzame voedselproductie. Haar partner Peter werkt parttime als timmerman en gebruikt gerecycled hout. Het motto in Waddinxveen is ‘delen, hergebruiken, repareren’. Peter is ook actief als vrijwilliger. Hij zit in het bestuur van de lokale energiecoöperatie. Deze coöperatie is een groot succes: de meeste huizen in de wijk gebruiken nu volledig lokaal opgewekte energie. Zulke initiatieven brengen bewoners samen en zorgen voor een sterke band in de buurt.

De wijk is de afgelopen jaren veel mooier en fijner geworden dan het was. Er is meer groen gekomen, en de plek waar het wijkfeest wordt gehouden voelt als het hart van de buurt. Boven het eetcafé en de basisschool zijn moderne huizen gebouwd, waardoor meer mensen hier kunnen wonen. Niet ver van het wijkcentrum ligt station Waddinxveen Noord. Het stationsplein is nu een mooie dorpsentree. Vanuit de wijk is het makkelijk om te wandelen of te fietsen naar het prachtige buitengebied. Via de linten kom je ook makkelijk naar dorpen in de omgeving zoals Moerkapelle. Toch is er, door de bouw van bijvoorbeeld de hofjes, wel gebouwd in de mooie polder naast Waddinxveen. Veel mensen vonden dat die eigenlijk bewaard moest worden voor natuur. Maar daar denkt Eva vandaag niet aan. Zij en haar gezin genieten vandaag volop van het wijkfeest!

6

Scenario D: Uitbreiding van wonen en werken op onze centrale locatie in de Randstad Het laatste scenario borduurt voort op de ontwikkelingen van de laatste jaren en zet in op een gemeente waarin het aantrekkelijk wonen en werken is, ook voor nieuwe inwoners uit de Randstad. Waddinxveen groeit door tot ongeveer 55.000 inwoners in 2050. Het tekort aan woningen neemt af. Aan de westrand komt bijvoorbeeld ruimte voor een nieuwe, groene en moderne wijk voor gezinnen. Er komen meer grote bedrijven die zorgen voor veel nieuwe banen. Het voorzieningenniveau groeit mee, maar kan de groei in woningen en banen bijna niet bijbenen. Meer woningen zorgen ook voor een grotere energievraag. De gemeente wekt duurzame energie op door wind en zon (op dak) en gebruikt restwarmte uit de regio. De hele Randstad is uitstekend bereikbaar met de auto en het openbaar vervoer. Wonen in het groen aan de randen van de bebouwing is goed voor de gezondheid. De nieuwe wijk waar veel kinderen en jongeren wonen is autoluw. Dit stimuleert buitenspelen en bewegen en het is makkelijk elkaar te ontmoeten. Ervaring van Rens (50) in Waddinxveen in 2050 Rens rijdt met zijn elektrische auto over de Vredenburghlaan. Hij ziet werknemers van EcoFlow in hun groengekleurde auto’s stappen om naar huis te gaan. Aan de andere kant van de straat wandelen en sporten veel mensen in het populaire Park Vredenburgh.

Voorbij de nieuwe warmtebatterij slaat Rens af naar Westgroen, de nieuwe wijk aan de rand van Waddinxveen. Hij parkeert zijn auto bij de buurtparkeerplaats en sluit hem aan op een laadpaal. Terwijl hij uitstapt, kijkt hij om zich heen. Westgroen voelt nog steeds als nieuw, maar de wijk bestaat inmiddels al tien jaar. Het is groen, ruim en modern, met veel water in de buurt. Sommige huizen zijn zelfs drijvend. Alle woningen zijn energieneutraal. Veel jonge gezinnen zijn hier komen wonen of, zoals Rens, weer teruggekeerd. De lokale lasten zijn gelukkig betaalbaar gebleven. Rens woont hier met zijn vrouw Loes en hun twee pubers. De kinderen groeien heerlijk op in deze jonge en groene wijk. Voor de boodschappen rijden ze meestal naar het Gouweplein. Ze bezoeken het centrum van Waddinxveen, waar Rens als kind vaak kwam, niet meer zo veel. Omdat Rens in Rotterdam werkt en Loes in Utrecht, is Waddinxveen de perfecte centrale plek om te wonen. De voorzieningen in Waddinxveen zijn uitgebreid, zoals nieuwe sportvelden. Voor specifieke hobby’s en winkels rijden ze soms naar Alphen of Zoetermeer. De werkgelegenheid in Waddinxveen is gegroeid, vooral op het uitgebreide bedrijventerrein in de A12-zone. Hier loopt ook hun oudste dochter een snuffelstage bij een bedrijf dat zich richt op groene logistiek. In Westgroen wonen veel gezinnen, en overal is groen te vinden.

Maar de laatste jaren merken ze problemen door verzakkingen in de omliggende polders. Zelfs in hun eigen achtertuin blijft na een flinke regenbui het water langer staan. Ondanks die zorgen voelt het gezin zich hier veilig en gelukkig. Voor hen biedt Westgroen de ideale balans tussen de rust van thuis en de dynamiek van hun werk in de Randstad.

7

Samenvattend: kenmerken van de 4 scenario’s Tot slot zijn hieronder twee samenvattende overzichten opgenomen. In het eerste overzicht zijn de kenmerken van elk scenario samengevat.

Samenvattend: overeenkomsten en verschillen tussen de 4 scenario’s Dit tweede overzicht brengt de overeenkomsten en verschillen in beeld.

Als bijlagen bij deze brief horen de presentatie in de themaraad van 19 februari 2025 met de posters van de vier scenario's. Deze bijlagen heeft u op 19 februari ontvangen.

8

Wij kijken uit naar de bespreking van de scenario's met u.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van de gemeente Waddinxveen, de gemeentesecretaris, De burgemeester, {{esl:Signer1:capture:size(200,50)}} {{esl:Signer2:capture:size(200,50)}}

Mevr. J.M. van Vugt

Dhr. E.J. Nieuwenhuis

9