Bijlage I werkwijze toelichting op bouwblokken voor het visiedocument Maatschappelijke voorzieningen

BOUWBLOKKEN VOOR HET VISIEDOCUMENT MAATSCHAPPELIJKE VOORZIENINGEN

Werkwijze visiedocument

Inhoudsopgave 1.

Werkwijze ......................................................................................................................................... 3 1.

Bouwblokken ............................................................................................................................... 3 1.1.1. Afbakening ........................................................................................................................... 3 1.1.2. Vaststellen referentiegemeenten ......................................................................................... 5 1.1.3. Huidige situatie in beeld via interactieve kaart .................................................................... 5 1.1.4. Inwonersenquête opstellen en uitvragen ............................................................................. 6 1.1.5. Externe participatiesessie .................................................................................................... 7 1.1.6. Interne beleidssessie ........................................................................................................... 9 1.1.7. Interne beleidsanalyse ....................................................................................................... 10

2 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

Werkwijze 1. Bouwblokken Het visietraject is opgebouwd uit zeven bouwblokken. De resultaten van deze zeven bouwblokken worden gebruikt om een referentiekader met bijbehorende scenario’s op te stellen. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Afbakening. Vaststellen referentiegemeenten. Huidige situatie in beeld via interactieve kaart. Inwonersenquête opstellen en uitvragen. Externe participatiesessie (stakeholders voorzieningen Waddinxveen). Interne beleidssessie. Interne beleidsanalyse.

1.1.1. Afbakening De eerste stap die gezet is betreft het goed afbakenen van de maatschappelijke voorzieningen. In de startnotitie is een voorstel gedaan voor welke clusters maatschappelijke voorzieningen we in Waddinxveen willen bekijken en waarvoor we willen onderzoeken hoe we er als gemeente voor staan ten aanzien van deze type voorzieningen. In de startnotitie zijn de volgende vijf clusters beschreven: 1. 2. 3. 4. 5.

Onderwijs Kinderopvang Zorg en Welzijn Sport Kunst en Cultuur

Gedurende het traject zijn deze clusters verder bekeken en voorzien van zogenaamde sub-clusters. Deze sub-clusters zijn toegevoegd zodat er een goed oordeel gegeven kan worden over het totale cluster. De sub-clusters zijn in samenwerking met het projectteam, in afstemming met het databureau en de interne collega’s tot stand gekomen. De sub-clusters zorgen ervoor dat wij concreet kunnen kijken hoeveel locaties er van een bepaald type voorziening aanwezig zijn in Waddinxveen en hoeveel voorzieningen er in de toekomst benodigd zijn. Onderstaande figuur laat de clusters voorzieningen zien met de bijbehorende sub-clusters.

3 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen- toelichting op bouwblokken

Figuur 1: 'Afbakening maatschappelijke voorzieningen.'

4 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

Afbakening als basis voor een Nulmeting Deze afbakening heeft als doel een nulmeting te kunnen uitvoeren. Per cluster en sub-cluster is er in beeld gebracht welke voorzieningen er op dit moment zijn in Waddinxveen en hoe groot (oppervlakte in vierkante meter) deze voorzieningen zijn. De digitale interactieve kaart maakt het mogelijk om de functies ook goed naast elkaar te bekijken. Zo kan er ook per deelgebied goed gekeken worden of er bijvoorbeeld voldoende voorzieningen voor Zorg en Welzijn aanwezig zijn in het betreffende gebied of dat bepaalde voorzieningen te veel gecentreerd aanwezig zijn in Waddinxveen. De digitale interactieve kaart is te raadplegen via een daarvoor beschikbaar gestelde website. 1 1.1.2. Vaststellen referentiegemeenten Voor het goed kunnen uitvoeren van een nulmeting is de samenwerking gezocht met het bureau Springco (Urban Analytics). Dit bureau heeft in samenwerking met het bureau STIPO (stedelijke ontwikkeling) een eigen model ontwikkeld om gemeenten inzicht te geven in de ontwikkeling van de eigen maatschappelijke voorzieningen en uiteindelijk ook passende normen te kunnen opstellen per type voorziening. Het model maakt gebruik van zogenaamde referentiegemeenten. Referentiegemeenten zijn gemeenten die grote gelijkenis vertonen met de gemeente Waddinxveen.

De mate waarin ze gelijkenis vertonen wordt bepaald aan de hand van een vergelijkbaarheidsanalyse. De referentiegemeenten worden gekozen op basis van onderstaande indicatoren beoordeeld. Uiteindelijk zijn er op basis hiervan tien referentiegemeenten geselecteerd. 1. 2. 3. 4.

5. 6. 7. 8.

Het aantal kernen Omvang/ aantal inwoners Ligging ten opzichte van andere gemeenten. Huishoudens • Samenstelling • Inkomens • Opleidingsniveau Woonmilieus. Functieverdeling (wonen/werken/vrijetijd) Woning • Bouwjaar • Woonsegment Woonomgeving • Hoeveelheid grijs/groen/blauw • Leefbaarheidsscore

De referentiegemeenten die voor dit onderzoek zijn gebruikt zijn de gemeente: Deurne, Gorinchem, Brielle, Bodegraven-Reeuwijk, IJsselstein, Culemborg, Uithoorn, Aalsmeer, Diemen en Hillegom. 1.1.3. Huidige situatie in beeld via interactieve kaart Het volgende bouwblok voor het uiteindelijke visiedocument is het in beeld brengen van de huidige situatie van de maatschappelijke voorzieningen in Waddinxveen op basis van de in paragraaf 2.1.1 geformuleerde afbakening. In samenwerking met Springco B.V. zijn voor de clusters en sub-clusters uit de afbakening alle bijbehorende voorzieningen in Waddinxveen in beeld gebracht en op kaart gezet. Bij het in beeld brengen van deze voorzieningen is gebruik gemaakt van data van de gemeente en van open data uit verschillende databronnen. Het aantal voorzieningen is middels gekleurde bolletjes weergegeven en wanneer één van deze bolletjes geselecteerd worden dan verschijnt de naam van de voorziening en wordt zichtbaar hoe groot de betreffende voorziening is (aantal vierkante meters). In onderstaande beeld is weergegeven hoe dit eruit ziet voor bijvoorbeeld het cluster onderwijs. Let op: dit is een voorbeeld, de gehele kaart van Waddinxveen is groter en daardoor vallen enkele scholen buiten de afbeelding.

1

De digitale kaart is te raadplegen via: https://app.cartotool.com/login.html#/, het benodigde account is op te vragen bij d.vanderkolk@waddinxveen.nl

5 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

Validatie Om de clusters en sub-clusters voorzieningen zo goed mogelijk in beeld te brengen zijn de gegevens meerdere keren gevalideerd. Als eerste is er gebruik gemaakt van open databronnen. De voorzieningen die op basis van deze bronnen naar voren zijn gekomen zijn vervolgens gecontroleerd op basis van de bestaande voorzieningen kaarten die er reeds in Waddinxveen aanwezig waren. Vervolgens is een nieuwe versie van de voorzieningen kaart gedeeld met de interne collega’s die zich met de betreffende clusters bezighouden en gevraagd om de gegevens en locaties die in beeld zijn gebracht te valideren. Het kan voorkomen dat bepaalde gegevens toch niet helemaal blijken te kloppen of dat nieuwe voorzieningen moeten worden toegevoegd. De uiteindelijke kaart is nu nog zichtbaar in een tijdelijke tool die beschikbaar is gesteld door het bureau Springco B.V. voor de periode van het Figuur 2: basisscholen en middelbare scholen in Waddinxveen visietraject. Aan het einde van het visietraject wordt de digitale interactieve kaart overgezet naar het kaart en beheersysteem van de gemeente Waddinxveen en zal het onderdeel uitmaken van ons eigen kaartensysteem en zodoende ook worden onderhouden. Referentiegemeenten Op basis van de gekozen referentiegemeenten kan er een nulmeting worden uitgevoerd.

Deze nulmeting bestaat eruit dat voor de gehele afbakening van voorzieningen, zoals beschreven in paragraaf 2.1.1., alle bestaande voorzieningen in Waddinxveen in beeld worden gebracht. Echter dit gebeurd niet alleen voor de lijst van afgebakende voorzieningen in Waddinxveen, maar ook voor de tien referentiegemeenten. Dezelfde lijst van voorzieningen die in Waddinxveen in beeld wordt gebracht wordt ook in Deurne, Diemen en de andere referentiegemeenten in beeld gebracht. 1.1.4. Inwonersenquête opstellen en uitvragen Van 8 tot en met 30 juni jl. hebben we de inwoners van Waddinxveen gevraagd om mee te denken over de maatschappelijke voorzieningen in Waddinxveen. Hiervoor is gebruik gemaakt van de digitale tool: ‘Waddsup’ Het belangrijkste doel hiervan is om van onze inwoners te horen hoe zij op dit moment de maatschappelijke voorzieningen in Waddinxveen beoordelen en van hen te horen welke wensen er zijn op het moment dat er nieuwe voorzieningen worden gerealiseerd. Vragen per cluster voorzieningen We hebben de inwoners vragen gesteld over de vijf genoemde clusters voorzieningen. De vragen zijn onderverdeeld in verschillende categorieën. We hebben per cluster voorzieningen meerdere vragen gesteld die telkens onderverdeeld konden worden in onderstaande categorieën. 1.

Aanbod (hoe wordt het huidige aanbod beoordeeld? En wat is de wens voor de toekomst?) 6 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

2. Bereikbaarheid (hoe kijken de inwoners aan tegen de bereikbaarheid van de voorziening en op welke wijze moet een voorziening bereikbaar zijn/blijven.) 3. Spreiding (hoe beoordelen inwoners de spreiding van het betreffende cluster met voorzieningen? En hoe zou dit in de toekomst eruit moeten zijn in Waddinxveen? 4. Gebruik (hoe moeten de clusters voorzieningen worden ingezet? In welke mate moet een voorziening bijvoorbeeld voor meerdere doeleinden gebruikt kunnen worden? Onderstaande figuur laat per cluster de belangrijkste uitkomsten van de inwonersenquête zien.

Figuur 3: Belangrijkste uitkomsten inwonersenquête

Input voor referentiekader De resultaten van de inwonersenquête zijn belangrijk en richtinggevend in het opstellen van het uiteindelijke referentiekader. Ten aanzien van onderwijs zal als kwalitatieve richtinggevende norm worden opgenomen dat scholen bij voorkeur te voet of per fiets bereikbaar moeten zijn. Afhankelijk van de mate waarin een antwoord op een bepaalde vraag in de enquête hoog scoort zal dit onderdeel meegenomen worden in het referentiekader als richtinggevende eis. Figuur 2 spreekt over de belangrijkste uitkomsten van de inwonersenquête. Het is niet mogelijk alle resultaten in deze memo te verwerken. Het is wel mogelijk om alle antwoorden van de inwonersenquête in te zien. De resultaten zijn uitgewerkt in een klein rapport dat via Waddsup is gegenereerd en door het projectteam is aangepast en tevens digitaal toegankelijk is gemaakt. Dit rapport is als aparte bijlage aan deze memo toegevoegd. Het is niet integraal onderdeel van deze memo, omdat dit gezien de eis van digitale toegankelijkheid van het rapport niet mogelijk is. 1.1.5. Externe participatiesessie Het is de wens om de toekomstige maatschappelijke voorzieningen te laten meegroeien met de groei van het aantal inwoners. De vragenlijst is een eerste aanzet om inwoners de mogelijkheid te geven om mee te denken over de toekomstige maatschappelijke voorzieningen in Waddinxveen.

Een tweede onderdeel van het participatietraject was het organiseren van een bijeenkomst met externe partijen, belangrijke stakeholders in Waddinxveen. Per cluster maatschappelijke voorzieningen is er gekeken welke partijen er in Waddinxveen gevestigd zijn en is er een bijeenkomst georganiseerd waarvoor deze 7 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

partijen een uitnodiging hebben ontvangen. Het doel van de bijeenkomst was om toelichting te geven op het visietraject en de partijen te vragen om met ons mee te denken over de ambities rondom de maatschappelijke voorzieningen en met elkaar de belangrijkste uitdagingen en mogelijke oplossingsrichtingen te formuleren. De avond vond plaats op 29 juni jongstleden in de raadzaal. Per cluster voorzieningen zijn er één of meerdere ambities geformuleerd op grote vellen papier en iedere stakeholder kon vervolgens langs deze vellen papier lopen en aangeven wat er, gekeken naar die ambitie, al goed gaat in Waddinxveen en waar wat extra’s nodig is. Deze uitkomsten zijn vervolgens in kleinere groepen verder geanalyseerd. Net als bij de inwonersenquête is het doel om de uitkomsten mee te nemen als input voor het referentiekader. Een voorbeeld van de resultaten van deze oefening is hieronder weergegeven voor het cluster sport. Voor alle resultaten verwijzen wij naar de uitwerking in de bijlage (zie bijlage I).

Figuur 4 Uitkomsten externe participatiesessie sport

8 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

1.1.6. Interne beleidssessie Op 12 juli 2023 heeft er een interne beleidssessie plaatsgevonden. Voor deze bijeenkomst zijn alle intern betrokken collega’s uitgenodigd. Uitgaande van de genoemde clusters maatschappelijke voorzieningen is er gekeken welke collega’s van de verschillende aandachtsgebieden input konden leveren op het visietraject. Tijdens deze bijeenkomsten zijn de belangrijkste resultaten, zoals weergegeven in de vorige paragrafen, gedeeld met de interne collega’s. Aan de hand van die resultaten is er gekeken naar het huidige en toekomstig benodigde voorzieningenniveau. In combinatie met de resultaten uit de inwonersenquête en die van de externe participatiesessie zijn er eerste kwalitatieve normen geformuleerd om op te nemen in het referentiekader. Hieronder zijn per cluster voorzieningen enkele voorbeelden weergegeven die tijdens de interne beleidssessie als eis en/of richting zijn meegegeven voor het referentiekader. Alle resultaten van deze interne beleidssessie zijn opgenomen als bijlage (zie bijlage II). 1. Onderwijs en kinderopvang “Kinderdagverblijf heeft buitenruimte nodig. Maar hek eromheen, haalt uit publieke ruimte, niet bouwen hoofdstructuur.”

“Combinatie sport en Buitenschoolse opvang en school je zoveel mogelijk stimuleren voor multifunctioneel gebruik”

Vanuit kinderdagverblijf liefst in de buurt, om autobewegingen te verkleinen. Parkeernorm verkleinen.

Drie voorbeelden die richting geven aan de wijze waarop je met de voorzieningen in het cluster onderwijs en kinderopvang zou willen omgaan. Kwalitatieve richtinggevende norm die helpt bij het bepalen van de wijze waarop de maatschappelijke voorziening in Waddinxveen beschikbaar zou moeten zijn. 2. Zorg en Welzijn “Vanuit volksgezondheid willen we graag dat huisartsen gelijkmatig verspreid zijn in Waddinxveen.”

“Alles op de fiets of per voet. (dus weinig parkeerplaatsen).”

“Realiseer vier gezondheidscentra goed verspreid over Waddinxveen”

Bovenstaande voorbeelden laten zien dat er de wens is om een goede concentratie van eerstelijnsvoorzieningen te realiseren in Waddinxveen die goed per fiets of lopend bereikbaar zijn. Om dat efficiënt te kunnen doen is het de wens om dat te organiseren in zogenaamde gezondheidscentrums.

9 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken

3. Sport “Maak open verhuur aan bewoners van de beschikbare gymzalen mogelijk”

75% laten bewegen. Over drempel trekken. In informele sportvelden en openbare ruimte goed inrichten. Wandelpaden en fietspaden.

“Openluchtgymzalen: combinatie openbare ruimte en sportvoorzieningen” De (landelijke) norm om 75 procent van de inwoners voldoende te laten bewegen gaat hand in hand met het faciliteren van voldoende individuele sportgelegenheid. Ook een openluchtgymzaal sluit goed aan bij de wens om dubbelgebruik mogelijk te maken. 4. Kunst en cultuur “Laat cultuureducatie In buurthuizen plaatsvinden, vanuit huis of vanuit school, leegstaande locaties, gemeentelijk niveau is prima, multifunctionele gebouwen.”

“Onderzoek of het mogelijk is om bij een nieuw buurthuis lidmaatschaap te verwerken in de nieuwbouwvoorwaarden.”

“Ontmoetingscentrum realiseren met meerdere functies (flexibiliteit), wijkniveau is uitgangspunt. Buurt is te klein. Bovenstaande voorbeelden laten zien dat er de wens bestaat om multifunctionele ontmoetingsruimten te realiseren (dit kunnen ook buurthuizen zijn). Waarbij cultuureducatie een plek kan krijgen, maar ook andere activiteiten voor kunst en cultuur een plek kunnen krijgen. 1.1.7. Interne beleidsanalyse Als laatste bouwblok is er per cluster voorzieningen gekeken naar het bestaande beleid van de gemeente Waddinxveen. Zo is er bijvoorbeeld gekeken naar het bestaande Integrale huisvestingsplan (IHP) van de gemeente en de bijbehorende huisvestingsverordening onderwijs. De verschillende beleidsdocumenten zijn geanalyseerd en aan de hand van een aantal categorieën bekeken in relatie tot de maatschappelijke voorzieningen. Telkens is er geprobeerd te kijken aan de hand van de volgende onderdelen welke link er bestaat met de maatschappelijke voorzieningen. 1. Normen (worden er in het document relevante normen genoemd t.a.v. de maatschappelijke voorzieningen?) 2. Relevantie (in welke mate is het document relevant voor de maatschappelijke voorzieningen?) 3.

Visie en ambitie (welke ambities worden er benoemd in het document?) Zo is er bijvoorbeeld voor onderwijs gekeken naar het bestaande integrale huisvestingsplan en is er voor kinderopvang gekeken naar de wijziging van de verordening kinderopvang. Hierbij is het bijvoorbeeld opvallend dat in het laatstgenoemde stuk een wijziging is doorgevoerd om het eenvoudiger te maken voor organisaties om een gedeelte van hun gebouw te verhuren ten behoeve van kinderopvang in Waddinxveen. Hieruit blijkt dat het bestaande beleid het mogelijk maakt om dubbelgebruik van gebouwen toe te staan. Een juridische en organistische randvoorwaarde die aansluit bij de wens van inwoners die uit de inwonersenquête naar voren komt. Zo blijkt uit het vitaal sportbeleid dat er in Waddinxveen meer individueel gesport wordt door inwoners van Waddinxveen. Daarnaast spreekt het vitaal sportbeleid van het creëren van verbinding tussen Sociaal Domein en de sportverenigingen, met als doel om ervoor te zorgen dat de inwoners van Waddinxveen gezond blijven. De verschillende beleidsdocumenten zijn dus bekeken om te zien welke normen we reeds stellen voor de verschillende clusters maatschappelijke voorzieningen.

10 Werkwijze visiedocument maatschappelijke voorzieningen-toelichting op bouwblokken