IBOR 2026-2030

IBOR 2026 - 2030

IBOR 2026-2030 Definitief

Voorwoord Voor u ligt het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) van Waddinxveen. In dit plan komen projecten, planmatig beheer en financiële inzichten samen, zodat we de kwaliteit van onze openbare ruimte op een samenhangende en toekomstgerichte manier kunnen waarborgen. Met dit plan streven wij ernaar onze openbare ruimte niet alleen goed te onderhouden, maar ook voortdurend te verbeteren. We geven invulling aan belangrijke programma’s zoals het Programma Duurzame Leefomgeving, zodat onze leefomgeving klimaatbestendig, groen, aantrekkelijk en levendig is. Het IBOR richt zich op planmatig beheer, zodat we beter grip hebben op de kwaliteit van onze openbare ruimte en sneller kunnen inspelen op toekomstige behoeften. Dit meerjarenplan, inclusief de bijbehorende financiën en planning, geeft ons meer inzicht. Zo kunnen projecten en onderhoud integraal aangepakt worden en zijn keuzes gebaseerd op feiten en een langetermijnvisie. Daarnaast zetten we in op concrete projecten die de gemeente groener, leefbaarder en prettiger maken. Denk aan initiatieven als ‘voor ieder huishouden een boom’, herinrichtingen en reconstructies van straten en pleinen, Boomfeestdag en het project ‘Samen beslissen’. Met deze activiteiten streven wij naar een plek waar iedereen prettig kan wonen en recreëren.

Beheer en ontwikkeling zijn geen losse onderdelen, maar een geïntegreerd proces waarin duurzaamheid, functionaliteit en leefbaarheid centraal staan. Zo streven wij naar een openbare ruimte voor iedereen, voor nu en voor de generaties die volgen. We wensen u veel leesplezier! Met vriendelijke groet, Namens het college, Albert Kerssies Wethouder

IBOR 2026-2030 Definitief

Inhoudsopgave IBOR Algemeen ..................................................................................................................................... 1 Inleiding ................................................................................................................................................... 2 1

2

3

Kaders, beleid en context ................................................................................................................. 3 1.1

Europees beleid .......................................................................................................................... 3

1.2

Landelijke wetten, beleid en voorschriften ................................................................................. 3

1.3

Gemeentelijk beleid .................................................................................................................... 6

1.4

Beleid in de maak ..................................................................................................................... 11

1.5

Overige gemeentelijke context ................................................................................................. 11

1.6

IBOR als praktische vertaalslag ............................................................................................... 12

Een brede blik op de openbare ruimte ........................................................................................... 14 2.1

Onze aanpak van de openbare ruimte ..................................................................................... 14

2.2

Samenwerking met externe partijen ......................................................................................... 15

2.3

Inzet op planmatig beheer ........................................................................................................ 17

2.4

Onderhoudstypes ..................................................................................................................... 17

2.5

Participatie in de openbare ruimte ............................................................................................ 18

2.6

Meldingen openbare ruimte ...................................................................................................... 19

Financiën ........................................................................................................................................ 21 3.1

Wegen en openbare verlichting ................................................................................................ 22

3.2

Groen ........................................................................................................................................ 23

3.3

Spelen....................................................................................................................................... 24

3.4

Personele inzet ......................................................................................................................... 25

3.5

Financiële impact groei Waddinxveen ...................................................................................... 26

Beheerplan Wegen en Openbare Verlichting ................................................................................... 27 Inleiding ................................................................................................................................................. 28 Algemeen ........................................................................................................................................... 28 1

2

Relevante kaders wegbeheer ........................................................................................................ 28 1.1

Fysieke kaders ......................................................................................................................... 28

1.2

Aanvullende wettelijke kaders .................................................................................................. 30

1.3

Aanvullende beleidsmatige kaders ........................................................................................... 30

Onderhoud en beheer .................................................................................................................... 32 2.1

Waarborgen van de kwaliteit .................................................................................................... 32

2.2

Uitvoeren beheer wegen .......................................................................................................... 32

2.3

Uitvoeren beheer straat-, verkeersmeubilair, kabels, kasten en OV ........................................ 34

2.4

Overige werkzaamheden beheerdiscipline Wegen .................................................................. 35

Beheerplan groen ................................................................................................................................ 37 Inleiding ................................................................................................................................................. 38 Algemeen ....................................................................................................................................... 38

IBOR 2026-2030 Definitief

1

2

Relevante kaders groenbeheer ...................................................................................................... 38 1.1

Fysieke kaders ......................................................................................................................... 38

1.2

Aanvullende wettelijke kaders .................................................................................................. 39

1.3

Aanvullende beleidsmatige kaders ........................................................................................... 39

Onderhoud en beheer .................................................................................................................... 41 2.1

Waarborgen van de kwaliteit .................................................................................................... 41

2.2

Uitvoer beheer groen ................................................................................................................ 42

Beheerplan Civieltechnische kunstwerken ...................................................................................... 45 Inleiding ................................................................................................................................................. 46 Algemeen ........................................................................................................................................... 46 1

2

Relevante kaders beheer Civieltechnische kunstwerken............................................................... 46 1.1

Fysieke kaders ......................................................................................................................... 46

1.2

Aanvullende wettelijke kaders .................................................................................................. 47

1.3

Aanvullende beleidsmatige kaders ........................................................................................... 47

Onderhoud en beheer .................................................................................................................... 48 2.1

Waarborgen van de kwaliteit .................................................................................................... 48

2.2

Uitvoeren beheer civieltechnische kunstwerken ...................................................................... 49

Bijlage: Beheerplan Speel-en sportplekken 2026-2030 ..................................................................... 1 1.

Inleiding en aanleiding ................................................................................................................ 3 1.1.

Ambities beleid ‘Samen beslissen, samen spelen’ ................................................................ 3

1.2.

Scope ..................................................................................................................................... 3

1.3.

Toekomstbestendig plan ........................................................................................................ 3

2.

Budgetten beleid en onderhoud 2026-2040 ............................................................................... 4 2.1.

Budgetten ............................................................................................................................... 4

2.2.

Planning en kosten vervangingen korte en lange termijn ...................................................... 4

2.3.

Toelichting berekening vervangingsopgave 2026-2040 ........................................................ 5

2.4.

Kosten voor jaarrond onderhoud speel- en sportplekken ...................................................... 8

3.

Uitvoeringsprogramma 2026-2030 ............................................................................................. 9 3.1.

Uitgangspunten voor uitvoering – vanuit beleid en ‘Samen Beslissen’ ................................. 9

3.2.

Uitvoeringsprogramma 2026-2030 ........................................................................................ 9

3.3.

Uitvoeringskaarten 2026-2030 ............................................................................................. 10

3.4.

Aanpak uitvoering speelruimte ............................................................................................. 10

3.4.1.

Technische staat .............................................................................................................. 10

3.4.2.

Meldingen van inwoners .................................................................................................. 10

3.4.3.

Clustering werkzaamheden ............................................................................................. 10

3.4.4.

Communicatie en participatie .......................................................................................... 10

3.4.5.

Ontwikkelingen in een buurt of wijk ................................................................................. 11

3.5.

Uitvoeringsprogramma lange termijn ................................................................................... 11

IBOR 2026-2030 Definitief

Bijlage 1. Kaders voor uitvoering en inrichting ...................................................................................... 12 B.1.1 Integrale aanpak ....................................................................................................................... 12 B.1.2. Inrichting en verdeling speelplekken ....................................................................................... 12 B.1.3 Inrichting en verdeling sportplekken ......................................................................................... 13 B.1.4 Criteria en kaders klimaat, inclusie en nieuwbouw .................................................................. 13 Klimaat adaptief en circulair spelen ............................................................................................... 13 Inrichting inclusieve speelruimte .................................................................................................... 14 Nieuwbouw ..................................................................................................................................... 14 B.1.5 Type locaties ............................................................................................................................ 15 Bijlage 2. Kaders voor beheer en onderhoud .......................................................................................

17 B.2.1 Wettelijk kader .......................................................................................................................... 17 B.2.2 Takenpakket en onderhoudskosten ......................................................................................... 17 B.2.2.1 Typen onderhoud ............................................................................................................... 17 B.2.2.2. Beheer en kosten ondergronden ...................................................................................... 18 B.2.2.4 Inspecties, controles en kosten ......................................................................................... 20 B.2.3 Jaarplanning onderhoudswerkzaamheden .............................................................................. 21 Bijlage 3 – Kaartmateriaal uitvoeringsprogramma ................................................................................ 22

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 1 van 49

IBOR Algemeen

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 2 van 49

Inleiding Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Met een totale waarde van zo’n 400 miljoen euro vraagt het beheer en onderhoud binnen de gemeente Waddinxveen om een zorgvuldige en doordachte aanpak. Beheer en onderhoud is niet alleen belangrijk om onze kapitaalgoederen, zoals wegen, bruggen, verlichting, bomen, speelplekken en watergangen, in goede staat te houden, maar ook om te zorgen voor een veilige, prettige en gezonde leefomgeving voor iedereen in Waddinxveen. Met het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) brengen we in kaart binnen welke kaders we de openbare ruimte onderhouden, in stand houden en hoe we de beschikbare middelen daarvoor inzetten. Dit doen we op basis van Europees, landelijk en gemeentelijk beleid in combinatie met de beschikbare budgetten. Dit IBOR brengt alle ambities en doelstellingen vanuit deze kaders samen en zorgt voor een integrale en planmatige aanpak van de openbare ruimte. Dit plan zorgt er ook voor dat we voldoen aan de verplichtingen vanuit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Hierbij moeten we aangeven welke kapitaalgoederen we beheren, welke kwaliteit we nastreven en hoe we het beheer operationeel en financieel organiseren binnen de gemeente.

Met dit IBOR zetten we in op toekomstbestendig beheer van de openbare ruimte, waarbij we integraal samenwerken met onze interne en externe stakeholders. In dit plan borgen we de wijze waarop we dit doen in de praktijk.

Leeswijzer We starten dit IBOR met een algemeen deel (H1,2 en 3). We geven eerst een overzicht van bestaand beleid en kaders die invloed hebben op de keuzes die we maken in het IBOR. Daarna schetsen we onze aanpak en werkwijze, gaan in op de diverse onderhoudstypes en de wijze van participatie. Dit algemene deel vormt de basis en de input voor de individuele beheerplannen. In dit IBOR zijn de volgende beheerplannen uitgewerkt: •

Beheerplan Wegen en Openbare verlichting

•

Beheerplan Groen

•

Beheerplan Civieltechnische kunstwerken

In deze beheerplannen gaan we dieper in op onder andere het kwaliteitsniveau, de aanpak, het type areaal, en het onderhoud. Het Beheerplan Spelen is reeds vastgesteld, maar maakt wel deel uit van dit IBOR. Dit beheerplan staat in de bijlage.

Tot slot Het algemene deel van dit IBOR vormt ook de basis voor alle beheerplannen die we nog moeten opstellen. Dit zijn de beheerplannen Buitensport, Begraafplaatsen, Water en Culturele kunstwerken.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 3 van 49

1

Kaders, beleid en context

Het IBOR geeft inzicht in ons areaal en de onderhoudsopgaven. Daarnaast is het van belang dat het beheer aansluit bij de Europese, landelijke en gemeentelijke kaders, beleid en context. Deze zijn vastgelegd in verschillende wetten, regelgeving, beleidsstukken en normen. Zowel het algehele IBOR als de individuele beheerplannen zijn gebaseerd op deze kaders. Daarnaast wordt specifieke wet- en regelgeving daar waar nodig verder toegelicht in het betreffende beheerplan.

1.1 Europees beleid Op Europees niveau zijn er diverse wetten en richtlijnen die van toepassing zijn op dit IBOR. Hieronder lichten we de belangrijkste toe. Europese natuurherstelwet Deze wet verplicht EU-staten om aangetaste ecosystemen te herstellen en de biodiversiteit te beschermen. Het is onderdeel van de Europese Green Deal en kent concrete en bindende doelen voor 2030, 2040 en 2050. De nadruk ligt op leefomgeving, bestuivers, landbouwgronden, stedelijke gebieden, bossen, rivieren en mariene ecosystemen. Eurocodes In de Eurocodes zijn Europese normen en richtlijnen opgesteld voor de bouwwereld. De eurocodes zijn onderverdeeld in 58 verschillende onderdelen. Voor elk deelnemend land is een nationale bijlage waarin de geldende parameters zijn vastgelegd. Met de Eurocodes hebben we uniforme criteria opgesteld voor Europa, waardoor uitwisseling van gegevens, onderzoek en ontwikkeling en aanbesteding vereenvoudigd is.

1.2 Landelijke wetten, beleid en voorschriften Op landelijk niveau is er een aantal wetten, beleid en voorschriften die van belang zijn voor dit IBOR. Het gaat hierbij onder andere om aansprakelijkheid, flora en fauna en verantwoord en veilig werken. Burgerlijk wetboek In deze wet is de aansprakelijkheid van de gemeente vastgelegd voor het beheer en onderhoud. Dit is met name geregeld in artikel 6:174 BW (risicoaansprakelijkheid voor opstallen) en artikel 6.612 BW (onrechtmatige daad). We zijn als gemeente aansprakelijk als een slechte (gebrekkige) toestand van wegen, groen, civiele kunstwerken of straatmeubilair leidt tot letsel of schade. We hebben als gemeente immers de plicht om de openbare ruimte veilig te houden. Dit betekent dat planmatig onderhoud en periodieke inspecties een belangrijke onderdelen zijn van ons gemeentelijk beheer. Resultaten van inspecties moeten worden vastgesteld in onze beheersystemen. Een goed functionerend onderhouds-, meldingen- en inspectieproces draagt bij aan een snelle en adequate afhandeling van eventuele claims. De wet heeft ook regels ten aanzien van schuldaansprakelijkheid. Dit betekent niet dat de gemeente automatisch aansprakelijk is voor elke schade die ontstaat in de openbare ruimte.

De gemeente is pas aansprakelijk als blijkt dat we verwijtbaar hebben nagelaten om zorg te dragen voor de openbare ruimte en er daardoor schade is ontstaan. Denk bijvoorbeeld aan een val in het donker van een voetganger door een kapotte lantaarnpaal, die al maandenlang stuk is.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 4 van 49 Als daarnaast de schade niet komt door een gebrek in de openbare ruimte, maar door losse voorwerpen of substanties (die geen deel uitmaken van de openbare ruimte), dan is de vuistregel dat artikel 6:174 niet geldt. We zijn als gemeente ook niet aansprakelijk als we kunnen aantonen dat we niet op de hoogte waren (of hadden kunnen zijn) van een gebrek. Dit geldt ook bij overmacht (zoals een storm). Uiteraard hebben we als gemeente wel de zorgplicht om onveilige situaties te voorkomen waar mogelijk. Volgens het Nieuw burgerlijk wetboek hebben we tevens een zorgplicht en inspanningsplicht. We zijn verplicht om redelijke maatregelen te nemen om schade te voorkomen en te zorgen voor een veilige en goed onderhouden openbare ruimte. Vanuit de inspanningsplicht moeten we proberen om een bepaald resultaat te behalen, maar we zijn niet gegarandeerd verantwoordelijk voor het behalen van dat resultaat. Onze inspanning is hiermee belangrijker dan het feitelijke resultaat. Omgevingswet flora en fauna activiteiten Deze wet zet in op de bescherming van plant- en diersoorten in de openbare ruimte. Activiteiten met een schadelijk effect op beschermde soorten zijn in principe verboden. Mede op basis van deze wet zijn we bijvoorbeeld zeer terughoudend in het plaatsen van openbare verlichting in natuur, recreatie- en buitengebieden. Deze wet kent ook een zorgplicht.

We moeten voldoende zorg in acht nemen voor in het wild levende dieren en planten. In de Gedragscode soortenbescherming 2025 staat hoe we als gemeente onderhoud kunnen uitvoeren met zo min mogelijk schade voor beschermde soorten planten en dieren. Het gaat hierbij om regels ten aanzien van het doden, verwonden, vangen of verstoren van dieren en het beschadigen van hun leefgebieden. Ditzelfde geldt voor planten (niet plukken, afsnijden, ontwortelen, beschadigen of wegnemen). De Gedragscode soortenbescherming is momenteel nog niet geïmplementeerd in Waddinxveen. Het is belangrijk dit wel te doen zodat we zeker weten dat we werken conform de wet. Waterstaatswetgeving Deze wet bestaat uit de Waterwet en de Keur van het Hoogheemraadschap. De aanleg of reconstructie van wegen of Civieltechnische kunstwerken die een raakvlak hebben met water, moeten getoetst worden door het Hoogheemraadschap. In de legger van het Hoogheemraadschap staat welke waterbeheersings-maatregelen noodzakelijk zijn voor de bescherming van het waterbeheer. Deze voorschriften kunnen ertoe leiden dat de inrichting van de openbare ruimte aangepast moet worden. Denk bijvoorbeeld aan het aanleggen van een extra waterafvoer of het verhogen van een weg. Wegenverkeerswet Dit gaat over de openbaarheid en het beheer en onderhoud van wegen. Ook hier geldt een onderhoudsplicht (artikel 15) en zorgplicht (artikel 17).

Deze wet geldt niet alleen voor wegen, maar ook voor bruggen. Het onderhoud richt zich op de bruikbaarheid en de instandhouding van de wegen en bruggen. Met andere woorden, als gemeente zorgen we dat het kapitaal dat in wegen en Civieltechnische is geïnvesteerd in stand blijft door het tijdig plegen van onderhoud. De specifieke kwaliteit waaraan de weg moet voldoen is niet in de wet vastgelegd, maar de vereisten waaraan deze moet voldoen wel. Er is daarmee sprake van een onderhoudsverplichting zonder een vastgelegd kwaliteitsniveau.

Afbeelding 1: Fietspad Roosje Vooshoeve IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 5 van 49 Wet Informatie-uitwisseling Bovengrondse en Ondergrondse Netten (WIBON) We moeten ons als gemeente houden aan de WIBON. Dit betekent dat alle onder- en bovengrondse kabels en leidingen zorgvuldig geregistreerd moeten worden, zodat bij graafwerkzaamheden bekend is waar deze liggen. Hiermee voorkomen we onnodige graafschades. Het kadaster is verder verantwoordelijk voor het beheer van de gegevens over deze ondergrondse en bovengrondse kabels en leidingen. De beheerders van de verschillende netten moeten de registratie bijhouden en ter beschikking te stellen aan het kadaster. Als eigenaar van de openbare verlichting zijn we zodoende verantwoordelijk voor een adequate registratie van de openbare verlichtingskabels. Arbowet In de Arbowet staan regels voor werkgevers en werknemers om verantwoord, gezond en veilig te werken. In deze wet zijn verplichtingen opgenomen waar iedereen zich aan moet houden. De Arbowet stelt onder andere eisen aan de kwaliteit en bedrijfsvoering van elektrische installaties. Doel hiervan is om de veiligheid te garanderen van iedereen die zich in de buurt van elektrische installaties bevindt of er arbeid aan verricht. We zijn als gemeente dus verplicht om het veilig werken aan installaties te waarborgen. Dit doen we door inzet van de normen NEN 1010 en NEN 3140.

Dit houdt onder andere in dat alle elektrische installaties onder de verantwoordelijkheid van één persoon moet vallen (de installatieverantwoordelijke). Dit hebben we extern belegd. Politiekeurmerk Veilig Wonen (PKVW) Het doel van het PKVW is dat, door zorgvuldig ontwerp en beheer van de bebouwde omgeving, de kans op criminaliteit en vandalisme te verminderen, waardoor de sociale veiligheid toeneemt. Het PKVW bestaat uit een pakket maatregelen voor woningen, maar er worden ook eisen gesteld aan de omgeving. Hierbij worden voor de openbare verlichting minimale eisen gesteld aan het verlichtingsniveau en de gelijkmatigheid van de verlichting. CROW De Kwaliteitscatalogus openbare ruimte (CROW) geeft landelijke standaardnormen voor het beheer van de openbare ruimte. De normen bestaan uit meetbare criteria met duidelijke omschrijvingen en illustratieve beelden, in de vorm van zogenaamde schaalbalken. Met deze catalogus kunnen gemeenten het gewenste kwaliteitsniveau van de openbare ruimte vastleggen. De kwaliteitscatalogus is vastgelegd in publicatie 288 - Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2023. NEN-norm: constructieve veiligheid en conditiemetingen Bij de verbouwing of renovatie van een civieltechnisch kunstwerk (zoals een brug of viaduct) gelden meestal de voorschriften voor nieuwbouw. Dit is echter niet altijd haalbaar of financieel verantwoord.

Sinds 1 april 2012 is de NEN8700 ingevoerd, een norm die beschrijft hoe de constructieve veiligheid van bestaande Civieltechnische kunstwerken moet worden beoordeeld. In de NEN8700 zijn veiligheidsnormen aangepast aan de verwachte restlevensduur van een civieltechnisch kunstwerk. Bestaande kunstwerken die nog maar een paar jaar meegaan, worden daardoor minder streng beoordeeld dan nieuwe. We moeten als gemeente inzicht hebben in de constructieve sterkte van de bruggen. Als er iets gebeurt met een brug en we blijken niet te weten wat de toelaatbare draagkracht is, kan de rechter oordelen dat we in gebreke zijn gebleven.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 6 van 49

1.3 Gemeentelijk beleid Naast Europees en landelijk beleid- en regelgeving zijn er gemeentelijk ook een aantal kaders en uitgangspunten waar we binnen dit IBOR-rekening mee houden. Omgevingsvisie Waddinxveen Het IBOR draagt mede bij aan de uitvoering van de ambities uit de Omgevingsvisie Waddinxveen 2050. Deze visie zet in op een duurzame en gezonde leefomgeving en bestaat uit 3 pijlers: 1. Veelzijdig polderlandschap: • Robuust groen • Klimaatbestendig • Energieneutraal en circulair 2. Goed leven tussen stad en land: • Sociaal en inclusief • Wonen en voorzieningen • Een gezonde leefomgeving 3. Innovatieve knoop aan de Gouwe: • Economisch gezond • Innovatieve economie • Emissie loos bereikbaar Als we deze pijlers vertalen naar wat dit betekent voor het IBOR, zien we het volgende: • Beheer en onderhoud moet bijdragen aan klimaatadaptatie en een robuust watersysteem. • Het groenareaal wordt ingezet voor biodiversiteit, ecologie en verkoeling. Het draagt bij aan een gezonde en aantrekkelijke ruimte voor inwoners. • De openbare ruimte biedt mogelijkheden voor de energietransitie en circulaire oplossingen. Inzet op circulair beheer bij verharding, speeltoestellen en beschoeiingen: inzet op hergebruik en duurzame materialen. • Wegen, openbare verlichting en Civieltechnische kunstwerken moeten onderhouden worden met aandacht voor veiligheid en duurzaamheid.

Dit betekent nadruk op verkeersveiligheid, doorfietsroutes en deelmobiliteitsvoorzieningen. • Het beheer wordt gebiedsgericht ingericht. • Inwoners en partners worden actief betrokken via participatie en samenwerking. Denk aan adoptiegroen en co-creatie bij herinrichting. • Goede monitoring en evaluatie moeten zorgen voor een transparant en adaptief beheerproces. Koppel het IBOR aan klimaatstresstesten, het duurzaamheidskompas en beeldkwaliteitsmetingen. De doelen en ambities uit de Omgevingsvisie zijn onder andere op tactisch niveau verder uitgewerkt in het Omgevingsprogramma Duurzame Leefomgeving.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 7 van 49 Omgevingsprogramma Duurzame Leefomgeving Het omgevingsprogramma geeft richting aan de inrichting en het beheer van de leefomgeving in onze gemeente. Het bevat ontwerp- en beheerprincipes die bepalend en leidend zijn voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. De belangrijkste aandachtspunten vanuit het omgevingsprogramma voor het IBOR zijn: (Beeld)kwaliteitsniveaus • Drie verschillende categorieën voor beeldkwaliteit: A in centrumgebieden, begraafplaatsen en speelplaatsen, B in woongebieden en bedrijventerreinen, C in buitengebieden. • Via inspecties en bestekken toetsen we maandelijks de kwaliteit en sturen we bij waar nodig. • Beeldkwaliteit is niet alleen “netjes”, maar ook functioneel en duurzaam (bijvoorbeeld ruimte voor biodiversiteit en waterberging). Natuur en recreatie • De bermen, watergangen, oevers en groenstructuren worden waar mogelijk ecologisch beheerd. Het beheer van de ecologische verbindingszones is altijd ecologisch. • Ecologisch beheer en vergroten van de biodiversiteit zijn leidend bij maaien, snoeien en beplanten. Dit betekent minder intensief maaien, geen chemische middelen, meer inheemse beplanting en ruimte voor biodiversiteit. Natuurlijke nestplaatsen zoals takkenrillen, composthopen en gevallen blad in groenstroken worden in stand gehouden.

• Bomen zijn essentieel voor schaduw en leef kwaliteit; beheer is gericht op behoud en uitbreiding van het bomenbestand. Voor iedere gekapte boom in de openbare ruimte komt een nieuwe boom terug, waar mogelijk in dezelfde buurt (indeling CBS). In de Monitor Compensatie Boommassa staat welke bomen al gecompenseerd zijn. Maaien rondom bomen wordt zo veel als mogelijk vermeden zodat de bodem goed bestand is tegen klimaatextremen en zodat bomen niet worden beschadigd door de maaimachine. • Bij (her)inrichting van speel- en verblijfsplekken geldt de ambitie van minimaal 40% groen per buurt. • Accentplekken (zoals rotondes) kunnen uitbesteed worden aan externe partijen, zoals hoveniersbedrijven die een hoge kwaliteit van het groen kunnen waarborgen.

Afbeelding 2: Kanaaldijk-Coenecoop en Burgemeester Warnaarplantsoen

Klimaatadaptatie • De openbare ruimte moet bestand zijn tegen hitte, droogte en wateroverlast. In de Handreiking droogtebestendig openbaar groen staan de maatregelen die worden toegepast zodat openbaar groen robuust is en bestand tegen droogte. • Water en bodem zijn sturend bij inrichting en beheer. Dit betekent bijvoorbeeld dat beplanting passend is bij de vochtigheid van het betreffende gebied. • Regenwater wordt waar mogelijk afgekoppeld en geïnfiltreerd in het groen; verharding wordt verminderd of vervangen door waterdoorlatende materialen. • Onderhoud van riolering, watergangen en drainage wordt afgestemd op extremere weersomstandigheden.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 8 van 49 Energietransitie en circulariteit • De openbare ruimte biedt plek voor energienetten en laadinfrastructuur. • Bij vervanging en onderhoud kiezen we voor circulaire en duurzame materialen. Toestellen en verharding worden hergebruikt waar mogelijk. • Alle openbare verlichting wordt omgezet naar led en voorzien van dimregimes. • Laadvoorzieningen en transformatorhuisjes maken onderdeel uit van het areaalbeheer en krijgen een onderhoudsprogramma. • We stimuleren duurzame uitvoering door partners en aannemers (inzet elektrisch materieel, beperking CO₂). • In 2030 willen we dat 100% van het betonafval hoogwaardig hergebruikt kan worden. • We streven ernaar om zo min mogelijk straatmeubilair, verkeersborden en speeltoestellen te vervangen. Focus ligt op herstel. Waar mogelijk zetten we straatmeubilair en bestrating circulair in. Zo kunnen we via Restart speeltoestellen aanbieden en zelf inkopen van andere gemeentes. • Bij nieuwe ontwikkelingen in de buitenruimte heeft het circulair aanbesteden de voorkeur. Denk hierbij aan straatmeubilair, speeltoestellen en bestrating/verharding. Dit geldt ook voor objecten die moeten worden vervangen. • Natuurlijke materialen die worden verwijderd bij de aanleg van een nieuw project worden bij voorkeur circulair hergebruikt. Dit gebeurt in eerste instantie binnen het plan zelf.

Als dit niet mogelijk is, wordt gekeken hoe het binnen de buurt kan worden hergebruikt. We monitoren dit met de duurzaamheidsmonitor: Wads’Duurzaam.

Wads’DuurzaamDuurzaam Wads’Duurzaam is de monitor die we gebruiken om de duurzaamheid in de openbare ruimte te monitoren. Binnen de monitor worden ambities omgezet in concrete maatregelen, zorgen we voor standaardisatie en kwantitatieve monitoring en creëren we inzicht in de benodigde stappen om onze doelstellingen te behalen. Ook zorgen we voor tussentijdse analyses, zodat we tijdig kunnen bijsturen binnen projecten. We doen dit voor de thema's circulariteit, energietransitie, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Via vragenlijsten houden we bij hoe we ervoor staan en we evalueren jaarlijks onze resultaten ten aanzien van onze ambities en het beleid.

Parkeren • Bij parkeerplaatsen geldt groene parkeervakken, tenzij. Waar mogelijk wordt gekozen voor open verharding met groen in plaats van totale verharding. • De parkeerrichtlijn van CROW is leidend. • Inzet op sociaal veilige parkeerplaatsen. Uitvoeringsprogramma ecologisch beheer In dit uitvoeringsprogramma is het ecologisch beheer van bermen, watergangen en oevers verder uitgewerkt. Ecologisch beheer is gericht op het optimaliseren van de omstandigheden voor planten en dieren die van nature in een gebied voorkomen. De kernprincipes van ecologisch beheer zijn: Algemeen • Maai zo min mogelijk. • Laat bij iedere maaibeurt een deel ongemaaid, zodat insecten een nieuw onderkomen kunnen vinden. • Voer maaisel (later) af. • Gebruik zo licht mogelijk materiaal. • Zet beheerders in die gecertificeerd zijn voor ecologisch beheer.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 9 van 49 Bermen • Bermen worden 2x per jaar gemaaid (half juni en half september). • Bij iedere maaibeurt blijft 15-30% ongemaaid. De winterbank wordt een heel jaar niet gemaaid. • Maaisel wordt na 3 tot 5 dagen afgevoerd. • Materieel wordt afgestemd op de specifieke locatie en het weer. • De beheerder heeft een Kleurkeur Groen certificering. Ons streefbeeld voor bermen is het omvormen van bermen met alleen gras, naar een berm met bloeiende bloemen. Een ecologisch beheerde berm is altijd maatwerk. Gazons • Gazonbeheer is niet ecologisch en wordt daarom alleen toegepast als dit noodzakelijk is en passend bij de functie van het groen. Bijvoorbeeld bij een speeltuin of hondenuitlaatplek. Waddinxveen heeft nu nog veel bermen die beheerd worden als gazon. Dit passen we de komende tijd aan. Watergangen en oevers • Oevers worden 1x per jaar of 1x per 2 jaar gemaaid (in september of oktober). • Bij iedere maaibeurt blijft 50-70% oevervegetatie staan. • Maaisel wordt binnen 72 uur afgevoerd. • Materieel wordt afgestemd op de specifieke locatie. Volg hierbij de gedragscode beschermde dieren. • De beheerder heeft een Kleurkeur Blauw certificering. Er zijn 3 soorten oevers: cultuurrijke oevers, natuurvriendelijke oevers en natuurlijke oevers. We streven naar zo veel mogelijk natuurvriendelijke oevers.

Afbeelding 3: Natuurvriendelijke over met dotterbloemen en kuifeenden

Omgevingsprogramma mobiliteit en verkeer In aanvulling op het bij Wegen benoemde ‘Duurzaam Veilig Wegverkeer’, is het Omgevingsprogramma ook gericht op het verbeteren van de verkeersveiligheid, bereikbaarheid en duurzaamheid. Het programma zet in op maatregelen om knelpunten op te lossen. Zoals het bevorderen van de actieve mobiliteit (zoals fietsen en lopen), het verbeteren van het openbaar vervoer en het afwaarderen van wegen om snelheid te verlagen en de verkeersveiligheid te verhogen. De nadruk ligt op duurzame vervoersoplossingen, zoals deelmobiliteit en mobiliteitshubs.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 10 van 49 Dit betekent voor het IBOR het volgende: • Verbeteren verkeersveiligheid. Aanpassen van wegen (zoals afwaarderen van GOW50 naar GOW30) en het verbeteren van fietspaden en voetgangersroutes. • Optimaliseren van de openbare ruimte en werken aan een aaneengesloten netwerk van (verkeers-)veilige en aantrekkelijke (groene) wandelroutes. Het gebruik van auto's moet worden beperkt, ten gunste van voetgangers, fietsers en andere vormen van duurzame mobiliteit. • Er wordt ingezet op een volwaardig fietsnetwerk en de komende jaren wordt dit netwerk uitgebreid en worden er nieuwe netwerken aangelegd. Dit heeft impact op de grootte van het te onderhouden areaal fietspaden. Dit geldt ook voor een aantal wegen. Gemeentelijk Water Plan Het Gemeentelijk Water Plan is een uitwerking van de gemeentelijke watertaken en de onderbouwing voor de riool- en waterzorgheffing. Aandachtspunten uit dit plan voor het IBOR zijn: • Vanuit water is er inzet op robuust groen, klimaat adaptieve inrichting, energieneutraal en circulair, gezonde leefomgeving en sociaal en inclusief. • Meekoppelkansen benutten. Rioolwerkzaamheden worden zo veel mogelijk meegenomen in integrale reconstructies. Daarnaast worden riool-en waterprojecten in samenhang met andere opgaves opgepakt, zoals klimaatadaptatie en warmtetransitie. • Klimaatbestendige en water robuuste maatregelen.

De gehele openbare ruimte wordt klimaat robuust ingericht, onder het motto ‘niet verstenen en verzamelen, maar vergroenen en verspreiden’. • Optimalisatie inrichting openbare ruimte. Regen wordt verwerkt daar waar het valt, waardoor er een positieve bijdrage wordt geleverd aan het functioneren van het oppervlaktewater. Speelbeleid Waddinxveen 2025-2035 Het speelbeleid is een belangrijke bouwsteen voor het IBOR. In dit beleid zijn duidelijke ambities en richtlijnen vastgelegd voor het gebruik, de inrichting en het onderhoud van sport- en speelplekken. Belangrijkste punten hieruit voor het IBOR: • Uitdagende en diverse speelruimte. • De onderhoudsniveaus en vervanging worden afgestemd op het type plek. • Sporten en bewegen voor jong en oud in een inclusieve openbare speelruimte. • Openbare sportvoorzieningen zijn onderdeel van het areaalbeheer. • Een groene, duurzame en klimaatbestendige openbare speelruimte. Speelplekken worden voor minimaal 50% groen ingericht en klimaat adaptief onderhouden. Materialen worden hergebruikt waar mogelijk. • Een inclusieve openbare speelruimte. Elke buurt krijgt toegankelijke speelvoorzieningen. Het onderhoud richt zich op de borging van toegankelijkheid van de paden, toegangen, bankjes en speeltoestellen. • Samen werken aan speelruimte. Bewoners worden actief betrokken bij herinrichting en adoptie van speelplekken.

Het uitvoerings- en beheerplan Speel- en sportplekken 2026-2030 maakt deel uit van het IBOR en is te vinden in de bijlage.

Afbeelding 4: Speelplekken Waddinxveen IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 11 van 49

LIOR De Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) geeft een overzicht van de technische en functionele eisen die gesteld worden aan het ontwerp, de aanleg en het beheer van de openbare ruimte. Doel van de LIOR is het borgen van de kwaliteit, toekomstbestendigheid en beheersbaarheid van de openbare ruimte. Daarnaast geeft de LIOR-richtlijnen voor processen van werken van derden. De LIOR richt zich op de gehele inrichting en daarmee het beheer van de openbare ruimte in Waddinxveen. De LIOR is digitaal beschikbaar voor aannemers, ontwikkelaars en intern gebruik. In principe is de meest actuele wet- en regelgeving verwerkt in de LIOR. Als dit niet zo is, gaat wet- en regelgeving voor op de LIOR.

1.4 Beleid in de maak Naast het vastgestelde beleid, komt er nieuwe wetgeving aan en zijn we als gemeente ook bezig met het verder opstellen van ander beleid dat invloed heeft op de IBOR: • Kaderrichtlijn water. Dit betekent dat er strengere regels komen voor waterkwaliteit, vooral met betrekking tot stoffen zoals bestrijdingsmiddelen, medicijnen en PFAS. De doelen die in de kaderrichtlijn worden gesteld, moeten in 2027 al behaald zijn. Dit betekent dat we binnen dit IBOR moeten voorsorteren op deze richtlijn. • Beheerplan Begraafplaatsen (2026) • Beheerplan Culturele kunstwerken (2026) • Beheerplan Buitensport (2026) • Beheerplan Water (2026) Waar mogelijk houden we in dit IBOR al rekening met het aankomende beleid. Daarnaast brengen we indien nodig tijdens de looptijd van dit IBOR een addendum uit om te voldoen aan de meeste actuele wet- en regelgeving.

1.5 Overige gemeentelijke context Zettingsgevoelige ondergrond De gemeente Waddinxveen heeft een zettende (slappe) ondergrond (veen en slappe kleilagen). Door deze slappe ondergrond zijn de onderhoudskosten voor onder andere de wegen hoger dan in andere gebieden. We worden hiervoor deels gecompenseerd via het gemeentefonds. In de beheerstrategie is rekening gehouden met onze ondergrond; de extra onderhouds- en beheerkosten zijn financieel vertaald. Daarnaast zien we dat groen ook eerder aan vervanging toe is door dit type bodem in Waddinxveen. Sociale veiligheid Het wegnemen van gevoelens van onveiligheid is een van onze speerpunten. Opgaande beplanting zoals bosplantsoen en heesters kan, vooral in combinatie met een onverlichte openbare ruimte, leiden tot een sociaal onveilig gevoel. Vanuit het integraal veiligheidsbeleid worden aandachtgebieden aangedragen en waar nodig wordt de beplanting omgevormd. Reiniging openbare ruimte De verzorging van de openbare ruimte geschiedt op het vastgestelde beeldkwaliteitsniveau. Afvalbakken worden geleegd en gereinigd, zwerfafval wordt uit de openbare ruimte verwijderd en de straatgoten en wegen worden geveegd en kolken geleegd. Ook het verwijderen van drijfvuil bij duikers en het reinigen van met zwerfvuil vervuild oppervlaktewater maakt deel uit van de straatreiniging.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 12 van 49

Vandalisme Niet iedereen gebruikt de openbare ruimte zoals het bedoeld is. Met enige regelmaat vinden er vernielingen plaats, zoals bekrast straatmeubilair, vervuilde of beplakte objecten en worden onderdelen van voorzieningen ontvreemd. Door Ruimte Buiten en via Fixi-meldingen worden de schadebeelden vastgelegd en wordt de openbare ruimte hersteld. Graffiti verwijderen we direct wanneer deze aanstootgevend of discriminerend is. Waar mogelijk wordt schade ook op de daders verhaald. Ketensamenwerkingen We kennen als gemeente verschillende ketensamenwerkingen. Zo werken we op initiatief van de Provincie Zuid-Holland samen met de gemeentes Alphen aan de Rijn en Zoetermeer om natuur- en recreatiegebied Bentwoud te beheren en te onderhouden. Dit hebben we gezamenlijk uitbesteed aan Staatsbosbeheer. Ditzelfde geldt voor de Groenalliantie (Gouwebos en 't Weegje). We dragen hier ook jaarlijks financieel aan bij ten behoeve van het beheer en onderhoud voor deze gebieden. Ook werken we samen met de Stichting Weids Bloemendaal aan het herstellen en in stand houden van de Polder Bloemendaal. De stichting doet dit op ecologische en natuur-inclusieve wijze. Zo werken we samen met buurtgemeenten en betrokken organisaties aan een groene omgeving van Waddinxveen.

Circulaire samenwerkingen We werken met verschillende partners samen om circulair te werken, zoals bijvoorbeeld binnen het ‘Groene Hart Circulair’. Dit regionale platform heeft als ambitie om in 2050 een circulaire economie te vormen. Ook nemen we deel aan het ‘Kennisplatform Circulair Ondernemen’ en zijn we partner in de ‘MKB-deal Metaalunie’. We werken daarnaast ook met andere gemeenten in de regio samen in een demontagehal, waarbij een groot deel van het huishoudelijk afval wordt omgezet in herbruikbare grondstoffen. Tot slot doen we ook mee aan het ‘Living Lab’ in de vorm van het Onderzoeksprogramma ‘REWIRE’. Dit onderzoek richt zich op duurzame landbouw en tuinbouwtransitie en onderzoekt hoe innovatie plaatsvindt in samenwerkingsverbanden.

1.6 IBOR als praktische vertaalslag Het (IBOR) vormt de praktische vertaalslag van de relevante Europese, landelijke en gemeentelijke weten regelgeving met betrekking tot ons beheer en onderhoud. Voor een effectief en toekomstbestendig beheer is het van essentieel belang dat onderhouds- en beheersactiviteiten voldoen aan de Veiligheids- milieu- en kwaliteitsnormen en aansluiten bij gemeentelijk beleid en doelstellingen. Ons beheer richt zich daarom op duurzaamheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit, waarbij robuust groen, ecologisch beheer, energietransitie en circulariteit centraal staan. Tegelijkertijd is er aandacht voor sociale veiligheid, participatie van bewoners en het werken aan een fijne leefomgeving voor onze inwoners. Door gebiedsgericht en planmatig onderhoud, gecombineerd met regelmatige inspecties en monitoring, minimaliseren we risico’s en zetten we in op veiligheid in de breedste zin van het woord. Daarnaast wordt onze basis gevormd door landelijke kwaliteitsnormen (zoals CROW) en gemeentelijk beleid (zoals het Omgevingsprogramma Duurzame Leefomgeving). Dit betekent dat in alle beheerplannen in dit IBOR er aandacht is voor bovenstaande. Voor wegen geldt dat het planmatig onderhoud gericht is op veiligheid, bruikbaarheid, aandacht voor verkeersveiligheid en circulair gebruik van materialen.

De bodemgesteldheid is hierbij een speciaal punt van aandacht. De openbare verlichting moet veilig en energiezuinig zijn, waarbij de overgang naar LED-verlichting en

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 13 van 49 slimme dimregimes centraal staan. Ook de registratie en onderhoud van de installaties moeten voldoen aan de Arbo-normen en eisen t.a.v. duurzaamheid. Bij groen zetten we volop in op ecologisch beheer met nadruk op biodiversiteit en klimaatadaptatie. Beheer (zoals maaien en snoeien) wordt afgestemd op natuurvriendelijke principes. Bij Civieltechnische kunstwerken is de constructieve veiligheid van groot belang. Hiervoor zetten we in op regelmatige inspecties volgens de NEN-normen, tijdig onderhoud en gebruik van duurzame materialen om de levensduur te verlengen.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 14 van 49

2

Een brede blik op de openbare ruimte

De openbare ruimte is van ons allemaal. We gebruiken die dagelijks: om te bewegen, te ontspannen of om van A naar B te komen. Dat maakt het een plek met veel verschillende functies én gebruikers. Van inwoners tot ondernemers en van recreanten tot weggebruikers – iedereen maakt er gebruik van en spelen allemaal een rol in de openbare ruimte.

2.1 Onze aanpak van de openbare ruimte De openbare ruimte beheren we niet alleen. We doen dit in samenspraak met vele interne en externe partijen. Hierbij hebben we veel capaciteit en expertise in eigen huis. Dit zorgt ervoor dat we snel kunnen handelen en niet altijd afhankelijk zijn van externen. Met het vaststellen van diverse gemeentelijke beleidsstukken in de afgelopen jaren (zoals het Omgevingsprogramma Duurzame Leefomgeving) zijn er ook meerdere kaders die de verschillende inhoudelijke domeinen met elkaar verbinden. Dit zorgt ervoor dat we nog meer dan voorheen met een integrale en brede blik naar onze openbare ruimte kijken. Het stimuleert ons om de integrale samenwerking verder te ontwikkelen. Hiermee werken we samen aan gemeentelijke doelstellingen om zo de leefomgeving van onze inwoners schoon, heel en veilig te houden. Deze integrale aanpak zorgt er ook voor dat we op een andere manier naar onze kostenverdeling kijken. Want samenwerken kan aan de ene kant zorgen voor kostenbesparing (door bijvoorbeeld werk met werk te maken), maar zorgt er aan de andere kant ook voor dat niet alle kosten aan de juiste taakvelden worden toegerekend. Met de uitvoering van dit IBOR gaan we daarom ook aan de slag met het evenredig verdelen van de kosten aan de verschillende taakvelden.

Hierbij kijken we naar welke financiële ruimte waar beschikbaar is en hoe we deze zo effectief mogelijk kunnen benutten. Bij deze integrale aanpak gaan we uit van de volgende principes: Vanaf het begin van een project gezamenlijk afstemmen Het is belangrijk om in een vroegtijdig stadium alle beheerdisciplines en afdelingen (zoals Groen, Riool en/of Civieltechnische kunstwerken) bij plannen te betrekken. Zo kan op de meest efficiënte manier de functionaliteit, het beeld en de beheerbaarheid van de openbare ruimte op elkaar worden afgestemd. Dit wordt in het geval van nieuwbouwprojecten gewaarborgd door de Intaketafel. Bij een herinrichting van de bestaande openbare ruimte of grootschalig vervanging of onderhoud, wordt dit intern binnen de kernteams afgestemd. Wanneer kansen zijn gemist, zo snel mogelijk aanhaken Waar in een vroeg stadium geen afstemming heeft plaatsgevonden, moet dit alsnog zo snel mogelijk worden gedaan. Op die manier kan een potentieel nadeel binnen een project of ontwikkeling worden omgedraaid voordat de uitvoering start en er aangesloten worden bij lopende projecten en ontwikkelingen. Aanvullend kan er ook een algemeen bericht worden gedeeld met overige beheerders binnen de organisatie. Hierin worden aankomende (onderhouds-) werkzaamheden aangekondigd.

Deze kunnen bijvoorbeeld zijn ontstaan vanuit Fixi-meldingen en zo hebben overige disciplines een extra mogelijkheid om nog aan te haken met hun eigen beheertaken.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 15 van 49 Afspraken maken over groot en klein onderhoud binnen de gemeente Onderhoud is en blijft fragmentarisch over de verschillende beheerdisciplines georganiseerd, maar toch is er genoeg ruimte voor samenwerken. Daarom streven we ernaar om, naast nieuwe projecten en ontwikkelingen, een integrale afstemming te organiseren voor al het regulier groot- en kleinschalig onderhoud in de openbare ruimte. De door derden uitgevoerde werkzaamheden aan bijvoorbeeld kabels of belijning zijn hier ook onderdeel van. Een ander voorbeeld is een integrale aanpak voor het beheer van groene parkeerplaatsen. Aanvullend kunnen beheerteams zelf ook integraal met en voor elkaar werken. Wanneer er bijvoorbeeld door een wegbeheerder enkele stukken vuil in het groen worden gezien, kan deze dit gelijk zelf weggooien. Of wanneer een medewerker vanuit de buitendienst ergens een losse stoeptegel of een verstopte straatkolk tegenkomt, kan er gelijk een interne melding gemaakt worden. Zo wordt er op een goede manier gebruik gemaakt van de koppelkansen en biedt het perspectief voor een betere algehele kwaliteit. Met deze principes blijft een gezamenlijke manier van werken voor iedereen in beeld tijdens de werkzaamheden en wordt de integraliteit niet vergeten. Bovendien verlaagt deze integrale aanpak op voorhand ook de kans op mogelijke problemen, tekortkomingen of kapitaalvernietiging.

2.2 Samenwerking met externe partijen Omdat we ook samenwerken met externe partijen, is het van belang om onze areaalgegevens goed inzichtelijk en actueel te houden. Daarnaast zijn we wettelijk verplicht om ons ondergrondse netwerk bij te houden, zoals onze openbare verlichting en riolering. Bij het uitbesteden van onze werkzaamheden willen we bij de start heel duidelijk zijn in wie welke rol, taken en verantwoordelijkheden heeft. Hiervoor volgen wij altijd een stappenplan, zodat helder is welk proces we volgen. Wij nemen ook in onze bestekken op dat de laatste termijn niet betaald wordt voordat de aannemer de revisiegegevens heeft aangeleverd volgens de eisen in ons LIOR.

Stappenplan gegevensbeheer uitbesteding werkzaamheden Bij het extern uitbesteden van werkzaamheden is de gemeente eindverantwoordelijk voor volledige, juiste en actuele beheergegevens. Daarom is het van belang dat er goede en eenduidige afspraken worden gemaakt over het proces en het aanleveren van gegevens tussen de externe partij en de gemeente. In dit stappenplan wordt beschreven hoe dit proces verloopt. Doel is het waarborgen van betrouwbare en actuele gegevens voor het beheer van de openbare ruimte.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 16 van 49

Figuur 1: Stappenplan uitbesteding werkzaamheden

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 17 van 49

2.3 Inzet op planmatig beheer We zetten met dit IBOR de volgende stap in onze ontwikkeling richting planmatig beheer. Met planmatig beheer zetten we in op het uitvoeren van ons beheer van de openbare ruimte volgens een integraal afgestemd en vooropgesteld plan. Doel hiervan is om grote (onverwachte) renovaties op lange termijn te voorkomen, de levensduur van objecten te verlengen, de kosten te verlagen en de kwaliteit en veiligheid te waarborgen. Kenmerken van ons planmatig beheer zijn: • Een duidelijke planning. We stellen op basis van het IBOR een gedetailleerde planning op met afspraken over wanneer welke werkzaamheden moeten worden uitgevoerd. • Preventief en periodiek onderhoud. We onderhouden objecten preventief, waarbij periodieke inspecties en onderhoudstaken (zoals schilderwerk) worden uitgevoerd om schade te voorkomen en de beeldkwaliteit op het gewenste niveau te houden. • Gebaseerd op data. We baseren het onderhoud op metingen en andere gegevens die bepalen welke werkzaamheden nodig zijn en wanneer deze ingepland moeten worden. Zo monitoren we de beeldkwaliteit via de onderhoudsbestekken. Hierdoor hebben we maandelijks inzicht in de kwaliteit en kunnen we tijdig bijsturen als dat nodig is. • Kostenbesparing op lange termijn. Door in te zetten op tijdig onderhoud en verlenging van de levensduur, worden hoge kosten op lange termijn lager.

• Verlagen van de meldingen via Fixi. Door in te zetten op planmatig en structureel beheer, verwachten we dat het aantal meldingen vanuit onze inwoners zal dalen. Dit zorgt voor meer tevreden inwoners en minder werkdruk voor de gemeentelijke organisatie.

Grafiek 1: Restlevensduurcyclus civieltechnische kunstwerken

2.4 Onderhoudstypes Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte kent verschillende types werkzaamheden en momenten. We kennen in Waddinxveen de volgende types: Dagelijks onderhoud Het dagelijks onderhoud bestaat uit werkzaamheden die binnen de planning worden uitgevoerd. Ze hebben met name betrekking op de netheid van de omgeving (reiniging, onkruidbeheersing, maaien e.d.). Daarnaast gaat het over reparaties om de openbare ruimtes heel en veilig te houden. Werkzaamheden tot 250 m2 vallen onder klein planmatig onderhoud.

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 18 van 49 Jaarlijks onderhoud Hier valt het kleinschalig onderhoud onder met een herhalend en verzorgend karakter. Denk hierbij aan straatvegen, maaien van bermen, snoeien van struiken en bomen, leegzuigen van kolken, reinigen van riolering, verven van bankjes of herstellen van een losliggende tegel. Groot onderhoud Dit zijn werkzaamheden die meerjarig en planmatig worden uitgevoerd, maar die niet onder vervangingswerkzaamheden vallen. We voeren grootschalig onderhoud uit met als doel het herstellen van de beeldkwaliteit en het voldoen aan de norm. De constructie of het object kan als het nodig is gewijzigd worden. Denk hierbij aan het herstraten van wegen, herstellen van beschoeiingen, baggeren van watergangen of het aanbrengen van een nieuwe toplaag bij asfaltwegen. We zetten hier in de eerste plaats altijd in op verlenging van de levensduur in plaats van vervanging. Daarnaast hergebruiken we elementen waar mogelijk. Dit geldt ook bij geplande reconstructies (eerst levensduur verlengen, daarna bij reconstructie alles vervangen met hergebruik van geschikte elementen). Ongepland onderhoud Dit zijn kleinschalige maatregelen om bijvoorbeeld niet voorziene vernielingen of beschadigingen op te lossen, de gebruikswaarde te verhogen of om hinder te verhelpen. We voeren vaak ongepland onderhoud uit op basis van meldingen van gebruikers.

Dit is maatwerk en nemen we daarom ook niet structureel mee in het IBOR. De inzet van onze relatiemanagers zorgt ervoor dat we snel in contact komen met de gebruikers en er snel actie ondernomen wordt. De kosten voor dit service-onderhoud vallen onder de personele inzet van Team Leefomgeving Buiten. Omdat we steeds meer planmatig werken, verwachten we dat het ongepland onderhoud in de toekomst minder vaak nodig is. Voorbeelden van ongepland onderhoud zijn bijvoorbeeld werkzaamheden vanwege beschadiging aan groenperken, spontane paadjes in beplanting, hand-en-spandiensten bij evenementen of extra voorzieningen bij plagen en pandemieën. Vervangingsinvesteringen Vervangingsinvesteringen gaan over het volledig vervangen van een bestaande constructie of object door een nieuwe constructie of object (reconstructie). Denk hierbij aan de rehabilitatie van wegen, aanplanten van nieuw groen of vervanging van bruggen, lantarenpalen of speelplaatsen.

2.5 Participatie in de openbare ruimte We onderhouden en beheren de openbare ruimte niet alleen. Dit doen we samen met uitvoeringspartners en inwoners. Hierbij verschilt de rol en verantwoordelijkheid van betrokkenen per fase. Denk bijvoorbeeld aan inwoners, kabelexploitanten, politie, hulpdiensten, wegbeheerders en andere partners. We volgen bij onze aanpak altijd het participatiebeleid en de verordening. Voor het gehele IBOR en de beheerplannen geldt dat we communicatie een belangrijk aspect vinden. We streven ernaar om belanghebbenden tijdig te informeren over werkzaamheden. Dit doen we bijvoorbeeld door het organiseren van informatieavonden, het versturen van bewonersbrieven, uitzetten van enquêtes, informatie via social media, onze gemeentelijke website en borden met vooraankondigingen. De wijze waarop we communiceren is altijd maatwerk en afgestemd op het type werkzaamheden en de doelgroep. Samenwerken met bewoners We staan positief tegenover participatie in de openbare ruimte in de vorm van samenwerking met bewoners. Zo werken we mee aan verzoeken voor adoptiegroen als de locatie zich hiervoor leent. Via het wijkbudget (wijkregie) is geld beschikbaar gesteld om de kwaliteit van het openbaar groen lokaal te

IBOR 2026-2030 Definitief

Pagina 19 van 49 verhogen. Via het wijkbudget investeren we in een andere inrichting van het groen, zodat de bewoners het onderhoud geheel of gedeeltelijk in eigen beheer uit kunnen voeren. Uiteraard zijn ernaast adoptiegroen nog meerdere vormen van burgerparticipatie in het openbaar groen mogelijk, zoals ondersteuning van de wijkteams bij het jaarlijks onderhoud. Onze uitgangspunten bij participatie en bewonersinitiatieven: • Bewoners en gebruikers worden actief betrokken bij de herinrichting van de openbare ruimte. • Initiatieven zoals adoptiegroen en buurttuinen krijgen een vaste plek in de beheerprocessen. • Bij grotere projecten zetten we co-creatie en participatieplatforms (zoals Waddsup) in. • Het participatieproces is transparant: inwoners weten wat hun invloed is, welke keuzes mogelijk zijn en hoe hun inbreng wordt verwerkt.

2.6 Meldingen openbare ruimte Inwoners en bedrijven zijn onze belangrijkste gebruikers van de openbare ruimte. Zij merken vaak als eerst ongemakken op of zien onveilige situaties in de directe woon- en werkomgeving. Via de Fixiwebsite, app, telefonisch of het contactformulier op onze website kan er melding gedaan worden. We hanteren hierbij een servicenorm. Onze servicenorm Inwoners kunnen 24 uur per dag een melding doen. De melding wordt binnen 1 werkdag in behandeling genomen en beoordeeldop urgentie. Inwoners krijgen (als ze dit willen) binnen 1 week antwoord op hun melding. In 2024 zijn er bijna 9.500 meldingen gedaan over de openbare ruimte, waarvan bijna 5000 direct betrekking hadden op de openbare ruimte. De meldingen t.a.v. afval worden opgepakt door een externe partij en de meldingen t.a.v. handhaving worden door de BOA’s opgepakt. Deze zijn niet meegenomen in onderstaande tabel. Melding over

Aantal

Groen

1402

Bestrating

1043

Openbare Verlichting

855

Onderhoud verkeer

401

Straatmeubilair

379

Riolering

343

Spelen

187

Dieren

139

Watergangen

83

Milieu incidenten

44

Gladheidsbestrijding

37

Bruggen en tunnels

35

Kunstwerken