Memo Beleidsregels giften Participatiewet Waddinxveen 2022

Memo Van:

College

Aan:

Gemeenteraad Waddinxveen

Datum:

4 oktober 2022

Betreft:

Beleidsregels giften Participatiewet Waddinxveen 2022

Geachte Raad, De gemeenteraad heeft via de motie ‘Vrijstelling giften in de bijstand' van woensdag 26 januari 2022 aan het college gevraagd om nadere regels over de vrijlating van giften aan Waddinxveense bijstandsgerechtigden vast te stellen. In de bijlage bij deze memo vindt u de beleidsregels zoals deze door het college zijn vastgesteld. Het college geeft met deze beleidsregels duidelijkheid aan bijstandsontvangers welke giften ontvangen mogen zonder dat dit gevolgen heeft voor hun uitkering. Naast duidelijkheid voor bijstandsontvangers geven deze beleidsregels ook de ruimte voor liefdadigheid van instellingen en particulieren. De mogelijkheid om betaalachterstanden of schulden door middel van giften te betalen, passen in de beleidsdoelstelling van het college om schuldenvorming bij de inwoners van Waddinxveen te bestrijden. Wat is de werking van deze beleidsregels? De Participatiewet, artikel 31, tweede lid, onder m, biedt de ruimte aan gemeenten om te bepalen welke giften vrijgelaten mogen worden. Giften of een beroep doen op charitatieve instellingen kunnen nooit afgedwongen worden of verplicht gesteld worden. Giften of het beroep kunnen doen op giften zijn daarom ook geen voorliggende voorziening, zoals bedoeld in artikel 15 van de Participatiewet. Een gift is een zogenoemde onverplichte en onverschuldigde betaling.

Dit in tegenstelling tot een verplichte betaling, bijvoorbeeld de betaling bij het verrichten van werk of een vergoeding bij vrijwilligerswerk. Een verruiming van het giftenbeleid betekent niet dat er een verruiming ontstaat van de wettelijke inkomstenverrekening of dat er een vrijbrief ontstaat voor het zogenaamde zwart werken. Giften kunnen daarom bij rechtmatigheidscontroles of fraudeonderzoeken gecontroleerd worden. De inlichtingenplicht verbonden aan de Participatiewet blijft dan ook van kracht. Waarom deze beleidsregels nu vaststellen? Via de Raadsinformatiebrief van 8 maart 2022 is aangekondigd dat het college in het tweede kwartaal van 2022 zich zou oriënteren op 'Vrijstellingenbeleid' en mogelijkheden om ruimhartiger met de bijstandsuitkeringen om te gaan. Het Rijk is naar aanleiding van het coalitieakkoord (december 2021) en een eerdere evaluatie van de Participatiewet (2019) gestart met een heroverweging van de Participatiewet Een mogelijke toekomstige aanpassing van de Participatiewet gaat over ontvangsten naast de uitkering uit werk, schenkingen of verkoop van bezit. Op 21 februari 2022 is via een Kamerbrief aangekondigd dat nadere uitwerking op 21 juni zou volgen. Het college heeft gewacht op deze nadere uitwerking. Helaas bleek op 21 juni deze nadere uitwerking nog steeds niet concreet genoeg.

Wel wordt duidelijk uit de kamerbrief van 21 juni 2022 (De Participatiewet in balans: uitkomsten van een beleidsanalyse), dat gedacht wordt aan het via de Participatiewet vrijstellen van giften, inkomsten uit incidentele hobbymatige verkoop, of ondersteuning en geldleningen uit eigen netwerk. Uit de toelichting in de kamerbrief blijkt dat het Rijk zal willen aansluiten bij de huidige uitvoering. Om te voorkomen dat toekomstig Rijksbeleid zeer zal afwijken van de beleidsregels die wij nu vaststellen, is aangesloten bij voorstellen die anderen gemeenten hebben gehanteerd.

Financiële consequenties Het ruimhartiger vrijlaten van giften in de bijstand heeft geen consequenties voor de begroting en het budget. Deze wijziging kan uit bestaande budgetten worden bekostigd. Ingangsdatum beleidsregels De verrekeningen van giften komt in de Waddinxveense praktijk nauwelijks voor. In overleg met de uitvoering is daarom besloten om de beleidsregels niet met terugwerkende kracht in te voeren tot bijvoorbeeld 1 januari 2022, omdat dergelijk situaties, in ieder geval in dit jaar, nog niet zijn voorgekomen.