Plan van aanpak sociaal domein

Plan van Aanpak Sociaal Domein

Inhoudsopgave 1

Inleiding ............................................................................................................................................ 3

2

Ontwikkelingen en ambities ............................................................................................................. 3 2.1

3

De financiële uitdaging ............................................................................................................ 4

2.1.1

Toelichting taakstelling - terugblik ....................................................................................... 4

2.1.2

Toelichting taakstelling – vooruitblik .................................................................................... 5

Op weg naar een toekomstbestendig sociaal domein ..................................................................... 5 3.1

Wat gaan we doen ................................................................................................................... 6

3.1.1

De transformatieopgave ...................................................................................................... 6

3.1.2

De ontwikkelopgave van het Sociaal Team ........................................................................ 7

3.1.3

‘Direct’ door te voeren maatregelen .................................................................................... 8

3.2 3.2.1

Hoe gaan we het doen ............................................................................................................ 8 Samenhang met doorontwikkeling Wadwijzer..................................................................... 9

3.3 Wanneer gaan we het doen ......................................................................................................... 10 3.3.1 Planning ................................................................................................................................ 10 Bijlage 1 – Overzicht maatregelen ........................................................................................................ 11 Bijlage 2 – Demografische ontwikkeling ................................................................................................ 12

1

Inleiding

Het sociaal domein beslaat een heel groot deel van de gemeentelijke verantwoordelijkheden én financiën. De taken en verantwoordelijkheden binnen dit domein zijn uiteenlopend, maar hebben allemaal te maken met zorg en ondersteuning aan inwoners, aangevuld met een aantal maatschappelijke functies op het gebied van onderwijs en kinderopvang, sport en cultuur. Binnen het sociaal domein worden onder andere 3 wetten uitgevoerd: de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning en de Jeugdwet. De kosten die hiervoor worden gemaakt zijn enorm in omvang en bovendien nemen de kosten toe. Als we uitgaan van de 3 sociale wetten betreft het in Waddinxveen een begroting van € 10,4 miljoen in 2022 naar € 20,3 miljoen in 2026. Naast de financiële uitdagingen kent het sociaal domein flinke inhoudelijke uitdagingen. Sinds in 2015 de drie wetten zijn ingevoerd onder verantwoordelijkheid van gemeenten is het domein in beweging. Op landelijk niveau, op regionaal niveau en ook lokaal. Voorliggend Plan van Aanpak is opgesteld om voor Waddinxveen een helder beeld te creëren over de noodzakelijke veranderingen of transformaties voor de komende jaren. Dit is nodig om toekomstbestendig te zijn: zodat er voldoende en passend aanbod en ondersteuning is voor inwoners met een zorgvraag. Maar ook om grip en sturing te kunnen houden op de financiële uitdagingen.

Dit Plan van Aanpak schetst allereerst de belangrijkste ontwikkelingen en de bijbehorende context. Om dit te kunnen doen wordt er een korte terugblik gegeven, maar wordt vooral ook vooruit gekeken. Daarna wordt ingegaan op wat er nodig is om de komende jaren toe te groeien naar een toekomstbestendig sociaal domein in Waddinxveen.

2

Ontwikkelingen en ambities

Landelijk wordt er al een aantal jaren ingezet op een verschuiving van (dure) zorg, naar meer aanbod lokaal en aansturen op de ‘eigen kracht’ van inwoners. Gemeenten hebben daarbij binnen het sociaal domein een belangrijke spilfunctie. Voorbeelden van deze ontwikkeling zijn zichtbaar binnen het beleid ‘Van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis’, het ‘Nationaal Actieplan Dakloosheid’, de ‘Hervormingsagenda Jeugd’ en het Integraal Zorgakkoord (IZA) & Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) die zich richten op het bouwen aan een fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie, gezondheid en sociale basis. Waddinxveen kent ambities en uitgangspunten die hiermee in lijn liggen:  Er wordt passende zorg geboden; effectief & betaalbaar  Er wordt ingezet op preventie; zo vroeg mogelijk problemen signaleren (en daarmee erger voorkomen) & zo goedkoop mogelijk  Mensen krijgen hulp zo veel mogelijk dichtbij en in de eigen omgeving  We vertrouwen op samenredzaamheid en gaan ervanuit dat mensen bereid zijn iets te doen voor een ander  We ‘normaliseren’ (niet elk gedrag is een probleem waar hulp bij nodig is) en versterken de leefomgeving Wanneer bovenstaande bewegingen in gezamenlijkheid worden bekeken, is de conclusie dat er in de komende jaren een veel groter beroep wordt gedaan op alle voorzieningen en ondersteuning lokaal en in de wijk.

Het is niet zo dat de noodzakelijke ‘stevige basis’ in Waddinxveen nog helemaal niet aanwezig is. Maar wel valt te verwachten dat, om een toenemende vraag en druk aan te kunnen, deze basis moet

3

groeien. In aanbod en in professionaliteit, in vindbaarheid en in de wijze waarop er wordt samengewerkt binnen deze basis. Het afgelopen jaar hebben we steeds meer inzicht gekregen in hoe het sociaal domein in Waddinxveen in elkaar steekt. Zo weten we steeds beter welke klanten we hebben en hoe dit bestand zich de komende jaren gaat ontwikkelen. We hebben een groeiend inzicht in de effectiviteit van gemaakte beleidskeuzes. En we hebben een steeds beter beeld bij de (zorg)kosten en waar deze ontstaan. Zo krijgen we ook steeds meer gevoel bij de knoppen waaraan we kunnen draaien om grip op de financiën te krijgen. Deze groei in inzicht maakt dat we nu een plan van aanpak hebben kunnen maken dat een maatregelenpakket bevat dat de kans biedt om toe te werken naar een financieel duurzaam perspectief. Dat is noodzakelijk, omdat het beeld is dat, wanneer er geen structurele veranderingen worden doorgevoerd, de kosten enorm blijven stijgen. De effecten van de maatregelen zijn gebaseerd op aannames, die we getoetst hebben aan diverse vergelijkbare plannen van andere gemeenten. We zullen de komende jaren monitoren of de aannames in de praktijk van Waddinxveen ook kloppen. Wanneer nodig worden maatregelen aangepast of toegevoegd. Het doel is vooral dat we de dingen gaan doen die effectief bijdragen aan een duurzaam toekomstperspectief.

2.1 De financiële uitdaging Hoewel landelijk beleid aanstuurt op een verschuiving van verantwoordelijkheden richting lokale gemeenten, is het niet zo dat deze verruiming van gemeentelijke taken gepaard gaat met meer financiële middelen. Eigenlijk is het tegendeel waar: bij de decentralisaties in 2015 is een bezuinigingsopgave meegekomen. En als aanvulling daarop is specifiek voor de Jeugdwet een Hervormingsagenda opgesteld met als doel een stelselwijziging te realiseren én de kosten voor jeugdhulp drastisch te verminderen. In eerste instantie heeft het Rijk direct een taakstelling opgelegd in het kader van de Hervormingsagenda, maar op basis van het rapport ‘Groeipijn’ van de deskundigencommissie van der Ark (2025) is op landelijk niveau geconstateerd dat het terugdringen van de uitgaven voor jeugdhulp nog niet realistisch is gebleken en is de korting op de middelen opgeschoven naar 2028. Desalniettemin kent Waddinxveen sinds de vaststelling van de begroting 2025 – 2028 een structurele taakstelling van € 524.000 op het sociaal domein. Om meer grip en sturing te krijgen op de uitgaven in het sociaal domein kiest Waddinxveen ervoor om de taakstelling te behouden. Dit standpunt heeft tot gevolg dat er nu structurele veranderingen in het sociaal domein nodig zijn en om die te bereiken is dit Plan van Aanpak opgesteld.

2.1.1 Toelichting taakstelling - terugblik De Hervormingsagenda Jeugd is in juni 2023 vastgesteld met als doel het versterken van de kwaliteit en effectiviteit van jeugdhulp en beheersing/terugdringen van de kosten van jeugdhulp. Hieraan is destijds een landelijk besparingspotentieel gekoppeld van € 1 miljard vanaf 2028. Dit heeft zich vertaald naar een lokaal besparingspotentieel dat oploopt tot € 1,4 miljoen in 2028 voor Waddinxveen. Hierbij is sprake van een ‘ingroeipad’ wat wil zeggen dat de benodigde besparing met de jaren oploopt. Een dergelijke hoge bezuiniging achtten wij niet haalbaar. Om die reden is er bij de Kaderbrief 2025 - 2028 voorgesteld om in de begroting 2025 - 2028 de taakstelling structureel bij te stellen tot € 524.000. Naast de taakstelling kende de gemeente een tekort op het sociaal domein van € 450.000. Bij de begroting 2025 - 2028 zijn hier middelen voor aangevraagd en toegekend. In onderstaande tabel is dit zichtbaar gemaakt.

4

bedragen x 1.000

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Nadeel Jeugd 2023 Taakstelling HAJ/Besparingspotentieel Taakstelling HAJ - behoedzaamheid Taakstelling excl. behoedzaamheid Taakstelling incl. behoedzaamheid

-450

-450

-450 -524 524 974 -450

-1.345 821 1.345 -524

-1.424 900 1.424 -524

-1.424 900 1.424 -524

-450 -450

-450 -450

2.1.2 Toelichting taakstelling – vooruitblik Bij het opstellen van het Plan van Aanpak Sociaal Domein zijn nieuwe inzichten verkregen en is een maatregelenpakket met planning en capaciteitsvraag samengesteld. Dit plan vormt de aanleiding om bij de begroting 2026 - 2029 de taakstelling verder bij te stellen. Concreet betekent dit meerjarig dat in 2026 de taakstelling van € 524.000 niet gehaald wordt, in 2027 € 262.000 van de taakstelling ingevuld kan worden en vanaf 2028 structureel € 524.000 bezuinigd kan worden. De randvoorwaarde bij het halen van deze planning is voldoende formatieve bezetting binnen de organisatie. Parallel aan het plan van aanpak zijn door het Rijk in de meicirculaire 2025 op basis van het advies uit het rapport ‘Groeipijn’ van de deskundigencommissie van der Ark (2025) middelen beschikbaar gesteld om het tekort in het budget voor jeugdzorg in gelijke delen te verdelen over Rijk en gemeente (structureel), het ingroeipad van de maatregelen van de Hervormingsagenda te verzachten (incidenteel) en de Aanvullende Post gereserveerde middelen voor de Hervormingsagenda aan te vullen (structureel). Daarnaast is inmiddels bekend dat bij de septembercirculaire 2025 een compensatie volgt voor de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. Voor Waddinxveen betekent dit een compensatie van circa € 1 miljoen.

Voorgenoemde compensatie biedt de mogelijkheid om het bijstellen van de taakstelling zonder saldo effect op de begroting 2026 - 2029 te verwerken en het restant te storten in de egalisatiereserve sociaal domein. Dit wordt bij de verwerking van de septembercirculaire aan de raad voorgelegd. bedragen x 1.000

2023

2024

2025

Nadeel Jeugd 2023

-450

-450

-450

2026

2027

2028

2029

Taakstelling HAJ/Besparingspotentieel

-524

-1.345

-1.424

-1.424

-1.424

Taakstelling HAJ - behoedzaamheid 2025 Taakstelling HAJ behoedzaamheid bijgesteld 2026

524

821

900

900

900

524

262

Taakstelling excl. behoedzaamheid

-450

-450

-974

-1.345

-1.424

-1.424

-1.424

Taakstelling incl. behoedzaamheid

-450

-450

-450

0

-262

-524

-524

3

Op weg naar een toekomstbestendig sociaal domein

Om ook in de toekomst inwoners de noodzakelijke zorg te kunnen blijven bieden, is het belangrijk dat de zorg betaalbaar blijft. Een rechtvaardige en tegelijk zorgvuldige aanpak in het sociaal domein vraagt om een stevige sturing. De financiële uitdaging in het sociaal domein geeft een grote impuls aan het doorvoeren van de transformatie van het sociaal domein in Waddinxveen. Een brede en robuuste (pedagogische) sociale basis en een stevig lokaal team zijn noodzakelijke ingrediënten voor deze transformatieopgave. In 2026 bouwen we voort aan toekomstbestendig sociaal domein. Zodat we de al

5

jaren toenemende vraag aan kunnen, we ons steentje bijdragen in de benodigde stelselwijziging vanuit de Hervormingsagenda Jeugd en we vanuit het Integraal Zorg Akkoord kunnen blijven meebouwen aan een fundament voor een gerichte aanpak op het gebied van preventie en gezondheid.

3.1 Wat gaan we doen Met de bij de begroting 2025 meegegeven opdracht om structureel circa €1 miljoen minder uit te geven is binnen de gehele breedte van het sociaal domein bekeken welke maatregelen we moeten, kunnen en willen doorvoeren. Deze inventarisatie leverde maatregelen op die van elkaar verschillen qua aard, omvang en impact. Daarnaast is het zo dat deze maatregelen in de gehele context moeten worden bezien. Zo spelen er ontwikkelingen door (landelijke) beleidskeuzes die van invloed zijn. Denk daarbij aan de Hervormingsagenda jeugd, het IZA en GALA en de ontwikkeling naar Stevige Lokale Teams. Dit maakt het speelveld groot en complex. Om overzicht en grip te houden zijn de verschillende maatregelen samengevoegd onder een drietal opgaven. Deze bundeling doet meer recht aan de enorme beweging die op gang moet worden gebracht, en draagt bovendien bij aan de uitvoerbaarheid van de maatregelen. Tot slot wordt het daardoor mogelijk om op het niveau van deze opgaven over de voortgang te rapporteren. Een totaaloverzicht van de maatregelen is opgenomen in bijlage 1. 3.1.1 De transformatieopgave De transformatieopgave laat zich goed omschrijven als een beweging die een aantal jaren nodig heeft om uiteindelijk te resulteren in een andere manier van werken en organiseren binnen het sociaal domein.

Onder de transformatie ligt onder andere de aanname dat het nabij, laagdrempelig en collectief organiseren van aanbod voordeliger is dan individueel maatwerk aanbieden. Aanvullend op het collectieve aanbod bevat de vrij toegankelijke basishulp een aanbod aan individuele trajecten die kortdurend en snel inzetbaar zijn. Hiervoor is dan geen indicatie meer nodig. Concreet omvatten de maatregelen die worden doorgevoerd acties die te maken hebben met het verschuiven van bepaalde individuele voorzieningen naar voorliggend, collectief aanbod. Andere gemeenten zijn deze ontwikkeling al langer geleden gestart dus er kan geleerd worden van voorbeelden en aanpak van anderen. Voorbeelden van voorzieningen die al succesvol zijn ’verschoven’ zijn (delen van) hulp bij huishouden, WMO-vervoer, en lichte ambulante hulp en ondersteuning vanuit begeleiding en behandeling GGZ zonder verblijf. Een tweede belangrijke aanname onder de transformatie zit in het veel gebruikte begrip ‘normaliseren’. In de Hervormingsagenda jeugd wordt ook over normaliseren gesproken. Vanuit de jeugdhulp wordt ingezet op normaliseren omdat ‘hobbels in het leven van kinderen, jongeren en ouders soms te veel geproblematiseerd, gemedicaliseerd en geïndividualiseerd worden, zonder aandacht voor de gezinssituatie en de maatschappelijke context. Het gevolg daarvan is dat momenteel 1 op de 7 kinderen jeugdhulp ontvangt.

En veel kinderen en jongeren naar speciaal onderwijs gaan. Goede jeugdzorg is van groot belang, maar kan niet alles oplossen’1 Ook vanuit de WMO wordt al langer ingezet op ‘eigen kracht’ en ‘zelf- of samenredzaamheid'. Normaliseren, en dus het benaderen van ontwikkelingsmogelijkheden en ondersteuning die bijdraagt aan het versterken van het alledaagse leven in de sociale basis is een manier van denken en werken die zowel op de jeugd als op volwassenen kan worden toegepast. Normaliseren moet echter niet eenzijdig geformuleerd worden als ‘minder hulp geven’, maar zou er juist ook aan moeten bijdragen dat specialistische hulp snel en voldoende beschikbaar blijft voor mensen die dat nodig hebben.

1 Nederlands Jeugd Instituut: https://www.nji.nl/pedagogische-basis/een-gezamenlijke-visie-op-normaliseren, juli 2025

6

Volgens het Nederlands Jeugdinstituut kan normaliseren in beleid twee doelen hebben: 1. Het realiseren van een inclusieve samenleving. Normaliseren zorgt voor minder uitsluiting en bevordert kansengelijkheid 2. Als middel om de inzet van specialistische hulp te verminderen en de zorgkosten te beheersen Concreet gaan de maatregelen die worden doorgevoerd over het aanscherpen van de regels om in aanmerking te komen voor maatwerkvoorzieningen. Afbakening moet enerzijds plaatsvinden in bijvoorbeeld de verordening en de beleidsregels. Anderzijds betreft het, het toepassen van het begrip normaliseren. Dit moet worden geborgd in de werkwijze en de visie van de toegang tot de voorzieningen.

3.1.2 De ontwikkelopgave van het Sociaal Team In het Richtinggevend Kader 2 wordt een lokaal team gedefinieerd als: ‘een team dat integraal, generalistisch, interdisciplinair en outreachend werkt voor de ondersteuning en dienstverlening die een gemeente biedt aan haar inwoners in het kader van de sociaaldomeinwetten’. De Hervormingsagenda spreekt over een stevig lokaal team als een team dat: ‘met ouders en jeugdigen kijkt naar wat echt nodig is. Die niet alleen toegang verleent, maar zelf lichte hulp verstrekt, gericht op het versterken van het gewone leven en de veerkracht van gezinnen en jongeren. Ze doen dit in goede verbinding met de lokale voorzieningen die beschikbaar zijn voor het brede sociaal domein; en verder in verbinding met welzijn, (kinder)opvang en onderwijs; daarnaast met volwassenen-ggz en ggzondersteuning, die bij voorkeur ook in de wijk aanspreekbaar en inzetbaar is’. Zoals bij de transformatieopgave beschreven, is het noodzakelijk om een verandering door te maken in het sociaal domein. De veronderstelling is dat deze verandering een positieve bijdrage levert aan het beperken van de kosten in het sociaal domein. Het gemeentelijke sociaal team verleent de toegang tot de geïndiceerde voorzieningen binnen de sociaal domeinwetten.

Daarmee heeft dit team een cruciale rol in de mate waarin en waarvoor indicaties worden afgegeven, danwel wordt ingezet op collectief, vrij toegankelijk of preventief aanbod. De huidige werkwijze van het Sociaal Team kent op sommige plekken al kenmerken van een Stevig Lokaal team, bijvoorbeeld bij de invulling van de regierol van een consulent bij meervoudige, complexe (jeugdhulp)vragen. Ondanks dat er in de toekomst nog nadere keuzes gemaakt moeten worden over de exacte inkleuring van een Stevig Lokaal Team in Waddinxveen, waarin ook WadWijzer een rol speelt, zal het Sociaal Team een ontwikkeling moeten doormaken zodat de werkwijze de transformatie kan versterken. Dit is ook noodzakelijk om duurzaam te kunnen blijven werken aan kostenbeheersing en rechtmatige en doelmatige uitvoering van de wettelijke taken. Concrete voorbeelden van maatregelen die worden doorgevoerd zijn het sturen op actief afschalen van lopende indicaties en het intensiveren van de samenwerking met andere wettelijke verwijzers zoals huisartsen en Gecertificeerde Instellingen. Deze ontwikkeling kost tijd en ruimte. Bovendien is het noodzakelijk dat er invulling wordt gegeven aan de rol van kwaliteitsmedewerkers die continu de vertaling kunnen maken van beleid op papier naar beleid in de uitvoering.

Op die manier wordt voorkomen dat de papieren wereld van regelgeving onuitvoerbaar is in de dagelijkse praktijk. Onder paragraaf 3.2 wordt uitgebreid toegelicht welke voorwaarden er zijn om de ontwikkelopgave te realiseren.

2 Richtinggevend kader: toegang, lokale teams en integrale dienstverlening, Vereniging van Nederlandse Gemeenten, Februari

2025

7

3.1.3 ‘Direct’ door te voeren maatregelen Om een besparing van circa € 1 miljoen te realiseren zijn veel verschillende maatregelen nodig. De ‘direct’ door te voeren maatregelen bevat maatregelen die in principe binnen een termijn van 1 tot 2 jaar kunnen worden uitgevoerd. Bovendien zijn dit maatregelen die kunnen plaatsvinden zonder dat ze ingrijpende veranderingen in het sociaal domein vereisen. Dit betekent echter niet dat deze maatregelen geen (maatschappelijke) consequenties hebben. Concrete voorbeelden van deze maatregelen zijn het multidisciplinair werken bij complexe casuïstiek en het halveren van het communicatiebudget voor Wadwijzer. Een ander voorbeeld is het intensiveren van de aandacht voor het bijstandsbestand. We richten ons onder andere op het screenen van het bestand op voorliggende voorzieningen en het bevorderen van uitstroom naar werk, met speciale aandacht voor statushouders.

3.2 Hoe gaan we het doen Het sociaal domein in Waddinxveen bestaat uit een Sociaal Team en een afdeling beleid (Samenleving). Samen geven zij de komende jaren invulling aan het Plan van Aanpak. In het Sociaal Team heeft afgelopen jaren de focus gelegen op afhandeling van aanvragen. Met een toename van de aanvragen (m.n. jeugd en minimaregelingen) is de druk in het team toegenomen en de ruimte om te blijven ontwikkelen afgenomen. Ook de stijging van het bestand van inwoners met een uitkering heeft de druk in het team verhoogd. De toename in aanvragen is te verklaren door het feit dat Waddinxveen in inwoneraantal is gegroeid. Daarbij komt dat functie van Kwaliteitsmedewerker niet is ingevuld. Dit is een cruciale functie die een aanjagende rol heeft in de transformatie en sturen op doorontwikkeling van het team. Dit is zichtbaar geworden na de wijziging in de organisatie in het kader van Wadsmore. Landelijk beleid, de daaraan gekoppelde afname van middelen die gemeenten ontvangen en de lokale situatie in Waddinxveen, waar de kosten voor het sociaal domein stijgen vragen dat het Sociaal Team een ontwikkeling doormaakt om duurzaam te kunnen blijven werken aan kostenbeheersing en rechtmatige en doelmatige uitvoering van de wettelijke taken.

De combinatie vraagafhandeling en noodzakelijke doorontwikkeling knelt en gaat verder knellen, omdat we verwachten dat het aantal aanvragen voor hulp verder zal stijgen de komende jaren en we graag in willen zetten op re-integratie zodat het bestand van uitkeringsgerechtigden kan dalen. Daarom wordt extra inzet gevraagd. De hulp- en ondersteuningsvragen zullen tot 2035 nog toenemen. Dit komt enerzijds door de groei van de gemeente. En anderzijds doordat de samenstelling van de bevolking van Waddinxveen verandert. Het aantal ouderen in Waddinxveen groeit, net als het aantal jonge kinderen. Daarnaast komen de kinderen die in de afgelopen jaren zijn geboren in levensfasen, waar gemiddeld genomen meer hulp en ondersteuning wordt gevraagd. De kosten gaan voor de baten uit. Een impuls in het ambtelijk apparaat nu draagt bij aan besparing op de kosten voor de voorzieningen op langere termijn. In bijlage 2 is aanvullende informatie over de demografische ontwikkeling opgenomen. Op de afdeling Samenleving zal verschuiving van focus nodig zijn op de beleidsmatige aspecten van het maatregelenpakket. Daarnaast zal er extra aandacht nodig zijn op het monitoren van de uitgangspunten en de financiële impact. Op het totale sociaal domein van ca. 60 medewerkers is een structurele impuls van 7 fte nodig.

Deze is nodig om te zorgen dat er op elke wet een kwaliteitsmedewerker wordt aangesteld, die de schakel

8

tussen beleid en uitvoering vormt en sturing geeft aan de veranderingen in werkwijzen in de uitvoering. Daarnaast vragen de domeinen Participatiewet en Jeugd extra inzet. In het team Participatiewet is de inkomensvoorziening op orde, de structurele impuls is nodig om de re-integratie blijvend te versterken. Het jeugdteam heeft inzet nodig om de groeiende vraag te kunnen afhandelen en tegelijk te kunnen investeren op o.a. het normaliseren. Voor de sturing op realisatie van de totale opgaven op zowel inhoud als op financiële impact organiseren we een projectstructuur waarvoor incidenteel 1,5 fte nodig is. In onderstaande tabel is de benodigde extra capaciteit en de daarvoor aanwezige dekking weergegeven.

2026 Benodigde capaciteit 1,5 fte Transformatie

7 fte Sociaal Team Dekking Budgetoverheveling 2025 projectleider Hervormingsagenda Onttrekking Egalisatiereserve Sociaal Domein Ambtelijke organisatie Saldo effect

I

2027

S

I

202.500

2028

S

I

S

202.500

770.000

770.000

770.000

-102.500 -330.000 -202.500 -440.000

-770.000

-770.000

-100.000

0

0

0

0

0

0

Het is een omvangrijk maatregelenpakket en de financiële impact in combinatie met diverse veranderingen voor zowel inwoners als betrokken partijen in Waddinxveen is fors. We nemen daarom dan ook graag minimaal 2 maal per jaar de gemeenteraad mee in themabijeenkomst over de voortgang op deze opgaven.

3.2.1 Samenhang met doorontwikkeling Wadwijzer Onder 3.1 ‘Wat gaan we doen’ zijn 3 opgaven onderscheiden waaronder verschillende maatregelen hangen. De belangrijkste impuls voor de inventarisatie van deze maatregelen, was de noodzaak om de uitgaven in het sociaal domein naar te beperken. Er is echter nog één andere grote opgave die de komende jaren aandacht en inzet vraagt binnen het sociaal domein: de rol van Wadwijzer in de transformatie en kostenbeheersing. In samenhang met de transformatieopgave (3.1.1) en de ontwikkelopgave van het Sociaal team (3.1.2) wordt aan de organisatievorm van Wadwijzer gewerkt. Het doel van die opgave is een stevige partner met wie de gemeente samen kan optrekken in de transformatie. Voor de transformatie van het sociaal domein is dat van belang, omdat het de wens is om een deel van de hulp die nu wordt geboden via de maatwerkvoorzieningen in de toekomst aan te bieden via laagdrempelige beschikkingsvrije hulp. Wadwijzer speelt nu al een belangrijke rol op het gebied van beschikkingsvrije hulp, en met het gewenste toekomstperspectief in het vizier is een onlosmakelijke consequentie dat ook Wadwijzer doorontwikkeld moet worden.

9

3.3 Wanneer gaan we het doen We kunnen niet alles tegelijk oppakken en hebben minstens 2 jaar de tijd nodig om alle maatregelen te implementeren. Het effect van deze maatregelen wordt dan ook pas goed zichtbaar in de loop van 2027 en 2028. Het is de intentie om snel in 2026 de eerste stappen te kunnen zetten en daarom starten we in het vierde kwartaal van 2025 de werving op voor invulling van de extra formatie.

3.3.1 Planning Eind 2025 maken we per opgave een eerste planning waarin de verschillende maatregelen in het tijdspad 2026 en 2027 geplaatst worden. Bij het opstellen van de planningen is het belangrijk dat er rekening wordt gehouden met de samenhang van de opgaven. Deze samenhang maakt het geheel ook complex. Gerichte afstemming en sturing zijn nodig om voortgang te kunnen boeken op alle onderdelen. Het ligt in de lijn der verwachting dat planningen gedurende het traject moeten worden bijgesteld, of dat prioriteiten moeten worden verlegd. De betrokken portefeuillehouder zal hierover altijd geïnformeerd worden. De gemeenteraad wordt 2x per jaar in een themabijeenkomst meegenomen in de voortgang. Het verdient extra vermelding om het cruciale verband tussen beschikbare ambtelijke capaciteit, de snelheid van transformatie en de snelheid waarmee ingelopen kan worden op het tekort aan te geven. De hierboven beschreven planning gaat ervan uit dat noodzakelijke capaciteit snel voor handen is en dat de noodzakelijke transformatie in 2 jaar gelukt is.

10

Bijlage 1 – Overzicht maatregelen In onderstaand overzicht zijn alle geïnventariseerde maatregelen kort en bondig weergegeven. Voor sommige maatregelen geldt dat zij een nadrukkelijk verband hebben met de Hervormingsagenda Jeugd. In die gevallen is de verwijzing (HAJ) opgenomen.

Maatregelen onder de Transformatieopgave (totaal € 400.000) 1 Analyse van data over zorggebruik, zodat we kunnen sturen op passend (collectief) aanbod. (HAJ) 2

Verschuiven van bepaalde individuele voorzieningen naar voorliggend, collectief aanbod (WMO)

3

Verkenning & afbakening vraaggericht aanbod basishulp (HAJ)

4

Beleidslijn Normaliseren implementeren

5

6

In lijn met de landelijke beweging tot afbakening van de Jeugdwet en onze eigen beleidsmatige ambitie, scherpen wij de kaders aan waarbinnen een beroep kan worden gedaan op de maatwerkvoorzieningen van de Jeugdwet en definiëren wij duidelijker de reikwijdte van de gemeentelijke verantwoordelijkheid Groter deel geïndiceerde zorg beschikkingsvrij/voorliggend laten uitvoeren

7

Afbakening Wet primair onderwijs & Jeugdwet (HAJ)

8

Inkopen arbeidsparticipatie

9

Onafhankelijke cliëntondersteuning laten uitvoeren door vrijwilligers

Maatregelen onder de Ontwikkelopgave Sociaal team (totaal € 300.000) 10

Sturen op afschalen van lopende indicaties (HAJ)

11

Sturen op afschalen lopende indicaties en invoeren trapsgewijs indiceren (WMO)

12

Verbeteren samenwerking huisartsen (verwijzer) (HAJ)

13

Verbeteren samenwerking Gecertificeerde Instellingen (verwijzer)

14

Verbeterslag op het gebied van PGB's

15

Strenger aan de poort bij Hulp bij Huishouden

‘Direct’ door te voeren maatregelen (totaal € 400.000) 16

Aanscherpen, vereenvoudigen en verbeteren van de werkwijzen bij minimaregelingen

17

Versoberen collectieve zorgverzekering

18

Versoberen Rotterdampas

19

Herzien van subsidies voor niet wettelijke taken

20

Doorvoeren en handhaven aangepaste beleidsregels leerlingenvervoer

21

Invoeren/uitbreiden multidisciplinair werken bij complexe casussen (HAJ)

22 23

Inzetten op communicatie rondom loosmeldingen Collectief Vraagafhankelijk Vervoer (voorkomen no shows) Screenen van het bestand met inwoners met een uitkering op voorliggende voorzieningen.

24

(veel) meer inzet op uitstroom uit de P-wet (met name groep statushouders)

25

Themacontroles uitvoeren op het bestand met inwoners met een bijstandsuitkering.

26

Structurele factuurcontrole bij verzilvering boven de 100% van de beschikking

27

Halveren communicatiebudget WadWijzer

28

Stoppen met de secretariële ondersteuning van de PAR

11

Bijlage 2 – Demografische ontwikkeling De omvang en samenstelling van de bevolking zijn belangrijke voorspellers voor het gebruik van voorzieningen in het sociaal domein. In deze bijlage wordt een beknopt overzicht gegeven van de belangrijkste demografische ontwikkelingen sinds 2016 en wordt doorgekeken naar 2035. Ontwikkeling van het aantal inwoners Sinds 2016 is er in Waddinxveen, na een periode van lichte krimp, weer sprake van groei het aantal inwoners van Waddinxveen. Sinds 2018, toen de bouw van Park Triangel goed op stoom was, is Waddinxveen relatief gezien een van de snelst groeiende gemeente van Nederland. Het bevolkingsaantal groeit veel harder dan de landelijke bevolkingsgroei en de snelheid waarmee het aantal inwoners per jaar groeit neemt bovendien toe. In 2024 groeide Waddinxveen harder dan ooit. Er kwamen 1399 inwoners bij, een groei van 4,3% ten opzichte van het voorgaande jaar. Ter vergelijking, de bevolking van Nederland als geheel groeide in 2024 met slechts 0,7%.

Over de gele periode 2016 tot en met 2024 groeide de totale bevolking van Waddinxveen met 28,1%, terwijl de Nederlandse bevolking als geheel met ‘slechts’ 5% groeide. Niet elke leeftijdsgroep groeit even hard. Dit is goed te zien in de onderstaande grafieken waarin jaarlijkse procentuele groei per leeftijdsgroep in Waddinxveen is afgezet tegen de ontwikkeling van dezelfde leeftijdsgroep landelijk.

12

Dat het aantal jongeren is gegroeid is op zich al uitzonderlijk, want bijna alle gemeenten kromp het aantal jongeren. Landelijke kromp deze groep met 3% terwijl in Waddinxveen sprake was van een groei van 34%. Ook het aantal volwassenen groeide veel harder dan landelijk het geval was (met 28% Waddinxveen vs. 4,3% landelijk) Daarnaast groeide het aantal ouderen over deze periode (grofweg conform de landelijke ontwikkeling) met 17,2%. Ten opzichte van 2025 is de verwachting dat de bevolking in Waddinxveen 2035 met nog eens c.a. 25% zal zijn toegenomen (prognose op basis van het woningbouwprogramma van oktober 2024). Naast de omvang van de bevolking verandert ook de samenstelling van de bevolking. Ook dit heeft een direct effect op het aantal zorgvragen en de aard van de zorgvraag. Die ontwikkeling is landelijk al langer gaande en vertaalde zich, tot de start Park Triangel, in groei van het aandeel ouderen en een krimp van het aantal jongeren. Deze ontwikkeling is ook zichtbaar in de onderstaande grafiek tot c.a. 2016. Daarna keert de ontwikkeling om begint het aandeel ouderen (tegen de landelijke trend in) te dalen en het aandeel jongeren te stijgen.

Tot 2035 verwachten we dat het aandeel jongeren in de bevolking zal stijgen tot 25% en dat het aandeel ouderen zal dalen naar 17%. Het aantal volwassenen daalt daarmee naar 58%.

13