Memo voortgangsrapportage actieplan duurzaamheidsvisie over 2020 versie DEF

MEMO Aan

: Gemeenteraad Waddinxveen

Van

: College B&W

Datum

9 maart 2021

Onderwerp

: Voortgangsrapportage actieplan duurzaamheidsvisie 2020-2021

Inleiding In de programmabegroting 2021-2024 is aangegeven dat jaarlijks een voortgangsrapportage over het actieplan duurzaamheidsvisie 2020-2021 wordt opgesteld. Met deze rapportage informeert het college de raad graag op hoofdlijnen over de voortgang. De duurzaamheidsvisie 2015-2025 bestaat uit 30 doelen, waaruit in 2019 samen met inwoners en ondernemers een selectie van 10 prioriteiten is gemaakt. In het actieplan duurzaamheidsvisie 20202021 is al aangegeven dat “zelfs in de al gemaakte prioritering, de komende twee jaar de focus moet liggen op prioriteit 1 en 2. Het gaat hierbij om duurzame woningen en de opwek van duurzame energie. Hier wordt in 2020-2021 intensief aan gewerkt in de vorm van de Transitievisie Warmte en de Regionale Energie Strategie” Het actieplan duurzaamheidsvisie 2020-2021 is opgebouwd uit 42 acties, initiatieven en projecten (hierna: acties) die samen bijdragen aan 10 doelen. De wereld staat ondertussen niet stil. Naast de onderkende acties zijn gaandeweg 2020 ook nieuwe werkzaamheden ontstaan of bestaande uitgebreid. De uitkomsten van het Groene Hart Rekenkamer Onderzoek Duurzaamheid hebben geleid tot het besluit om de duurzaamheidsvisie te actualiseren in 2021. Ook ontwikkelingen in de Warmte Samenwerking Oostland (WSO) hebben geleid tot aanvullende inzet voor bijvoorbeeld WSO-GasUnie in 2020 en 2021. We rapporteren hier de voortgang op hoofdlijnen.

Dit doen we op de volgende manier. Eerst volgt een beeld van de voortang per geformuleerde doelstelling uit het actieplan duurzaamheidvisie 2020-2021. We gaan niet specifiek in op de status van individuele acties. Daarna volgt een korte reflectie over de voortgang van het gehele actieplan. We sluiten af met enkele conclusies.

Voortgang Om de voortgang te beoordelen hanteren we het (wat arbitraire) uitgangspunt dat we globaal de helft van de acties afgerond willen hebben in 2020. Voor de beoordeling van de voortgang moet aangemerkt worden dat niet alle acties evenredig zijn qua benodigde inzet en doorlooptijd. Een voorbeeld: het opstellen van de TVW en de RES zijn beiden benoemd als 1 actie, net als het organiseren van een dag voor jongeren op het gemeentehuis en het organiseren van een informatiebijeenkomst.

Concreet zijn 15 van de 42 acties afgerond in 2020 (daarbij tellen we de acties die continu doorlopen mee). 25 acties lopen nog of zijn nog niet gestart, waarvan 8 als gevolg van COVID-19. In de onderstaande tabel is de voortgang op hoofdlijnen, per doelstelling. In de kolommen is het volgende weergegeven:   



Kolom 3: het aantal acties bij de doelstelling Kolom 4: het aantal acties dat in 2020 is afgerond Kolom 5: de algehele voortgang (geschat) van de acties bij de betreffende doelstelling (waarbij er is gecorrigeerd voor COVID-19). Het kan dus zijn dat in 2020 geen acties zijn afgerond, maar dat meerdere acties wel al uitgevoerd worden en er dus wel voortgang is geboekt. Kolom 6: duiding of de doelstelling in 2021 haalbaar is.

Ambitie

Doelstelling 2020-2021

Waddinxveen heeft in 2025 een leefomgeving die gezondheid en welbevinden van mensen positief beïnvloedt.

Doelstelling 2020-2021: Groen wordt ingezet om fijnstof af te vangen

4

1

40%

Ja

Doelstelling 2020-2021: Gemeente Waddinxveen behoort tot de schoonste gemeenten in Zuid-Holland

7

2

70%

Deels

Doelstelling 2020-2021: duurzame energie: in 2020 leveren we de conceptRegionale Energie Strategie (RES) aan bij het Nationaal Programma RES, en in 2021 wordt de RES 1.0 vastgesteld door de verantwoordelijke overheden van de RES Midden-Holland.

5

2

40%

Ja

7

5

50%

Ja

3

0

50%

Ja

4

2

50%

Waarschijnlijk wel

Doelstelling 2020-2021: In de periode 2020/2021 stelt Waddinxveen is in de gemeente Waddinxveen 2025 CO2-neutraal een Transitievisie Warmte en wekt minimaal op, die uiterlijk eind 2021 25 % van door de gemeenteraad is haar energie vastgesteld. duurzaam op Doelstelling 2020-2021: in 2020 wordt er maximaal 81.600 ton co2 uitgestoten door wegverkeer, dit is 13,2% minder t.o.v 2013 Doelstelling 2020-2021: De gemeente wil minimaal 3 projecten met ondernemers starten op het gebied van duurzaam- en maatschappelijk verantwoord ondernemen

Aantal acties bij doelstelling

Aantal acties Overall Doel afgerond in 2020 voortgang haalbaar in (gecorrigeerd 2022 voor Corona)

Ambitie

Doelstelling 2020-2021

Doelstelling 2020-2021: In 2020 is het restafval per inwoner gedaald naar 100 kilo en het Grondstofcycli zijn scheidingspercentage van in 2025 voor 50% inwoners is gestegen naar gesloten op een zo 75%. laag mogelijk Doelstelling 2020-2021: In schaalniveau 2020-2021 geeft de gemeente Waddinxveen uitvoering aan haar manifest verantwoord inkopen

Educatie en voorlichting

Aantal acties bij doelstelling

Aantal acties Overall Doel afgerond in 2020 voortgang haalbaar in (gecorrigeerd 2022 voor Corona)

2

1

40%

Nee1

5

1

30%

Ja

Doelstelling 2020-2021: Jongeren zijn betrokken bij duurzaamheids-initiatieven

2

1

50%

Waarschijnlijk wel

2020-2021: Duurzaamheid is in 2021 structureel opgenomen in het school curriculum bij minimaal 35% van de scholen

3

0

33%

Nee

42

15

45%

Reflectie De meest belangrijke projecten (TVW en RES) liggen op schema Zoals in de inleiding aangegeven ligt het zwaartepunt van dit actieplan duurzaamheidsvisie 2020-2021 op de Transitievisie Warmte en de Regionale Energie Strategie. Beide projecten vragen een grote gemeente brede inzet van de samenleving, ambtenaren en bestuurders. We concluderen dat beide trajecten goed op schema liggen. Vanwege COVID-19 zijn landelijke deadlines voor de RES 1.0 bijgesteld. Voor de TVW is een niet verplichte, maar wel gewenste, inzage periode ingevoegd waardoor de vaststelling iets naar achteren is verschoven, maar wel binnen de landelijke termijn (31 december 2021) plaatsvindt. Veel aandacht voor participatie; samenwerking met partners loopt goed In de grote projecten, de RES en de TVW, besteden we veel tijd aan participatie en samenwerking met inwoners, ondernemers en andere maatschappelijke partners. Zo zijn voor de TVW tussen juni en januari 2021 8 transitietafel bijeenkomsten georganiseerd, is 3 keer gesproken met koplopers en kerngroep vertegenwoordigers, zijn 3 gemeentebrede bijeenkomsten georganiseerd en 3 bijeenkomsten voor de verkenningsbuurten. Voor de RES hebben we tussen september 2020 en januari 2021 voor inwoners 2 enquêtes en 2 informatieavonden georganiseerd. Daarnaast hebben er ook participatiemomenten plaatsgevonden voor maatschappelijke partners en bestuurders.

Dit is zeer intensief, maar het levert ook betrokkenheid op. Dit leiden we af uit de grote respons op bijvoorbeeld de Enquête Aardgasvrij Waddinxveen (800+ deelnemers), de ruim 300 aanmeldingen voor de buurtdiscussietafels met de verkenningsbuurten in de TVW en de constructieve samenwerking in de transitietafel.

1

Bij deze doelstelling zijn de geformuleerde acties niet allesomvattend genoeg om het doel te bereiken. Er is maar zeer beperkte relatie tussen de acties en het doel.

Het merendeel van de acties kan in 2021 afgerond worden Ondanks COVID-19 verwachten we uiteindelijk ongeveer 30 acties te kunnen afronden. Een aantal acties is om uiteenlopende redenen niet meer haalbaar. Als gevolg van Covid-19 denken we niet dat acties rondom scholen en prijsvragen haalbaar zijn (6 acties). Door COVID-19 staan ook de acties met betrekking tot opschoning onder druk (4 acties). De doorlooptijden van de grote projecten maken dat enkele vervolgacties (zoals inbedding en vaststelling in de omgevingsvisie) waarschijnlijk niet kunnen plaatsvinden in 2021 (3 acties). Er is voortschrijdend inzicht in de benodigde inzet en doorlooptijd voor het opstellen van een wijkuitvoeringsplan. De landelijke tendens is dat dit nu 2 jaar kost (exclusief het voorafgaande haalbaarheidsonderzoek), per buurt. Uitvoering ervan start pas in 2022 (1 actie). Ten slotte zijn in 2020 voor een aantal acties voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd. De daadwerkelijke uitvoering is dan pas in 2021. Dit geldt met name voor de acties met betrekking tot Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. Zon-op-Dak en Besparingsinitiatieven stijgen in belangrijkheid en vereisen meer inspanning en middelen Ook initiatieven met betrekking tot zon op agrarische daken en zon op daken van (sport)verenigingen blijken in Corona tijd nog lastiger dan normaal reeds het geval. We hebben nog niet voldoende bereikt.

De benadrukte urgentie in de concept RES 1.0 en de oproep van Minister Ollengren om zon op dak in de omgevingswet te bekrachtigen onderstrepen dit. We zouden graag meer capaciteit inzetten om dit belangrijke initiatief (net als het initiatief ‘besparen van energie en warmte’) krachtiger vorm te geven. Ook het beperkte gebruik van de uitvoering van de RRE-regeling (zo’n 125 bonnetjes) benadrukken dit.

Conclusie Ondanks de bijzondere omstandigheden waarin we ons momenteel verkeren maken we goede vorderingen waarbij we de focus houden op de meest belangrijke en haalbare acties. De TVW en de RES bevestigen de noodzaak om ook prioriteit te geven aan energie- en warmtebesparing (isoleren), zon-op (grote en kleine) daken. In 2020 zijn ook de voortschrijdende inzichten rondom het realiseren van aardgasvrije wijken duidelijker geworden. Het co-creëren van een wijkuitvoeringsplan is een langdurig en intensief proces. Dit zijn alle, uitdagende, maar ook kansrijke trajecten om Waddinxveen mooier en duurzamer te maken. Dat gaat echter niet vanzelf. De Raad voor Openbaar Bestuur heeft een aanbeveling gedaan aan het kabinet inzake de additionele uitvoeringskosten voor gemeenten inzake de energietransitie 2. Uitvoering geven aan de energietransitie vergt in 2022 zo’n 6 tot 7 additionele FTE (exclusief out-ofpocket kosten voor onderzoeken). Het is een capaciteitsdruk die voelbaar is en opgelost moet worden om kwalitatief aan de slag te kunnen en resultaten te boeken. In de kaderbrief 2022-2025 komt het College daarop terug.

2

ROB: Van Parijs naar praktijk, bekostiging en besturing van de decentrale uitvoering van het klimaatakkoord, januari 2021