Eindrapportage informateur Waddinxveen 2026

EINDRAPPORTAGE INFORMATEUR NA DE TUSSENFASE Gemeenteraadsverkiezingen 2026 gemeente Waddinxveen

Inhoudsopgave 1.

Inleiding .......................................................................................................................................... 3

2.

Gevolgd proces …………….……………………………………………………………………………… 3

3.

De tussenfase .............................................................................................................................. .. 4

4.

Overleg WEWA, PCW en VVD dinsdag 5 mei 2026 ..................................................................... . 4

5.

Eindadvies informateur .................................................................................................................. . 5

2

1. Inleiding Op 15 april 2026 heeft de gemeenteraad van Waddinxveen, op voorstel van de fractie van WEWA, mij verzocht om de tussenfase in het informatieproces te begeleiden. Naar aanleiding van de eerste verkenning en informatieronde met partijen ontstond een beeld dat heeft geleid tot het navolgende advies aan de gemeenteraad: “Op basis van voorgaande adviseer ik een tussenfase waarin WeWa, PCW en VVD met elkaar in gesprek gaan. De eerstgenoemde 2 partijen hebben een groot mandaat gekregen van de inwoners en dus een grote verantwoordelijkheid. De fractie van de VVD kan een belangrijke rol spelen in de geformuleerde doelstelling van continuïteit en een stabiele meerderheid. De tussenfase met de partijen WeWa, PCW en VVD moet wat mij betreft in een korte tijd helder maken of er door het maken en uitwerken van afspraken over de beoogde bestuursstijl, van het nieuwe dagelijks bestuur en hun collegeleden, een voldoende basis van vertrouwen kan ontstaan voor de inhoudelijke formatiefase. Deze opdracht kan worden afgerond binnen enkele weken, dat wil zeggen uiterlijk 6 mei 2026. 5. Vervolgopdracht Ontwerp een concept hoofdlijn van de bestuursstijl van de nieuw te vormen coalitie met de partijen WeWa, PCW en VVD. Deze concept hoofdlijn van de bestuursstijl omvat in ieder geval de volgende elementen: 1.

stijl van besturen van de nieuw te vormen coalitie, de leden van het college, verhouding tot elkaar, de raad en de samenleving 2. visie op de verhouding tussen bestuur en organisatie 3. kernwaarden in de samenwerking als basis van stabiliteit en vertrouwen naar elkaar 4. omgaan met verschillen 5. verhouding tot de samenleving De uitwerking van deze opdracht levert een advies op of er op basis van een concept hoofdlijn van de bestuursstijl een coalitie te vormen is van WeWa, PCW en VVD. Dit advies is afgerond uiterlijk 6 mei 2026 (in verband met de meivakantie). Aansluitend kan in een relatief kort tijdsbestek de formatie van de dan te vormen coalitie worden afgerond. Uiteraard is het aan de fractie van WeWa en de betrokken partijen of zij de volgende fasen met ondergetekende voortzetten. Gelet op de bevindingen en het doorlopen traject ligt het verbinden van informatiefase en formatiefase voor de hand. De bereidheid bestaat, de afweging daarover is aan anderen. Samenvattend stel ik voor een korte tussenfase in te stellen op basis van bovengenoemde vervolgopdracht met de fracties van WeWa, PCW en VVD.”

2. Gevolgd proces In een tweetal sessies op maandag 20 en donderdag 23 april 2026 heeft een verdiepend en open gesprek plaatsgevonden tussen partijen. Ten behoeve van deze gesprekken is door mij een werkvorm voorgesteld waarin partijen intensieve gesprekken hebben gevoerd over doelstellingen in samenwerking en de zorgen als het gaat om de inhoudelijke samenwerking in een mogelijk nieuw te vormen coalitie tussen WEWA, PCW en VVD. In de opzet van de tussenfase was voorzien dat na het go/no go moment een tekst zou worden opgesteld over de bestuursstijl en samenwerking die de coalitie 3 Eindrapportage informateur 2026

met elkaar zou afspreken. Door de terugkoppeling van partijen op zaterdag 25 april 2026 (zie hieronder) heeft deze uitwerking niet meer plaatsgevonden.

3. De tussenfase Over de inhoud van de gesprekken doe ik in mijn rol als informateur geen nadere mededelingen. Ik heb daarvoor 2 redenen. Allereerst heb ik ervaren dat partijen zowel in de terugblik als de vooruitblik zich kwetsbaar hebben opgesteld door elkaar te bevragen op de volle breedte van de partij en beoogde rollen en bestuurlijke context van de rollen collegelid, fractievoorzitter en fractie. Het nu duiden van de inhoud en richting van deze gesprekken (met uitzondering van de conclusies) doet afbreuk aan de doorlopen zorgvuldigheid met en naar elkaar. In de tweede plaats, maar eigenlijk nog belangrijker, staat Waddinxveen aan de start van een nieuwe bestuursperiode met grote uitdagingen in inhoud en financiële middelen. Het is niet dienstbaar aan dit hoofddoel door nu een kwalificatie te geven van de inzet van de deelnemers aan de overleggen en de eerdergenoemde zorgvuldigheid waarin de gesprekken hebben plaatsgevonden. Dat maakt ook dat ik op vrijdag 24 april 2026, toen de conclusie van onvoldoende gegroeid vertrouwen is getrokken door zowel de vertegenwoordigers van PCW als VVD, direct aan de 6 onderhandelaars heb voorgesteld de geplande afspraak op dinsdag 5 mei 2026 te laten staan.

Uiteraard heeft de tussentijdse conclusie vanuit PCW en VVD geleid tot teleurstelling aan de zijde van WEWA, aangezien zij wel het vertrouwen zagen groeien en tot een coalitie wilde komen. Mijn aandringen om de geplande afspraak op dinsdag 5 mei 2026 alsnog te houden, is ingegeven door de overtuiging dat, welke rol ieder van de partijen ook heeft in deze bestuursperiode, Waddinxveen het verdient en nodig heeft dat partijen samenwerken aan het goede voor Waddinxveen, met krachtige besluitvorming in de opgaven waar deze groeigemeente in de regio voor staat. Op donderdag 23 april 2026, na het tweede gesprek tussen de 3 partijen, is de afspraak gemaakt dat alle 3 de partijen een go/no go zouden geven voor het eventueel opstellen van afspraken/teksten over de beoogde bestuursstijl tussen de partijen. Ieder van de partijen had de opdracht aan te geven of het vertrouwen voldoende gegroeid was. Uiteindelijk is die go gekomen van de fractie WEWA en hebben PCW en VVD aangegeven niet verder te willen met het vormen van deze coalitie, aangezien zij in de breedte van de samenwerking met WEWA onvoldoende vertrouwen hadden om die stap te zetten. Op zaterdag 25 april 2026 heb ik, op basis van de afgesproken terugkoppeling vanuit de 3 partijen, mijn conclusie getrokken over de tussenfase.

Met deze conclusie kon ik in de rol als informateur niet anders dan constateren dat daarmee de tussenfase feitelijk was geëindigd. Vervolgens heb ik besloten om als informateur op zaterdag 25 april 2026 een bericht aan de gemeenteraad te versturen, alsmede een extern bericht voor de website en de pers. Hiermee hield ik als informateur de regie op het proces en de communicatie hierover. Dat helpt in de zorgvuldigheid naar alle betrokkenen, maar ook de gemeenteraad als opdrachtgever.

4. Overleg WEWA, PCW en VVD dinsdag 5 mei 2026 Op 5 mei 2026 heeft op verzoek van de informateur een afrondend gesprek plaatsgevonden om de naar de informateur uitgesproken conclusies per partij ook collectief met elkaar te delen.

4 Eindrapportage informateur 2026

5. Eindadvies informateur Op basis van de ontstane situatie constateer ik dat een coalitie van de 2 partijen met een zeer ruim mandaat van de kiezer niet mogelijk is gebleken. Het ruime mandaat van de kiezer leidt niet tot een coalitie van WEWA, PCW en VVD. Nu zowel PCW als VVD hebben uitgesproken onvoldoende vertrouwen te hebben in een nieuw te vormen coalitie met WEWA kan ik niet anders dan voortbouwen vanuit deze conclusie. Vanuit de getalsmatige verhoudingen is er een combinatie te maken van bijvoorbeeld WEWA, CDA, D66 en GL/PvdA. Uit de ronde van partijen in eerste aanleg is gebleken dat dit niet kan rekenen op de steun van alle in deze combinatie genoemde partijen en dus niet leidt tot een meerderheid. Om die reden zal ik een verdere verkenning van deze variant niet adviseren. Met de informatieronde als basis en de tussenfase is er veel informatie beschikbaar voor een eindadvies in de informatiefase. Nu de situatie is ontstaan, ligt het voor de hand een formatieproces te starten met de fracties van PCW, VVD en CDA, D66 of GL/PvdA. Uit de informatieronde en de tussenfase is gebleken dat er de meeste programmatische overeenstemming is met het programma van het CDA. Nog los van het feit dat samenwerking met het CDA leidt tot een meerderheid van 14 zetels wat bijdraagt aan de stabiliteit van de nieuw te vormen coalitie.

In de rapportage naar aanleiding van de informatiefase heb ik aangegeven dat vanuit het gesprek met het CDA geen duidelijkheid kon worden gegeven over een eventuele kandidaat-wethouder. Om deze informatiefase goed te kunnen afronden heb ik op basis van de eerste ronde gesprekken – in de ontstane situatie – een gesprek gevoerd met de fractie van het CDA. In de eerste ronde informatiefase kon de CDA-fractie nog geen uitsluitsel geven over een mogelijke wethouderskandidaat. Inmiddels heeft de fractie bekend gemaakt een kandidaat met ervaring van buiten de gemeente te hebben. Teneinde een advies te kunnen geven op basis van de mogelijke combinaties uit de 1e ronde gesprekken heb ik achterliggende dagen een gesprek gevoerd met een vertegenwoordiging van genoemde fractie inclusief de beoogde kandidaat. Op basis van de programmatische standpunten en overeenkomsten liggen er voldoende aanknopingspunten voor vervolggesprekken. Gelet op bovenstaande adviseer ik het formatieproces te starten met de partijen PCW, VVD en CDA om te komen tot een hoofdlijnenakkoord voor de bestuursperiode 2026-2030. Gelet op het ruime mandaat van WEWA, maar ook het mandaat van andere partijen vanuit de raad, adviseer ik om in het formatieproces 1 of 2 momenten op te nemen om de “minderheid” van de gemeenteraad ook inbreng te laten leveren voor het akkoord.

Verder verdient het aanbeveling om al in deze fase ook doelstellingen op te nemen over de samenwerking in de gemeenteraad, zeker waar het gaat om de gezamenlijke opgaven en omdat een raadsbrede steun wenselijk is. Het actief zoeken naar deze samenwerking blijft wat mij betreft inzet van alle gesprekken. Er zijn in de combinatie PCW, VVD en CDA geen voorafgaande belemmeringen aangetroffen die de inhoudelijke verkenning onmogelijk maken. Voorgesteld wordt een formatieproces te starten tot uiterlijk eind juni 2026, waarin een akkoord wordt gepresenteerd en een voorstel voor beoogde collegeleden inclusief portefeuilleverdeling. Deze ogenschijnlijke ruime periode is nodig om de zorgvuldigheid van totstandkoming van een akkoord centraal te stellen. Partijen worden verzocht een formateur aan te stellen die dit proces begeleidt en tot een goed einde leidt. Hierin kan zeker ook de positie van de minderheden in de raad een rol krijgen. Het initiatief om dit formatieproces te starten, ligt in de voorgestelde variant bij de fractie van de PCW.

5 Eindrapportage informateur 2026

Ik wil aan het einde van deze informatiefase alle betrokkenen danken voor hun inbreng in deze fase. Ik heb Waddinxveen leren kennen als een prachtige gemeente met zoveel mooie kansen en uitdagingen. Uw inwoners verdienen een stabiel en daadkrachtig gemeentebestuur, zowel in college als gemeenteraad. De procesbegeleiding in deze fase heeft mij veel inzicht gegeven in al deze zaken. Ten slotte wens ik u een constructief en toekomstgericht gesprek toe over deze eindrapportage. Want ik kan niet genoeg benadrukken: welke rol u ook heeft in de gemeenteraad… uw inwoners vragen daadkracht van u om samen resultaten te boeken!

Met vriendelijke groet, J.J. (Hans) Démoed

6 Eindrapportage informateur 2026