Programmabegroting 2025-2028

Programmabegroting 2025 – 2028

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................................................................... 3 Leeswijzer................................................................................................................................................................ 5 1. Juiste zorg voor iedereen .................................................................................................................................... 7 2. Ruimte voor iedereen ........................................................................................................................................ 11 3. Groeiende gemeente ......................................................................................................................................... 16 4. Aantrekkelijke gemeente ................................................................................................................................... 25 5. Slagvaardige gemeente ..................................................................................................................................... 29 6.Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien .........................................................................................

33 Paragraaf 1 Lokale heffingen................................................................................................................................. 40 Paragraaf 2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................ 47 Paragraaf 3 Onderhoud Kapitaal-goederen ........................................................................................................... 53 Paragraaf 4 Financiering ....................................................................................................................................... 59 Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ................................................................................................................................... 64 Paragraaf 6 Verbonden partijen............................................................................................................................. 67 Paragraaf 7 Grondbeleid ....................................................................................................................................... 70 Paragraaf 8 Duurzaamheid (klimaatactie en biodiversiteit) ...................................................................................

78 Financiële begroting Staat van baten en lasten .................................................................................................................................. 81 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ............................................................................................... 82 Staat van incidentele baten en lasten ................................................................................................................ 87 Toelichting op het overzicht van incidentele baten en lasten ............................................................................. 88 Uiteenzetting van de financiële positie .............................................................................................................. 90 Bijlagen Bijlage 1: Samenvatting nieuw beleid 2025-2028 .............................................................................................. 96 Bijlage 2: Meerjareninvesteringsprogramma 2025 - 2028 ................................................................................. 97 Bijlage 3: Overzicht reserves 2025-2028 ......................................................................................................... 100 Bijlage 4: Structurele mutaties reserves ..........................................................................................................

104 Bijlage 5: Staat van voorzieningen 2025-2028 ................................................................................................ 105 Bijlage 6: Taakvelden ...................................................................................................................................... 108 Bijlage 7: Subsidies ......................................................................................................................................... 111 Bijlage 8: Overzicht prestatie-indicatoren Programmabegroting 2025-2028 .................................................... 112 Bijlage 9: Gemeenteraad en Griffie ................................................................................................................. 122

2

Voorwoord ‘Oost, west, thuis best’. Die vier woorden vatten het vier jaar durende collegeprogramma Thuis in Waddinxveen goed samen. Als college van burgemeester en wethouders is het onze taak te bouwen aan een fijn thuis in Waddinxveen. Met inwoners, ondernemers, organisaties, verenigingen en gemeenteraad. Daar hoort elk jaar een passende meerjarenbegroting bij. In de meerjarenbegroting 2025-2028 die nu voor u ligt, kijken we vooruit naar de komende jaren. Op inhoud en op financiën. ‘Traag gereden is vroeg thuis’ De afgelopen twee jaar hebben we veel geïnvesteerd in visies. Dat gaat zich in 2025 uitbetalen. Wat we in 2022 en 2023 bedacht hebben en in 2024 hebben opgestart, komt in 2025 tot bloei. Ook al zijn we er nog niet helemaal. Voor 2025 staan Perspectief 2050 en Sleutelkwartier Noord op de rol. Ook die gaan Waddinxveen vooruithelpen. In Waddinxveen is het prettig wonen Onze woningbouwopgave is groot. Het helpt dat we 50% van de sociale huur, middenhuur en goedkope koopwoningen kunnen toewijzen aan eigen inwoners. Ondertussen werken we hard aan het realiseren, uitbreiden en voorbereiden van scholen, sportzalen, sportvelden en andere maatschappelijke voorzieningen. Maar prettig wonen zit niet alleen in stenen. We willen ook een verkeersveilig Waddinxveen. We werken met bewustwordingscampagnes en waar nodig verbeteren we de inrichting van fietspaden.

Het ontwikkelen van natuur en recreatie in de Vredenburghzone en het doorontwikkelen van het Bentwoud zorgen dat inwoners kunnen genieten van groen. En samen met ondernemers versterken we het economisch klimaat in Waddinxveen. Zo blijven we een ondernemersvriendelijke gemeente. In Waddinxveen bieden we de juiste zorg De kosten in het sociaal domein blijven in het oog springen. Daarom werken we aan kostenbeheersing. Maar het sociaal domein is veel meer. We stimuleren en ondersteunen het geven van hulp en zorg. We waarborgen bestaanszekerheid door te helpen bij het vinden van werk en het betalen van de energierekening. Dat laatste doen we bijvoorbeeld door de inzet van energiecoaches. Met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) investeren we in de gezondheid van inwoners. In Waddinxveen is duurzaamheid haalbaar Op duurzaamheid hebben we veel acties in gang gezet. We gaan verder met het onderzoek naar het aardgasvrij maken van een eerste buurt. Ook de energietransitie glastuinbouw Zuidplaspolder en de Regionale Energie Strategie gaan door. Extra inzet leveren we op het vervangen van stenen door groen en de verkenning of een regionaal warmtenet energie kan leveren aan woningen. We gaan ook aan de slag met een gedragsbeïnvloedingscampagne om aandacht te vragen voor afval als grondstof voor nieuwe producten.

Veiligheid is een basisvoorwaarde Alleen in een veilige woon- en leefomgeving is het prettig wonen en werken. Daarom geven we voorlichting over cybercrime, werken we aan de signalering van huiselijk geweld, verstoren we criminele activiteiten en netwerken en richten we ons op problematische jeugd(overlast). ‘Samen uit, samen thuis’ Op al deze onderwerpen een goed resultaat boeken, kunnen we niet alleen. Daarom werken we samen met allerlei mensen en organisaties. Om een paar voorbeelden te noemen: het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke voorzieningen maken we in samenspraak met instellingen en verenigingen. Het GALA voeren we uit met maatschappelijke partners zoals het sportplatform. We ondersteunen bedrijven bij pilots over deelmobiliteit. En veiligheid doen we in samenwerking met scholen. Alleen samen zijn we thuis in Waddinxveen. We investeren in een toekomstbestendige ambtelijke organisatie De groei van Waddinxveen, de ontwikkelingen in de maatschappij en technologie en de actuele vraagstukken stellen stevige eisen aan de ambtelijke organisatie. Om ook in de toekomst het werk goed te kunnen blijven doen, investeert de gemeente in extra capaciteit. In de Kaderbrief 2025-2028 is daarom extra formatie aangevraagd. Daarnaast bekijken we jaarlijks of de omvang en samenstelling van de ambtelijke organisatie nog voldoen.

De groei van de organisatie brengt ook een huisvestingsvraag met zich mee. Deze vraag pakken we in 2025 op.

3 Voorwoord

‘Je moet het huisje wel bij het schuurtje laten’ Ook al zijn onze ambities hoog, we zorgen dat we met ons geld uitkomen. In financieel spannende tijden bieden we een meerjarenbegroting aan die Waddinxveen ook in de toekomst financieel gezond houdt. We wensen u veel plezier met het lezen van deze meerjarenbegroting 2025-2028. We zien uit naar het debat in de gemeenteraad. En daarna gaan we graag samen met u aan de slag om Waddinxveen een thuis te laten zijn en blijven voor onze inwoners. Ook in 2025. Het college van burgemeester en wethouders, Evert Jan Nieuwenhuis Albert Kerssies Brigitte Leferink Femke Vleij

4 Voorwoord

Begroting 2025 in één oogopslag De begroting 2025 van de gemeente Waddinxveen in één oogopslag: Het laat zien hoeveel geld er binnenkomt, waar we het aan uitgeven en wat we allemaal gaan doen in het nieuwe jaar. Voor wie meer wil weten: de volledige begroting staat op onze website.

Verwachte inkomsten 2025

Verwachte uitgaven 2025

x €1.000,-

Juiste zorg voor iedereen

Totaal: €136.598

€37.721

Overige baten

€27.566

Totaal: €134.565

Ruimte voor iedereen

Overige bijdragen Rijk

€6.724

€15.575 Groeiende gemeente

€30.719

Afvalstoffen- en rioolheffing

€9.398 Onroerende zaakbelasting

€10.925 Grondbeleid

€16.119 Algemene uitkering gemeentefonds

€65.866

x €1.000,-

Aantrekkelijke gemeente

€18.181 Slagvaardige gemeente

€8.724 Algemene dekkingsmiddelen

€17.025 Stortingen in reserves

€6.620

De gemeente Waddinxveen presenteert voor de jaren 2025-2028 een sluitende begroting. Dat is belangrijk om in Waddinxveen betaalbare woningen te blijven bouwen. En om scholen, sportzalen, sportvelden te kunnen uitbreiden. De financiën op orde houden, is ook nodig om hulp en zorg te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. En een sluitende begroting maakt het mogelijk om verder te gaan met het duurzamer maken van Waddinxveen. De groei van Waddinxveen zorgt ervoor dat er meer inkomsten zijn. Maar de groei vraagt ook een uitbreiding van de organisatie van de gemeente. Met deze begroting is dat mogelijk. En blijft er ook ruimte om in de toekomst ontwikkelingen financieel mogelijk te maken en uitdagingen aan te kunnen.

Juiste zorg voor iedereen

€ 37.721

We willen dat iedereen tot zijn recht komt en zichzelf kan redden in de samenleving. En dat iedereen die echt zorg nodig heeft, die zorg ook krijgt. Daarom is het nodig dat zorg beschikbaar en betaalbaar blijft. Daarnaast willen we het voor iedereen mogelijk maken om bij te dragen aan verduurzaming. Wat gaan we doen in 2025? • We stellen een nieuw gezondheidsbeleid op. • We stimuleren de ‘normale’ ontwikkeling van jongeren en monitoren en sturen op het voorkomen en op tijd verminderen van zwaardere zorg. • We optimaliseren de kostenbeheersing en sturing binnen het sociaal domein. • We werken samen met de verschillende partijen binnen Wadwijzer aan versterking van de onderlinge samenwerking tussen de verschillende partijen.

Ruimte voor iedereen

€ 15.575

We willen een passend en gevarieerd aanbod van voorzieningen op het gebied van sport en bewegen, kunst en cultuur, als sport, kunst, cultuur, zwemles, onderwijs, kinderopvang, gezondheid, evenementen en ontmoeting. Dat meegroeit met het aantal inwoners. Zo zorgen we ervoor dat iedereen in Waddinxveen op een prettige, gezonde manier kan wonen. En dat iedereen zo lang mogelijk zichzelf kan blijven redden. Wat gaan we doen in 2025? • We leveren een nieuwe sporthal genaamd ‘de Gouwehal’ op. • We beginnen met de bouw van een sportzaal, buurthuis, sportkantine en ruimte voor kinderopvang in Park Triangel. • We pakken samen met de scholen onderwijsachterstanden aan. • We maken onze gebouwen met een publieke functie gasloos.

Groeiende gemeente

€ 30.719

We werken aan een goede balans tussen woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Door de groei van Waddinxveen blijft dit een uitdaging. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woonruimte. Ook voor de verkeersveiligheid en bereikbaarheid zijn aanpassingen nodig. Bedrijven zitten niet altijd op de beste locatie voor henzelf of de omgeving. Daardoor kan een spanning tussen bedrijvigheid en leefbaarheid ontstaan. Wat gaan we doen in 2025? • We voeren de uitvoeringsagenda van de woonzorgvisie uit. We vertalen de uitkomsten van de regionale woonzorgvisie naar lokaal beleid en we maken afspraken over wat voor soort woningen we de komende jaren willen bouwen. • We werken continue aan de verbetering van de verkeersveiligheid in Waddinxveen. We gaan door met een oplossing voor het verkeersknelpunt aan de Brugweg. • We voeren samen met het bedrijfsleven het economisch koersdocument uit en we actualiseren de omgevingsvisie voor het thema bedrijventerreinen. • We maken een plan waarin we beschrijven hoe Waddinxveen er in 2050 uit kan zien. • We blijven inzetten op duurzaamheidsdoelen zoals de besparen op energie, opwekken van schone energie, transitie naar aardgasvrije buurten, circulair ondernemen en leven, klimaatadaptie en biodiversiteit.

Aantrekkelijke gemeente

€ 18.181

We willen dat de openbare ruimte aantrekkelijk en toegankelijk is en blijft voor iedereen. We behouden natuur- en recreatiegebieden en waar mogelijk verbinden we deze gebieden met elkaar en de woonwijken. We willen de hoeveelheid restafval naar beneden brengen. Ook gaan we zwerfafval in de openbare ruimte tegen. Wat gaan we doen in 2025? • We stellen het Omgevingsprogramma Duurzame Leefomgeving op. • We maken concrete plannen voor het Behoud van de Identiteit van de Plasweg . • We werken verder aan natuur- en recreatiegebied Vredenburghzone . • We stimuleren inwoners om afval te scheiden.

Slagvaardige gemeente

€ 8.724

We betrekken de jeugd bij de lokale politiek met een kinderburgemeester en een kindercomité. We onderzoeken de mogelijkheden om het kindercomité door te laten groeien naar een kinderraad die ook mee kan denken over voorstellen die voor hen belangrijk zijn. Samen met onze inwoners, ondernemers en partners houden we Waddinxveen veilig. We denken mee met onze inwoners om hun initiatieven tot stand te brengen. Wat gaan we doen in 2025? • We installeren een zesde kinderburgemeester en groeien door met het kindercomité. • We helpen inwoners met initiatieven die Waddinxveen levendiger en groener maken. Soms met een duwtje in de rug, soms met een helpende hand. • We bestrijden criminaliteit door criminele netwerken te verstoren met controles en onze inwoners bewust te maken van signalen van ondermijningsactiviteiten. • We werken nauw samen met scholen om te voorkomen dat jongeren betrokken raken bij criminaliteit en maken daarbij gebruik van de aanpak Dealbrekers.

Leeswijzer Programma’s Het collegeprogramma en de begroting kent de volgende programma’s: 1: Juiste zorg voor iedereen 2: Ruimte voor iedereen 3: Groeiende gemeente 4: Aantrekkelijke gemeente 5: Slagvaardige gemeente. Elk programma heeft een aantal onderwerpen. Programma

Onderwerpen

Juiste zorg voor iedereen

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) Jeugd Werk Inkomen

Ruimte voor iedereen

Volksgezondheid Educatie Nieuwe en kwetsbare groepen Kunst en cultuur Sport

Groeiende gemeente

Ruimtelijke ordening Grondbeleid Verkeer Duurzaamheid & Milieu Economie Wonen

Aantrekkelijke gemeente

Groen en water Wegen Riolering Afval

Slagvaardige gemeente

Algemeen bestuur Dagelijks bestuur Publiekszaken Openbare orde en veiligheid Wijkregie Brandweer

Alle programma’s zijn op dezelfde wijze ingedeeld. Het maatschappelijke vraagstuk is de start. Voor de uitwerking kijken we naar de 3 W-vragen:  Wat willen we bereiken?  Wat gaan we daarvoor doen?  Wat gaat het kosten? De beleidsmatige en financiële gevolgen van nieuw beleid lichten we toe. Bij het antwoord op de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn er de volgende aandachtspunten: De taakvelden zijn opgenomen in de Bijlage Taakvelden; De toekomstige investeringen zijn opgenomen in de Bijlage Meerjareninvesteringsprogramma 2025 – 2028; De toelichtingen op de reserves en voorzieningen staan in de Bijlage Overzicht reserves 2025 – 2028 en de Bijlage Staat van voorzieningen 2025 – 2028 en De toelichting op de risico’s zijn opgenomen in de Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Verwerking 1e Bestuursrapportage 2024 In de Staat van baten en lasten en de financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ zijn de begrotingswijzigingen verwerkt tot en met de raadsvergadering van 10 juli 2024. In de begrotingscijfers 2025 – 2028 zijn ook de structurele gevolgen van de 1e Bestuursrapportage 2024 meegenomen De raad heeft hierover besloten in de vergadering van 18 september 2024.

5 Leeswijzer

De financiële toelichtingen bij de vraag ‘Wat gaat het kosten?’ hebben met name betrekking op de verschillen tussen de begrotingsjaren 2024 – 2025. Paragrafen In dit onderdeel worden onderwerpen behandeld die van belang zijn voor het inzicht in de financiële positie van de gemeente. Er is specifiek aandacht voor onderwerpen waar politieke of financiële risico’s aan verbonden zijn. De paragraaf Duurzaamheid is programma overstijgend. Het beleid dat daaruit voortvloeit staat beleidsmatig en met financieel gevolg in de programma’s toegelicht. Financiële begroting De financiële begroting bevat specifieke financiële overzichten en toelichtingen op exploitatie en balansposten. Het betreft onder andere het overzicht van baten en lasten met een toelichting. En een overzicht van incidentele baten en lasten met een toelichting en een uiteenzetting van de financiële positie. De financiële meerjarenbegroting kent een structureel positief saldo. Het jaar 2025 laat een positief resultaat van € 2.033.000 zien. In 2026 laat de begroting een positief saldo zien van € 132.000, waarna de saldi naar verwachting oplopen naar € 440.000 en € 450.000 positief in 2027 en 2028.

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Programma's 1 Juiste zorg voor iedereen 2 Ruimte voor iedereen 3 Groeiende gemeente 4 Aantrekkelijke gemeente 5 Slagvaardige gemeente

-30.436 -12.267 -3.412 -7.456 -7.799

-28.770 -12.629 -4.189 -7.471 -7.310

-28.548 -14.570 -3.291 -7.625 -7.290

-28.298 -13.695 -5.330 -7.715 -7.282

Totaal van de programma's

-61.370

-60.370

-61.323

-62.320

10.426 65.866 174

10.426 62.343 526

10.426 62.578 743

10.426 62.728 435

-454 -13.392 -15 62.604

-454 -12.928 -15 59.898

-454 -12.875 -15 60.403

-454 -13.067 -15 60.052

1.234

-472

-920

-2.268

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 6.1 Lokale heffingen 6.2 Algemene uitkering 6.3 Treasury, aandelen en dividend 6.4 Overige algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien 6.5 Overhead 6.6 Vennootschapsbelasting Totaal Alg. dekkingsmidd/onvoorzien Totaal (vóór winstbestemming) Mutaties in reserves: 1 Juiste zorg voor iedereen

Saldo

2 Ruimte voor iedereen 3 Groeiende gemeente 4 Aantrekkelijke gemeente 5 Slagvaardige gemeente 6.4 Ov alg dekkingsmiddelen en onvoorzien Totaal mutaties in reserves

107 1.778 -1.908 116 707 0 800

0 1.507 -963 60 0 0 604

0 2.907 -1.656 109 0 0 1.360

0 2.293 313 112 0 0 2.718

Saldo na winstbestemming

2.033

132

440

450

Bedragen x € 1.000; negatief = nadelig Bijlagen De Programmabegroting wordt compleet gemaakt met en aantal bijlagen.

6 Leeswijzer

Programma: Juiste zorg voor iedereen

1. Juiste zorg voor iedereen Iedereen telt mee en doet mee De vraag naar zorg en ondersteuning neemt toe. De groei van onze gemeente leidt tot meer gebruik van noodzakelijke zorg. De vergrijzing leidt tot meer inwoners met dementie. Ook zien we een toename van psychosociale problematiek en eenzaamheid. Door deze ontwikkelingen stijgen de kosten van de zorg. Daarnaast constateren we dat het kunnen betalen van de energierekening of het kunnen investeren in verduurzaming niet voor iedereen haalbaar is.

Wat willen we bereiken? We willen dat iedereen in Waddinxveen op een gelijke manier mee kan doen Niet voor iedereen is dat mogelijk. In die gevallen is het belangrijk dat onze inwoners hulp en zorg krijgen die hen goed helpen om mee te kunnen doen in de samenleving. We willen dat iedereen kan meedoen aan verduurzaming van de gebouwde omgeving De duurzaamheidskoers is leidend voor de energietransitie. Het vraagstuk van energiearmoede en het voor iedereen mogelijk maken om bij te dragen aan verduurzaming van de gebouwde omgeving nemen we daarin mee. Het omlaag brengen van het energiegebruik moet uiteindelijk ook bijdragen aan het verminderen van de energiearmoede. We willen dat iedereen die echt zorg nodig heeft, die zorg ook krijgt Om ook in de toekomst inwoners de noodzakelijke zorg te kunnen blijven bieden, is het belangrijk dat de zorg betaalbaar blijft. Een rechtvaardige en tegelijk zorgvuldige aanpak in het sociaal domein vraagt om een stevige sturing. We monitoren en sturen sterk op onder andere het voorkomen en op tijd verminderen van zwaardere zorg. We werken samen met andere gemeenten in de regio om dit te bereiken en letten hierbij ook op het behalen van onze eigen gestelde doelen. Dit vraagt om een gemeente die hier zowel lokaal als regionaal aandacht voor heeft. De vraag naar zorg en ondersteuning neemt al jaren toe.

Dit komt onder andere door de veranderingen in de samenstelling van de bevolking (zoals steeds meer ouderen). We zetten in op effectieve preventie. Dat betekent dat we preventie niet als doel op zich zien, maar dat we laten zien hoe preventie kan helpen bij lichtere, veilige zorg. We zetten ons in voor een veilige leefomgeving voor mensen met dementie. We kiezen daar waar mogelijk voor zorg vanuit (eigen) netwerk en de samenleving. Zo normaliseren we de hulpvraag. We ondersteunen diegenen die de informele zorg verlenen. We vinden het mentaal welzijn van onze inwoners belangrijk. Meer ouderen in vergelijking met jongeren leidt tot vragen over bijvoorbeeld dementie en/of eenzaamheid. Door nieuwbouw, zoals in Triangel, komen er steeds meer jeugdigen naar de gemeente. Dit zien we terug in de maatschappelijke ondersteuning en in de jeugdzorg. We willen de 'normale ontwikkeling' van jongeren stimuleren om problemen te voorkomen We streven naar een sterke sociale basis waarin jongeren hun talenten benutten, zelfstandig hun eigen weg kunnen vinden, opgroeien tot emotioneel gezonde volwassenen en een waardevolle bijdrage kunnen leveren aan de samenleving.

Dit gedachtegoed van 'normale ontwikkeling' sluit aan bij de visie van het Sociaal Domein waarin wordt benadrukt dat het bevorderen van het ‘gewone leven’ en het versterken van de sociale basis belangrijke doelstellingen zijn voor de komende jaren.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Iedereen telt mee en doet mee We willen dat iedereen tot zijn recht komt en zichzelf kan redden in de samenleving Dit is één van de doelstellingen uit de Visie Sociaal Domein 2024-2028 die in 2023 is vastgesteld. Ondersteuning vanuit de gemeente is niet altijd noodzakelijk. We stimuleren dat inwoners hun eigen problemen kunnen oplossen. ‘Samenredzaamheid’ wordt hierin gestimuleerd. Waar dat nodig is, bieden wij ondersteuning in de vorm van een maatwerkvoorziening. Preventief jeugdbeleid We stellen een uitvoeringsplan op voor de Visie Jeugd Om de ambities die eind 2024 zijn vastgesteld in de Visie Jeugd te realiseren, stellen wij een uitvoeringsplan op. De focus in het uitvoeringsplan komt te liggen op het stimuleren, verbeteren en versterken van kansen voor de ‘normale ontwikkeling’ van jongeren. Aanbieders als Epic Youth en Gro-up krijgen een rol in het uitvoeringsplan.

7 Juiste zorg voor iedereen

We helpen bij het vinden van werk We helpen inwoners die aan het werk willen. Zo verbinden we werkzoekenden en lokale ondernemers die op zoek zijn naar personeel. We werken daarin samen met het regionale Werkgevers Servicepunt (WSP) en de arbeidsmarktregio. Binnen de arbeidsmarktregio stemmen we werkgeversinstrumenten, zoals job coaching of proefplaatsingen op elkaar af. We ondersteunen in het zo goed mogelijk inzetten van talenten en kwaliteiten In 2023 zijn we gestart met het opnieuw in kaart brengen van onze inwoners met een bijstandsuitkering. We spreken onze inwoners en zetten in op het verder ondersteunen van onze werkzoekenden bij het inzetten van hun talenten en kwaliteiten. Hiervoor zetten we bijvoorbeeld begeleiding op de werkplek in, een sollicitatietraining, een taaltraject of een sportabonnement. We zorgen voor passende dagbesteding Voor inwoners die niet (zelfstandig) kunnen werken, zorgen we voor passende dagbesteding. Met dagbesteding wordt inwoners structuur geboden en kan soms de zelfstandigheid worden vergroot. We stellen vertrouwen in inwoners We vertrouwen dat inwoners juiste en volledige informatie verstrekken om het recht op een bijstandsuitkering vast te stellen. We treden alleen hard op waar dat nodig is. We doen dit op basis van vastgesteld beleid waarin oog is voor de inwoner en de situatie.

Minimabeleid We zetten een geactualiseerd minimabeleid in We gaan door met het uitvoeren van het gemeentelijk minimabeleid inclusief de verbeteringen die hierop zijn doorgevoerd op basis van de evaluatie van dit beleid. Zo blijven we werken aan een betere informatievoorziening over de bestaande minimaregelingen. En blijven we investeren in de samenwerking met onze ketenpartners. We ondersteunen bij het betalen van de energierekening We ondersteunen inwoners die problemen hebben met het betalen van hun energierekening. Dat doen we door de inzet van energiecoaches en (kleine) maatregelen om energie te besparen. Huiseigenaren binnen de doelgroep worden (financieel) ondersteund om grotere maatregelen te nemen. Ook werken we actief samen met de woningcorporatie en andere sociale organisaties in Waddinxveen. Zorg krijgen wanneer nodig We beheersen de kosten en sturen binnen het sociaal domein In 2023 is gestart met een programmatische benadering van het beheersen van de uitgaven in het sociaal domein. We gaan door met de programmalijnen die in 2024 zijn vastgesteld. In deze programmalijnen zijn ook de hervormingsagenda Jeugd en de herijkte tarieven inkoop Jeugd en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) opgenomen. Vanaf 2026 is er structureel €524.000 als taakstelling opgenomen in het kader van de verwachte besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd.

Daarnaast bestond er reeds een structureel tekort op jeugdzorg van € 450.000 vanaf het jaar 2024. Tezamen bedraagt de stelpost op Jeugd € 974.000 vanaf het jaar 2026. We sluiten nieuwe contracten met aanbieders voor jeugdhulp en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) voorzieningen De regio Midden-Holland, waar Waddinxveen onderdeel van uit maakt, koopt sinds 2015 de jeugdhulp en Wmo voorzieningen in. In 2024 is een nieuwe aanbesteding voorbereid. Met ingang van 2025 worden nieuwe contracten gesloten met zorgaanbieders voor jeugdhulp en Wmo voorzieningen. De daarvoor vastgestelde reële tarieven zijn hoger dan in 2024. Effectieve preventie We versterken effectieve preventie We versterken effectieve preventie daar waar het kan leiden tot de vermindering van de vraag naar specialistische hulp. We maken inzichtelijk welke preventieve inspanningen daaraan bijdragen. Dit doen we door samen met onze subsidiepartners indicatoren vast te stellen waarover zij (tussentijds) rapporteren. Zo krijgen wij een beter beeld hoe deze preventieve activiteiten bijdragen aan de beleidsdoelen. We zijn bezig met de doorontwikkeling van preventieteam Wadwijzer. Dat betekent dat we samen met de organisaties binnen het preventieteam de beoogde doelen en de te bereiken maatschappelijke effecten scherper formuleren. Daarnaast wordt ook de huidige organisatievorm van Wadwijzer tegen het licht gehouden.

Mantelzorgers We ondersteunen mantelzorgers en zorgvrijwilligers Met de toename van de zorgvraag neemt ook het beroep op informele zorg toe. Dit brengt grotere belasting van mantelzorgers en vrijwilligers met zich mee. In 2025 starten we met de uitvoering van de beleidsnota informele zorg die eind 2024 is opgesteld. Hierin staat hoe de gemeente de komende jaren het geven van hulp en zorg aan inwoners van Waddinxveen wil stimuleren en ondersteunen. Ook werken we op basis van een uitvoeringsplan dementie 2023-2025 verder aan acties die de dementievriendelijkheid van Waddinxveen vergroten. Als onderdeel

8 Juiste zorg voor iedereen

daarvan brengen we in 2025 door middel van een nieuwe dementiescan in beeld hoe we er als gemeente voorstaan als dementievriendelijke gemeente. Nieuw gezondheidsbeleid In 2025 starten we met het opstellen van nieuw gezondheidsbeleid. We volgen hierbij de nieuwe Landelijke Nota Gezondheid (LNG). In deze nota worden de landelijke prioriteiten op het gebied van publieke gezondheid beschreven en richting gegeven aan het lokale gezondheidsbeleid van alle gemeenten. Of de nieuwe visie gezondheid in 2025 kan worden voorgelegd aan de raad hangt af van het moment van vaststelling van de landelijke nota.

Beleidsindicatoren Jeugd Indicator

Jaar Eenheid

Werkloze jongeren Kinderen in een uitkeringsgezin Jongeren met jeugdhulp Jongeren met delict voor rechter Jongeren met jeugdbescherming Jongeren met jeugdreclassering

2022 2022 2023 2023 2023 2023

% werklozen 16-22 jarigen % kinderen tot 18 jaar % van alle jongeren tot 18 jaar % 12-21 jarigen % van alle jongeren tot 18 jaar % van alle jongeren 12-23 jaar

Waddinxveen 1 3 12 1 1,3 1,2

MiddenHolland 1 4 13 1 1,4 NB

Wet maatschappelijke ondersteuning Indicator

Jaar Eenheid

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo

2023 Aantal per 10.000 inwoners

Waddinxveen

MiddenHolland

450

586

Waddinxveen

MiddenHolland

742,7

716,7

75,4

74,1

66,6

142,3

202,9

289,2

Werk en inkomen Indicator

Jaar

Banen

2022

Netto arbeidsparticipatie Lopende re-integratie voorzieningen Inwoners met een bijstandsuitkering

Eenheid

Aantal per 1.000 inwoners 1564 jaar % werkzame beroepsbevolking 2022 ten opzichte van (potentiële) beroepsbevolking Aantal per 10.000 inwoners 152022 64 jaar 2021

Aantal per 10.000 inwoners 18 jaar en ouder

Verbonden partijen Promen We streven naar een inclusieve arbeidsmarkt Werk is belangrijk om mee te kunnen doen in de samenleving en zelfstandig een inkomen te verdienen. De gemeente Waddinxveen neemt deel in de Gemeenschappelijke regeling Promen. Promen voert het werkdeel uit van de Participatiewet. Dit betekent dat Promen een (beschutte) werkplek kan bieden en ondersteunt bij het ontwikkelen van passende (garantie-)banen. Hiermee draagt Promen bij aan een inclusieve samenleving en het verminderen van het aantal inwoners in de bijstand. Per eind 2025 loopt het hoofdlijnenbesluit over de rol en positie van Promen af. Daarom starten de betrokken gemeenten met een onderzoek naar de wensen en mogelijkheden voor de toekomst. Dit onderzoek zal naar verwachting het grootste deel van 2025 lopen. Uiteraard blijft Promen tijdens dit onderzoek de huidige dienstverlening uitvoeren. Gemeenschappelijke Regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland Sterke regionale samenwerking sociaal domein In het sociaal domein werken we met vele partijen samen aan verschillende opgaven, vaak op regionaal niveau. De basis van de samenwerking in Midden-Holland is de door de gemeenteraden vastgestelde notitie “Samen scherper aan de wind. Met ingang van 2025 is de regionale samenwerking georganiseerd in de Gemeenschappelijke Regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland.

Met de oprichting van deze regeling is een stevige publiekrechtelijke organisatie gerealiseerd. De regiogemeenten hebben afgesproken om de kosten voor personeel en overhead die volgen uit het versterken van de samenwerking via een verdeelsleutel te verdelen. 9 Juiste zorg voor iedereen

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting Programma 1

Rekening 2023

Begroting 2024 na wijziging

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

-32.471

-33.467

-37.621

-36.273

-36.043

-35.942

Baten

6.975

7.700

7.285

7.503

7.496

7.644

-28.770

-28.548

-28.298

-28.770

-28.548

-28.298

Bestaand beleid

Nieuw beleid Lasten

-100

Baten Saldo voor bestemming

-25.497

-25.767

-30.436

716

470

107

-24.781

-25.297

-30.329

Bestaand beleid Stortingen Onttrekkingen Nieuw beleid Stortingen Onttrekkingen Saldo na bestemming

Bedragen x € 1.000 Toelichting Lagere lasten en baten als gevolg van bestrijding (energie)armoede In 2025 zijn de lasten en baten € 190.000 lager dan in 2024, omdat in 2024 eenmalig extra middelen beschikbaar zijn gesteld voor armoedebestrijding. Lagere lasten en baten compensatieregeling beschermd wonen In 2025 zijn de baten en lasten voor lokale overbruggingszorg € 225.000 lager dan in 2024. Tot het moment van definitieve besluitvorming wat betreft de decentralisatie beschermd wonen ontvangen de regiogemeenten jaarlijks een compensatie. Voor 2025 is deze compensatie nog niet bekend. Hogere lasten als gevolg van regionaal herijkte tarieven Sociaal Domein Het nieuwe regionale inkoopproces heeft een inkoopplan opgeleverd, omdat de contracten op 1 januari 2025 verlopen. Echter is naar aanleiding van signalen uit het veld en een daaropvolgende analyse door de Regionale Werkorganisatie Sociaal Domein gebleken dat het noodzakelijk is de tarieven van Wmo- en Jeugdproducten te herijken. Vanaf 2025 zijn de lasten € 3,6 miljoen hoger. Dit is gebaseerd op het historisch zorgverbruik, de volumestijging en de herijkte tarieven van Wmo- en Jeugdproducten. Hogere lasten als gevolg van projectleider Hervormingsagenda Jeugd In het jaar 2025 zijn de lasten € 100.000 hoger dan in 2024.

Voor het daadwerkelijk realiseren van de besparingen uit de Hervormingsagenda Jeugd is een aanpak nodig die voortborduurt op de al programmatische werkwijze van 'sturen op kosten' maar gelijktijdig ook extra inspanningen vraagt om deze besparingen te kunnen realiseren. Hogere lasten als gevolg van groter aandeel in bijdrage Hecht Vanaf 2025 zijn de lasten € 249.000 hoger. De verdeelsleutel voor de bijdrage aan Hecht wordt bepaald door het aantal inwoners en kinderen volgens CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) per 1 januari 2023. Door aanhoudende groei van het aantal inwoners en kinderen in Waddinxveen neemt de bijdrage toe. Hogere lasten als gevolg van indexatie Vanaf 2025 zijn de lasten van programma 1 € 378.000 hoger als gevolg van de doorgevoerde loon- en prijsindexatie op de budgetten. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting. Hogere lasten als gevolg van herverdeling van ambtelijke ureninzet Vanaf 2025 zijn de lasten van programma 1 € 178.000 hoger als gevolg van de doorgevoerde herverdeling van ambtelijke ureninzet. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting.

10 Juiste zorg voor iedereen

Programma: Ruimte voor iedereen

2. Ruimte voor iedereen De voorzieningen groeien mee met de groei van Waddinxveen Waddinxveen groeit snel. Een aantal maatschappelijke voorzieningen is daar nog niet op afgestemd.

Wat willen we bereiken? We willen dat de voorzieningen meegroeien met de groei van het aantal inwoners Waddinxveen is de afgelopen jaren hard gegroeid. En ook de komende jaren groeit Waddinxveen fors. Het aanbod van voorzieningen in Waddinxveen is daar op dit moment niet op ingericht. We willen een passend en gevarieerd aanbod van voorzieningen als sport, kunst, cultuur, zwemles, onderwijs, kinderopvang, gezondheid, evenementen en ontmoeting. Hier zijn goede plekken en gebouwen voor nodig. We willen voor het basis- en het voortgezet onderwijs kwalitatief goede en voldoende huisvesting Om een toekomstbestendige huisvesting van scholen te garanderen, hebben we blijvend aandacht voor het Integraal Huisvestingsplan Primair Onderwijs. We willen de positieve gezondheid van onze inwoners bevorderen Positieve gezondheid gaat over meer dan alleen lichamelijke gezondheid. Het gaat ook over een betekenisvol leven hebben. Een betere positieve gezondheid staat voor een hogere kwaliteit van leven. Mensen die voldoende bewegen, zitten beter in hun vel en hebben minder kans op overgewicht en chronische aandoeningen. We willen dat iedereen die cultureel actief wil zijn dat zoveel mogelijk lokaal kan doen Dit doen we door het culturele aanbod zo veel mogelijk kenbaar en toegankelijk te maken op lokaal niveau. Bij voorkeur is dit aanbod uitdagend, kritisch, vernieuwend en verbindend.

Het aanbod moet blijven bestaan uit verschillende disciplines, genres en allerlei mengvormen daartussen. Deze veelzijdigheid zorgt ervoor dat de kunst in de gemeente van, voor en door iedereen is. We willen voor ons maatschappelijk vastgoed de energietransitie maken Daar waar voorzieningen de vorm hebben van maatschappelijk vastgoed, houden we rekening met de energietransitie.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Maatschappelijke voorzieningen We vertalen de visie op maatschappelijke voorzieningen naar geld en ruimte De financiële consequenties van de visie op maatschappelijke voorzieningen worden, voor zover mogelijk, verwerkt in een meerjarig investeringsplan. Dat is een overzicht waarin alle investeringen voor de komende vier jaren staan. Dit doen we op basis van het uitvoeringsprogramma maatschappelijke voorzieningen dat wordt opgesteld in samenspraak met maatschappelijke instellingen/verenigingen. Daarnaast wordt de visie en het uitvoeringsprogramma gebruikt als richtlijn bij het (her)ontwikkelen van gebieden. We realiseren maatschappelijk voorzieningen in Park Triangel We starten in 2025 met de daadwerkelijke bouw van een sportzaal, buurthuis, sportkantine en ruimte voor kinderopvang. De kinderopvang wordt geregeld door Quadrant. De oplevering staat gepland in het derde kwartaal van 2026. Wij zijn in overleg met diverse partijen over het beheren van de sportkantine en het buurthuis. Gezondheid en Sport We geven uitvoering aan ons Leefstijlplan In 2025 gaan we verder met de uitvoering van het Leefstijlplan 2024-2026 Waddinxveen. Dit uitvoeringsplan maakt onderdeel uit van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA).

Een centrale doelstelling van het GALA is een sterkere verbinding tussen lokaal gezondheidsbeleid, cultuurbeleid en sport- en beweegbeleid. In het plan staan onze lokale doelstellingen op het gebied van volksgezondheid en wat we gaan doen om de leefstijl en gezondheid van onze inwoners te verbeteren. Ook is in het plan opgenomen hoe we de doelstellingen van het GALA, het Sportakkoord II en de Brede Regeling Combinatiefuncties uitvoeren.

11 Ruimte voor iedereen

We gaan verder met de voorbereiding van het nieuwe zwembad In 2025 doen we de aanbesteding van het ontwerpteam dat het ontwerp van een nieuw zwembad opstelt. Hiervoor is in 2023 een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld. Dit bedrag is onderdeel van de totale investering voor het nieuwe zwembad. Met het voorbereidingskrediet worden de noodzakelijke voorbereidingen (onder andere honoraria architect, constructeur, adviseurs) gedaan voordat de aanbesteding van de bouw van het nieuwe zwembad gedaan wordt. We leveren sporthal de Gouwehal op Ter vervanging van sporthal de Dreef realiseren wij een nieuwe toekomstbestendige en duurzame sporthal. Deze wordt in 2025 opgeleverd. We houden enkele sportzalen langer open Om voldoende ruimte te bieden voor bewegingsonderwijs voor het basisonderwijs houden we sporthal De Dreef en de twee gymzalen bij het voormalige Coenecoop College nog open. We gaan vier nieuwe korfbalvelden aanleggen voor korfbalvereniging Korbis In 2024 zijn de voorbereidingen getroffen voor de aanleg van vier korfbalkunstgrasvelden bij korfbalvereniging Korbis. De aanleg vindt plaats in de zomerperiode van 2025. De velden zijn dan gereed voor de start van het buitenseizoen 2025/2026. Als het nodig is wordt ook een waterberging onder de velden gerealiseerd. Of dit het geval zal zijn is afhankelijk van de indeling van het sportpark.

We gaan drie voetbalvelden van voetbalvereniging ASW vernieuwen In 2024 zijn de voorbereidingen gestart om twee kunstgrasvoetbalvelden bij ASW een nieuwe toplaag te geven. Het natuurgrasveld wordt omgezet in een kunstgrasveld. Om op tijd klaar te zijn voor het nieuwe sportseizoen 2025/2026 worden de werkzaamheden aan de velden van ASW en Korbis in één project aanbesteed. We gaan nieuwe beheerplannen voor de buitensport opstellen In 2025 worden de nieuwe beheerplannen Buitensport voor de periode 2025-2028 vastgesteld. Onderwijs We zetten een Centraal Aanmeldsysteem op voor basisscholen in Waddinxveen In samenwerking met de schoolbesturen werken we verder aan het opzetten van een centraal aanmeldsysteem waarin ouders hun kind kunnen aanmelden voor een school. Scholen kunnen begin 2025 de gegevens van leerlingen die al op de wachtlijst staan invoeren. Vanaf het schooljaar 2025-2026 worden alle kinderen aangemeld via het nieuwe systeem. We werken in de regio samen om voldoende onderwijs voor nieuwkomers mogelijk te blijven maken Net als overal in Nederland groeit ook in Midden-Holland het aantal nieuwkomers leerlingen. Dit geldt voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Afgesproken is om de groei regionaal te coördineren. Op die manier kan beter geregeld worden dat er voldoende onderwijsplekken voor de nieuwkomers beschikbaar zijn.

We pakken samen met de scholen onderwijsachterstanden aan We gaan door met Alert4You. Alert4You is een versterking van de preventieve keten op het gebied van jeugdzorg en onderwijsachterstanden. Door jeugdzorgexpertise in een vroeg stadium in te zetten worden onderwijsachterstanden in een later stadium voorkomen. Vanaf schooljaar 2024 wordt het project structureel gefinancierd. Gemeenten krijgen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) en het Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) budget voor de aanpak van onderwijsachterstanden. De middelen die uit voorgaande jaren zijn overgebleven worden als subsidies aan de scholen verstrekt. Deze subsidies worden op de scholen voornamelijk ingezet voor het terugdringen van taal- en rekenachterstanden. Onderwijshuisvesting We gaan verder met de voorbereiding van de bouw van een nieuw schoolgebouw, kinderopvang en gezondheidscentrum Het gaat hierbij om een nieuw gebouw voor basisschool Christelijke basisschool TOV op de locatie Park Vredenburgh in Park Triangel. We creëren in het gebouw ook ruimte voor kinderopvang en (para)medische dienstverlening. In 2025 beginnen we met de bouw van de Multifunctionele accommodatie zodat deze voor de aanvang van schooljaar 2026-2027 gebruiksklaar is.

12 Ruimte voor iedereen

We realiseren vier nieuwe lokalen voor kindcentrum de Kas Kindcentrum de Kas heeft een verzoek gedaan voor uitbreiding van hun huidige gebouw met vier lokalen op basis van onder andere leerlingenprognoses. We realiseren deze lokalen in 2025. We financieren lesmiddelen voor extra leerlingen op de Bethel en Rehobothschool Het aantal leerlingen op de Bethel en Rehobothschool is toegenomen. Gemeenten hebben de wettelijke taak om de eerste inrichting voor deze nieuwe leerlingen met onderwijsleerpakketten en meubilair te bekostigen. We beoordelen aanvragen voor meer capaciteit op basis van het IHP (Integraal HuisvestingsPlan) Aanvragen van schoolbesturen voor uitbreiding van de bestaande capaciteit worden mede op basis van het IHP beoordeeld. Dit geldt voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs. Het IHP wordt eind 2024 vastgesteld. We maken de grond voor de uitbreiding van de Theo Thijssenschool bouwrijp en dragen deze over In 2024 is gewerkt aan de bestemmingsplanprocedure die de uitbreiding van de Theo Thijssenschool op het aangekochte perceel aan de achterzijde mogelijk maakt. In 2025 wordt de grond op het aangekochte perceel bouwrijp gemaakt. Daarvoor moet eerst het bedrijf dat daar nu nog gevestigd is, verhuizen. Na het bouwrijp maken van de kavel wordt de grond overgedragen aan het schoolbestuur van de Theo Thijssenschool en kan het schoolgebouw worden gerealiseerd.

De omvang van de uitbreiding en de haalbaarheid van de planning wordt mede bepaald door de inpasbaarheid van de uitbreiding in het gebied. Zo kan het zich voordoen dat er vanuit de omgeving bezwaren worden ingediend tegen de uitbreiding. We stellen de verordening “voorzieningen huisvesting onderwijs gemeente Waddinxveen 2017” bij De wet- en regelgeving voor onderwijshuisvesting is gewijzigd. Zo is bijvoorbeeld de huisvestingsvoorziening ‘renovatie’ toegevoegd. Door deze veranderingen is het nodig ook de verordening te wijzigen. Wij zorgen voor adequate onderwijshuisvesting als een nieuwe basisschool zich wil vestigen Een schoolbestuur kan een aanvraag bij het ministerie indienen voor de stichting van een nieuwe basisschool. Als de minister besluit de aanvraag voor de stichting van een nieuwe basisschool in te willigen, zorgen wij voor adequate huisvesting. Ons uitgangspunt bij het realiseren van nieuwe huisvesting voor scholen is om dit te combineren met ruimte voor kinderopvang. Kinderopvang We faciliteren en handhaven kwalitatief goede kinderopvang en voldoende Voor- en Vroegschoolse educatie-plekken Voor de ontwikkeling van jonge kinderen is kinderopvang belangrijk. Daarom hebben we extra aandacht voor de kwaliteit van kinderopvang.

Naast het uitvoeren van onze wettelijke handhavingstaken zetten we in op de continuering van Alert4You en uitbreiding van het aantal plekken Voor- en Vroegschoolse educatie (VVE-plekken). Cultuur We voeren het cultuurbeleid uit We bieden alle basisscholen voor de periode 2025-2028 cultuureducatie aan in samenwerking met de Cultuurgroep Leiden en stichting Vonk. Het maatschappelijk cultuurplatform ‘KunstKade’ versterkt het culturele netwerk. Ook stimuleert het samenwerkingen zodat kennis en kunde uitgewisseld wordt. Op deze manier stimuleren we een actief en bruisend cultureel leven in Waddinxveen. In 2025 wordt de Cultuurnota geëvalueerd. Renoveren herdenkingsmonument de Naald Het gemeentelijk monument De Naald moet worden gerenoveerd. De obelisk moet worden vervangen en het gedeelte van het monument daaromheen wordt waar nodig vernieuwd. In 2025 is het herstel van het monument gereed. Maatschappelijk vastgoed We stellen een uitvoeringsplan maatschappelijk vastgoed op Op basis van de visie op maatschappelijke voorzieningen herijken we een nota over maatschappelijk vastgoed. In het uitvoeringsplan maatschappelijk vastgoed wordt aangegeven aan wat voor soort partijen wij ons vastgoed wel en niet verhuren en onder welke voorwaarden. Ook wordt in de nota het gewenste kwaliteitsniveau van ons vastgoed vastgelegd en wordt benoemd wat er nodig is om dat te realiseren.

13 Ruimte voor iedereen

We gaan een meerjarig onderhoudsplan voor de verduurzaming van ons vastgoed maken We hebben een voorbeeldfunctie in de duurzaamheidstransitie. Daarom gaan we voor het maatschappelijk vastgoed een meerjarenonderhoudsplan 2026-2029 maken voor het onderhoud en de verduurzaming van onze gebouwen. We gaan door met het gasloos maken van ons vastgoed Dat doen we op basis van het gemeentelijk duurzaamheidsbeleid. We streven naar volledig gasloos maatschappelijk vastgoed in deze bestuursperiode. Duurzaamheid We besteden aandacht aan de duurzaamheid en ventilatie van schoolgebouwen In 2024 is een nulmeting uitgevoerd naar het niveau van de voorzieningen “duurzaamheid en ventilatie” in de basisscholen. Op basis van dit onderzoek bepalen we welke maatregelen we nemen om de duurzaamheid en het binnenklimaat van de gebouwen te verbeteren.

Beleidsindicatoren Sport Indicator Niet-sporters

Jaar 2022

Eenheid %

Waddinxveen 54,1

MiddenHolland 56,2

Onderwijs Indicator Absoluut verzuim

Relatief verzuim

Voortijdig schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

Jaar

Eenheid

Waddinxveen

MiddenHolland

2023

Aantal niet ingeschreven leerplichtigen per 1.000 inwoners 5-18 jaar

3,1

2,5

2023

Aantal leerplichtigen wel ingeschreven, maar ongeoorloofd afwezig, per 1.000 inwoners 5-18 jaar

38

36

2023

% deelnemers aan Voortgezet onderwijs en Middelbaar Beroepsonderwijs (MBO)

1,5

1,6

Verbonden partijen Hecht Hecht werkt aan gezondheid, veiligheid en kansen voor iedereen in Hollands Midden In de regio Hollands Midden werken we met zeventien andere gemeenten samen binnen de gemeenschappelijke regeling Hecht. Het doel van Hecht is om de gezondheid en de veiligheid van inwoners in de regio te bewaken en te verbeteren. Hecht doet dit met de inzet van de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD), de. Regionale Ambulancevoorziening (RAV), het Zorg- en Veiligheidshuis (ZVH) en de Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR). Vanaf 2025 is de GHOR niet langer onderdeel van Hecht, maar ondergebracht onder de Veiligheidsregio Hollands Midden. Dit sluit beter aan op de taken van de GHOR. Er wordt uitgegaan van een kostenneutrale transitie. De gemeentelijke bijdrage aan Hecht voor de uitvoer van de taken van de GHOR verplaatst hiermee ook naar de Veiligheidsregio Hollands Midden. Verder is de Maternale Kinkhoest Vaccinatie (MKV) door de rijksoverheid toegevoegd als extra taak aan de jeugdgezondheidzorg. De gemeenten zijn hiervoor verantwoordelijk. Gemeenten worden hiervoor gecompenseerd via het gemeentefonds. Vanaf 2025 is dit opgenomen in de gemeentelijke bijdrage aan Hecht. In december 2024 presenteert de directe van Hecht aan het Algemeen Bestuur een herstelplan voor het eigen vermogen, dat door cao-loonstijgingen tot een onwenselijk laag niveau daalt.

Het is afhankelijk van de besluitvorming of en welke gevolgen dit heeft voor het jaar 2025.

14 Ruimte voor iedereen

Wat gaat het kosten Financieel overzicht programma met toelichting Programma 2

Rekening 2023

Begroting 2024 na wijziging

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

Lasten

-12.627

-16.508

-15.550

-15.652

-17.221

-16.352

Baten

3.952

3.526

3.308

3.143

2.771

2.775

-25

-121

-119

-118

-12.267

-12.629

-14.570

-13.695

Bestaand beleid

Nieuw beleid Lasten Baten Saldo voor bestemming

-8.675

-12.982

Stortingen

-14.187

-2.898

-498

-652

-25

-25

Onttrekkingen

13.277

2.417

2.276

2.159

2.932

2.318

-9.585

-13.463

-10.489

-11.123

-11.663

-11.402

Bestaand beleid

Nieuw beleid Stortingen Onttrekkingen Saldo na bestemming

Bedragen x € 1.000 Toelichting Lagere lasten Onderwijshuisvesting In het jaar 2025 zijn de lasten € 85.000 lager dan in het jaar 2024, omdat in 2024 de eenmalige kosten zijn geraamd voor de ingebruikname van Parklaan 7. Hogere baten onderwijsbeleid Vanaf 2025 zijn, door realistisch te ramen, de baten Onderwijs Achterstanden Beleid € 200.000 hoger dan in 2024. Tot nu toe werden deze baten incidenteel verwerkt bij de 2e Bestuursrapportages. Lagere baten en lasten Lokale bibliotheekvoorzieningen Vanaf 2025 zijn de baten en lasten voor Media lager, omdat de specifieke uitkering omtrent herstelgelden Bibliotheek van € 190.000 eenmalig is ontvangen in 2024. Lagere kapitaallasten als gevolg van vertraging planning investeringskredieten Vanaf 2025 zijn de kapitaallasten € 783.000 lager als gevolg van vertragingen in de planning van investeringskredieten. Het betreft de uitbreiding van de Theo Thijssenschool (inclusief de installaties), project Parklaan/Park Vredenburgh, de verbouwing van Parklaan 7 Dick Brunaschool en de renovatie ombouw korfbalvelden. In bijlage 2 is het actuele meerjareninvesteringsprogramma 2025-2028 opgenomen. Lagere onttrekking reserve zwembad In de Programmabegroting 2024-2027 is in het jaar 2025 een incidentele storting in de reserve zwembad opgenomen voor € 2,8 miljoen ten laste van het begrotingssaldo.

Deze storting wordt geschrapt, vanwege de voorgestelde stelselwijziging ten aanzien van de structurele dekking voor kapitaallasten. Hogere lasten als gevolg van indexatie Vanaf 2025 zijn de lasten van programma 2 € 87.000 hoger als gevolg van de doorgevoerde loon- en prijsindexatie op de budgetten. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting. Hogere lasten als gevolg van herverdeling van ambtelijke ureninzet Vanaf 2025 zijn de lasten van programma 2 € 4.000 hoger als gevolg van de doorgevoerde herverdeling van ambtelijke ureninzet. Zie voor de gehanteerde uitgangspunten de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de financiële begroting.

15 Ruimte voor iedereen

Programma: Groeiende gemeente

3. Groeiende gemeente Passende duurzame woonruimte voor iedere Waddinxvener met ruimte voor schone energie en ruimte voor (duurzaam) ondernemerschap in een goed en veilig bereikbaar Waddinxveen We werken aan een goede balans tussen woningbouw, maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Dit blijft een uitdaging, onder andere door de groei van Waddinxveen. Er is een grote vraag naar passende en betaalbare woonruimte. Daarnaast heeft Waddinxveen verschillende vraagstukken op het gebied van verkeersveiligheid en bereikbaarheid. Bedrijven zitten niet altijd op de beste locatie voor henzelf of de omgeving. Daardoor ontstaat er mogelijk een spanning tussen bedrijvigheid en leefbaarheid.

Wat willen we bereiken? Wonen We willen bouwen naar behoefte en voor iedere Waddinxvener een passende woonruimte We willen bouwen naar behoefte en voor iedere Waddinxvener passende woonruimte. Nu én in de toekomst. We willen daarom bouwen en verbouwen voor alle doelgroepen, waaronder starters op de woningmarkt. Daarbij kan sprake zijn van flexibele en van vaste oplossingen. Innovatieve oplossingen gaan we niet uit de weg. Ook transformatie van bestaande gebouwen of gebieden is een optie. Daarnaast is ons doel het bevorderen van de doorstroom, waar mogelijk binnen de eigen wijk, bijvoorbeeld door het realiseren van levensloopbestendige huurwoningen. Bereikbaarheid We willen dat Waddinxveen goed bereikbaar en fietsvriendelijk is Waddinxveen is goed bereikbaar en fietsvriendelijk. Ook in de toekomst moet het verkeer goed doorstromen. Aandacht voor verkeersveiligheid staat daarbij niet ter discussie. We geven prioriteit aan het oplossen of beheersbaar maken van een aantal verkeersknelpunten. Autoverkeer rondom scholen willen we nog meer terugdringen. Economie We willen dat bedrijven zich op de meest wenselijke plek kunnen vestigen De bedrijvigheid in Waddinxveen ontwikkelt zich goed. Soms levert dit een spanningsveld op met de leefbaarheid van het dorp. We willen dat een groene en prettige leefomgeving niet wordt aangetast door bedrijven.

We willen dat winkels en horeca nabij en toegankelijk zijn voor inwoners De situering van detailhandel moet passen, mede gelet op de groei van Waddinxveen. Winkels en horeca moeten toegankelijk zijn voor inwoners en nabij inwoners zijn, zeker als zij minder mobiel zijn. Ruimtelijke ordening We willen een goede balans tussen het behoud van de beste eigenschappen en groei van Waddinxveen We willen dat er weer een goede balans ontstaat tussen woningbouw, ruimte voor maatschappelijke voorzieningen, een groene en gezonde leefomgeving, de energietransitie en bedrijvigheid. Ook willen we op de korte en middellange termijn inzetten op het ontwikkelen van inbreidingslocaties. Op wijkniveau willen we voldoende (groene) voorzieningen. Duurzaamheid We willen deze periode flinke stappen zetten in het realiseren van de doelstellingen uit het koersdocument duurzaamheid De transities op het gebied van warmte en energie, klimaatadaptie, biodiversiteit en grondstoffengebruik zijn ingrijpend voor iedereen. De doelstellingen die eraan gekoppeld zijn, zijn ambitieus en vergen van inwoners, het bedrijfsleven en alle overheden serieuze inspanningen. De vraagstukken zijn complex en kennen verschillende mogelijke oplossingsrichtingen met bijbehorende onzekerheden. Een integrale inzet op alle vier de transities is daarbij belangrijk. Immers de transities versterken elkaar.

Aandacht voor haalbaarheid en betaalbaarheid voor inwoners is van groot belang. Ook moet het voor inwoners en verenigingen van eigenaren duidelijk zijn welke duurzaamheidsmaatregelen op welk moment zinvol zijn.

16 Groeiende gemeente

We willen onzekerheden die gepaard gaan met de energie- en warmtetransitie zoveel mogelijk wegnemen voor inwoners en ondernemers Wat betekent bijvoorbeeld het voldoen aan onze energieopgave voor onze leefomgeving? Dit vergt duidelijke en tijdige keuzes van de gemeente op het gebied van de energie-infrastructuur op wijkniveau. In deze bestuursperiode perspectief bieden aan onze inwoners weegt daarbij het zwaarst.

Wat gaan we daarvoor doen in 2025? Wonen We voeren het uitvoeringsprogramma van de woonzorgvisie uit De gemeente Waddinxveen heeft de ‘Woonzorgvisie Waddinxveen 2035’ in december 2022 vastgesteld. In de woonzorgvisie staan de ambities van de gemeente voor de lange termijn. Het uitvoeringsprogramma hoort bij de woonzorgvisie. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven welke maatregelen in de jaren tot en met 2027 worden genomen om de ambities uit de woonzorgvisie te realiseren. We passen het uitvoeringsprogramma aan wanneer nodig. Bijvoorbeeld omdat er door ontwikkelingen nieuwe maatregelen nodig of mogelijk zijn. Ook evalueren we de maatregelen elk jaar: zo wordt duidelijk wat er al is bereikt en wat extra aandacht nodig heeft. We actualiseren het woningbouwprogramma In het woningbouwprogramma laten we zien welke verschillen in woningen (type en prijsklasse) en woonmilieu we in Waddinxveen willen bereiken in de komende jaren. Het woningbouwprogramma is steeds in beweging en wordt elk jaar bijgewerkt. Bij het bijwerken gaan we uit van ontwikkelingen in de markt en de vraag in Waddinxveen en de regio Midden-Holland. Het lokale woningbouwprogramma maakt onderdeel uit van de Regionale Projectenlijst Woningbouw (RPW) Midden-Holland. Elk jaar wordt de regionale projectenlijst naar de Provincie Zuid-Holland gestuurd voor goedkeuring.

Het woningbouwprogramma moet namelijk aansluiten bij de woningbehoefte in ZuidHolland. Het goedkeuren van de projectenlijst door de provincie is een belangrijke eerste stap in het proces tot het realiseren van woningbouwplannen. We maken jaarlijks prestatieafspraken We hebben onze partners nodig om tot uitvoering van het woonbeleid te komen. Woonpartners en de stichting Huurdersbelangen Regio Hollands-Midden (HRHM) zijn onze partners op het gebied van wonen. Prestatieafspraken zijn samenwerkingsafspraken. Woonpartners en HRHM geven in de prestatieafspraken aan hoe zij een bijdrage leveren aan de uitvoering van de Woonzorgvisie. Elk jaar opnieuw wordt door Woonpartners en HRHM aangegeven hoe ze de uitvoering van het woonbeleid mogelijk willen maken. We realiseren een asielzoekerscentrum (azc) en flexwoningen We werken met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) aan de realisatie van een asielzoekerscentrum voor 195 vluchtelingen. En daarnaast ontwikkelen we voor 30 personen flexwoningen. We stellen beleid op voor huisvesting van arbeidsmigranten De vraag naar de huisvesting van arbeidsmigranten is te groot om op te lossen in de bestaande woningvoorraad. De gemeente Waddinxveen gaat aan de slag met een uitvoeringsplan voor de huisvesting van arbeidsmigranten.

Hierin staan de randvoorwaarden voor ondernemers om kwalitatief goede huisvesting voor arbeidsmigranten te realiseren en zo een goede werkgever te zijn. Het vraagstuk is gemeentegrensoverschrijdend. Daarom is regionale samenwerking nodig om een waterbedeffect te voorkomen. We actualiseren de woonzorgvisie voor het thema woonwagens In de woonzorgvisie zijn onder andere de woonwagenbewoners als aandachtsgroep benoemd. Het Woonwagenbeleid richt zich op behoud of versterking van de leefbaarheid en kwaliteit van wonen op de woonwagenlocaties. We gaan in 2025 de woonzorgvisie voor het thema woonwagens actualiseren. Dit vervangt het woonwagenbeleid 2016. We vertalen de regionale woonzorgvisie naar lokaal beleid We vertalen de regionale woonzorgvisie naar specifieke opgaven voor Waddinxveen. Dit betreft de huisvesting van ouderen met een (toekomstige) lichte of zware zorgbehoefte en mensen met lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking. We geven uitvoering aan nieuwe landelijke wetgeving op gebied van wonen Naar verwachting treedt de nieuwe Wet versterking regie volkshuisvesting in werking op 1 juli 2025. We brengen de consequenties van deze nieuwe wetgeving in beeld. Zodat we onze projecten en beleid kunnen aanpassen. Denk hierbij aan het bijstellen van woningbouwprogramma’s, de woonzorgvisie en de huisvestingsverordening.