Programmabegroting 2026-2029

Programmabegroting 2026 – 2029

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Voorwoord ............................................................................................................................................... 3 Leeswijzer ................................................................................................................................................ 5 1. Juiste zorg voor iedereen .................................................................................................................... 7 2. Ruimte voor iedereen ........................................................................................................................ 13 3. Groeiende gemeente ......................................................................................................................... 18 4. Aantrekkelijke gemeente ................................................................................................................... 26 5. Slagvaardige gemeente ..................................................................................................................... 31 6.Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ........................................................................

36 Paragraaf 1 Lokale heffingen ................................................................................................................ 44 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ....................................................................... 50 Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaal-goederen .......................................................................................... 56 Paragraaf 4 Financiering ....................................................................................................................... 62 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ................................................................................................................... 67 Paragraaf 6 Verbonden partijen ............................................................................................................ 71 Paragraaf 7 Grondbeleid ....................................................................................................................... 75 Paragraaf 8 Duurzaamheid (klimaatactie en biodiversiteit) ................................................................... 82 Financiële begroting Bijlagen

………………………………………………………………………………………..85

……………………………………………………………………………………………………101

2

Voorwoord Met de Programmabegroting 2026-2029 presenteren we als college onze laatste begroting voor de gemeenteraadsverkiezingen. Vier jaar lang hebben we met passie en inzet gewerkt aan het collegeprogramma Thuis in Waddinxveen. Met als reden: bouwen aan een prettige, gezonde en duurzame leefomgeving. In deze programmabegroting blikken we vooruit in financieel ingewikkelde tijden In de zomer van 2025 lieten we al zien voor een loodzware financiële opgave te staan. Alleen door het maken van fundamentele keuzes en het stellen van prioriteiten is het in de toekomst mogelijk een sluitende begroting te realiseren. De voorliggende begroting laat zien dat we met financiële beperkingen Waddinxveen toch kunnen blijven ontwikkelen. We zijn blij dat het gelukt is om samen met de gemeenteraad de begroting sluitend te krijgen. 2026 en 2027 zijn structureel dekkend, 2028 en 2029 kunnen we met incidentele middelen rond krijgen. Toch blijven wij ons zorgen maken over de financiële houdbaarheid van de ambities van Waddinxveen. Het Rijk heeft immers afgelopen Prinsjesdag opnieuw aangekondigd te willen bezuinigen op het gemeentefonds. Prettig wonen: we gaan door met belangrijke ontwikkelingen Het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke voorzieningen bouwt verder aan een aantal belangrijke ontwikkelingen. We gaan door met de ontwikkeling van sportpark De Sniep.

Nu het besluit over de tijdelijke huisvesting van het Coenecoop College is genomen, kunnen we een nieuwe start maken met project Op Dreef. We gaan ook verder met de nieuwe huisvesting voor WadWijzer en het Centrum voor Jeugd en Gezin. Daarnaast geven we een vervolg aan het ontwerp voor het nieuwe zwembad en de realisering van multifunctionele accommodatie Parklaan in Triangel. Qua bereikbaarheid werken we aan het uitvoeren van het Omgevingsprogramma Mobiliteit en Verkeer en werken we met de provincie mee aan een inpassingsplan van de N207-Zuid. Zelf zorgen we voor een veilige fiets- en wandelverbinding tussen de wijken Zuidplas en Triangel. Bij wonen letten we, naast de gebruikelijke actualisering van het woningbouwprogramma en de jaarlijkse prestatieafspraken met de woningbouwcorporatie, op het langer zelfstandig wonen. Dit nemen we mee in gebiedsvisies en ruimtelijke projecten. Ondertussen gaan we door met het bouwen van nieuwe woningen. En we denken na over het toekomstbestendig, duurzaam en economisch sterk houden van onze bedrijventerreinen. De juiste zorg: we zetten in op normaliseren Normaliseren houdt in dat inwoners eerst kijken wat ze zelf kunnen met behulp van het gezin, familie en buren. Pas daarna komt extra hulp in beeld.

Dat vraagt om een andere manier van samenwerken met partners in het sociaal domein en beïnvloedt ook het op te stellen uitvoeringsplan Visie Jeugd. Daarbij zijn aandacht voor preventie, gezondheid en een goede sociale basis belangrijk om de kosten voor het Sociaal Domein te beperken. Al deze ontwikkelingen maken onderdeel uit van het plan om de taakstelling van € 1 miljoen op het Sociaal Domein te realiseren. Ondertussen scherpen we het minimabeleid aan en vereenvoudigen we het ook. Voor het betaalbaar houden van de energierekening kijken we ook naar het minimabeleid. Duurzaamheid: we zetten onze ingeslagen koers voort We helpen inwoners om energie te besparen en tuinen te vergroenen. We gaan door met het aardgasvrij maken van de eerste buurt. We werken ook de haalbaarheidsstudie van een lokaal warmtenet uit tot een voorlopige business-case. Verder werken we aan de energietransitie van de glastuinbouw, de circulaire economie en het opwekken van schone energie. Nieuw is de risico-dialoog klimaatadaptie die we opstarten. Voor het goed scheiden van afval plaatsen we in 2026 inzamelcontainers voor PMD bij de hoogbouw. Ook geven we uitvoering aan het omgevingsprogramma Duurzame Leefomgeving voor het ontwerp en beheer van de buitenruimte. We zetten de groene ontwikkeling van Waddinxveen door.

Veiligheid: we vergroten de weerbaarheid van onze inwoners We ontwikkelen samen met onder andere scholen en jongerenwerk een (preventieve) aanpak om ons in te zetten voor jeugd en minder jeugdoverlast. We richten ons op het weerbaar maken van inwoners en kwetsbare groepen tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Verder werken we aan weerbaarheid van de samenleving tijdens andere crises, zoals bijvoorbeeld langdurige stroomuitval. Ook werken we aan een lokale invulling van het landelijke vuurwerkverbod voor de jaarwisseling van 2026-2027. 3 Voorwoord

We zien uit het naar het raadsdebat over deze begroting Om ook in 2026 samen aan de slag te gaan zodat Waddinxveen een fijn thuis is en blijft voor onze inwoners. Het college van burgemeester en wethouders, Evert Jan Nieuwenhuis Albert Kerssies Brigitte Leferink Femke Vleij 7 oktober 2025

4 Voorwoord

Begroting 2026 in één oogopslag De begroting 2026 van de gemeente Waddinxveen in één oogopslag: het laat zien hoeveel geld er binnenkomt, waar we het aan uitgeven en wat we allemaal gaan doen in het nieuwe jaar. Voor wie meer wil weten: de volledige begroting staat op onze website.

Verwachte inkomsten 2026

x €1.000,-

Totaal: €148.341

Verwachte uitgaven 2026

x €1.000,-

Juiste zorg voor iedereen

Totaal:

€42.372

Overige baten

€26.644

Ruimte voor iedereen

Overige bijdragen Rijk

€8.091

€18.952 Groeiende gemeente

€39.868

Afvalstoffen- en rioolheffing

€9.927 Onroerende zaakbelasting

€10.922

Aantrekkelijke gemeente

€17.938 Slagvaardige gemeente

Grondbeleid

€9.120

€22.866

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

Algemene uitkering gemeentefonds

€69.891

€148.002

€14.273 Stortingen in reserves

€5.480

De gemeente Waddinxveen presenteert voor de jaren 2026-2027 een structureel sluitende begroting. De jaren 2028 en 2029 kunnen we incidenteel sluitend krijgen. Dat is belangrijk om Waddinxveen te blijven ontwikkelen. We gaan aan de slag met sportpark De Sniep, een nieuw zwembad en de realisering van een gymzaal met kinderopvang en buurthuis Parklaan in Triangel. We zetten in op preventie, gezondheid en een goede sociale basis om de kosten voor het Sociaal Domein te beperken. We helpen inwoners om energie te besparen en hun tuin te vergroenen. En we vergroten de weerbaarheid van Waddinxveen tegen cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit. Met deze begroting is dat mogelijk, ook al blijven de financiële uitdagingen voor de toekomst groot.

Juiste zorg voor iedereen

€ 42.372

Ruimte voor iedereen

€ 18.952

We willen dat iedereen tot zijn recht komt en zichzelf kan redden in de samenleving. De vraag naar zorg en ondersteuning neemt toe. Ook zien we een toename van psychosociale problematiek en eenzaamheid. Door deze ontwikkelingen stijgen de kosten van de zorg. Dit vraagt om een samenhangende en toekomstbestendige aanpak.

We willen een passend en gevarieerd aanbod van voorzieningen op het gebied van sport en bewegen, kunst en cultuur, onderwijs, kinderopvang, gezondheid, evenementen en ontmoeting. Een aanbod dat meegroeit met het aantal inwoners. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in Waddinxveen op een prettige, gezonde manier kan wonen. En dat iedereen zo lang mogelijk zichzelf kan blijven redden.

Wat gaan we doen in 2026? • We bouwen verder aan een toekomstbestendig sociaal domein • We kijken eerst wat inwoners zelf kunnen en ondersteunen hen daarbij • We versterken de (pedagogische) basis die bijdraagt aan het opgroeien, opvoeden en de ontwikkeling van kinderen en jongeren • We bevorderen uitstroom naar werk.

Wat gaan we doen in 2026? • We leveren een nieuw schoolgebouw, ruimte voor kinderopvang en ruimte voor een gezondheidscentrum in Park Triangel op • We verbeteren de duurzaamheid en ventilatie van schoolgebouwen • We realiseren een opvanglocatie voor vluchtelingen • We maken een definitief ontwerp voor een nieuw zwembad.

Aantrekkelijke gemeente Groeiende gemeente

€ 39.868

We werken aan een goede balans tussen woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Door de groei van Waddinxveen blijft dit een uitdaging. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woonruimte. Ook voor de verkeersveiligheid en bereikbaarheid zijn aanpassingen nodig. Bedrijven zitten niet altijd op de beste locatie voor henzelf of de omgeving. Daardoor kan een spanning tussen bedrijvigheid en leefbaarheid ontstaan. Wat gaan we doen in 2026? • We stellen een Volkshuisvestelijk programma op • We voeren het Omgevingsprogramma Mobiliteit en Verkeer uit • We actualiseren de omgevingsvisie op het gebied van de Lokale Bedrijventerreinen • We actualiseren de omgevingsvisie voor een aantal gebieden • We blijven inzetten op duurzaamheidsdoelen zoals de besparen op energie, opwekken van schone energie, transitie naar aardgasvrije buurten, circulair ondernemen en leven, klimaatadaptie en biodiversiteit.

€ 17.938

We werken aan een leefomgeving waar het fijn wonen, leven en recreëren is. Waar ruimte is voor dieren, mensen en planten. Een leefomgeving die schoon en veilig is en waar het beheer en onderhoud op orde is. Waar iedereen zich thuis voelt en toegankelijk is. De natuur- en recreatiegebieden zijn makkelijk te bereiken. Oftewel een fijne plek om te wonen. Wat gaan we doen in 2026? • We bouwen verder aan een gezonde leefomgeving • We kijken naar een goede invulling van de leefomgeving • We werken hard aan een schone en veilige leefomgeving • We bevorderen leefgebieden voor dieren en planten.

Slagvaardige gemeente

€ 9.120

2026 komen we met een voorstel over de beste vorm om kinderen mee te laten denken over voorstellen die voor hen belangrijk zijn, via het voortzetten van een kindercomité of doorgroei naar een kinderraad. Samen met onze inwoners, ondernemers en partners houden we Waddinxveen veilig. We helpen inwoners met initiatieven die Waddinxveen levendiger en groener maken. Soms met een duwtje in de rug, soms met een helpende hand. Wat gaan we doen in 2026? • We helpen de initiatiefnemers van Wadd’Lekker! om dit evenement ook in 2026 tot een succes te maken • We organiseren de verkiezing van de leden van de gemeenteraad • We gaan werken met een AI-gestuurde chatbot op onze website • We werken in 2026 verder aan bewustwording en zelfredzaamheid bij onze inwoners, bedrijven en organisaties om de weerbaarheid in de Waddinxveense samenleving te verhogen • We werken aan een passend plan van aanpak voor de jaarwisseling 2026-2027, met het vaststellen van de Wet veilige jaarwisseling (algeheel vuurwerkverbod) in Nederland.

Leeswijzer Programma’s Het collegeprogramma en de begroting kent de volgende programma’s: 1: Juiste zorg voor iedereen 2: Ruimte voor iedereen 3: Groeiende gemeente 4: Aantrekkelijke gemeente 5: Slagvaardige gemeente. Elk programma heeft een aantal onderwerpen. Programma

Onderwerpen

Juiste zorg voor iedereen

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Jeugd Werk Inkomen

Ruimte voor iedereen

Volksgezondheid Educatie Nieuwe en kwetsbare groepen Kunst en cultuur Sport

Groeiende gemeente

Ruimtelijke ordening Grondbeleid Verkeer Duurzaamheid & Milieu Economie Wonen

Aantrekkelijke gemeente

Groen en water Wegen Riolering Afval

Slagvaardige gemeente

Algemeen bestuur Dagelijks bestuur Publiekszaken Openbare orde en veiligheid Wijkregie Brandweer

Alle programma’s zijn op dezelfde wijze ingedeeld. Het maatschappelijke vraagstuk is de start. Voor de uitwerking kijken we naar de 3 W-vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wat gaat het kosten? De beleidsmatige en financiële gevolgen van nieuw beleid lichten we toe. Bij het antwoord op de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn er de volgende aandachtspunten: De taakvelden zijn opgenomen in de Bijlage Taakvelden; De toekomstige investeringen zijn opgenomen in de Bijlage Meerjareninvesteringsprogramma 2026 – 2029; De toelichtingen op de reserves en voorzieningen staan in de Bijlage Overzicht reserves 2026 – 2029 en de Bijlage Staat van voorzieningen 2026 – 2029 en De toelichting op de risico’s zijn opgenomen in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verwerking 2e Bestuursrapportage 2025 In de Staat van baten en lasten en de financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn de begrotingswijzigingen verwerkt tot en met de raadsvergadering van 24 september 2025. In de begrotingscijfers 2026 – 2029 zijn ook de structurele gevolgen van de 2e Bestuursrapportage 2025 meegenomen De raad heeft hierover besloten in de vergadering van 12 november 2025.

5 Leeswijzer

De financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ hebben met name betrekking op de verschillen tussen de begroting 2025 na 2e burap jaarschijf 2026 en de begroting 2026 in deze programmabegroting 20262029. Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Er is specifiek aandacht voor onderwerpen waar politieke of financiële risico’s aan verbonden zijn. De paragraaf Duurzaamheid is programma overstijgend. Het beleid dat daaruit voortvloeit staat beleidsmatig en met financieel gevolg in de programma’s toegelicht. Financiële begroting De financiële begroting bevat specifieke financiële overzichten en toelichtingen op exploitatie en balansposten. Het betreft onder andere het overzicht van baten en lasten met een toelichting. En een overzicht van incidentele baten en lasten met een toelichting en een uiteenzetting van de financiële positie. De financiële meerjarenbegroting laat het volgende beeld zien. Het jaar 2026 laat een positief resultaat van € 339.000 zien. In 2027 laat de begroting een positief saldo zien van € 710.000. In 2028 en 2029 zijn de saldi naar verwachting € 725.000 negatief in 2028 en € 1.731.000 negatief in 2029.

Bedragen x € 1.000; negatief = nadelig Bijlagen De Programmabegroting wordt compleet gemaakt met en aantal bijlagen.

6 Leeswijzer

Programma: Juiste zorg voor iedereen

1. Juiste zorg voor iedereen Iedereen telt mee en doet mee De vraag naar zorg en ondersteuning neemt toe. De groei van onze gemeente leidt tot meer gebruik van noodzakelijke zorg. De vergrijzing leidt tot meer inwoners met dementie. Ook zien we een toename van psychosociale problematiek en eenzaamheid. Door deze ontwikkelingen stijgen de kosten van de zorg. Daarnaast constateren we dat het kunnen betalen van de energierekening of het kunnen investeren in verduurzaming niet voor iedereen haalbaar is. Deze ontwikkelingen vragen om een samenhangende en toekomstbestendige aanpak. Met deze programmabegroting zetten we daarom een koers uit langs drie sporen. Allereerst voeren we maatregelen door die direct resultaat opleveren en geen ingrijpende veranderingen in het sociaal domein vereisen. Denk hierbij aan het multidisciplinair werken bij complexe casuïstiek en het halveren van het communicatiebudget voor Wadwijzer. Tegelijkertijd blijven we investeren in de noodzakelijke transformatieopgaven. Structurele veranderingen die nodig zijn om beter, slimmer en meer integraal in te spelen op de behoeften van inwoners. Tot slot zetten we in op de ontwikkeling van een stevig lokaal team, want alleen met professionele en goed toegeruste medewerkers kan de gewenste kwaliteit in uitvoering gerealiseerd worden. Daarmee leggen we de basis voor een duurzaam en betaalbaar sociaal domein.

Wat willen we bereiken? We willen dat iedereen die echt zorg nodig heeft, die zorg ook krijgt Om ook in de toekomst inwoners de noodzakelijke zorg te kunnen blijven bieden, is het belangrijk dat de zorg betaalbaar blijft. Een rechtvaardige en tegelijk zorgvuldige aanpak in het sociaal domein vraagt om een stevige sturing. De taakstelling op het sociaal domein geeft een grote impuls aan het doorvoeren van de transformatie van het sociaal domein in Waddinxveen. Een brede en robuuste (pedagogische) sociale basis en een stevig lokaal team zijn noodzakelijke ingrediënten voor deze transformatieopgave. In 2026 bouwen we voort aan toekomstbestendig sociaal domein. Zodat we de al jaren toenemende vraag aan kunnen, we ons steentje bijdragen in de benodigde stelselwijziging vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en we vanuit het Integraal Zorg Akkoord kunnen blijven meebouwen aan een fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie en gezondheid. Om invulling te geven aan de taakstelling op het Sociaal Domein is een plan uitgewerkt. De ambities uit dit plan zijn opgenomen in Programma 1, maar voor het complete overzicht wordt verwezen naar het Plan van Aanpak Sociaal Domein bij dat als bijlage bij deze programmabegroting is gevoegd onder document nummer 313528. We willen dat iedereen in Waddinxveen op een gelijke manier mee kan doen Niet voor iedereen is dat mogelijk.

In die gevallen is het belangrijk dat onze inwoners hulp en zorg krijgen die hen goed helpen om mee te kunnen doen in de samenleving. We willen de 'normale ontwikkeling' van jongeren stimuleren om problemen te voorkomen We streven naar een sterke sociale basis waarin jongeren hun talenten benutten, zelfstandig hun eigen weg kunnen vinden, opgroeien tot emotioneel gezonde volwassenen en een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de samenleving. Dit gedachtegoed van 'normale ontwikkeling' sluit aan bij de visie van het Sociaal Domein waarin wordt benadrukt dat het bevorderen van het ‘gewone leven’ en het versterken van de sociale basis belangrijke doelstellingen zijn voor de komende jaren. We willen dat iedereen kan meedoen aan verduurzaming van de gebouwde omgeving De duurzaamheidskoers is leidend voor de energietransitie. Het vraagstuk van energiearmoede en het voor iedereen mogelijk maken om bij te dragen aan verduurzaming van de gebouwde omgeving nemen we daarin mee. Het omlaag brengen van het energiegebruik moet uiteindelijk ook bijdragen aan het verminderen van de energiearmoede.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Iedereen telt mee en doet mee We willen dat iedereen tot zijn recht komt en zichzelf kan redden in de samenleving In 2026 starten we met nader invulling geven aan de beleidslijn ‘Normaliseren'. Dat betekent dat we eerst kijken wat inwoners zelf kunnen, samen met hun gezin, familie of buren, en pas daarna extra hulp inschakelen. Het idee is: hoe sterker de basis thuis, op school en in de buurt, hoe beter mensen zichzelf kunnen redden. En daardoor blijft er genoeg specialistische hulp beschikbaar voor de mensen die dat écht nodig hebben. Een stevige sociale en pedagogische basis is een voorwaarde om het gedachtegoed rondom normaliseren te kunnen toepassen en deze niet enkel te benaderen als ‘minder hulp geven'. Zo beperken we de instroom van dure

7 Juiste zorg voor iedereen

specialistische hulp en dragen we bij aan een samenleving waarin mensen zich gezien voelen én gestimuleerd worden om hun eigen mogelijkheden te benutten. Normaliseren vraagt ook om een andere manier van samenwerken met partners in het sociaal domein. We investeren daarom in bewustwording en het versterken van netwerken, waaronder de scholen, zodat inwoners zo zelfstandig mogelijk kunnen meedoen in de samenleving. Onder de beleidslijn Normaliseren scharen we ook de ontwikkeling welke ingegeven is vanuit de Hervormingsagenda Jeugd die leidt tot een nadere afbakening van de Jeugdwet. Deze afbakening start met een (verwachte) wetswijziging waarin de reikwijdte van de Jeugdwet opnieuw wordt bepaald. Een resultaat zou kunnen zijn dat de kaders waarbinnen een beroep kan worden gedaan op maatwerkvoorzieningen binnen de Jeugdwet worden aangescherpt. Bovenstaande beleidsontwikkelingen maken onderdeel uit van de invulling van de taakstelling op het Sociaal Domein. In 2026 en 2027 worden nog geen besparingen verwacht omdat de werkzaamheden vooral voorbereidend en technisch van aard zullen zijn. Voorbeelden hiervan zijn gesprekken met samenwerkingspartners en het aapassen van bijvoorbeeld beleidsregels of werkprocessen. Bovendien is een verandering in denken en handelen nodig, welke tijd nodig heeft. Vanaf 2028 wordt er een structureel besparingspotentieel verwacht van €175.000.

Preventief jeugdbeleid We stellen een uitvoeringsplan op voor de Visie Jeugd We werken in 2026 en verder aan het versterken van de pedagogische basis in Waddinxveen. Deze sociale basis draagt bij aan het opgroeien, opvoeden en de ontwikkeling van kinderen en jongeren. We gaan aan de slag met de uitvoering van de Visie Jeugd waarbij we ervoor zorgen dat deze aansluit op de transformatie die we breed in het sociaal domein willen maken. Minimabeleid We helpen bij het vinden van werk We helpen inwoners die aan het werk willen. Zo verbinden we werkzoekenden en lokale ondernemers die op zoek zijn naar personeel. We werken daarin samen met het regionale Werkgevers Servicepunt (WSP) en de arbeidsmarktregio. Vanaf 2026 zijn er een aantal wijzigingen in deze samenwerking. Het WSP houdt op te bestaan en zal opgaan in het regionale werkbedrijf Midden-Holland. Het Werkcentrum Midden Holland is een plek waar werkenden, werkzoekenden en werkgevers hulp krijgen bij vragen rondom werk, ontwikkeling, (om)scholing en personeelsvraagstukken. Gemeente Waddinxveen is hier onderdeel van. Samen met Promen verkennen we of de toegenomen inzet voor inwoners met grote afstand tot de arbeidsmarkt in 2026 intensief voortgezet kan worden. We intensiveren de aandacht voor het bijstandsbestand.

We richten ons onder andere op het screenen van het bestand op voorliggende voorzieningen en het bevorderen van uitstroom naar werk, met speciale aandacht voor statushouders. Daarmee dragen we bij aan de taakstelling in het sociaal domein. Vanaf 2027 wordt er een structureel besparingspotentieel verwacht van €95.000. We stellen vertrouwen in inwoners We vertrouwen erop dat inwoners juiste en volledige informatie verstrekken om het recht op een bijstandsuitkering vast te stellen. We treden alleen hard op waar dat nodig is. We doen dit op basis van vastgesteld beleid waarin we een aanpak voor staan waarin maatwerk en het toepassen van de menselijke maat het uitgangspunt is. We vereenvoudigen het minimabeleid en scherpen deze aan We blijven werken aan de informatievoorziening over de minimaregelingen en investeren in de samenwerking met onze ketenpartners. Daarnaast willen we de regelingen aanscherpen, vereenvoudigen en de uitvoering verbeteren. Daarbij is het uitgangspunt dat minimaregelingen bedoeld zijn voor noodzakelijke ondersteuning. Niet alles kan en niet alles wordt vergoed. Op deze manier versterken we de dienstverlening aan inwoners met een laag inkomen én houden we de regelingen eerlijk en uitvoerbaar.

We ondersteunen vanuit het minimabeleid bij het betalen van de energierekening We ondersteunen inwoners die in aanmerking komen voor minimabeleid met het betalen van hun energierekening. Dat doen we door de inzet van energiecoaches en (kleine) maatregelen om energie te besparen. Huiseigenaren binnen de doelgroep worden (financieel) ondersteund om grotere maatregelen te nemen. Ook werken we actief samen met de woningcorporatie en andere sociale organisaties in Waddinxveen. Zorg krijgen wanneer nodig We beheersen de kosten en sturen binnen het sociaal domein Vanaf 2026 ligt er in Waddinxveen een structurele taakstelling op het Sociaal Domein. De voornaamste aanleiding voor deze bezuinigingsopgave ligt in de verwachting dat de Hervormingsagenda Jeugd een potentiële besparing gaat opleveren. Landelijk is, op basis van het rapport van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd (2025), geconstateerd dat het terugdringen van de uitgaven voor jeugdhulp nog niet realistisch is gebleken en is de korting op de middelen opgeschoven naar 2028. Om meer grip en sturing te krijgen op de uitgaven in het sociaal domein kiest Waddinxveen ervoor om de taakstelling te behouden.

8 Juiste zorg voor iedereen

Om de uitgaven binnen het Sociaal Domein in de toekomst behapbaar te houden, is een transformatie nodig. Landelijk wordt al een aantal jaar ingezet op een verschuiving van (dure) zorg, naar meer lokaal aanbod en aansturing op de ‘eigen kracht’ van inwoners. Gemeenten hebben daarbij binnen het sociaal domein een belangrijke spilfunctie. Voorbeelden van deze ontwikkeling zijn zichtbaar binnen het beleid ‘Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis’, het ‘Nationaal Actieplan Dakloosheid’, de ‘Hervormingsagenda jeugd’ en de IZA/GALA (Integraal Zorg Akkoord/ Gezond en Actief Leven Akkoord) die zich richten op het bouwen aan een fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. De veronderstelling is dat deze transformatie een positieve bijdrage levert aan het beperken van de kosten in het sociaal domein en de opgelegde taakstelling. In 2026 monitoren we of deze veronderstelling klopt. De manier waarop toeleiding en toegang naar ondersteuning is georganiseerd is van invloed op (het tempo van) de transformatie en de mate waarin het lukt om kosten te beheersen. In 2026 wordt er focus gelegd op de doorontwikkeling van deze toeleiding en toegang. Waar dat in 2026 en 2027 vooral om (incidentele) investeringen vraagt, wordt vanaf 2028 een structurele besparing verwacht van €270.000.

Met deze besparing wordt invulling gegeven aan de taakstelling, waar kosten soms voor de baten uit gaan. De investeringen bestaan voor een belangrijk deel uit al dan niet tijdelijke uitbreiding van capaciteit in de toegang, zodat er ruimte ontstaat voor doorontwikkeling. Deze extra capaciteit binnen het sociaal team is een randvoorwaarde voor het inzetten op de taakstelling. Die doorontwikkeling vindt niet alleen plaats binnen het Sociaal Team, maar zal ook noodzakelijk zijn bij de afdeling Samenleving. Voor nu gaan we er voor de afdeling Samenleving van uit dat dit binnen de bestaande capaciteit kan worden opgevangen. Tegelijkertijd is het verstandig hierbij een winstwaarschuwing te plaatsen; als de druk op deze onderdelen groter blijkt dan verwacht, kan aanvullende inzet nodig zijn. Effectieve preventie We organiseren een dekkend aanbod aan preventieve, vrij toegankelijke voorzieningen We zetten in op preventie als dit kan helpen om minder specialistische hulp nodig te hebben. Om deze ontwikkeling te ondersteunen verkennen we in samenwerking met en in aanvulling op de doorontwikkeling van Wadwijzer welke vormen van maatwerk laagdrempeliger toegankelijk gemaakt kunnen worden. Door aanbod in een andere vorm, en waar mogelijk zonder aanvraag, te organiseren kan er snel en effectief ondersteuning worden geboden.

Dit draagt bij aan het voorkomen van zwaardere zorg en sluit aan bij het uitgangspunt van normaliseren. Bovendien is de veronderstelling dat het nabij, laagdrempelig en collectief organiseren van aanbod voordeliger is dan individueel maatwerk aanbieden. Het veronderstelde structurele besparingspotentieel is €122.500 vanaf 2028. Een groot aandeel van het aanbod in de (huidige) sociale basis wordt in Waddinxveen georganiseerd en gefinancierd met subsidies. Met het streven naar een dekkend aanbod en het zo efficiënt gebruik maken van de beschikbare middelen, is ook noodzakelijk dat eventuele overlap in de activiteiten wordt uitgesloten. In 2026 zal er daarom verder worden gewerkt aan een proces om samen met onze partners nadere afspraken te maken over indicatoren en monitoring zodat meer zicht en grip ontstaat op de resultaten. Ook wordt het interne subsidieproces verbeterd. Wanneer blijkt dat er in de toekomst aanpassingen nodig zijn die mogelijk een besparing opleveren zal hier via de geijkte P&C-producten over gecommuniceerd worden aan de gemeenteraad. Mantelzorgers We ondersteunen mantelzorgers en zorgvrijwilligers In 2025 is het uitvoeringsplan informele zorg 2025-2028 vastgesteld in het college. In dit plan is beschreven hoe de gemeente mantelzorgers en zorgvrijwilligers erkent, informeert, waardeert en ondersteunt.

In 2026 wordt dit plan als basis gebruikt voor de werkzaamheden die we uitvoeren binnen het thema informele zorg. Nieuw gezondheidsbeleid In 2025 zijn transformatieplannen ingediend in samenwerking met Gedeelde Zorg en de GR JW om toegang te krijgen tot een SPUK (Specifieke Uitkering) transformatie die het Rijk beschikbaar heeft gesteld voor de transformatie van de zorg, zoals beschreven in het IZA. Binnen deze plannen zijn onder andere tijdelijke middelen beschikbaar voor het versterken van de preventie infrastructuur (inclusief Wadwijzer), voor het verbinden van het medisch en sociaal domein in een wijkgerichte aanpak en voor het uitvoeren van verkennende gesprekken waarin de GGZ en de gemeenten samenwerken om wachtlijsten in de GGZ te verminderen. In 2026 wordt uitvoering gegeven aan dit transformatieplan waarbij uitvoerig wordt samengewerkt met de vijf gemeenten binnen MiddenHolland en de GR JW. Voor de ambtelijke inzet die nodig is om deze plannen uit te voeren komen middelen vrij via de SPUK-IZA en de SPUK-transformatie.

9 Juiste zorg voor iedereen

Beleidsindicatoren Jeugd Waddinxveen

MiddenHolland

1

1

Indicator

Jaar Eenheid

Werkloze jongeren

2023 % werklozen 16-22 jarigen

Kinderen in een uitkeringsgezin

2023 % kinderen tot 18 jaar

2

4

Jongeren met jeugdhulp

2023 % van alle jongeren tot 18 jaar

12,2

13,3

Jongeren met delict voor rechter

2023 % 12-21 jarigen

1

1

Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering

2024 % van alle jongeren tot 18 jaar 2022 % van alle jongeren 12-23 jaar

1 0,2

1,1 0,2

Waddinxveen

MiddenHolland

460

596

Wet maatschappelijke ondersteuning Indicator

Jaar Eenheid

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

2024 Aantal per 10.000 inwoners

Zowel in Waddinxveen als in heel Midden-Holland is het aantal cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo in 2024 met ca. 2% gestegen ten opzichte van 2023. Werk en inkomen Waddinxveen

MiddenHolland

Aantal per 1.000 inwoners 1574 jaar

647,9

617,0

Aantal per 1.000 inwoners 15-64 jaar

753,9

724,2

Netto arbeidsparticipatie

% werkzame beroepsbevolking 2024 ten opzichte van (potentiële) beroepsbevolking

77,7

75,3

Lopende re-integratie voorzieningen

2024

Aantal per 10.000 inwoners 15-64 jaar

75,4

161,9

Personen met een bijstandsuitkering

2024

Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder

182,4

249,9

Indicator

Jaar Eenheid

Banen

2023

Banen

2023

Waddinxveen telt meer banen per 1.000 inwoners dan het regionale gemiddelde. Dat laat zien dat er in verhouding meer werkgelegenheid is. Het aantal banen is in de begroting tot nu toe altijd gerapporteerd over het aantal inwoners tussen de 15 en 74. Het landelijke voorschrift voor gemeentelijke begrotingen stelt echter gerapporteerd moet worden over het aantal inwoners tussen de 15 en 64. In volgende begrotingen zullen wij daarom dit laatste cijfer opnemen. Het aandeel werkzame inwoners (77,7%) ligt ook hoger dan in Midden-Holland (75,3%). Er zijn dus relatief meer inwoners aan het werk. Re-integratievoorzieningen zijn in 2024 in Waddinxveen minder ingezet dan in MiddenHolland. We gaan ons in 2026 richten op het bevorderen van uitstroom naar werk, mede door de inzet van reintegratievoorzieningen. Het aantal lopende re-integratievoorzieningen in Waddinxveen is ten opzichte van 2023 met circa 19% gestegen. In Midden-Holland was sprake van een stijging van circa 13%.

Verbonden partijen Promen We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt Werk is belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving en zelfstandig een inkomen te verdienen. De gemeente Waddinxveen neemt deel in de Gemeenschappelijke regeling Promen. Promen voert het werkdeel uit van de Participatiewet. Dit betekent dat Promen een (beschutte) werkplek kan bieden en ondersteunt bij het ontwikkelen van passende (garantie-)banen. Hiermee draagt Promen bij aan een inclusieve samenleving en het verminderen van het aantal inwoners in de bijstand. Per eind 2025 loopt het hoofdlijnenbesluit over de rol en positie van Promen af. Op dit moment loopt er een onderzoek naar de doorontwikkeling van Promen. Deze

10 Juiste zorg voor iedereen

toekomstverkenning zal naar verwachting eind 2025 worden afgerond. Uiteraard blijft Promen tijdens dit onderzoek de huidige dienstverlening uitvoeren. Gemeenschappelijke Regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland Sterke regionale samenwerking sociaal domein Met ingang van 2025 is de regionale samenwerking georganiseerd in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland. Het doel van de GR JW is een doelmatig regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod voor de inwoners van Midden-Holland en het waarborgen van de kwaliteit, continuïteit en rechtmatigheid van het zorg- en ondersteuningsaanbod. Met de oprichting van deze regeling is een stevige publiekrechtelijke organisatie gerealiseerd. De regiogemeenten hebben afgesproken om de kosten voor personeel en overhead die volgen uit het versterken van de samenwerking via een verdeelsleutel te verdelen.

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting

Bedragen x € 1.000 Toelichting mutaties 2026:

Bedragen x € 1.000 Hogere lasten als gevolg van indexatie € 1.138.000 N Vanaf 2026 zijn de lasten van programma 1 € 1.138.000 hoger als gevolg van de doorgevoerde loon- en prijsindexatie op de budgetten. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting. Hogere lasten als gevolg van volumegroei € 1.630.000 N De lasten in programma 1 nemen vanaf 2026 toe met € 1.630.000. Deze toename hangt samen met de groei van het aantal inwoners en de gebruikers van gemeentelijke voorzieningen binnen het sociaal domein.

11 Juiste zorg voor iedereen

Hogere lasten als gevolg van loonontwikkeling en herverdeling ambtelijke inzet € 188.000 N Vanaf 2026 zijn de lasten van programma 1 € 188.000 hoger als gevolg van loonontwikkeling en de doorgevoerde herverdeling van ambtelijke ureninzet. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting. Hogere lasten als gevolg van stijging bijdrage verbonden partijen € 6.000 N De gemeenschappelijke bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Jeugd en Wmo (GR JW) is conform het besluit van het Algemeen Bestuur (AB) verwerkt. Hogere lasten en baten voorbereiding maatschappelijke voorzieningen € 182.000 In 2026 zijn de voorbereidingskosten van € 182.000 in programma 1 geraamd conform het uitvoeringsprogramma maatschappelijke voorzieningen. Ter dekking van deze kosten is een onttrekking uit de bestemmingsreserve maatschappelijke voorzieningen geraamd. Hogere lasten en baten als gevolg van taakstelling sociaal domein € 854.000 In 2026 zijn de lasten en baten € 854.000 hoger dan in 2025, omdat de taakstelling binnen het sociaal domein nog niet ingevuld kan worden en gedekt wordt met de egalisatiereserve sociaal domein. Een uitgebreide toelichting staat in de bijlage Plan van Aanpak Sociaal Domein.

12 Juiste zorg voor iedereen

Programma: Ruimte voor iedereen

2. Ruimte voor iedereen De voorzieningen groeien mee met de groei van Waddinxveen Waddinxveen groeit snel. Een aantal maatschappelijke voorzieningen is daar nog niet op afgestemd.

Wat willen we bereiken? We willen dat de voorzieningen meegroeien met de groei van het aantal inwoners Waddinxveen is de afgelopen jaren hard gegroeid. En ook de komende jaren groeit Waddinxveen fors. Het aanbod van voorzieningen in Waddinxveen is daar op dit moment niet op ingericht. We willen een passend en gevarieerd aanbod van voorzieningen als sport, kunst, cultuur, zwemles, onderwijs, kinderopvang, gezondheid, evenementen en ontmoeting. Hier zijn goede plekken en gebouwen voor nodig. We willen voor het basis- en het voortgezet onderwijs kwalitatief goede en voldoende huisvesting Om een toekomstbestendige huisvesting van scholen te garanderen, hebben we blijvend aandacht voor het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs. We willen de positieve gezondheid van onze inwoners bevorderen Positieve gezondheid gaat over meer dan alleen lichamelijke gezondheid. Het gaat ook over een betekenisvol leven hebben. Een betere positieve gezondheid staat voor een hogere kwaliteit van leven. Mensen die voldoende bewegen, zitten beter in hun vel en hebben minder kans op overgewicht en chronische aandoeningen. We willen dat iedereen die cultureel actief wil zijn dat zoveel mogelijk lokaal kan doen Dit doen we door het culturele aanbod zo veel mogelijk kenbaar en toegankelijk te maken op lokaal niveau. Bij voorkeur is dit aanbod uitdagend, kritisch, vernieuwend en verbindend.

Het aanbod moet blijven bestaan uit verschillende disciplines, genres en allerlei mengvormen daartussen. Deze veelzijdigheid zorgt ervoor dat de kunst in de gemeente van, voor en door iedereen is. We willen voor ons maatschappelijk vastgoed de energietransitie maken Daar waar voorzieningen de vorm hebben van maatschappelijk vastgoed, houden we rekening met de energietransitie.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Maatschappelijke voorzieningen We voeren de Visie en het Uitvoeringsprogramma maatschappelijke voorzieningen uit Op basis van het Uitvoeringsprogramma maatschappelijke voorzieningen is per beoogde voorziening gerekend met een voorbereidingskrediet van 10%, verdeeld over de voorbereidingsjaren voor oplevering. Bij aanvang van elk project wordt beoordeeld wat het benodigde voorbereidingsbudget is op basis van een plan van aanpak. Het voorbereidingskrediet wordt zo nodig naar beneden of boven bijgesteld. Hierover wordt u geïnformeerd via de voortgangsrapportages. We realiseren maatschappelijk voorzieningen in Park Triangel We geven een vervolg aan het ontwerpproces voor de multifunctionele accommodatie (MFA) Parklaan (sportzaal, wijkcentrum, sportkantine en ruimte voor kinderopvang) op basis van besparingsmogelijkheden die in een raadsvoorstel aan de raad worden voorgelegd. Het beoogde jaar van oplevering van de MFA is 2028. Gezondheid en Sport We geven uitvoering aan ons Leefstijlplan In 2026 gaan we verder met de uitvoering van het Leefstijlplan 2024-2026 Waddinxveen. In het plan staan onze lokale doelstellingen op het gebied van volksgezondheid, wat we gaan doen om de leefstijl en gezondheid van onze inwoners te verbeteren en hoe wij bijdragen aan her landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Hiervoor voeren wij onder andere vijf zogenaamde ketenaanpakken uit. Hieronder vallen bijvoorbeeld de Aanpak Valpreventie (gericht op het voorkomen van valincidenten bij thuiswonende ouderen) en het Programma Kansrijke Start (gericht op de best mogelijke start tijdens de eerste duizend dagen van een kind).

13 Ruimte voor iedereen

We gaan verder met de uitwerking van het ontwerp voor het nieuwe zwembad In 2026 gaat het ontwerpteam verder met het ontwerp voor het nieuwe zwembad Hiervoor is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Dit bedrag is onderdeel van de totale investering voor het nieuwe zwembad. Met het voorbereidingskrediet worden de noodzakelijke voorbereidingen gedaan (onder andere honoraria architect, constructeur, adviseurs, diverse onderzoeken, voorbereiding vergunningaanvraag en nutsaansluitingen), waarna het uitvoeringskrediet aangevraagd wordt en de aanbesteding van de bouw gedaan wordt. We werken verder aan de herontwikkeling van Sportpark De Sniep In het verlengde van Gebiedsvisie De Sniep wordt gewerkt aan het stedenbouwkundig plan en de verdere uitwerking van het ontwerp. Dit biedt een frame voor de ontwikkelingen binnen het sportpark en de herinrichting van de openbare ruimte. Er wordt begonnen met de uitvoering van tijdelijke maatregelen in verband met start bouw van het zwembad in 2027, dit betreft onder andere parkeren. Onderwijs We werken in de regio samen om voldoende onderwijs voor nieuwkomers mogelijk te blijven maken Net als overal in Nederland groeit ook in Midden-Holland het aantal leerlingen dat van buiten Nederland komt. Dit geldt voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs.

Samen met de andere gemeenten in de regio MiddenHolland zorgen wij voor voldoende onderwijsplekken. Zo leren deze leerlingen goed Nederlands om een vervolgopleiding te kunnen volgen. We pakken samen met de scholen onderwijsachterstanden aan Naar aanleiding van een positieve evaluatie van de tijdelijke inzet van Alert4You, maken we deze dienst structureel. Alert4You is een versterking van de preventieve keten op het gebied van jeugdzorg en onderwijsachterstanden. Door jeugdzorgexpertise in een vroeg stadium in te zetten worden onderwijsachterstanden in een later stadium voorkomen. Onderwijshuisvesting We ronden de bouw van een nieuw schoolgebouw, kinderopvang en casco maatschappelijke voorziening af Het gaat hierbij om een nieuw gebouw voor Christelijke basisschool TOV op de locatie Park Vredenburgh in Park Triangel. We creëren in het gebouw ook ruimte voor kinderopvang en (para)medische dienstverlening of een andere maatschappelijke voorziening. In 2026 is de bouw van de Multifunctionele accommodatie klaar zodat deze in gebruik genomen kan worden voor de aanvang van schooljaar 2026-2027. We ronden de renovatie van het oude Coenecoop College af Dit doen we om ervoor te zorgen dat er voldoende ruimte is voor het groeiende leerlingenaantal van het Coenecoop College.

De renovatie van de eerste verdieping van het oude Coenecoop College ronden we af voor de start van het schooljaar 2026/2027. Het grootste gedeelte van de begane grond is al afgerond en vanaf start schooljaar 2025/2026 in gebruikt genomen. We zorgen ervoor dat de lesruimte van cbs TOV geschikt wordt gemaakt voor de Dick Bruna school Na de verhuizing van cbs TOV zal het gebouw aan de Parklaan 7 geheel in gebruik worden genomen door de openbare basisschool Dick Bruna, welke nu ook al in het andere deel van dit gebouw is gehuisvest. Om dit mogelijk te maken wordt het gedeelte waarin cbs TOV lesgaf aangepast naar het onderwijsconcept van de Dick Bruna school. Deze verbouwing vindt plaats onder bouwheerschap van stichting Klasse en wordt volgens planning in 2026 afgerond. We realiseren extra ruimte voor kindcentrum de Kas Deze extra ruimte is nodig om het groeiende leerlingenaantal te kunnen huisvesten. Het schoolbestuur van kindcentrum de KAS zal een definitief ontwerp met kostenraming opstellen. Na akkoord van de gemeente hierop zal het schoolbestuur de realisatie van de uitbreiding aanbesteden en het resultaat eveneens ter besluitvorming aan de gemeente voorleggen. Wanneer de realisatie daadwerkelijk wordt gestart wordt nog nader bepaald.

We maken de grond voor de uitbreiding van de Theo Thijssenschool bouwrijp en dragen deze over In 2025 is gewerkt aan de hernieuwde bestemmingsplanprocedure die de uitbreiding van de Theo Thijssenschool op het aangekochte perceel aan de achterzijde mogelijk maakt. Na het bouwrijp maken van de kavel wordt de grond overgedragen aan het schoolbestuur van de Theo Thijssenschool en kan het schoolgebouw worden gerealiseerd.

14 Ruimte voor iedereen

We verbeteren de duurzaamheid en ventilatie van schoolgebouwen Dit doen we voor vijf scholen die in een ouder gebouw zijn gehuisvest. We voeren de nodige maatregelen uit om de duurzaamheid en het binnenklimaat van de gebouwen te verbeteren. We stellen de verordening “voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Waddinxveen 2017” bij De wet- en regelgeving voor onderwijshuisvesting is gewijzigd. Zo is bijvoorbeeld de huisvestingsvoorziening ‘renovatie’ toegevoegd. Door deze veranderingen is het nodig ook de verordening te wijzigen. Cultuur We voeren het cultuurbeleid uit We bieden alle basisscholen voor de periode 2025-2028 cultuureducatie aan in samenwerking met de Cultuurgroep Leiden en stichting Vonk. We stimuleren de cultuurdeelname van de inwoners door activiteiten aan elkaar te verbinden en te stimuleren. We werken lokaal en regionaal aan de uitvoering van de cultuurconvenanten die we in regionaal verband 2025 hebben afgesloten. Hierin hebben we aandacht voor jongeren en talentenontwikkeling, ambachten en het versterken van cultuur in regionaal verband. Maatschappelijk vastgoed We stellen een nota over maatschappelijk vastgoed op Op basis van de visie op maatschappelijke voorzieningen stellen we een nieuwe nota maatschappelijk vastgoed op.

In de nota maatschappelijk vastgoed wordt aangegeven aan wat voor soort partijen wij ons vastgoed wel en niet verhuren en onder welke voorwaarden we dat doen. Ook wordt in de nota het gewenste kwaliteitsniveau van ons vastgoed vastgelegd en wordt benoemd wat er nodig is om dat te realiseren. Opvang vluchtelingen We realiseren een duurzame opvanglocatie voor vluchtelingen De realisatie van de opvanglocatie ronden we volgens planning in 2026 af. Daarnaast treffen wij de voorbereidingen voor de voorzieningen die nodig zijn bij een opvanglocatie, zoals onderwijs, zorg en ‘meedoen’ in de maatschappij. Ook maken wij afspraken met de woningcorporatie over de toedeling van de flexwoningen aan spoedzoekers en statushouders. Daarbij betrekken we zoveel mogelijk de omwonenden van de locatie. De realisatie van de flexwoningen voor spoedzoekers is onderdeel van programma 3 van deze begroting.

Beleidsindicatoren Sport Indicator Niet-sporters

Jaar 2024

Eenheid %

Waddinxveen 44,8

MiddenHolland 44,6

Onderwijs Indicator

Jaar

Absoluut verzuim

2024

Relatief verzuim

2024

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

2024

Eenheid Aantal niet ingeschreven leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jaar Aantal leerplichtigen wel ingeschreven, maar ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inwoners 5-18 jaar % deelnemers aan Voortgezet onderwijs en Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO)

Waddinxveen

MiddenHolland

3,2

2,6

40

42

1,3*

1,6*

*=voorlopige cijfers

15 Ruimte voor iedereen

Verbonden partijen Hecht Hecht werkt aan gezondheid, veiligheid en kansen voor iedereen in Hollands Midden In de regio Hollands Midden werken we met zeventien andere gemeenten samen binnen de gemeenschappelijke regeling Hecht. Het doel van Hecht is om de gezondheid en de veiligheid van inwoners in de regio te bewaken en te verbeteren. Hecht doet dit met de inzet van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), de Regionale Ambulancevoorziening (RAV), het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH) en de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). In 2025 is er een uitgebreide takendialoog binnen Hecht gevoerd om de benodigde 6% bezuinigingen door te kunnen voeren die gevraagd werd. Uiteindelijk is het resultaat van deze takendialoog dat Hecht 4,6% bezuinigt in 2026 en de overige 1,4% in 2027. Vanaf 2025 is de GHOR niet langer onderdeel van Hecht, maar ondergebracht onder de Veiligheidsregio Hollands Midden. Dit sluit beter aan op de taken van de GHOR. Bij het ontvlechtingsproces is ervoor gekozen om taken die Hecht uitvoert voor de GHOR, financieel bij Hecht te laten. Daarom is een deel van de gemeentelijke bijdrage vanuit de Veiligheidsregio weer overgeheveld naar Hecht. Dit betreft een budget neutrale transitie. Hecht heeft in 2025 een herstelplan gepresenteerd voor het eigen vermogen dat door cao-loonstijgingen tot een onwenselijk laag niveau was gedaald.

Dit herstelplan zal in 2026 worden uitgevoerd. Gemeenten worden op de hoogte gehouden van het verloop van dit herstelplan.

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting

Bedragen x € 1.000

16 Ruimte voor iedereen

Toelichting mutaties 2026:

Bedragen x € 1.000 Toelichting Hogere lasten als gevolg van indexatie € 189.000 N Vanaf 2026 zijn de lasten van programma 2 € 189.000 hoger als gevolg van de doorgevoerde loon- en prijsindexatie op de budgetten. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting. Hogere lasten als gevolg van volumegroei € 53.000 N De lasten in programma 2 nemen vanaf 2026 toe met € 53.000. Deze toename hangt samen met de groei van het aantal inwoners en de gebruikers van gemeentelijke voorzieningen. Hogere lasten als gevolg van loonontwikkeling en herverdeling ambtelijke inzet € 15.000 N Vanaf 2026 zijn de lasten van programma 2 € 15.000 hoger als gevolg van loonontwikkeling en de doorgevoerde herverdeling van ambtelijke ureninzet. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting. Lagere lasten als gevolg van daling bijdrage verbonden partijen € 32.000 V De gemeenschappelijke bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling Hecht is conform het besluit van het Algemeen Bestuur (AB) verwerkt. Hogere lasten vanuit de Kaderbrief € 38.000 N Het Meerjarig OnderhoudsPlan (MJOP) vormt de basis en onderbouwing voor de jaarlijkse dotatie in de voorziening groot onderhoud gemeentelijke gebouwen.

Bij de herijking van het MJOP is gebleken dat de jaarlijkse dotatie aan de voorziening vanaf 2026 niet toereikend is, wat tot gevolg heeft dat de lasten met € 32.000 stijgen in programma 2. In 2026 zijn de voorbereidingskosten van € 2.090.000 in programma 2 geraamd conform het uitvoeringsprogramma maatschappelijke voorzieningen. Ter dekking van deze kosten is een onttrekking uit de bestemmingsreserve maatschappelijke voorzieningen geraamd. Het werkbudget cultuur is met een jaar verlengd, waardoor de kosten stijgen met € 6.000. Hogere lasten exploitatie pumptrack De exploitatie van de pumptrack is overgeheveld van programma 4 naar programma 2.

€ 28.000 N

Lagere lasten als gevolg van bijstelling uitvoeringsbudgetten € 133.000 V Enkele uitvoeringsbudgetten worden met € 133.000 naar beneden bijgesteld naar aanleiding van een korting op de specifieke uitkeringen. Lagere lasten als gevolg van bijstelling kapitaallasten € 70.000 V De kapitaallasten in programma 2 zijn met € 70.000 bijgesteld naar aanleiding van het actualiseren van het meerjarig investeringsprogramma.

17 Ruimte voor iedereen

Programma: Groeiende gemeente

3. Groeiende gemeente Passende duurzame woonruimte voor iedere Waddinxvener met ruimte voor schone energie en ruimte voor (duurzaam) ondernemerschap in een goed en veilig bereikbaar Waddinxveen We werken aan een goede balans tussen woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Dit blijft een uitdaging, onder andere door de groei van Waddinxveen. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woonruimte. Daarnaast heeft Waddinxveen verschillende vraagstukken op het gebied van verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Bedrijven zitten niet altijd op de beste locatie voor henzelf of de omgeving. Daardoor ontstaat er mogelijk een spanning tussen bedrijvigheid en leefbaarheid.

Wat willen we bereiken? Wonen We willen bouwen naar behoefte en voor iedere Waddinxvener een passende woonruimte We willen bouwen naar behoefte en voor iedere Waddinxvener passende woonruimte. Nu én in de toekomst. We willen daarom bouwen en verbouwen voor alle doelgroepen, waaronder starters op de woningmarkt. Daarbij kan sprake zijn van flexibele en van vaste oplossingen. Innovatieve oplossingen gaan we niet uit de weg. Ook transformatie van bestaande gebouwen of gebieden is een optie. Daarnaast is ons doel het bevorderen van de doorstroom, waar mogelijk binnen de eigen wijk, bijvoorbeeld door het realiseren van levensloopbestendige huurwoningen. Bereikbaarheid We willen dat Waddinxveen goed bereikbaar en fietsvriendelijk is Waddinxveen is goed bereikbaar en fietsvriendelijk. Ook in de toekomst moet het verkeer goed doorstromen. Aandacht voor verkeersveiligheid staat daarbij niet ter discussie. We geven prioriteit aan het oplossen of beheersbaar maken van een aantal verkeersknelpunten. Autoverkeer rondom scholen willen we nog meer terugdringen. Economie We willen dat bedrijven zich op de meest wenselijke plek kunnen vestigen De bedrijvigheid in Waddinxveen ontwikkelt zich goed. Soms levert dit een spanningsveld op met de leefbaarheid van het dorp. We willen dat een groene en prettige leefomgeving niet wordt aangetast door bedrijven.

We willen dat winkels en horeca nabij en toegankelijk zijn voor inwoners De situering van detailhandel moet passen, mede gelet op de groei van Waddinxveen. Winkels en horeca moeten toegankelijk zijn voor inwoners en nabij inwoners zijn, zeker als zij minder mobiel zijn. Ruimtelijke ordening We willen een goede balans tussen het behoud van de beste eigenschappen en groei van Waddinxveen We willen dat er weer een goede balans ontstaat tussen woningbouw, ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Ook willen we op de korte en middellange termijn inzetten op het ontwikkelen van inbreidingslocaties. Op wijkniveau willen we voldoende (groene) voorzieningen. Duurzaamheid We willen deze periode flinke stappen zetten in het realiseren van de doelstellingen uit het koersdocument duurzaamheid De transities op het gebied van warmte en energie, klimaatadaptie, biodiversiteit en grondstoffengebruik zijn ingrijpend voor iedereen. De doelstellingen die eraan gekoppeld zijn, zijn ambitieus en vergen van inwoners, het bedrijfsleven en alle overheden serieuze inspanningen. De vraagstukken zijn complex en kennen verschillende mogelijke oplossingsrichtingen met bijbehorende onzekerheden. Een integrale inzet op alle vier de transities is daarbij belangrijk. Immers de transities versterken elkaar.

Aandacht voor haalbaarheid en betaalbaarheid voor inwoners is van groot belang. Ook moet het voor inwoners en verenigingen van eigenaren duidelijk zijn welke duurzaamheidsmaatregelen op welk moment zinvol zijn.

18 Groeiende gemeente

We willen onzekerheden die gepaard gaan met de energie- en warmtetransitie zoveel mogelijk wegnemen voor inwoners en ondernemers Wat betekent bijvoorbeeld het voldoen aan onze energieopgave voor onze leefomgeving? Dit vergt duidelijke en tijdige keuzes van de gemeente op het gebied van de energie-infrastructuur op wijkniveau. In deze bestuursperiode perspectief bieden aan onze inwoners weegt daarbij het zwaarst.

Wat gaan we daarvoor doen in 2026? Wonen We voeren het uitvoeringsprogramma van de woonzorgvisie uit De gemeente Waddinxveen heeft de ‘Woonzorgvisie Waddinxveen 2035’ in december 2022 vastgesteld. In de woonzorgvisie staan de ambities van de gemeente voor de lange termijn. Het uitvoeringsprogramma hoort bij de woonzorgvisie. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven welke maatregelen in de jaren tot en met 2027 worden genomen om de ambities uit de woonzorgvisie te realiseren. Ook evalueren we elk jaar of de maatregelen al bereikt zijn, extra aandacht nodig hebben, nieuwe maatregelen nodig/mogelijk zijn en of ze nog passen binnen de ontwikkelingen van (wet- en regelgeving) op het thema volkshuisvesting. We passen het uitvoeringsprogramma aan wanneer nodig. We stellen een Volkshuisvestelijk programma op Het opstellen van een woonzorgvisie was een verplichting voor gemeenten op grond van de Woningwet. Deze is vervangen door de plicht om op grond van de Omgevingswet een omgevingsvisie en omgevingsprogramma's vast te stellen. Daarnaast is op 3 juli 2025 het (aangepaste) wetsvoorstel Versterking regie op volkshuisvesting vastgesteld door de Tweede Kamer. Hierin is opgenomen dat het beleid rondom Wonen verder uitgewerkt dient te worden in een volkshuisvestelijk programma (VHP). In 2026 ronden we het VHP af.

In het VHP vertalen we de regionale woonzorgvisie naar specifieke opgaven voor Waddinxveen. Dit betreft de huisvesting van ouderen met een (toekomstige) lichte of zware zorgbehoefte en mensen met lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking. In het VHP wordt naast deze doelgroep ook aandacht besteedt aan verschillende doelgroepen zoals arbeidsmigranten, ouderen (met en zonder zorgvraag), starters en woonwagenbewoners. We actualiseren het woningbouwprogramma In het woningbouwprogramma laten we zien welke verschillen in woningen (type en prijsklasse) en woonmilieu we in Waddinxveen willen bereiken in de komende jaren. Het woningbouwprogramma is steeds in beweging en wordt elk jaar bijgewerkt. Bij het bijwerken gaan we uit van ontwikkelingen in de markt en de vraag in Waddinxveen en de regio Midden-Holland. Het lokale woningbouwprogramma maakt onderdeel uit van de Regionale Projectenlijst Woningbouw (RPW) Midden-Holland. Elk jaar wordt de regionale projectenlijst naar de Provincie Zuid-Holland gestuurd voor goedkeuring. Het woningbouwprogramma moet namelijk aansluiten bij de woningbehoefte in ZuidHolland. Het goedkeuren van de projectenlijst door de provincie is een belangrijke eerste stap in het proces tot het realiseren van woningbouwplannen. In juni 2025 is de planning van projecten gecontroleerd waarna de RPW-lijst intern geactualiseerd is.

Dit is een belangrijk gegeven voor de begroting. We maken jaarlijks prestatieafspraken We hebben onze partners nodig om tot uitvoering van het woonbeleid te komen. Woonpartners en de stichting Huurdersbelangen Regio Hollands-Midden (HRHM) zijn onze partners op het gebied van wonen. Prestatieafspraken zijn samenwerkingsafspraken. Woonpartners en HRHM geven in de prestatieafspraken aan hoe zij een bijdrage leveren aan de uitvoering van de Woonzorgvisie. Elk jaar opnieuw wordt door Woonpartners en HRHM aangegeven hoe ze de uitvoering van het woonbeleid mogelijk willen maken. We realiseren een asielzoekerscentrum (azc) en flexwoningen We werken met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) aan de realisatie van een asielzoekerscentrum voor 195 vluchtelingen. En daarnaast ontwikkelen we 48 flexwoningen voor ongeveer 84 spoedzoekers. Dit doen we aan de IJsermanweg. Bereikbaarheid We werken samen met provincie en gemeenten aan de doorfietsroute Gouda-Alphen aan den Rijn We willen dat meer mensen de fiets gebruiken. Daarom maken we dat ontbrekende stukken in het fietsnetwerk af. We proberen dit tegelijk te doen met andere werkzaamheden in de openbare ruimte en bij nieuwe gebiedsontwikkelingen.

We ondersteunen de provincie bij de vaststelling van het inpassingsplan N207-Zuid Het provinciale project “N207 Zuid” heeft als doel dat Boskoop, Hazerswoude-Dorp en Waddinxveen bereikbaar, leefbaar en verkeersveilig blijven. De N207-Zuid voorziet voor Waddinxveen in de aanleg van de Bentwoudlaan,