PRESENTATIE Themabijeenkomst Inzicht in Duurzaamheid VERSIE DEF tbv GEMEENTERAAD VERSIE DEF
Tekst van het document
Themabijeenkomst
Titel 44 punt
‘Inzicht in Programma Duurzaamheid’ Circulair, Groen en met Schone energie
Agenda
Inzicht in de stand van zaken en samenhang van het Programma Duurzaamheid
1. Opening (mw Leferink) 2. Koersdocument als strategisch kompas 3. Waar staan we nu; de vier transities 4. Financiën 5. Monitoring 6. Vragen en ruimte voor dialoog 7. Planning warmtetransitie (dhr. Van der Poel) 8. Aanvullend Waddinxveens Opwekprogramma (dhr. Groenewold)
Themabijeenkomst
Titel 44 punt
‘Inzicht in Programma Duurzaamheid’ Circulair, Groen en met Schone energie
Koersdocument als strategisch kompas • De vier transities als onderling samenhangend systeem • Richtinggevende principes: planetaire en sociale grenzen
Koersdocument Duurzaam Waddinxveen
Energie transitie
Circulaire economie
Systeem
Klimaatadaptatie
Sociaal
Biodiversiteit
Ruimte
• Elke transitie raakt aan drie onderstromen: - Systeemverandering - Sociale hefboom - Ruimtelijke transitie • Transities dragen bij aan Brede Welvaart, • Transities dragen bij aan Grondstofonafhankelijkheid
• Transities kennen dynamiek van opbouw, afbouw, institutionaliseren en afbreken. Duren decennia
• Rol van de raad: richting, tempo, middelen
Energietransitie
Energietransitie Keuzes Strategische doelen CO2 reductie
Projecten
Opgave Andere gebouwen 6%
Koers
Woningen14% 50%
Industrie 3%
0%
Glastuinbouw 32%
Vandaag
2030
2050
Mobiliteit 41%
Circulaire economie
Energietransitie initiatieven
Energiebesparing inclusief energiearmoede
Schone warmte
Inhoudelijke strategie • Reduceren energieverbruik • Vervangen fossiele brandstoffen • Produceren schone energie Transitie: voldoende schone energie voor iedereen
Opwek schone energie
Energiemanagement en netcongestie
Actualisatie warmteprogramma
Klimaatadaptatie en Biodiversiteit
Energietransitie Portfolio (voortgang details in bijlage) Werkstroom
Project
Status
Subsidies
Sociale hefboom
Minder energie
Energiebesparing nationaal isolatie programma inclusief Soorten management plan.
In uitvoering
Ja
>200 Energiecoach gesprekken Bijdrage van maatschappelijke organisaties
Tegengaan energiearmoede: witgoedregeling
In voorbereiding
Ja
15 Energiecoaches doen uitvoering
Energiebesparing Wet Milieubeheer en Label C (ODMH)
In uitvoering
Startbuurt Aardgasvrij GVPH
In uitvoering
Ja
Zeer intensief participatieproces
Regionaal warmtenet Glastuinbouw (WSO)
In voorbereiding
Ja
Met samenwerkingspartners
Lokaal warmtenet en -organisatie
In voorbereiding
Ja
Met Woonpartners, huurdersverenging
Zon op Dak
In uitvoering
Ja
Met Servicepunt Energietranistie Bedrijven
Zon op Veld
In voorbereiding
Aanvullend Waddinxveense Opwek Programma*
In ontwikkeling
Electriciteits-netten
Energiemanagement en Managen netcongestie
In uitvoering
Beleidsontwikkeling
Actualisatie warmteprogramma
Te starten
Door reguliere beleidsvelden
Deelmobiliteit, Openbare Verlichting Led, Laad infrastructuur concessie
Loopt
Schone Warmte *
Schone opwek
Met Stedin, OPW, ondernemers
Energietransitie Wat maakt de transitie mogelijk • Menselijk vertrouwen • Samenwerkende netwerken in eigen rol en tempo • Meervoudige instapstrategie • Communicatie als verbinding
➔ Zonder deze sociale infrastructuur is er techniek, maar geen transitie
Energietransitie Kansen en uitdagingen Kansen
Uitdagingen
1.
1. 2. 3. 4. 5. 6.
De sporen werklijn ‘schone warmte’ komen nu dicht bij elkaar • Versterkend effect • Wekt vertrouwen bij potentiële samenwerkingspartners • Motor voor de toekomst?
Participatie Wetgeving / Nationaal beleid Betaalbaarheid; investeringsruimte (Technisch) personeel realisatie Ruimtegebruik Lange doorlooptijden
Energietransitie
Conclusies voortgang t.o.v. koersdocument • Operationeel: - Operationele doelen 2025 goed in bereik - De stap naar operationele doelen aardgasvrije woningen 2030 en 2035 is nog best groot; - NB: vervolgbuurten aardgasvrij financieel nog getemporiseerd • Strategisch: – Richting 2030 naderen we (met alle onzekerheden ongeveer 50%)
Circulaire economie
Circulaire economie Werken aan de transities Strategische doelen Grondstoffen opgave
Projecten
Opgave
Koers
Circulaire thema’s Gemeentelijke organisatie Gebiedsontwikkeling en beheer
Energietransitie
Circulaire economie
Circulaire tuinbouw Circulair ondernemen Nu
2030
2050
Circulair leven (en consumeren)
Strategie • Kennis en beleid • Doelgroepen benadering • Reduceren grondstoffen • Circulaire verdienmodellen
Platform circulaire maakindustrie (ism OPW)
Groene Hart Werkt Actieprogramma
Gebiedsontwikkeling en beheer
Circulair Leven
Transitie: het managen naar een systeem waarin grondstoffen blijven circuleren
Klimaatadaptatie en Biodiversiteit
Circulaire economie Portfolio (voortgang details in bijlage) Werkstroom
Project
Status
Subsidies
Sociale hefboom
Kennisontwikkeling
Platform circulaire maakindustrie Waddinxveen
In uitvoering
Deels
OPW/DPW, koplopers kern, Haagse Hoge School; groen Hart Werkt CE
Living Lab Tuinbouw (kleinschalig)
In uitvoering
Circulair leven
Circulair leven • Demontagehal • Circulair ambachtsnetwerk
In uitvoering
Gemeentelijk opdrachtgeverschap
Duurzaamheid in Gebiedsontwikkeling en beheer
Bijna gereed
Door reguliere beleidsvelden
Uitvoeringsagenda economie, lokale bedrijventerreinen strategie
Loopt
Greenport WH, Haagse Hogeschool, inwoners, ondernemers Ja
Circulaire economie Wat maakt deze transitie mogelijk • Kleinschalige netwerken
• Educatie & kennisuitwisseling
• Samenwerking
• Praktische en lerende werkwijze
Circulaire economie Kansen en uitdagingen Kansen
Uitdagingen
1. Mooie koplopers in W’veen en betrokkenheid OPW 2. Gemeentelijk opdrachtgeverschap 3. Bestuurlijke onderstroom. 80% gemeenten PZH hiermee aan de slag.
1. Onderstroom moet meer groeien; arbeidsintensief 2. Stimulerende wet- en regelgeving die circulariteit bevordert 3. Is er in toekomst voldoende ruimte voor de circulaire economie
Circulaire economie Conclusies voortgang koersdocument • Operationeel: – fundamenten (bewustzijn, kennisdeling) aan het bouwen – operationele doelen van 2025/2030 nog niet gehaald (ook landelijk beeld).
• Strategisch: Onvoldoende data voor echt goed inzicht in strategische doelen van 2030
Duiding: • Gaat om herstructurering economie, niet om losse projecten Wat is nodig? • Kruispunt investering in versnelling of consolideren • Continueren om opgebouwde netwerk en vertrouwen te bewaren. • Verdere borging in economische agenda • Ook plan B en kleine lobby opzetten.
Klimaatadaptatie en biodiversiteit
Klimaatadaptatie en biodiversiteit Strategische doelen
Projecten
Opgave
Klimaatadaptatie en Biodiversiteit
Koers
Energietransitie
Kritieke planetaire grens Nu 2030
Circualire economie
Klimaatadaptatie / Biodiversiteit
2050 Groene Tuinen
Strategie • Meest kwetsbare situaties aanpakken • Samenwerken met gebiedspartners • Inbedden in processen en beleid
Bebouwde kom Waddinxveen 20% 33%
Openbaar groen en water Wegen
Woningoppervlak 27% 20%
Particuliere tuinen
Gebiedsontwikkeling en beheer
Klimaatadaptatie en biodiversiteit Portfolio (voortgang details in bijlage) Werkstroom
Project
Status
Subsidies
Sociale hefboom
Prive terrein
Groene tuinen
In uitvoering
Ja
Met acties in totaal ongeveer 500 inwoners actief bereikt. 11 tuinklimaatcoaches >20 adviesgesprekken >80 ritjes tegeltaxi Samenwerking service clubs Organisaties koppelen (WaddinxvenGREEN) Kennissessies inwoners en partners
Gemeentelijk opdrachtgeverschap
Duurzaamheid in Gebiedsontwikkeling en beheer
Bijna gereed
Door reguliere beleidsvelden
Afkoppelen riolering, ecologisch bermbeheer en natuurvriendelijke oevers, ieder huishouden een boom, Regionale actualisatie klimaatstress test, omgevingsprogramma duurzame leefomgeving
Loopt
Klimaatadaptatie en biodiversiteit Wat maakt deze transitie mogelijk Fijnmazige verandering: vergroening van tuinen, wateropvang, biodiversiteit in de wijk. • Lokale inzet en betrokkenheid • Praktisch zichtbaar maken
• Lerende praktijk en borging • Meervoudige instapmomenten
Ook kleine initiatieven zijn sociale lijm, gemeenschapsgevoel en ‘goed gevoel’
Klimaatadaptatie en biodiversiteit Uitdagingen Kansen
Uitdagingen
1. Circulair verbinden op leefniveau
1. Tuin = investering ➔ natuurlijke momenten (tempo)
• Tuintegels hergebruiken in realisatie maatschappelijke voorzieningen
• Slooponderdelen echt hergebruiken (zoals nieuwe sporthal) 2. Energiecoach/tuincoach combinaties
2. Beeldvorming onderhoudsvriendelijkheid groene tuinen 3. Vrijwilligers professionaliseren en zelfstandig groeien
Klimaatadaptatie en biodiversiteit Conclusies • Operationele doelen - we halen de operationele koersdoelen - bewustzijn inwoners lijkt (obv enquête) zeker >50% - over ondernemers geen goede informatie - lastig meetbaar of onderstroom naar volgende cohort al voldoende is • Strategische doelen - onvoldoende open data voor beoordelen strategische doelen
Samenvattend • We moeten 35.000 inwoners en 3.500 ondernemers meenemen in de transitie
• We nemen regie en bouwen aan beweging zodat inwoners en ondernemers makkelijker kunnen meedoen – advies, ontzorging, financiële steun en participatie-aanpak die mensen mede eigenaar maakt • We kunnen duidelijke richting geven via normen en keuzen – beleid en samenwerking maatschappelijke partners. ➔We maken transities haalbaar voor iedereen en maken verantwoordelijkheid nemen vanzelfsprekend. ➔We maken daarin goede stappen.
Financiële duurzaamheid Overzicht alle gerelateerde subsidies (in geld of inzet) Subsidie
Direct/Indirect
Dekking voor eigen inzet?
SPUK Energiebesparing, via Rijk (Nationaal Isolatie Programma)
Direct
Klein deel
SPUK Energiearmoede via Rijk
Direct
Klein deel
MKB Deal Metaalunie via PZH
Indirect
Nee
Subsidie diametervergroting via PZH
Indirect; naar netbeheerder
Nee
Subsidie aanleg regionaal warmtenet ZPP via RVO
Indirect; naar netbeheerder
Nee
Subsidie PZH Soorten Management Plan
Direct
Nee
Tbv energiebesparing, minder kosten voor inwoner.
Waddinxveen Stimuleringsregeling
Direct
Nee
Waddinxveense subsidie Leningen via Svn
Met inzet: PZH onderzoek Governance Warmtebedrijf
Direct
Nee
Ook inzet Waddinxveen
Met inzet: PZH Energiegenerator traject tbv energiecooperatie
Direct
Nee
Ook inzet Waddinxveen
CDOKE middelen, via Rijk
Direct
Ja
1 EU-subsidie in aanvraag
Opmerkingen
Wel beperkte in kind eigen bijdrage in uren
Financiële duurzaamheid • Projecten begroting 2025 - Formatie, inhuur en uitvoeringskosten - +- 3% van de gemeentebegroting
• Meerjaren raming - Overhevelingen (waren) nodig en uitsmeren over de komende jaren - Langzaam afbouwen naar 1,7 miljoen inzet - Getemporiseerde initiatieven (>beschikbare middelen) o oa: vervolgbuurten aardgasvrij, duurzame bedrijventerreinen. o waarde ongeveer 500K oplopend naar 800K per jaar sinds 2023
Monitoring • Monitoren op operationele doelen koersdocument • Waar data beschikbaar, monitoren op realisatie strategische doelen • Waar data beschikbaar, monitoren prognose op strategische doelen • Waar data beschikbaar te krijgen monitoren we op proces en onderstroom
• Kanttekeningen - Data vaak niet, of veel later, beschikbaar
Vragen en ruimte voor dialoog focus tempo
doorgaan
Deel 2 Planning warmtetransitie
Jan – Mei 2025
Mei 2025
Oriëntatiefase Lokaal warmtenet
Voorkeursuitspraak stakeholders
Oriëntatie fase
Mei - Juni 2025
Ontwikkelfase
Fase Go/ No go
Verkennen samenwerking
Basis uitgangspunten Financiële uitgangspunten Inventarisatie bronnenen opslagmogelijkheden Governance en aandeelhouderschap
Regionaal warmtenet Zuidplaspolder
•
Condities warmtenet (Startkader) CB Intentieovereenkomst Verkenning haalbaarheid
CB
Definitief ontwerp
•
19 jun – 15 aug 2025
2de helft aug 2025
Q3 – Q4 2025
Ontwikkelfase
Q1 – Q2 2026
Fase Go/ No go
Voorlopig ontwerp
Haalbaarheidsonderzoek Inhoud
Stuurgroep
• Verkenning haalbaarheid technisch, financieel, organisatorisch/juridisch door: • Onderzoek bronnen • VO leidingnet • Opstellen business case per partij • Toetsen condities • Verkenning eigendom warmtebedrijf • Concept SOK opstellen
Vaststellen warmtekavel
Besluitvorming • College (16 sept) • Raad (15 okt) • College (4 nov)
Wijkuitvoeringsplan
Propositie
SOK WSO
Globaal kavelplan
CBRB
WV: voorgenomen besluit aandeelhouder warmtebedrijf
RB
WV: garantstelling t.b.v. leidingdiameter vergroting
SOK GVPH SOK ZPP
Defini ontwe
CB
Aanwijzing
FID
Enginering & voorbereiding
Q1 – Q2 2026
Q1 2027
Q4 2026
Q2 2027 t/m Q4 2028
Voorbereidingsfase FID
Voorlopig ontwerp Vaststellen warmtekavel
Definitief ontwerp Globaal kavelplan
WV: voorgenomen besluit aandeelhouder warmtebedrijf
Aanwijzin g
Uitgewerkt kavelplan
Inventarisatie opt out
Realisatieplan
WV: definitief besluit aandeelhouder warmtebedrijf
WV: garantstelling t.b.v. leidingdiameter vergroting
FID
Enginering & voorbereiding
Enginering & voorbereiding
Propositie
Aanleg & Levering
Overeenkomsten
Q1 2029 <
Realisatiefase Aanleg & Levering
Aanvullend Waddinxveens opwek programma (AWOP) voor elektriciteit 2025-2030 I Themabijeenkomst Inzicht Duurzaamheid
Aanleiding
Waarom doen we dit? • Regio blijft achter met realisatie RES-doelen (0,435 TWh).
• Provincie bereidt aanvullend windprogramma voor (15–18 molens) • Gemeente kan meer bijdragen voor een alternatief. • Raad wil regie houden, niet onbegrensd bijdragen en proactief zijn.
Beleidsmatige strategie Doel: Maximaliseren van Waddinxveense bijdrage binnen RESopgave, zónder windlocatie
Kernprincipes: • Realistisch, ruimtelijk inpasbaar • Gebaseerd op data en bestaande kaders
• Regie bij gemeente houden • Maximum bijdrage • Garantie van de Provincie
Doelstelling AWOP • Voorkomen windlocatie • Formele borging van alternatief vóór Q4 2025. • Keuze uit 2 alternatieve opwekscenario’s • Basis voor monitoring en voortgang richting 2030.
Alternatieve opwekscenario’s
Scenario’s in beeld Kenmerk
Scenario 1
Scenario 2
Belangrijkste keuzeverschil
Ontwikkeling reserve zoeklocatie wind (RES 1.0)
Verplichting Zon op dak bestaande bedrijfsdaken
Opwek (TWh)
0,162 / 37 %
0,154 / 35 %
Participatie
Ja
Ja
Beleidskaders
RES 1.0, PZOV en lokaal eigendom
RES 1.0, PZOV en lokaal eigendom
Scenario 1 : autonome groei (0,162 / 37%*)
• Repowering bestaande windlocatie (0,048 / 10,9%) • Ontwikkeling RES 1.0 reserve zoekgebied wind (0,047 / 10,8%) • Ontwikkeling Waddinxveense zonneveld in PZOV: Waddinxveense knoop (0,002 / 0,4 %)
• Faciliteren Zon Op Dak via SEB (0,032 / 7%) • EU regulering voor zon op nieuw- en verbouw (0,023 /5,2%) • Past binnen de beleidskaders * Terawattuur / procentuele aandeel in de regionale opwekopgave 2030 van 0,435 TWh.
Scenario 2: regeruleerde groei (0,154 / 35,4%*)
• Repowering bestaande windlocatie (0,048 / 10,9%) • Verplichting Zon op Dak alle utiliteitsgebouwen (0, 041 / 9,4%) • Ontwikkeling Waddinxveense zonneveld in PZOV: Waddinxveense knoop (0,002 / 0,4 %) • EU regulering voor zon op nieuw- en verbouw (0,023 /5,2%) • Aanvullend besluitvorming nodig (raadsbesluit) * Terawattuur / procentuele aandeel in de regionale opwekopgave 2030 van 0,435 TWh.
Onderbouwing • Eigen gemeentelijke analyse • Capaciteitsanalyse afgerond (Q1 2025) • Afgestemd met Ruimte, Provincie en RES MH
• Doorrekening scenario’s in Excel & Power BI • Verificatie data door ODMH
Planning Fase
Tijdstip
Actor
Strategiedocument + berekening
Q1 en Q2 2025
Ambtelijk
Informeren college
10 juni 2025
College
Raadsvoorstel (indien nodig)
Oktober 2025
Raad
Start uitvoering
Q4 2025
Gemeente
Wat levert het op?
Resultaat en regionale positie • Voorkomen van windlocatie door alternatief. • Maximaliseer RES bijdrage 2030 op 40%
voor behoud van regie en draagvlak. • Robuust: gebaseerd op huidige beleidskaders en verifieerde eigen data.
• Concrete uitvoeringsbasis met monitoring (Power BI) en doorrekening.
• Provincie staat open voor lokaal alternatief, mits tijdig besloten. • AWOP is voorbeeld voor andere
gemeenten in RES MH. • Door besluitvorming in 2025 wordt provinciale aanwijzing voorkomen.
• Oproep, pak het momentum: stuur zelf, vóórdat de provincie dat doet.
Dank u.