Bijlage 4 Verslag workshop 2 mei 2022 nieuwe woonzorgvisie

Bijeenkomst Woon(zorg)visie gemeente Waddinxveen 2 mei 2022, 15:00-17:00 uur Raadzaal gemeentehuis Waddinxveen Deelnemers:

Aanwezig

Afwezig

Naam

Organisatie

1. Anoniem 2. Anoniem 3. Anoniem 4. Anoniem 5. Anoniem 6. Anoniem 7. Anoniem 8. Anoniem 9. Anoniem 10. Anoniem 11. Anoniem 12. Anoniem 13. Anoniem 14. Wethouder Wonen 15. Beleidsadviseur Wonen 16. Projectleider nieuwe woonzorgvisie 17. Beleidsadviseur Duurzaamheid 18. Beleidsadviseur Sociaal Domein 19. Beleidsadviseur Ruimtelijke Ordening 20. Anoniem 21. Anoniem 22. Anoniem 23. Anoniem 24. Anoniem

Woonpartners Midden-Holland Huurdersbelangen Regio Hollands-Midden (HRHM) De Pater Makelaardij Wayland Developments Participatie adviesraad Waddinxveen (PAR)

Vrijwillige Adviescommissie (VAC) Zorgpartners Midden-Holland Palet Welzijn Gemeente Waddinxveen

Van ’t Hof Makelaardij Dupree Makelaars Leger des Heils Platform Duurzaamheid Stichting Jeugd- en Jongerenwerk

Doel van de workshop: Gezamenlijk de belangrijkste thema’s en opgaven inventariseren voor het nieuwe gemeentelijke woonbeleid. Toelichting aan deelnemers: gemeentelijk woonbeleid De looptijd van de ‘Woonvisie Waddinxveen 2018-2022’ eindigt dit jaar. Daarom is de gemeente gestart met het evalueren van de woonvisie en het actualiseren daarvan. De nieuwe woonvisie zal bestaan uit twee documenten: de eigenlijke visie en een bijbehorende uitvoeringsagenda waarin de belangrijkste maatregelen voor de komende jaren staan. Beleidsadviseur Wonen van de gemeente Waddinxveen licht de achtergronden toe en de belangrijkste thema’s. Naar aanleiding hiervan wordt gesteld dat de woonvisie een lokaal document is, terwijl de woningmarkt regionaal is. Geantwoord wordt dat de regiogemeenten (Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas) in 2019 de regionale woonvisie – de ‘Regionale Agenda Wonen 2019 Regio Midden-Holland' – hebben opgesteld. Die regionale woonvisie vormt belangrijke input voor de nieuwe lokale woonvisie. Daarnaast stemmen de regiogemeenten hun woningbouwplannen op elkaar af door middel van de Regionale Projectenlijst Woningbouw. De vertegenwoordigers van de PAR geven aan dat het advies dat de PAR in oktober 2017 heeft gegeven over de huidige woonvisie, nog steeds actueel is.

Op de website van de PAR staan ook andere adviezen die relevant zijn voor de nieuwe woonvisie.1 1 Het gaat bijvoorbeeld om:

 

PAR advies 17 Woonvisie 2018 van 27 oktober 2017; PAR advies 21 Huisvestingsverordening Waddinxveen 2019 van 28 februari 2019;

1

De PAR vraagt of bekend is of de maatregelen uit de huidige woonvisie al dan niet zijn gerealiseerd. De huidige woonvisie wordt op dit moment geëvalueerd. Het concept van het evaluatierapport zal worden gezonden aan de genodigden voor deze workshop. De vragen en opmerkingen die betrekking hebben op de vier thema’s zijn opgenomen bij de discussie over die thema’s.

 PAR advies 27 Woonvoorziening Senioren van 3 maart 2020. 2

3

4

Discussie over de vier thema’s Het doel van de discussie is om gezamenlijk de belangrijkste opgaven, onderwerpen en maatregelen te inventariseren. Bij elk thema zijn enkele cijfers vermeld. Veel meer relevante informatie is te vinden op het dashboard ‘Waddinxveen in Cijfers’, zie: https://waddinxveen.incijfers.nl/dashboard/. Daarna is per thema de matrix besproken en/of aangevuld (zie p. 6) die hieronder is opgenomen. Thema 1: Betaalbaarheid & beschikbaarheid “De juiste woningen beschikbaar voor verschillende doelgroepen. Er moet variatie zijn in het woningaanbod, zodat er voor iedere doelgroep voldoende woningen beschikbaar zijn.”

5

Woonvisie Wat speelt er binnen dit Belangrijkste opgaven, wat thema? willen we bereiken? Doelgroep als starters, Geschikte woningen voor de alleenstaanden en senioren doelgroep hebben het moeilijk op de woningmarkt Weinig doorstroming en scheefwonen

Bevorderen doorstromen, ouderen/huurders stimuleren te verhuizen naar een passende woning wanneer de huidige huurwoning te groot is geworden voor het huishouden.

Tekort aan betaalbare woningen (koop en huur)

Voldoende betaalbare woningen

Wanneer een betaalbare woning >250.000 euro gaat kosten dan is er vaak geen optie voor alleenverdieners om te kopen Woonlasten van mensen met laag inkomen neemt toe door slecht geïsoleerde woningen

Voorkomen opkopen betaalbare woningen door beleggers waardoor woningen duurder dan nodig in de huurmarkt terecht komen Bij een project >20 woningen X % woningen minder dan 250.000 euro Geen woningen meer met een slecht energielabel (relatie met thema Duurzaamheid)

Uitvoeringsagenda Welke maatregelen horen daarbij? Beide doelgroepen hebben behoefte aan kleine, betaalbare woningen: die dus bouwen. Verkameren meer stimuleren (beleidsregel verruimen) Verhuiscoach, verhuisservice aanbieden, verhuisvergoeding, voorrangsregeling op een passende (kleinere) woning. Borgen beschikbaarheid middeldure woningen Monitoren slaagkans in sociale huur Nieuw aanbod promoten binnen W’veen, niet daarbuiten: afspraken met projectontwikkelaars/makelaars Bouwen van middeldure huurwoningen en betaalbare koopwoningen Zelfbewoningsplicht voor heel W’veen.

Afspraken in overeenkomst en wanneer mogelijk in omgevingsplan. De woning zal goedkoop moeten blijven, ook dit vastleggen. Verduurzaming van woningen

Vragen en opmerkingen  Wat wordt verstaan onder een kleine woning? Een kleine woning is ofwel een appartement met maximaal 3 kamers of een studio met 2 kamers. De vertegenwoordiger van Wayland geeft aan dat kleiner bouwen niet per definitie goedkoper is. Hoger bouwen kan wel, maar dan moet de gemeente niet verlangen dat in één appartementencomplex alle segmenten (zoals sociale huur én dure koop) worden gerealiseerd.  Kan het aandeel sociale huur in bouwplannen worden verhoogd, bijvoorbeeld naar 35%? De vertegenwoordiger van Wayland geeft aan dat dit ten koste zal gaan van het bouwtempo, omdat de opbrengst kleiner wordt bij een hoger percentage sociale huur. Verder duurt het jaren voordat zo’n grotere ambitie kan worden gerealiseerd vanwege de lange voorbereidingstijd van een bouwplan. Gevraagd wordt of de gemeente niet (een deel van) de winst van de verkoop van gronden in Triangel kan inzetten om bouwplannen met sociale huurwoningen te helpen realiseren.  Heeft de gemeente instrumenten om de instroom van mensen van buiten de gemeente te beperken? Die mogelijkheden zijn er nauwelijks. Op basis van de Huisvestingswet mag maximaal 25% van de vrijkomende sociale huur nieuwbouwwoningen met voorrang worden toegewezen aan lokale woningzoekenden, maar in de koopsector zijn dat soort beschermende maatregelen op dit moment niet mogelijk.

De gemeente onderzoekt wel of een opkoopbescherming kan worden ingevoerd, waardoor een woning uitsluitend mag worden gekocht als de koper daarin zelf gaat wonen.  De vraag naar betaalbare woningen is heel groot. Het is oneerlijk dat ook mensen met een laag inkomen, maar met een vermogen in aanmerking komen voor een sociale huurwoning. De financiële voorwaarden om in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning zijn bepaald door de Rijksoverheid. Daarop heeft een gemeente of woningcorporatie dus geen invloed op. 6

 Zijn tijdelijke woningen een oplossing? Prettig is dat tijdelijke woningen niet meetellen voor het aantal woningen dat een gemeente van de provincie mag bouwen. Tijdelijke woningen zijn verder aantrekkelijk vanwege de snelheid van realiseren en de betaalbaarheid. Woonpartners wil daarom graag tijdelijke woningen bouwen. De vertegenwoordiger van Wayland waarschuwt ervoor dat er voor tijdelijke woningen meer nodig is dan wooneenheid en een locatie: aansluitingen op nutsvoorzieningen en wegen. Die totale kosten kun je niet in 10 jaar terugverdienen. Als er plekken zijn waarop permanent kan worden gebouwd, is het daarom aantrekkelijk om te kiezen voor permanente nieuwbouw en niet voor tijdelijke woningen.  De gemeente heeft te maken met beperkte ambtelijke capaciteit. Is het raadzaam om voorrang te geven aan reguliere bouwplannen boven kleinschalige initiatieven, zoals voor tiny houses? Belangrijk is dat de gemeente eerst haar ambitie bepaalt, dan een prioritering vaststelt en ten slotte definieert welke maatregelen daarbij horen. Thema 2: Wonen, zorg & welzijn “Het aantal mensen dat zelfstandig woont en een zorgvraag heeft, groeit snel. Er moeten voldoende woningen beschikbaar zijn om contact te hebben met anderen, verzorgd en ondersteund te worden wanneer dat nodig is.”

Wat speelt er binnen dit thema? Groeiende groep senioren (75-plussers)/dubbele vergrijzing

Woonvisie Belangrijkste opgaven, wat willen we bereiken? Faciliteren in (toekomstige) woon- en zorgbehoeften Levensloopbestendige woningen- en wijken

(Langer) zelfstandig thuis wonen

Bewustwording, voorsorteren op toekomstige woonwens We willen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig en prettig

Uitvoeringsagenda Welke maatregelen horen daarbij? Realiseren van voldoende maatschappelijke voorzieningen en voldoende geschikte, betaalbare woningen Stimuleren van woningaanpassingen om huizen levensloopbestendig te maken. Blijverslening bijvoorbeeld meer onder de aandacht brengen. Voorlichtings- en communicatiecampagne Mogelijkheden bieden voor zorg aan huis (kangoeroewoning, 7

Wat speelt er binnen dit thema?

Krimp potentiële mantelzorgers

Woonvisie Belangrijkste opgaven, wat willen we bereiken? kunnen wonen.

Inwoners hebben een netwerk. We verwachten van inwoners dat ze zelf meedoen, initiatief tonen en vanuit hun mogelijkheden denken. Hierbij kijken we ook naar wat de sociale omgeving kan betekenen en houden we oog voor de (zorg)vrijwilligers, mantelzorgers en professionals in het sociaal domein. We ondersteunen mantelzorgers.

Uitvoeringsagenda Welke maatregelen horen daarbij? mantelzorgunits etc.) Realiseren van andere vormen van ondersteuning thuis, om uitstroom uit de maatschappelijke opvang en beschermd wonen te realiseren (zoals beschut wonen). Realiseren van verschillende manieren van groepswonen Regels opstellen voor toestaan tijdelijke woningen (onder voorwaarden) in buitengebied Initiatieven en locaties in een vroeg stadium aan elkaar koppelen en meenemen in onze eigen plannen voor gebiedsontwikkeling. Zelfredzaamheid van ouderen vergroten

Mantelzorgers waarderen en ondersteuning bieden waar nodig en kan, onder andere via het Mantelzorgcompliment.

Vragen en opmerkingen  Wat wordt bedoeld met ‘dubbele vergrijzing? Dubbele vergrijzing betekent dat niet alleen het aantal ouderen toeneemt, maar ook dat zij gemiddeld steeds ouder worden.  De vertegenwoordiger van Zorgpartners mist het tekort aan zorgpersoneel. Gelukkig heeft Zorgpartners voldoende personeel en verwacht wordt dat dit de komende jaren zo blijft. Verder willen lang niet alle ouderen zelfstandig blijven wonen, maar moeten zij dat omdat ze niet meer in aanmerking komen voor een plaats in een verzorgingshuis. De wachtlijst voor verpleeghuizen neemt toe en de wachttijd is opgelopen tot gemiddeld 2,5 jaar. Daarnaast is de vraag ook belangrijk hoe ouderen veilig kunnen wonen.  Goed dat er aandacht wordt besteed aan mantelzorgers. Het is belangrijk dat ouderen tijdig worden geïnformeerd over mogelijke zorg, zoals het ‘Volledig pakket thuis (vpt). Er is nu toestemming om 90 zorgplekken in Waddinxveen te realiseren, maar de behoefte is groter. Op dit moment is er hier geen verpleegzorg.  De sociale infrastructuur is sterk verminderd. Door tekorten in de thuiszorg ontvangen ouderen te weinig zorg aan huis. Daarom zouden tussenvormen een oplossing zijn. Ook is het belangrijk dat er voldoende plekken zijn voor dagbesteding en (inloopmogelijkheden bij) ontmoetingsplekken.

 De vertegenwoordiger van Woonpartners geeft aan dat er aandacht moet zijn voor het tekort aan beschermd wonen plekken en dat de maatschappelijke opvang vol zit. 8

Thema 3: Duurzaamheid “Door duurzaam te bouwen of woningen te verduurzamen, wordt bijgedragen aan energiebesparing in woningen, wordt het verbruik van grondstoffen beperkt en verbetert het woon- en leefklimaat de gezondheid van bewoners.”

Woonvisie Wat speelt er binnen dit Belangrijkste opgaven, wat thema? willen we bereiken? Toenemende aandacht voor Verduurzaming bestaande duurzaamheidsthema’s: woningvoorraad, Terugbrengen van de CO2  Energietransitie uitstoot & energieneutraal  Klimaatadaptatie  Circulaire economie  Biodiversiteitsherstel

Klimaatbestendige wijken

Aardgasvrije woningen

Energierekening te hoog, inkomen te laag.

Uitvoeringsagenda Welke maatregelen horen daarbij? Isoleren: spouw, dak, groene gevels, onder de vloer etc. RRE-regeling (reeds afgelopen), SPUK regeling energiearmoede (energiebesparende maatregelen), gemeentebrede aanpak, Transitievisie Warmte. RES, Nationaal isolatieprogramma, Energieloket gebouwde omgeving (Duurzaam Bouwloket) Duurzame energie opwekken: zoals zonnepanelen op dak en gevels Uitfaseren/stoppen met het gebruik van fossiele brandstoffen Regels wanneer meer % groen/water nodig is om hittestress tegen te gaan en water op te vangen zodat niet al het water versneld afgevoerd wordt via het riool (kans op overstroming) Minder aardgasgebruik: aardgasvrij koken (inductie of elektrisch), elektrische boilers, cookers, elektrische verwarming.

Circulair bouwen / renoveren Bestrijden van energiearmoede 9

Vragen en opmerkingen  Op basis van de Duurzaamheidskoers zal een concrete uitvoeringsagenda worden opgesteld. Hoe verhoudt zich dat document tot de nieuwe woonzorgvisie? De woonzorgvisie zal aansluiten op die uitvoeringsagenda. Door ofwel daarnaar te verwijzen, ofwel samengevat op te nemen. Beide trajecten – het opstellen van de uitvoeringsagenda en de woonvisie – lopen parallel.  Het is heel belangrijk om de energievraag te verminderen.  We bouwen voor de komende decennia. Daarom moeten we nadenken over de toekomst, waarin we rijden in elektrische auto’s en de zonnestroom opslaan in een accu.  De vertegenwoordiger van Wayland en De Pater Makelaardij stellen dat nieuwbouw voor veel mensen niet als voordeel heeft dat het huis aardgasvrij is en men bij verhuizing daarom niet meer de sores heeft van het aardgasvrij maken van de bestaande woning. Men kijkt puur naar de kosten van de hypotheek en de energielasten.  De vertegenwoordigers van Woonpartners en HRHM maken zich zorgen over de stijgende energielasten van huurders. Daarom wil Woonpartners doorgaan met isoleren van de woningen. Woonpartners heeft, ondanks de eventuele extra investeringsruimte die ontstaat door afschaffing verhuurdersheffing, overigens onvoldoende geld om in 2050 alle woningen aardgasvrij te maken.

Zij heeft drie grote opgaven – betaalbaarheid, verduurzaming en nieuwbouw – en kan haar geld maar één keer uitgeven. Thema 4: Leefbaarheid “Kwaliteit van wonen hangt samen met de woonomgeving en openbare ruimte rondom de woning. Iedereen moet zich prettig en veilig kunnen voelen in de eigen directe woonomgeving.”

Woonvisie Wat speelt er binnen dit Belangrijkste opgaven, wat thema? willen we bereiken? De leefbaarheid in de wijken Extra aandacht voor op niveau houden leefbaarheid in kwetsbare wijken

Uitvoeringsagenda Welke maatregelen horen daarbij? Integrale, multidisciplinaire samenwerking, wijkgericht werken 10

Wat speelt er binnen dit thema?

Woonvisie Belangrijkste opgaven, wat willen we bereiken? Gemengde wijken en inwoners

Wonen op voldoende afstand van bedrijven en infrastructuur

Geen overlast van stof, geur, geluid en luchtkwaliteit

Verouderde (huur)woningen zijn geen fijne woonplek meer (schimmels/lekkage/defecten) Dit draagt niet bij aan een prettige woonomgeving

Fijne woonruimten voor iedereen. Dit is juist belangrijk voor mensen die het lastig hebben

Uitvoeringsagenda Welke maatregelen horen daarbij? Bewaken evenwichtige woningvoorraad Levensloopbestendige wijken bouwen Toegankelijke buitenruimte creëren Gevoelige functies zoals woningen bouwen alleen mogelijk maken wanneer sprake is van een acceptabel woon-leefklimaat Afspraken en controles met Woonpartners

Vragen en opmerkingen  Leefbaarheid is iets voor iedereen. Dus ook een verantwoordelijkheid voor mensen zelf. Daarom wil Woonpartners meer sturen op wat bewoners zelf kunnen doen. Zij doet dat bijvoorbeeld door bewoners te helpen bij initiatieven en zaken bij hen terug te leggen.  Buurtwerkers en buurthuizen zouden moeten worden gestimuleerd.  Woonpartners is het oneens met het laatste punt van de matrix. Dit lijkt ook meer thuis te horen bij het thema Duurzaamheid.  Het tweede punt ‘Wonen op voldoende afstand van bedrijven en infrastructuur’ is lastig te realiseren in de Randstad. De gemeente probeert bij initiatieven/bestemmingsplannen hier wel rekening mee te houden.  Waarom worden er bijvoorbeeld langs de Dreef geen geluidschermen geplaatst, maar stelt de gemeente een hogere grenswaarde vast? Wanneer een maatregel aan de bron financieel haalbaar is en er geen stedenbouwkundige bezwaren zijn, dan is een geluidsscherm zeker een optie. Een geluidsscherm is duur waardoor vaak financieel niet haalbaar.  Ook bij dit thema zijn ontmoetingsplekken in een wijk belangrijk.  De vertegenwoordiger van Wayland stelt dat gemêleerd gebouwde wijken tot minder contacten tussen bewoners leiden dan homogeen gebouwde wijken.

11

Concluderend: de huidige 4 thema’s zijn nog de juiste en relevante thema’s voor het nieuwe gemeentelijk woonbeleid. Op hoofdlijnen: - Betaalbaarheid en beschikbaarheid Voor starters, senioren en alleenstaanden is het moeilijk de woningmarkt te betreden. Aandacht voor doorstroming, scheefwoning en vergroten aanbod (betaalbare) woningen. Zorg voor maatwerk per project. - Wonen, zorg en welzijn Groeiende groep senioren, belang van levensloopbestendige woningen en wijken. Mensen die ondersteuning of zorg nodig hebben: mogelijkheden mantelzorgunits/kangoeroewoning. Oog voor realiseren van verschillende vormen van groepswonen. Breng behoefte en cijfers in kaart. - Duurzaamheid Waarborgen van flexibiliteit in woonvisie, om ontwikkelingen binnen duurzaamheid op te kunnen vangen. Aandacht voor energiearmoede. - Leefbaarheid Leefbaarheid ook verantwoordelijkheid van de inwoners. Inwoners helpen en ondersteunen bij initiatieven uit de wijk. Belang van ontmoetingsplekken. Vervolgstappen Vóór de formele inspraakperiode ontvangen de partijen die voor deze workshop zijn uitgenodigd, het concept van de nieuwe woonvisie, met de gelegenheid om daarop te reageren. Zoals eerder toegezegd, ontvangen de partijen ook het verslag van deze workshop en het concept van de evaluatie van de huidige woonvisie.

Rondvraag De Pater Makelaardij snapt dat er grote behoefte is aan meer sociale huurwoningen. Maar hij pleit ervoor om dit aspect van de woonvisie niet ‘in beton’ te gieten (zoals een verplicht aandeel sociale huur in elk bouwplan) omdat zo’n bepaling een aantal bouwplannen onhaalbaar zou maken. Er is maatwerk nodig. De vertegenwoordigers van Woonpartners vragen om aandacht voor de relatie met de prestatieafspraken. Alleen als zij tijdig beschikken over het concept van de nieuwe woonvisie, kunnen zij daarmee rekening houden met het bod dat zij uitbrengen, als input voor de nieuwe prestatieafspraken. Afsluiting De beleidsadviseur Wonen bedankt alle aanwezigen voor hun inbreng. 12