Ondertekend Duurzame opvang asielzoekers in Hollands Midden

OEMfENTE

WADDINXVEEN

Raadsvoorstel Zaakkenmerk: 9007 Documentkenmerk: 9009 Onderwerp: Duurzame opvang asielzoekers in Hollands Midden Portefeuillehouder: Evert Jan Nieuwenhuis Datum besluitvormende raad: 19-04-2023

Onderwerp Duurzame opvang asielzoekers in Hollands Midden

Voorstel Er wordt door de raad van de gemeente Waddinxveen besloten dat: 1. Het uitgangspunt om in de regio Hollands Midden in eerste instantie 2200 asielzoekers duurzaam (minimaal vijfjaar) op te vangen wordt onderschreven, gebaseerd op het aan de Provinciale Regietafel Vluchtelingen Zuid-Holland (PRT) overeengekomen aantal van 10.000 op te vangen asielzoekers. 2. Het Dagelijks Bestuur van de regio Holland Rijnland/ Midden-Holland wordt verzocht om de afspraken tussen de gemeenten over de duurzame opvang van asielzoekers te coördineren, stimuleren en monitoren. 3. Het onderschrijven van het uitgangspunt om het aantal op te vangen asielzoekers tussen Holland Rijnland en Midden-Holland wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners, waarbij bij wederzijdse instemming tussen beide regio’s de verdeling kan worden aangepast. 4. Het aantal op te vangen asielzoekers binnen respectievelijk Holland Rijnland en Midden-Holland wordt verdeeld over de betreffende gemeenten op basis van het aantal inwoners per gemeente, waarbij bij wederzijdse instemming tussen gemeenten de verdeling kan worden aangepast. 5. De mogelijkheden in hoeverre duurzame, grotere opvanglocaties een functie kunnen vervullen op het gebied van voorzieningen voor duurzame kleinschaligere opvanglocaties worden onderzocht.

Inleiding De capaciteit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is niet toereikend om de huidige hoeveelheid asielzoekers op te vangen. De consequenties hiervan hebben we de afgelopen zomer kunnen zien. Eind augustus 2022 is een akkoord gesloten tussen het Rijk, de VNG, het IPO en het Veiligheidsberaad om te komen tot een duurzame oplossing voor de opvangcrisis. De ‘spreidingswet’, die nu voor advies bij de Raad van State ligt, is een van de uitwerkingen van dit akkoord. Middels deze wet zal het kabinet in de komende maanden naast een taakstelling voor gemeenten om statushouders op te vangen ook een taakstelling voor asielzoekers opleggen. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van deze wet hebben de burgemeesters en wethouders wonen van de achttien gemeenten in het gebied van de Veiligheidsregio Hollands Midden afspraken gemaakt om te komen tot een regionale invulling en ontwikkeling van een aanpak voor duurzame (minimaal vijf jaar) asielopvang van - in eerste instantie - 2200 asielzoekers. Deze afspraken worden ter bekrachtiging voorgelegd aan de gemeenteraden van alle achttien gemeenten. Op basis van deze afspraken zal met (de gemeenten die vallen onder) respectievelijk de regio’s Holland Rijnland en Midden-Holland verder vorm en inhoud worden gegeven aan deze

GEMEENTf

WADDINXVEEN afspraken. Gezien de al zeer grote druk op de woningmarkt in alle gemeenten in de regio, is financiële én planologische ondersteuning van de provincie Zuid-Holland hierin noodzakelijk.

Onderbouwing voorstel l.Het uitgangspunt om in de regio Hollands Midden in eerste instantie 2200 asielzoekers duurzaam (minimaal vijfjaar) op te vangen wordt onderschreven, gebaseerd op het aan de Provinciale Regietafel Vluchtelingen Zuid-Holland (PRT) overeengekomen aantal van 10.000 op te vangen asielzoekers. Aan de Provinciale Regietafel Vluchtelingen (PRT) is de afspraak gemaakt dat Zuid-Holland het aanbod zou doen in eerste instantie 10.000 duurzame opvangplekken voor asielzoekers te gaan realiseren.

Dit was mede een reactie op een verdeling vanuit de landelijke regietafel die voor Zuid-Holland neerkwam op een aantal te realiseren plaatsen van 18.593. Dit aantal is altijd voor Zuid-Holland als onacceptabel hoog gezien, zelfs hoger dan er op grond van de inwonertallen uit zou komen. Het getal van 10.000 is al een enorme opgave voor de Zuid-Hollandse gemeenten, gezien het kleine aantal duurzame opvangplaatsen dat er nu is en de huidige krapte op de woningmarkt. Naar rato van het aantal inwoners zou de regio Hollands Midden van het aantal van 10.000 voor de hele provincie zo’n 2200 duurzame opvangplekken voor haar rekening moeten nemen.

2.Het Dagelijks Bestuur van de regio Holland Rijnland/ Midden-Holland wordt verzocht om de afspraken tussen de gemeenten over de duurzame opvang van asielzoekers te coördineren, stimuleren en monitoren. De Veiligheidsregio treedt middels het Transitieplan terug uit haar coördinerende rol in de opvang van asielzoekers. Onderdeel van de afspraken gemaakt in de zomer van 2022 is dat de Veiligheidsregio tijdelijk een rol pakt in de opvang van asielzoekers. In het Transitieplan is benoemd dat de Veiligheidsregio zich zal terugtrekken uit dit dossier. Afgesproken op 15 december jl. is dat de regio’s Holland Rijnland en Midden- Holland de coördinerende, stimulerende en monitorende rol op zich zullen nemen. Door gebruik te maken van de regio’s Holland Rijnland en Midden-Holland, hoeft er geen aparte entiteit te worden opgericht. Bovendien zijn beide regio's vertegenwoordigd aan de PRT (via de voorzitter van het regionale Bestuurlijk Overleg Wonen).

Op hoofdlijnen bestaat de rol van de regio's uit het opzetten en uitvoeren van de monitoring van de realisatie, het opzetten van een bestuurlijke en ambtelijke regionale governance, het duiden van Rijks- en provinciaal beleid, het ondersteunen van en adviseren aan gemeenten, het onderhouden van contacten met stakeholders (o.a. COA, provincie, Rijk, PRT), en het faciliteren van intergemeentelijke en bovenregionale afstemming. Voor de dekking van de kosten voor deze extra taak van de regio’s wordt een beroep gedaan op de provincie. 3.Het Dagelijks Bestuur van de regio Holland Rijnland/ Midden-Holland wordt verzocht om de afspraken tussen de gemeenten over de duurzame opvang van asielzoekers te coördineren, stimuleren en monitoren. De filosofie van de spreidingswet is om de taakstelling voor het aantal te huisvesten asielzoekers te verdelen over de gemeenten op basis van inwoneraantal. Met de afspraak om regionaal 2200 plekken voor asielzoekers te realiseren lopen we vooruit op de

WADDINXVEEN inwerkingtreding van de spreidingswet. Deze wet gaat uit van een taakstelling per gemeente op basis van het aantal inwoners. Een verdeling van de ambitie van 2200 op basis van het aantal inwoners per gemeente in de regio is daarom het meest eenduidig. Overigens wijzen de landelijke ramingen momenteel op een benodigd aantal plaatsen voor asielzoekers van circa 75.000. Als die op grond van de spreidingswet over alle gemeenten zouden worden verdeeld, zou de opgave voor Zuid-Holland op circa anderhalf keer het aantal van 10.000 uitkomen, voor Hollands Midden op bijna 3500 en voor Holland Rijnland en Midden Holland op respectievelijk ruim 2400 en ruim 1000. Het is realistisch er vanuit te gaan dat deze aantallen uiteindelijk gerealiseerd moeten worden. In eerste instantie gaan we echter uit van de ambitie van 2200 voor Hollands Midden.

Gemeente

Holland Rijnland Alphen aan den Rijn Leiden Leiderdorp Oegstgeest Voorschoten Nieuwkoop Kaag en Braassem Hillegom Lisse Teylingen Noordwijk Katwijk Zoeterwoude Totaal

Midden-Holland Waddinxveen Gouda Krimpenerwaar d Zuidplas BodegravenRee uwijk Totaal

Hollands Midden

Aantal inwoners (CBS, 2022)

Aantal op te vangen asielzoekers op basis van 10.000 provinciaal

75.500 landelijk

112926

303

478

125074 27464 25499 25627 29304 27895

335 74 68 69 79 75

530 116 108 109 124 118

22312 23015 37942 44365 66032 9302 576757

60 62 102 119 177 25 1546

95 97 161 188 280 39 2443

31342 74095 57062

84 199 153

133 314 242

45794 35752

123 96

194 151

244045

654

1034

820802

2200

3477

Uiteraard hoeft deze verdeling niet in beton gegoten te zijn. Mocht een van de gemeenten meer asielzoekers kunnen opvangen dan nodig is op basis van het aantal inwoners, en de andere gemeente kan minder asielzoekers opvangen dan nodig is op basis van het aantal inwoners, dan kunnen de gemeenten onderling afspraken maken over een aanpassing van de verdeling. Hierbij kan ook een uitruil plaatsvinden met andere opgaven voor huisvesting van bijzondere doelgroepen, zoals de huisvesting van statushouders, arbeidsmigranten en Oekraïners. Met wederzijdse instemming kan ook tussen de regio’s de verdeling worden aangepast.

WADDINXVEEN Belangrijk hierbij is dat gemeenten verantwoordelijk blijven voor de realisatie van voldoende plekken. De organisaties Holland Rijnland en Midden-Holland hebben hierin geen taakstelling, maar oefenen een coördinerende, stimulerende en monitorende rol uit. 4.Het aantal op te vangen asielzoekers binnen respectievelijk Holland Rijnland en Midden-Holland wordt verdeeld over de betreffende gemeenten op basis van het aantal inwoners per gemeente I waarbij bij wederzijdse instemming tussen gemeenten de verdeling kan worden aangepast.

Zie toelichting besluitpunt 3.

5.De mogelijkheden in hoeverre duurzame, grotere opvanglocaties een functie kunnen vervullen op het gebied van voorzieningen voor duurzame kleinschaligere opvanglocaties worden onderzocht. Er zijn in de regio’s al een aantal grote opvanglocaties voor asielzoekers (aanstaande), waar voorzieningen aanwezig zijn. Kleine locaties kunnen hiervan gebruik maken. De grotere opvanglocaties in de regio bevinden zich in de gemeenten Katwijk (reeds bestaand; 570 plekken), Leiden (per februari; 340 plekken, mogelijk worden dat er meer), Alphen aan den Rijn (nog geen besluitvorming) en Gouda (per april; 350 plekken) en een kleinere locatie in Bodegraven-Reeuwijk (per mei, 100 plekken). Daarmee zijn we er nog niet. Dit dient aangevuld te worden met nog een aantal kleinschaligere duurzame opvanglocaties in de overige gemeenten. Het voordeel van deze grote locaties is dat alle voorzieningen daar aanwezig zijn (o.a. gezondheidszorg en begeleiding). Kleinere locaties kunnen van deze voorzieningen meeprofiteren.

De spreidingswet biedt gemeenten de mogelijkheid de exploitatie van (kleine) opvanglocaties op zich te nemen en gemaakte kosten te verhalen bij het Rijk. Met de spreidingswet wordt de mogelijkheid gecreëerd dat gemeenten de exploitatie van locaties zelf ter hand nemen. Hierdoor wordt het voor gemeenten makkelijker om een of meer kleine locaties, waar vaak meer draagvlak voor is, te realiseren.

Kanttekeningen l.lPlanologische medewerking van de provincie Zuid-Holland is van groot belang.

Om 2200 duurzame opvangplekken te kunnen realiseren, is planologische medewerking van de provincie Zuid-Holland essentieel. Deze opgave komt namelijk bovenop de huidige grote vraag naar huisvesting en zorgt daarom voor extra druk op de al krappe woningmarkt. Voor veel gemeenten is dit niet meer binnen bebouwd gebied op te lossen. Daarom is in een gezamenlijke brief aan het college van Gedeputeerde Staten verzocht om een flexibele, snelle en constructieve houding van de provincie en om gemeenten meer ruimte te geven, ook buiten bestaand stads- en dorpsgebied en op bedrijventerreinen. Z.lHolland Rijnland en Midden-Holland hebben (nog) niet de middelen om invulling te geven aan deze rol. Dit is in een overleg met de Commissaris van de Koning op 15 december 2022 ook benoemd. Er is daarom in een brief aan de provincie Zuid-Holland gevraagd om, vooruitlopend op beschikbaar te stellen middelen door het Rijk, de regio’s in staat te stellen hun nieuwe rol waar te maken. Daarbij is niet alleen gevraagd om financiële ondersteuning. De provincie is ook gevraagd om, daar waar

WADDINXVEEN nodig, planologisch proactief met gemeenten mee te denken om opvanglocaties (versneld) mogelijk te maken. De brief is als bijlage bij dit raadsvoorstel gevoegd. 5.1De uitvoerbaarheid van de combinatie van grotere opvanglocaties met kleinere ‘satellietlocaties in omliggende gemeenten moet nog onderzocht worden. Satellietlocaties kennen geen eenduidige definitie. In de basis zijn het locaties waar slechts in beperkte mate begeleiding en beveiliging aanwezig is. Op de grotere opvanglocaties zijn, naast begeleiding en beveiliging, ook ketenpartners met bijbehorende voorzieningen aanwezig, zoals gezondheidszorg en een locatiemanager. Bewoners van de satellietlocaties zijn voor deze voorzieningen aangewezen op de grotere locaties en zijn over het algemeen zeer zelfredzaam. In de verdere uitwerking moet, samen met het COA, in beeld worden gebracht of en hoe dit werkbaar is, zowel voor de kleinere als voor de grotere locaties. In eerste, ambtelijke gesprekken heeft het COA zich positief uitgesproken.

Lokale context In de gemeente Waddinxveen worden sinds 1 oktober 2022 105 asielzoekers opgevangen in de tennishal op sportpark De Sniep. Deze locatie is tot medio maart 2023 beschikbaar. Daarna zal deze locatie worden opgeheven.

Vervolg Nader te bepalen op basis van de uitkomsten van de behandeling in de 18 gemeenteraden. Bijlage(n) 1. Brief aan college van Gedeputeerde Staten Zuid-Holland 2. Persbericht en communicatielijn

Raadsbesluit De raad der gemeente Waddinxveen; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders d.d. 21-03-2023; besluit: 1. Het uitgangspunt om in de regio Hollands Midden in eerste instantie 2200 asielzoekers duurzaam (minimaal vijf jaar) op te vangen wordt onderschreven, gebaseerd op het aan de Provinciale Regietafel Vluchtelingen Zuid-Holland (PRT) overeengekomen aantal van 10.000 op te vangen asielzoekers. 2. Het Dagelijks Bestuur van de regio Holland Rijnland/ Midden-Holland wordt verzocht om de afspraken tussen de gemeenten over de duurzame opvang van asielzoekers te coördineren, stimuleren en monitoren. 3. Het onderschrijven van het uitgangspunt om het aantal op te vangen asielzoekers tussen Holland Rijnland en Midden-Holland wordt verdeeld op basis van het aantal inwoners, waarbij bij wederzijdse instemming tussen beide regio’s de verdeling kan worden aangepast. 4. Het aantal op te vangen asielzoekers binnen respectievelijk Holland Rijnland en Midden-Holland wordt verdeeld over de betreffende gemeenten op basis van het aantal inwoners per gemeente 1 waarbij bij wederzijdse instemming tussen gemeenten de verdeling kan worden aangepast. 5. De mogelijkheden in hoeverre duurzame, grotere opvanglocaties een functie kunnen vervullen op het gebied van voorzieningen voor duurzame kleinschaligere opvanglocaties worden onderzocht.

GEMEENTE

WADDINXVEEN Aldus vastgesteld door de raad der gemeente Waddinxveen in zijn openbare vergadering van 1904-2023;

de griffier

(mr. F.W. van der Dussen)

de voorzitter