Bijlage 4 Collegebesluit Lokaal gebaar naar KNIL militairen

Collegevoorstel

Zaakkenmerk: Z/21/072071 Documentkenmerk: 160944 Onderwerp: Lokaal gebaar naar KNIL militairen Portefeuillehouder: E.J. Nieuwenhuis Datum college: 22 juni 2021

Onderwerp Tonen van waardering naar Molukse KNIL-militairen

Voorgesteld besluit 1. De grafrechten van Molukse KNIL-militairen en die van hun eventuele echtgenotes, aangekomen in Nederland uiterlijk 31 december 1951, begraven in Waddinxveen, worden door de gemeente overgenomen, als de nabestaanden dat willen. 2. Er wordt een vertelbank met informatiepaneel over het verhaal van de Molukse KNILmilitairen geplaatst op de begraafplaats. 3. De met beslispunten 1 en 2 gemoeide kosten worden meegenomen bij de 2e burap. 4. Het verzoek van de Stichting Landelijk Moluks Monument voor een financiële bijdrage aan de realisatie van een Landelijk Moluks Monument wordt afgewezen.

Besluit 1. De grafrechten van Molukse KNIL-militairen en die van hun eventuele echtgenotes, aangekomen in Nederland uiterlijk 31 december 1951, begraven in Waddinxveen, worden door de gemeente overgenomen, als de nabestaanden dat willen. 2. Er wordt een vertelbank met informatiepaneel over het verhaal van de Molukse KNILmilitairen geplaatst op de begraafplaats. 3. De met beslispunten 1 en 2 gemoeide kosten worden meegenomen bij de 2e burap. 4. Het verzoek van de Stichting Landelijk Moluks Monument voor een financiële bijdrage aan de realisatie van een Landelijk Moluks Monument wordt afgewezen.

Inleiding Op 21 maart was het 70 jaar geleden dat Molukkers voor het eerst voor een tijdelijk verblijf van maximaal zes maanden naar Nederland werden gebracht. Het betrof militairen die in het Nederlandse leger hadden gediend. Zij kwamen met hun gezinnen. De militairen werden, na een gedwongen verblijf in kampen, ontslagen uit het leger. Van een terugkeer was geen sprake meer. Dit heeft geleid tot veel leed, onbegrip en woede bij de Molukse gemeenschap. Deze littekens zijn tot op de dag van vandaag nog voelbaar in de Molukse gemeenschap. Een groep burgemeesters, waaronder de burgemeester van Waddinxveen, heeft de Minister-President opgeroepen om een gebaar te maken en als overheid het leed te erkennen. In navolging van deze oproep heeft op 26 mei een gesprek plaatsgevonden tussen de burgemeester en (vertegenwoordigers van) nabestaanden van Molukse KNIL-militairen die zijn begraven in Waddinxveen. Onderwerp van gesprek was of ook op lokaal niveau waardering getoond kan worden naar de KNIL-militairen en hun echtgenotes die in Waddinxveen hebben

gewoond en hier begraven zijn en daarmee naar de Waddinxveense families van Molukse komaf.

Advies 1. De grafrechten van Molukse KNIL-militairen en die van hun eventuele echtgenotes, aangekomen in Nederland uiterlijk 31 december 1951, begraven in Waddinxveen, worden door de gemeente overgenomen, als de nabestaanden dat willen Vertegenwoordigers van de nabestaanden hebben de gemeente gevraagd waardering te tonen naar de Molukse KNIL-militairen (en daarmee naar de Molukse families in Waddinxveen) die uiterlijk op 31 december 1951 in Nederland zijn aangekomen en na verblijf in de kampen zijn gaan wonen in Waddinxveen en hier zijn begraven. Concreet is het verzoek om de grafrechten van deze KNIL militairen, en die van hun echtgenotes, over te nemen. Het gaat om circa 12 graven. Het precieze aantal graven is op dit moment niet aan te geven. Bij een positief besluit van het college zullen de vertegenwoordigers van de Molukse families waarmee gesproken is dit exact in kaart brengen en inventariseren welke nabestaanden de grafrechten willen overdragen. Het kan uiteindelijk dus ook minder of meer dan 12 graven betreffen. Relevant in dit kader is ook de Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen van de gemeente Waddinxveen 2018. Daarin staat: Artikel 26 1. Het college houdt een lijst bij van graven die van historische betekenis zijn of waarvan de grafbedekking een opvallende kwaliteit heeft. 2.

Alvorens tot ruiming van graven wordt overgegaan onderzoekt het college of er graven zijn die in aanmerking komen om op de lijst te worden bijgeschreven. 3. De gemeenteraad beslist over het ruimen van graven en het verwijderen van grafbedekkingen die op de in het eerste lid bedoelde lijst staan. De graven die het betreft worden voor deze lijst aangemeld. 2. Er wordt een vertelbank met informatiepaneel over het verhaal van de KNIL-militairen geplaatst op de begraafplaats Met de vertegenwoordigers van de Molukse families is gesproken over de geschiedenis van de KNIL-militairen. Besproken is dat een waardevol onderdeel van het tonen van waardering het vertellen van deze geschiedenis is. Het plaatsen van een vertelbank met een plaquette op de begraafplaats wordt gezien als een mooie manier om het verhaal op Waddinxveense wijze te vertellen. Hiervoor wordt de samenwerking gezocht met het Historisch Genootschap. 3. De met beslispunten 1 en 2 gemoeide kosten worden meegenomen bij de 2e burap Het overnemen van de grafrechten heeft financiële gevolgen voor beheer en onderhoud (overigens zullen de Molukse families zelf ook een deel van het onderhoud op zich nemen, door enkele keren per jaar de graven bij te houden en schoon te maken). Ook de vertelbank met plaquette heeft financiële gevolgen. Het gaat om aanschaf, plaatsing en beheer en onderhoud.

Daarbij wordt de bank, indien inpasbaar, geplaatst in of bij een nog aan te leggen Witte Anjer Perk (ook wel veteranenperk genoemd). Eerste indicatie van de kosten: € 15.000 incidenteel, € 5000,- structureel. Het definitief inzichtelijk maken van de kosten kan pas als de afspraken met de nabestaanden en met het Historisch Genootschap zijn gemaakt. Deze kosten worden meegenomen bij de 2e burap. 4. Het verzoek van de Stichting Landelijk Moluks Monument voor een financiële bijdrage aan de realisatie van een Landelijk Moluks Monument wordt afgewezen Het verzoek betreft een donatie en/of subsidiebijdrage van 500 euro. Aan de hand van de subsidieverordening 2015 en criteria voor incidentele subsidie wordt er geen financiële bijdrage

verleend. De activiteit past niet in de criteria voor een incidentele subsidie. Het monument wordt niet gezien als verrijking van het maatschappelijke of culturele leven in Waddinxveen. Ook in het overleg met de vertegenwoordigers van de Molukse families in Waddinxveen is over dit verzoek gesproken. Daarbij hebben zij aangegeven vooral te hechten aan een lokaal gebaar.

Vervolg Na positieve besluitvorming door het college starten de vertegenwoordigers van de Molukse families met de onder beslispunt 1 genoemde inventarisatie. Ook zullen de vertegenwoordigers in samenwerking met het Historisch Genootschap de voorbereidingen treffen voor de vertelbank. Hierbij zal ook samengewerkt worden met de Buitendienst. Het streven is om op Veteranendag (26 juni) ook in communicatieve zin aandacht te besteden aan het tonen van waardering. Dit zal worden afgestemd met de vertegenwoordigers van de Molukse families. Daarnaast wordt op een later moment mogelijk ook een aflevering van 'Vertel Waddinxveen' aan de Molukse KNIL-militairen in Waddinxveen gewijd.

Bijlage(n)

Samenvatting raadsinformatie en pers Het college van B&W voelt zich verbonden met de Waddinxveense Molukse families. Het college is van mening dat het tijd is voor een betekenisvolle stap door te erkennen dat de wijze van ontvangst en opvang destijds van Molukse KNIL-militairen Nederland onwaardig is geweest. En dat dit diepe sporen heeft nagelaten, tot op de dag van vandaag. Dit jaar is het 70 jaar geleden dat de Molukse KNIL-militairen in Nederland aankwamen. Het college grijpt dit bijzondere historische moment aan om in goed overleg met Waddinxveense Molukse families lokaal waardering te tonen. De gemeente zal, als nabestaanden dat verzoeken, de grafrechten van Molukse KNIL-militairen en die van hun eventuele echtgenotes (aangekomen in Nederland uiterlijk 31 december 1951 en begraven in Waddinxveen) overnemen. Daarnaast zal een vertelbank geplaatst worden op de begraafplaats, waar aandacht wordt besteed aan de (lokale) geschiedenis van de Molukse KNIL-militairen.