Oplegnotitie zienswijzen begrotingen GR’en 2023

MEMO Van: Aan: Datum: Onderwerp:

College van B&W Gemeenteraad 10 mei 2022 Oplegnotitie zienswijzen begrotingen GR’en 2023

1. Inleiding In de afgelopen weken zijn de ontwerpbegrotingen 2023 van de gemeenschappelijke regelingen (GR’en) waar de gemeente Waddinxveen aan deelneemt aan de gemeenteraad aangeboden met een verzoek om een zienswijze in te dienen. Voor iedere GR is een apart raadsvoorstel opgesteld over de in te dienen zienswijze 1. In dit memo wordt op hoofdlijnen ingegaan op de belangrijkste ontwikkelingen.

2. Financiële kaderstelling Door de gemeenten die deel uitmaken van de Veiligheidsregio Hollands Midden zijn voor een aantal GR’en afspraken gemaakt over zaken als indexering en bezuinigingen. Voor Waddinxveen gaat het om de volgende GR’en: - Veiligheidsregio Hollands-Midden - Regio Midden-Holland - Omgevingsdienst Midden-Holland - Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg - Belastingsamenwerking Gouwe Rijnland

Samengevat luidt de financiële kaderstelling voor 2023 als volgt:

De toegestane prijsindexatie voor 2023 bedraagt 3,70% voor beloning werknemers en 2,50% voor netto materieel. Wij beschouwen deze kaderstelling als leidend bij de samenstelling van de zienswijzen.

1

Leidraad verbonden partijen, vastgesteld op 11 oktober 2017: “Begrotingen van gemeenschappelijke regelingen worden in Waddinxveen in alle gevallen van een zienswijze voorzien, waarbij de raad alle zienswijzen in dezelfde vergadering behandelt. Dit biedt overzicht in zowel de financiële als de beleidsinhoudelijke ontwikkelingen binnen gemeenschappelijke regelingen.”

1

3. Ontwikkelingen per gemeenschappelijke regeling Hecht (voorheen Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg Hollands Midden) Via de zienwijze wordt aandacht gevraagd voor: a) b) c) d)

de inzet van de Hecht in bestrijding van het coronavirus en bij de noodopvang van Oekraïners inzicht in de voortgang van het programma Hecht 2024 het opstarten van een nieuw programma gericht op gelijke kansen op gezondheid hantering indexeringssystematiek Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen (FKGR) e) de weerstandsratio, risicomatrixen solvabiliteitsratio Hecht heeft haar risicomanagementsysteem aangepast. Ook dit was in de vorige zienswijze een aandachtspunt van uw raad. Dat Hecht kwaliteit van het risicomanagement als gevolg van de corona pandemie nog niet op het door Hecht gewenste niveau heeft gekregen is begrijpelijk. De (voorgenomen) inzet die Hecht toont om de gewenste kwaliteit van dit en van andere planning en control producten alsnog te realiseren is lovenswaardig. De solvabiliteitsratio vormt nog wel een aandachtspunt. Dit getal geeft inzicht in de mate waarin de organisatie in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. De solvabiliteitsratio van Hecht daalt in 2023 naar 11,3%, terwijl een percentage van 20% gewenst is. Hiermee kan de financiële positie van Hecht als enigszins kwetsbaar worden aangemerkt. Volgens de begroting zal de solvabiliteitsratio tot 2026 wel iets stijgen, maar slechts tot 13,4% wat nog steeds relatief kwetsbaar is.

De jaarlijkse bijdrage vanuit de gemeente Waddinxveen aan Hecht zal volgens de concept programmabegroting van €2.059.000 in 2022 naar €2.220.000 in 2023. Dit is een toename van €141.000. deze stijging wordt veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen: - groei aantal inwoners en kinderen - indexering - structureel lagere lasten voor Veilig Thuis

Regio Midden-Holland De programmabegroting is wat betreft de beleidsmatige kaders gebaseerd op de regionale ambities voor groei, bereikbaarheid en economische vitaliteit. Deze drie kernthema’s worden beschreven in het positioneringsdocument (zie ook weekmap 7 d.d. 17 februari 2022). In de inhoudelijke programma’s wordt hieraan uitvoering gegeven. De komende periode worden ter realisering van deze regionale ambities nieuwe plannen ontwikkeld. Er is, voor het eerst sinds jaren, voor 2023 een inflatiestijging toegepast. De bijdrage per inwoner is met 3,46% geïndexeerd en ten opzichte van de programmabegroting 2022 verhoogd van € 1,76 naar € 1,82. De programmabegroting 2023 is meerjarig in evenwicht. De begroting voldoet daarmee aan de kaders zoals afgesproken in het kader van de Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen. Het Sociaal Domein is voor het eerst geen apart programma meer binnen de begroting. De hiermee gemoeide middelen blijven beschikbaar binnen de begroting voor het versterken van de lobbyactiviteiten en de verbinding binnen de regio.

Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) De cijfers uit de Programmabegroting 2023 – 2026 vloeien voort uit de uitgangspuntennotitie 2023, de programmabegroting 2022 en de jaarrekening 2021. In de Programmabegroting 2023 – 2026 is, voor zover mogelijk, rekening gehouden met de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging. Vooropgesteld wordt dat de begroting van de ODMH voldoende informatie bevat,

2

overzichtelijk en leesbaar is en dat de risico’s voldoende in beeld zijn gebracht. De Programmabegroting laat een financieel evenwicht zien voor de komende jaren. In de cijfers zijn de gevolgen van de inwerkingtreding van de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging verwerkt. Ook de bodemtaken die van provinciaal gezag naar gemeentelijk gezag gaan zijn verwerkt. De verwachting is dat er geen tekorten zullen ontstaan. Dit heeft er op hoofdlijnen mee te maken dat wanneer er taken verdwijnen de lasten ook afnemen. De ODMH heeft de afgelopen jaren ingespeeld op de inwerkingtreding van de wetten door een flexibele schil op te bouwen. De overdracht van provinciale bodemtaken naar gemeenten is vooral een financieel vraagstuk voor Waddinxveen, in mindere mate voor de ODMH. De ODMH voert bodemtaken uit voor de provincie waarvoor zij financiële dekking ontvangen vanuit de provincie. Het lijkt erop dat de bodemtaken uitgevoerd blijven worden door de ODMH met als verschil dat de financiële dekking vanuit de gemeente moet komen. De doeluitkering die Waddinxveen ontvangt van het Rijk is nog niet duidelijk. De ODMH hanteert voor 2023 een prijsindex conform de financiële kaderstelling. Op 1 januari 2023 heeft de ODMH een verwachte weerstandscapaciteit van ruim 82%. Op 1 januari 2022 was dit 78%.

Dit is minder dan de 90% weerstandsvermogen die door het Nederlandse Adviesbureau Risicomanagement wordt geadviseerd. Het advies is om de 90% weerstandsvermogen te naderen om de financiële risico's beperkt te houden. De Waddinxveense bijdrage die in de begroting van de ODMH wordt geraamd, past binnen de raming vanuit de begroting van de gemeente Waddinxveen.

Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland Door de bestuurlijke klankbordgroep Financiële kaderstelling wordt er jaarlijks, namens de gemeenten in de regio Hollands-Midden, een indexering voor de gemeenschappelijke regelingen binnen de regio vastgesteld. Ook kan door deze klankbordgroep een taakstelling gevraagd worden aan de gemeenschappelijke regelingen om een evenredige bijdrage te leveren aan de bezuinigingsopgave van de gemeenten. Voor het begrotingsjaar 2023 is er geen sprake van een taakstelling ten opzichte van 2022. De indexering van de deelnemersbijdrage 2023 ten opzichte van 2022 is voorlopig bepaald door de indexatie voor lonen en prijzen op basis van de verwachting prijs overheidsconsumptie van het CPB in de septembercirculaire. Het stijgingspercentage is voor lonen 3,7% en prijzen 2,5%. De algemene reserve mag, conform de geactualiseerde nota reserves en voorzieningen 2019, niet meer bedragen dan 5% van het totaal van de begrote lasten. Op 25 juni 2020 is daaraan toegevoegd dat de minimumhoogte 3% van de totale jaarlijks begrote lasten van de BSGR zal bedragen. Voor het begrotingsjaar 2022 en volgende jaren is geprognosticeerd dat de algemene reserve € 695K zal bedragen. Dit bedrag zit tussen de 3% en 5% in. Om interessant te blijven voor de huidige en nieuwe deelnemers is een optimale prijs-kwaliteit verhouding essentieel.

Continue aandacht voor kostenreductie blijft noodzakelijk, waarbij de kwaliteit van de dienstverlening door de BSGR minimaal op hetzelfde niveau blijft. Als gevolg van externe factoren zal de BSGR de komende jaren de kosten zien oplopen. Was het enkele jaren geleden nog de verwachting dat digitalisering en basisregistraties zouden leiden tot meer efficiency en lagere kosten, dan laat de praktijk inmiddels het tegenovergestelde zien. Ook de toename van het aantal bezwaren door no cure no pay bureaus neemt alsmaar toe, wat naast de kostenvergoedingen ook steeds meer personele capaciteit vraagt, aangezien de behandeling van een bezwaar ingediend door een no cure no pay bedrijf drie tot vier maal zoveel capaciteit vraagt als een bezwaar ingediend door een burger zelf.

Werkvoorzieningschap Promen Kaders De begrotingen gaat uit van de in 2017 door de gezamenlijke gemeenten vastgestelde beleidskaders voor de periode 2018-2025. Dat betekent dat de begroting meerjarig budgettair neutraal dient te zijn.

3

Nadere uitwerking in Ondernemingsplan De primitieve begroting Promen 2023 en de primitieve begroting Prowork 2023 worden – conform de werkwijze in de voorgaande jaren - in het najaar verder uitgewerkt in zogenoemde ondernemingsplan voor 2023. Effecten crises Promen opereert op de commerciële markt door producten en diensten aan derden te leveren en heeft daardoor ook te maken met het ondernemersrisico. Promen heeft gezien dat de Coronacrisis risico's opleverde die te beheersen zijn. De crisis die zich op dit moment in het Oosten van Europa ontwikkelt kan veel betekenen voor de levering van energie en voedsel in Europa. Het moet nog bezien worden hoe dit doorwerkt in het ondernemersrisico van Promen. Kosten WSW-plaatsen De kostprijs per WSW-arbeidsplaats stijgt jaarlijks door de combinatie van indexering en de jaarlijkse daling van het aantal WSW-medewerkers. Deze daling is ingezet als gevolg van de wijziging va het Rijksbeleid. Met de inwerkingtreding van de Participatiewet in 2015 is het beleid dat de instroom wordt afgebouwd. Vanaf 2022 gaat de de daling door naar 19% minder arbeidsplaatsen in 2024. Weerstandsvermogen Promen beschikt over een bedrag van ca. € 2,3 mln. aan weerstandscapaciteit, beschikbaar voor het opvangen van de bedrijfsrisico’s van € 2,4 mln. De ratio ‘weerstandscapaciteit/ risico’s voor Promen’ is derhalve nagenoeg gelijk aan 1.

Dit betekent dat er voldoende eigen vermogen is om de risico’s te kunnen opvangen. Indexatie Promen indexeert de loonkosten voor de niet-doelgroep met 3,7 en het materiele lasten met 2,5%. Dit is gelijk aan de indexatiepercentages die zijn vastgesteld door de "Financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen (FKGR)". Kanttekeningen Het primitieve begroting 2023 is opgesteld aan de hand van reeds beschikbare informatie. Afgewacht dient te worden wat het uiteindelijke effect is van de Coronacrisis en de Oekraïne-crisis op de economie alsmede het resultaat van Promen en Prowork voor 2022 en 2023. De gevolgen van het Ondernemingsplan GR Promen 2023 zijn als volgt, de bijdrage (kosten) aan Promen bedraagt meerjarig: Bijdrage Waddinxveen Promen: 2022

€ 2.065.000

2023

€ 2.091.000

2024

€ 2.020.000

2025

€ 1.990.000

2026

€ 1.933.000

De kostprijs per WSW-arbeidsplaats stijgt jaarlijks, met name door de stijging van de loonkosten WSW en de loonkosten van het niet-doelgroep personeel. Daardoor stijgen de lasten voor Waddinxveen in 2023 met € 26.000 t.o.v. 2022. Maar de jaren daarop zullen de lasten dalen, onder andere door de omzetverbeteringen die gerealiseerd worden. Voor de jaren 2024 en verder is nog geen rekening gehouden met verdere loonstijgingen. De stijging van de kostprijs in die jaren houd voornamelijk verband met het afnemende aantal WSW-medewerkers. De krimp van het aantal (niet-doelgroep)

4

medewerkers op stafafdelingen gaat minder hard dan de afname van het aantal WSW-medewerkers, waardoor de kostprijs per WSW-arbeidsplaats stijgt.

Streekarchief Midden-Holland De bijdrage voor Waddinxveen is in 2023 € 195.718. In 2022 was dit € 157.871, een stijging van € 37.847. Deze stijging wordt veroorzaakt door het hogere inwonersaantal, de indexatie en de structurele kosten voor het beheren van het, nog aan te schaffen, e-depot. Los van de structurele kosten, zullen er ook incidentele kosten voor de implementatie van het e-depot gemaakt worden. Deze kosten zijn echter niet in de programmabegroting opgenomen.

Grondbank RZG Zuidplas De gemeente Zuidplas zal het eigendom van de GR Grondbank gaan overnemen. Belangrijke voorwaarde hiervoor is dat het bestemmingsplan onherroepelijk is geworden. Omdat deze procedure langer kan duren dan de beoogde looptijd van de GR Grondbank is het gewenst dat er een duidelijk beeld komt van de (financiële) risico's bij vertraging. Ook zou het gewenst zijn om een duidelijk beeld te hebben van het scenario als er geen onherroepelijk bestemmingsplan te realiseren is. Daarnaast is de GR Grondbank nog eigenaar van 1 perceel binnen de gemeentegrenzen van Waddinxveen. Indien alle eigendommen worden overgedragen naar de gemeente Zuidplas acht de gemeente Waddinxveen het wenselijk dat we zelf het eigendom hebben over dit perceel. Om die reden vragen we medewerking van de overige deelnemers om deze eigendomssituatie vooraf, binnen de kaders van de uitgiftestrategie, op te lossen.

Groenalliantie Midden-Holland en omstreken De jaarlijkse prijsindexatie bedraagt 3,7% voor de personele lasten en 2,5% voor de materiele lasten overeenkomstig “De financiële kaderstelling gemeenschappelijke regelingen Hollands Midden voor begrotingen 2022”. Deze indexering wordt toegepast op alle lasten, met uitzondering van belastingen, verzekeringen, rentelasten en afschrijvingen. De indexering wordt in principe niet toegepast op de baten (voorzichtigheidsbeginsel). Voor de meerjarenraming 2023 tot en met 2026 is geen indexering toegepast. De theoretische stijging van de lasten op basis van dit percentage bedraagt afgerond € 83.600. Doordat niet alle lasten worden geïndexeerd en door overige mutaties in de lasten en baten bedraagt het werkelijk te dekken bedrag om de begroting in evenwicht te brengen afgerond € 51.600. Dit komt omgerekend neer op een prijsindex van ruim 3% voor de verhoging van de deelnemersbijdragen. De begrote deelnemersbijdragen over 2022 bedroegen € 1.654.700. Deze worden opgehoogd met € 51.600 naar € 1.706.300. Dit bedrag is verdeeld naar verhouding van de inwoneraantallen per 1 januari 2022. Ook het meerjarig perspectief is sluitend, waarbij jaarlijks structureel € 173.000 aan de vervangingsinvesteringsreserve wordt toegevoegd. De geprognotiseerde eindstand van de algemene reserve ultimo 2023 bedraagt € 3,4 mln.

De deelnemersbijdrage komt omgerekend uit op € 7,57 per inwoner (in 2022 is dit € 7,34 euro per inwoner). Voor Waddinxveen betekent dit een bijdrage van € 230.600 (in 2022 is dit € 222.600) Er worden vier risico's benoemd: 1. subsidietoekenningen en - afrekeningen 2. Economische grondzaken 3. Prijsstijgingen 4. Meerjarige financiering na uittreding provincie

5

De Groenalliantie moet de ingezette lijn van anticiperen op de veranderde financiële positie per 2026 versnellen. Groenalliantie anticipeert op de onzekerheid na 2025 door drie stappen: 1. Voor de bestuurlijke en financiële toekomstbestendigheid is het uitgangspunt dat de vijf deelnemende gemeenten zo veel mogelijk onder gelijke voorwaarden participeren in en profiteren van de samenwerking in de gemeenschappelijke regeling. De afgelopen jaren heeft uitgewezen dat de samenwerking efficiency-voordelen oplevert en dat er beter aanspraak gemaakt wordt op subsidies. Het bestuur heeft daarom in 2021 besloten dat met ingang van 2022 alle deelnemers op gelijke wijze gaan bijdragen aan de Groenalliantie. De investeringsreserves zijn samengevoegd, alsmede de inkomsten van de afzonderlijke gebieden. Dit komt ten gunste van het hele gebied van de Groenalliantie. 2. Er is een meerjarig beheer- en ontwikkelplan opgesteld “Groen voor iedereen”. Dit plan is dynamisch en wordt uitgevoerd in samenwerking met gebiedspartners en maatschappelijke partijen. Naast gebiedsgerichte investeringen draagt de Groenalliantie ook positief bij aan maatschappelijke opgave als bewegen, gezondheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en de energietransitie. 3. Er is in 2021 een producten- en dienstencatalogus opgesteld, op basis hiervan wordt er nog beter gestuurd op taken en kosten.

6