Bijlage 3 Definitielijst doelgroepen en woonvormen bij regionale woonzorgvisie Midden-Holland 285018

Begripsbepalingen wonen en zorg

2

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Overzicht Tabel 1: Overzicht aandacht en urgentie voor specifieke groepen

Hoofdstuk 2: Definities doelgroepen, urgente groepen en aandachtsgroepen Tabel 2: Definities/voorstel Stec Groep, definities BZK en verschil

Hoofdstuk 3: Definities woon(zorg)vormen Tabel 3: Definities/voorstel Stec Groep, definities BZK en Platform31

Bijlage A: Verdieping op urgentie bij chronisch zieken Tabel 4: Definities CIZ voor Wlz-grondslagen

3

1. Overzicht

4

Helder overzicht van definities nodig Een thuis voor iedereen Een passende woning voor iedereen in een gezonde en prettige woon- en leefomgeving. Dat is het doel van het Rijksprogramma ‘Een thuis voor iedereen’. Het is een van de zes programma’s onder de Nationale Woonen Bouwagenda. Speciale aandacht is er voor voldoende betaalbare woningen voor aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over gemeenten met de juiste zorg, ondersteuning en begeleiding. Aandachtsgroepen vinden moeilijk een passende woning Voor aandachtsgroepen is het vinden van een passende, betaalbare woning lastig. Momenteel verdringen zij elkaar en concurreren ze met regulier woningzoekenden om de schaarse betaalbare woningen. De leefbaarheid in sommige buurten en wijken staat steeds meer onder druk door ongelijke verdeling van de huisvesting binnen gemeenten en tussen gemeenten onderling. Ook komt de benodigde zorg en ondersteuning nog onvoldoende tot stand waardoor zelfstandig wonen wordt belemmerd (bron: Programma een thuis voor iedereen, p. 5). Borging op lokaal niveau nodig Het verdringen en concurreren van doelgroepen op de woningmarkt maakt ingrijpen van overheden nodig. Het Rijk stuurt op de wettelijke verankering hiervan in de Wet versterking regie op de volkshuisvesting (Wvrv). Specifiek verplicht de verankering gemeenten bij inwerkingtreding van de wet een urgentieregeling op te stellen.

In de urgentieregeling moeten de verplichte urgentiecategorieën terugkomen die in de Wvrv benoemd zijn. De urgentieregeling is onderdeel van het instrument huisvestingsverordening.

De verplichte urgentiecategorieën onder de Wvrv zijn: • Mensen met lichamelijke, verstandelijke, zintuigelijke of psychische beperking en ernstig chronisch zieken; • Uitstromers (van maatschappelijke opvang, beschermd wonen, klinische geestelijke gezondheidszorg, jeugdzorg, (jeugd)detentie en forensische zorg) • Mantelzorgers en mantelzorgontvangers; • Stoppende sekswerkers. Daarnaast beschrijft het Rijk in de Wvrv ook aandachtsgroepen die meer aandacht (kunnen) vragen op lokaal niveau. Deze aandachtsgroepen hebben niet per definitie een zorg- en ondersteuningsvraag, maar wel een huisvestingsvraag. Deze benoemde aandachtsgroepen zijn: • Arbeidsmigranten; • Studenten; • Woonwagenbewoners; • Statushouders; • Ouderen. De vijf aandachtsgroepen kunnen aanvullend opgenomen worden in de lokale urgentieregeling. De aandachtsgroepen en toewijzing van doelgroepen op basis van een maatschappelijke, economische en lokale binding komen in volgordelijkheid onder de verplichte urgentiecategorieën in de urgentieregeling. Voor voldoende borging raden we gemeenten aan de regionale afspraken rondom aandachtsgroepen aanvullend te verwerken in het op te stellen volkshuisvestingsprogramma en lokale prestatieafspraken.

5

Nuancering: niet iedere woningzoekende binnen de urgentiecategorie heeft per definitie urgentie Voor de urgentiecategorieën geldt een nuancering op individueel niveau. Hiervoor citeren we uit de Memorie van Toelichtingen van de Wvrv:

“Het betekent overigens niet dat iedere woningzoekende die onder een aangewezen categorie valt altijd urgentie krijgt. Een voorbeeld: iemand die uitstroomt uit detentie kan een urgente huisvestingsvraag hebben, maar het kan ook zijn dat hij of zij terug kan naar de woonruimte waar hij of zij voor detentie woonde, of voor huisvesting terecht kan bij een partner of familie. In de bij ministeriële regeling te geven criteria zal dit nader worden uitgewerkt. Voor de bij ministeriële regeling te geven afbakening zal als algemeen uitgangspunt gelden dat alleen groepen mensen urgent zijn als zij niet zelfredzaam zijn (op de woningmarkt) en zich zonder huisvesting in een maatschappelijk onhoudbare of onwenselijke situatie bevinden. Gemeenten hebben daarnaast de ruimte om aanvullende criteria die aan de urgentiegroepen worden gesteld op te nemen in de huisvestingsverordening.” (Consultatieversie Wvrv, Memorie van toelichtingen p. 30).

In de woonzorgvisie is zoveel mogelijk aangesloten bij Rijksdefinities In de regionale woonzorgvisie van Midden-Holland zijn de definities van het Rijk als uitgangspunt gebruikt. De beschikbaarheid van data en bronnen maakt dat het afwijken of verdiepen van de Rijksdefinities soms noodzakelijk was. De volgende hoofdstukken tonen de duiding van de Rijksdefinities en definities zoals gehanteerd in de regionale woonzorgvisie. Let wel, de Rijksdefinities kunnen nog nader afgebakend worden bij ministeriële regeling, zo staat in het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting. Dit kan ook het geval zijn bij de doelgroepen waar dat niet aangegeven staat. Dezelfde taal spreken door uniformiteit in definities Domeinoverstijgend en integraal werken aan wonen, zorg en welzijn maakt eenduidigheid in taal noodzakelijk. Om elkaar als ketenpartners op allerlei schaalniveaus te vinden, is het belangrijk uniformiteit in definities te hanteren. Ook voor monitoring en (tussentijdse) vergelijkingen is het belangrijk ontwikkelingen eenduidig aan te vliegen. We adviseren daarom op lokaal, regionaal en provinciaal niveau dezelfde definities te hanteren. De definities uit de regionale woonzorgvisie en deze bijlage bieden hiervoor een goede basis.

Bij aanpassingen in definities door het Rijk of bij publicatie van bronnen die de Rijksdefinities nog beter benaderen, kan afwijken van deze definities nodig zijn.

6

Tabel 1: Overzicht aandachtsgroepen en urgentiecategorieën Aandachtsgroep

Subgroep

Verplichte urgentie in urgentieverordening?

1.

Ouderen

Personen 65+

Geen urgentie voor groep, mogelijk wel om individuele redenen

2.

Mantelzorg

Mantelzorgers

Ja, nadere afbakening volgt nog

Mantelzorgontvangers 3. Langdurige zorg

Mensen met lichamelijke, verstandelijke, zintuigelijke of psychische beperking en ernstig chronisch zieken

Ja, nadere afbakening volgt nog

4. Uitstromers opvang

Daklozen

Ja

Huiselijk geweld (vrouwenopvang) Slachtoffers mensenhandel 5. Uitstromers beschermd wonen

Ja

6. Uitstromers klinische geestelijke gezondheidszorg

Ja

7. Uitstromers jeugdzorg

Inclusief pleeggezinnen

8. Uitstromers Jaarlijkse uitstroom na minimaal 3 maanden detentie (jeugd)detentie en forensische Jaarlijkse uitstroom na minimaal 3 maanden jeugddetentie. zorg Jaarlijkse uitstroom na Forensische zorg 9. Stoppende sekswerkers

10. Arbeidsmigranten

Die gebruik maken van een uitstapregeling

Ja, voor uitstromers tussen de 18 en 23 jaar Ja, voor personen met een leeftijd vanaf 18 jaar

Ja

Geen urgentie voor groep, mogelijk wel om individuele redenen

7

Aandachtsgroep

Subgroep

Verplichte urgentie in urgentieverordening?

11. Studenten

Uitwonende studenten

Geen urgentie voor groep, mogelijk wel om individuele redenen Geen urgentie voor groep, mogelijk wel om individuele redenen

12. Woonwagenbewoners 13. Statushouders

Wettelijke taakstelling

Nee

Bron: Stec Groep, 2024. * Langdurig en intensief: 8 uur per week meer dan 3 maanden lang. ** Personen van 55 jaar en ouder die mantelzorg ontvangen.

8

2. Aandachts- en urgentiegroepen

9

Tabel 2: Definities aandachtsgroepen en urgentiecategorieën Stec Groep en BZK Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities?

Begripsbepaling voor regionale woonzorgvisie is dezelfde als voor de urgentie

1

Woningzoekenden die uitstromen vanuit een beschermd wonen instelling

Personen die uitstromen uit beschermd wonen. Het gaat hier om personen die beschermd wonen op basis van de Wmo 2015 of op basis van de Wlz.

Woningzoekenden die een voorziening voor beschermd wonen als bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 verlaten. 2

Verschil: Stec Groep kijkt ook naar mensen met een Wlz-indicatie die uitstromen uit beschermd wonen.

Woningzoekenden die uitstromen uit instellingen voor klinische geestelijke gezondheidszorg

Personen die uitstromen na langdurige opname in een instelling voor geestelijke gezondheidszorg. Het gaat ten eerste om personen die geestelijke gezondheidszorg vanuit de Wlz ontvangen en het verblijf in een instelling als bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wlz waar zij geneeskundige geestelijke zorg ontvingen verlaten. Ten tweede gaat het om woningzoekenden die het verblijf in verband met geneeskundige zorg die psychiaters of klinischpsychologen die plegen te bieden als bedoeld in artikel 10, onderdeel g, van de Zorgverzekeringswet verlaten. Het gaat hierbij om personen die geestelijke gezondheidzorg

Woningzoekenden die een verblijf in een instelling als bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wet langdurige zorg verlaten waar zij geneeskundige geestelijke zorg ontvingen of woningzoekenden die in verband met geneeskundige zorg als bedoeld in artikel 10, onderdeel g, van de Zorgverzekeringswet in een instelling verbleven in verband met zorg zoals psychiaters en klinisch psychologen plegen te bieden en deze verlaten.

Verschil: Stec Groep kijkt naar gehele doelgroep die uitstroomt.

Bij de aangegeven doelgroepen komen er in ieder geval nog nadere voorwaarden (onder ministeriële regeling). Let wel, ook bij de groepen waar dat niet aangegeven staat kan dit het geval zijn. 2 Definitie beschermd wonen (Wmo2015, artikel 1.1.1): wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorende toezicht en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenleving.

10

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities?

ontvingen in een intramurale setting en na het verlaten daarvan woningzoekende zijn geworden. Instelling: een organisatorisch verband dat zorg verleent. Woningzoekenden die uitstromen uit de vrouwenopvang en opvang voor slachtoffers van mensenhandel

Personen die uitstromen uit een opvang voor slachtoffers van huiselijk geweld. Deze opvang wordt aangeduid met "vrouwenopvang", maar het kan ook om opvang van mannen gaan. Personen verblijven in de vrouwenopvang omdat zij in hun eigen woning en buiten de opvang niet veilig zijn vanwege de (dreiging van) geweld. Om toegang te krijgen tot de vrouwenopvang moet aan strenge criteria worden voldaan. Er moet echt sprake zijn van acuut en ernstig geweld. Het gaat hierbij om personen die nagenoeg allen zelfstandig kunnen wonen. De meerderheid van de vrouwen brengt kinderen mee naar de opvang. Voor de vervolghuisvesting gaat het dus veelal om huishoudens waar ook kinderen onderdeel van uitmaken. Huiselijk geweld volgens Wmo 2015: lichamelijk, geestelijk of seksueel geweld of bedreiging daarmee door iemand uit de huiselijke kring (een familielid, huisgenoot, (voormalig) echtgenoot, of mantelzorger).

Woningzoekenden die een voorziening voor opvang als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 verlaten voor slachtoffers van huiselijk geweld of mensenhandel en die daar verbleven omdat zij door problemen van relationele aard of geweld hun woonruimte hebben moeten verlaten.

Geen verschil. Goed om te benoemen is dat in het Wetsvoorstel versterking regie volkshuisvesting uitstromers uit vrouwenopvang en slachtoffers van mensenhandel twee aparte categorieën zijn.

Woningzoekenden die uitstromen uit detentie of forensische zorg

• Woningzoekenden die uitstromen uit (jeugd)detentie. Het gaat om personen met een leeftijd van minimaal 18 jaar die uitstromen uit een inrichting als bedoeld in artikel 3a van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen of een penitentiaire inrichting als bedoeld in artikel 3, eerste lid, van de Penitentiaire beginselenwet.

Woningzoekenden die een inrichting of voorziening als bedoeld in artikel 3a van de Beginselenwet justitiële jeugdinrichtingen, een penitentiaire inrichting als bedoeld in artikel 3 eerste lid, van de Penitentiaire beginselenwet of een instelling voor forensische zorg als bedoeld in artikel 1.1, eerste lid, van de Wet forensische

Geen verschil. Stec Groep acht het belangrijk om in woonzorganalyses onderscheid te maken tussen beschermd wonen (Wmo) en

11

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep Voorzien wordt dat het bij uitstroom uit detentie om personen gaat die na een verblijf van minimaal drie aaneengesloten maanden genoemde inrichtingen verlaten.

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities?

zorg verlaten. Voorzien wordt dat het bij uitstroom uit detentie om personen gaat die na een verblijf van minimaal drie aaneengesloten maanden genoemde inrichtingen verlaten.

forensisch beschermd wonen (Dji).

Woningzoekenden die deelnemen aan een programma gericht op duurzaam stoppen met sekswerk waarbinnen begeleiding van sekswerkers plaatsvindt bij het vinden van ander werk, een andere woning of juiste zorg (DUUPregeling).

Geen verschil. De meeste sekswerkers die besluiten om te stoppen met het werk hebben geen ondersteuning nodig met het vinden van ander werk of het vinden

• Woningzoekenden die een instelling verlaten waar zij forensische zorg met verblijf ontvingen. Forensische zorg wordt verleend aan een justitiabele met een psychiatrische aandoening of beperking, een verslaving, of een verstandelijke handicap en die al dan niet voorwaardelijk onderdeel uitmaakt van een straf of een maatregel, of van de ten uitvoerlegging van een straf of maatregel, of voorwaardelijk onderdeel uitmaakt van een sepot, een schorsing van de voorlopige hechtenis, of een gratieverlening op grond van de Gratiewet, dan wel onderdeel uitmaakt van een strafbeschikking waarbij een gedragsmaatregel wordt opgelegd. De urgentie gaat gelden voor woningzoekenden die forensische zorg met verblijf verlaten, waarmee zowel beoogd wordt uitstromers uit de klinische forensische zorg als forensisch beschermd wonen met voorrang te huisvesten. Stoppende sekswerkers

Woningzoekenden die deelnemen aan een uitstapprogramma onder de Decentralisatie Uitkering Uitstapprogramma's Prostituees en zijn aangemeld door de uitvoerende organisatie van de DUUP-regeling.

12

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities? van een andere woonplek. Het betreft dan ook enkel de groep die daarin belemmerd wordt door woningproblematiek.

Begripsbepaling voor woonzorgvisie is breder dan voor de urgentie Mantelzorgers en ontvangers

Woningzoekenden die mantelzorg verlenen of ontvangen in artikel 1.1.1 Wmo 2015. Hieronder wordt bij mantelzorg verstaan: hulp ten behoeve van zelfredzaamheid, participatie, beschermd wonen, opvang, jeugdhulp, het opvoeden en opgroeien van jeugdigen en zorg en overige diensten als bedoeld in de Zorgverzekeringswet, die rechtstreeks voortvloeit uit een tussen personen bestaande sociale relatie en die niet wordt verleend in het kader van een hulpverlenend beroep.

Woningzoekenden die mantelzorg als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 verlenen of ontvangen.

Geen verschil: De definitie van de aandachtsgroep kan door de gemeente indien gewenst - ruimer worden geformuleerd dan de urgentiecategorie. Voorwaarden voor minimale afstand tussen mantelzorgontvanger en -verlener, intensiteit van de mantelzorg, verwachtte duur, etc. volgen vanuit het Rijk.

Ernstig chronisch zieken en/of woningzoekenden met een lichamelijke, verstandelijke of

Woningzoekenden met ernstige chronische ziekten of lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen. De nadere voorwaarden waaraan personen in deze urgentiegroep zullen moeten voldoen, zullen bij ministeriële regeling worden uitgewerkt. Beoogd wordt dat deze categorie woningzoekenden betreft waarbij het medische probleem levensontwrichtend is,

Woningzoekenden die op grond van ernstige en chronische medische redenen (lichamelijke, verstandelijke of zintuigelijke beperking of psychische kwetsbaarheid of rolstoelafhankelijkheid) andere woonruimte of specifieke woonvormen behoeven.

Verschil: BZK refereert naar de groep woningzoekenden waarbij de huidige huisvestingssituatie ook na aanpassingen op basis van de Wmo niet volstaat én om mensen

psychische beperking

13

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

waardoor ernstige woonproblemen ontstaan en woningzoekenden niet meer in staat zijn zelfstandig (zonder enige zorg) te wonen. Het moet gaan om situaties waarin men nog zelfstandig woont en het krijgen van andere woonruimte een substantieel deel van de oplossing voor het probleem van de woningzoekende vormt. Als het probleem niet of slechts beperkt kan worden opgelost door verhuizing naar andere woonruimte of als de woningzoekende meer gebaat is bij inzet van andere middelen dan een nieuwe woonruimte (zoals medische of psychische zorg met verblijf of meer begeleiding op grond van de Wmo, of meer financiële ondersteuning), valt een woningzoekende niet meer onder deze categorie. (Dreigend) dakloze mensen 4

3

• Feitelijk dakloze personen: dit zijn personen die niet beschikken over een eigen woonruimte en die voor een slaapplek gedurende de nacht zijn aangewezen op buiten slapen. Tot de feitelijk dakloze personen behoren ook personen die overnachten in de openlucht en in overdekte openbare ruimten (zoals portieken,

Verschillen in definities? die wegens hun beperking een specifieke woonbehoefte hebben. Stec Groep refereert voor deze groep naar mensen met een Wlz-indicatie. 3 Zie bijlage A voor een verdieping op de Wlzgrondslagen.

Woningzoekenden aan wie opvang of beschermd wonen is verleend als bedoeld in artikel 1.1.1 van de Wmo 2015. Het voorgestelde artikel heeft betrekking op personen die als rechthebbende wegens dakloosheid in de maatschappelijke opvang verblijven of hier op grond van de Wmo 2015 een beschikking voor

Verschil: De definitie van Stec Groep maakt onderscheid tussen feitelijk en residentieel daklozen. De definitie van residentieel daklozen komt grotendeels

Binnen de definitie van de doelgroep ‘ernstig chronisch zieken en/of woningzoekenden met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking’ kunnen ook mensen met ADL-assistentie vallen. De aanvraag voor een ADL-subsidieregeling verloopt via het CIZ. Mensen met een ADL-regeling doen aanspraak op een ADL-woning. ADL-of Fokus-woningen zijn in de regel in eigendom van woningcorporaties. 4 Definitie (dreigend) dakloze mensen: Woningzoekenden die buitenslapen, mensen die verblijven in maatschappelijke opvang (woningzoekenden aan wie wegens dakloosheid een voorziening voor opvang is verleend als bedoeld in artikel 1.1.1, eerste lid, van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015), mensen in niet-conventionele woonplekken vanwege een gebrek aan huisvesting (zoals op een vakantiepark) en mensen die uit nood verblijven bij familie en vrienden. Hierin wordt ook de woonbehoefte van groepen zoals zelfredzame remigrantenhuishoudens met de Nederlandse nationaliteit zonder huisvesting meegenomen.

14

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep fietsenstallingen en auto's). Ten slotte worden tot de groep feitelijk dakloze personen ook gerekend personen die binnen slapen in passantenverblijven van de maatschappelijke opvang of bij vrienden, kennissen of familie, zonder vooruitzicht op een slaapplaats voor de daarop volgende nacht.

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities?

hebben, maar de fase van opvang kunnen overslaan.

overeen met de definitie van BZK. Daarmee is de definitie van Stec Groep breder, omdat er ook aandacht wordt besteed aan de feitelijk daklozen, die geregistreerd zijn buiten een maatschappelijke opvangvoorziening.

Woningzoekenden tussen 18 en 23 jaar aan wie jeugdhulp met verblijf is verleend als bedoeld in artikel 1.1. van de Jeugdwet en die een accommodatie of gesloten accommodatie verlaten

Geen verschil: Goed te noemen is dat de definitie van de aandachtsgroep ruimer dan die van de urgentiecategorie. Onder de aandachtsgroep valt óók de woonvraag van mensen die uitstromen uit pleegzorg.

• Residentieel dakloze personen: tot deze groep worden gerekend personen die als bewoner staan ingeschreven bij instellingen voor maatschappelijke opvang. Het kan daarbij gaan om instellingen als internaten en sociale pensions, woonvoorzieningen op basis van particulier initiatief die zich richten op semipermanente bewoning door dakloze personen en particuliere commerciële pensions waar voornamelijk dakloze personen wonen. Woningzoekenden die uitstromen uit de Jeugdhulp met verblijf en pleegzorg

Jongvolwassenen in de leeftijd van 18 tot 23 jaar die een accommodatie of gesloten accommodatie als bedoeld in artikel 1.1 van de Jeugdwet verlaten. Passend kan hier ook betekenen dat naast de eigen plek om te wonen (een zelfstandige of een onzelfstandige woonruimte) ook ondersteuning, bescherming of ambulante behandeling kan worden ingezet. Op die manier kan de extramurale zorg beter op de behoefte van de jongere worden afgestemd en kan oneigenlijk gebruik van dure intramurale zorg worden voorkomen.

Wel onderdeel woonzorgvisie, geen wettelijke urgentie

15

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities?

Ouderen

Personen van 65 jaar en ouder.

Personen van 55 jaar en ouder

Verschil: Leeftijdsgroep 55-65 jaar ontbreekt in definitie Stec Groep.

Ouderen met zorg WMO

Personen van 65 jaar en ouder die gebruik maken van minimaal één maatwerkvoorziening.

N.v.t.

Verschil: dit is geen aparte aandachtsgroep of urgentiecategorie vanuit BZK.

Wel onderdeel aandachtsgroepen, geen onderdeel regionale woonzorgvisie Arbeidsmigranten

Bij een arbeidsmigrant, zoals bedoeld in de Wet goed verhuurderschap, gaat het om een onderdaan van een andere lidstaat van de Europese Unie die zijn hoofdverblijf niet in Nederland heeft en in Nederland verblijft om tijdelijke werkzaamheden te verrichten.

Onderdaan van een andere lidstaat van de EU die zijn hoofdverblijf niet in NL heeft en in Nederland verblijft om tijdelijke werkzaamheden te verrichten.

Geen verschil: Beide definities hebben betrekking op de woonbehoefte voor tijdelijk verblijf.

Woningzoekende studenten

Student die voldoet aan de verplichtingen in artikel 1.5 Wet studiefinanciering. Namelijk: de student woont op het adres waaronder hij in de basisregistratie personen staat ingeschreven en het woonadres van de student is niet het adres waaronder zijn ouders of een van hen in de basisregistratie personen staat of staan ingeschreven.

Woningzoekende die voltijds is ingeschreven bij een instelling als bedoeld in artikel 1.1.1. van de Wet educatie en beroepsonderwijs of bij een instelling als bedoeld in artikel 1.2 onderdelen a en b, van de Wet op het hoger onderwijs en wetenschappelijk onderzoek, gevestigd binnen het gebied van de woningmarktregio.

Verschil: Onder de definitie van Stec Groep vallen niet de studenten die thuiswonend zijn én op zoek naar een woning.

Woonwagenbewoners

Een woonwagen als bedoeld in artikel 1, eerste lid van de Woningwet, is een voor bewoning bestemd gebouw dat is geplaatst op een standplaats en dat in zijn geheel of in delen kan worden verplaatst.

Woningzoekende die wil wonen in een woonwagen (als bedoeld in artikel 235 van Boek 7 van het Burgerlijk Wetboek) en voor wie het wonen in een woonwagen onderdeel uitmaakt van diens culturele identiteit doordat deze

Geen verschil

16

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1

Verschillen in definities?

persoon zelf of zijn ouders of grootouders in een woonwagen hebben gewoond. Taakstelling en vergunninghouders

Houders van een verblijfsvergunning als bedoeld in artikel 8, onderdeel a, b, c, of d, van de Vreemdelingenwet 2000, op basis van de gemeentelijke taakstelling bedoeld in artikel 28 van de Huisvestingswet.

Houders van een verblijfsvergunning als bedoeld in artikel 8, onderdeel a, b, c, of d, van de Vreemdelingenwet 2000, op basis van de gemeentelijke taakstelling bedoeld in artikel 28 van de Huisvestingswet.

Geen verschil: het huisvesten van vergunninghouders is al een wettelijke taak (Huisvestingswet 2014) en wordt halfjaarlijks bekend gemaakt.

Oekraïense vluchtelingen

In ons onderzoek is deze categorie opgenomen als personen die verhuisd zijn van Oekraïne naar Nederland.

Oekraïense vluchtelingen worden opgevangen en krijgen tijdelijk bescherming (tot en met 4 maart 2025) in Nederland door de Richtlijn tijdelijke bescherming van de Europese Unie. Hieronder vallen Vluchtelingen met de Oekraïense nationaliteit die: 1) na 26 november 2021 uit Oekraïne zijn gereisd; 2) voor 27 november 2021 in Nederland waren voor bijvoorbeeld studie, werk of om asiel te vragen, en dat kunnen aantonen. Alsook vluchtelingen uit Oekraïne met een andere nationaliteit die: 1) op 23 februari 2022 een permanente Oekraïense verblijfsvergunning hadden (en alleen als ze Oekraïne hebben verlaten op of na 27 november 2021, en niet zijn teruggekeerd naar hun land van herkomst na 23 februari 2022); 2) op 23 februari 2022 nationale of internationale bescherming hadden in Oekraïne, bijvoorbeeld als erkend vluchteling.

Verschil: het is niet mogelijk om voor deze doelgroep onderscheid te maken naar de reden van migratie. Om die reden is onze definitie ruimer dan het Rijk hanteert. In realiteit zal echter veruit het merendeel van de Oekraïense migranten ook onder deze tijdelijke bescherming van de Europese Unie vallen. Dit komt onder andere doordat Oekraïne geen EU-lid is en arbeidsmigratie dus lastig kan plaatsvinden.

Ook vallen hieronder hun partners, minderjarige kinderen en familieleden die met hen samen

17

Aandachtsgroepen en urgentiecategorieën

Definitie / voorstel Stec Groep

Definitie Wet versterken regie Volkshuisvesting / BZK 1 woonden in Oekraïne. (bron: Rijksoverheid, 2023).

Verschillen in definities?

18

3. Woonvormen

19

Tabel 3: Definities woonvormen BZK en Platform31 Hieronder staan verschillende woonvormen gecategoriseerd naar algemene, bouwtechnische eisen. Verdiepingen op deze woonvormen bestaan, bijvoorbeeld door verschillen in eigendomsverhouding of bewonerssamenstellingen. Zo is gespikkeld wonen een vorm waarin verschillende doelgroepen naar leeftijd en met en zonder een (toekomstige) zorgvraag zo normaal mogelijk kunnen samenwonen. De bouwtechnische eisen kunnen ondanks deze bevolkingssamenstelling veelal teruggebracht worden naar de categorisering levensloopbestendig, nultreden, geclusterd of zorggeschikt. Er zijn vele voorbeelden zoals gemengd wonenconcepten en woongebouwen met een huismeester, maar ook onconventionele woonvormen zoals Skaeve Huse en het benutten van leegstaande panden. Een definitie van tijdelijk gebruik van gebouwen met een andere functie dan wonen of zorg is hieronder niet meegenomen. Reden is dat deze ruimten bouwtechnisch aan andere normen moeten voldoen dan de nieuwbouweisen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Desondanks kan tijdelijke huisvesting van aandachtsgroepen in ander type vastgoed een mogelijkheid zijn voor acute huisvestingsopgaven. Woonkwaliteit moet uiteraard wel steeds in acht genomen worden.

Woonvormen

Definities / voorstel Stec Groep

Definitie BZK

Definitie Platform31

Levensloopbestendige woning

Vanuit het Bouwbesluit geldt voor alle nieuwbouw (en grondige renovatie) dat huur- en koopwoningen tot op zekere hoogte levensloopbestendig moeten zijn. Een veel gebruikte omschrijving is de levensloopbestendige woning: de woning is zo ontworpen dat deze geschikt is om bepaalde voorzieningen aan te brengen, die (in een latere levensfase) gebruikt kunnen worden. Zoals inloopdouche, bredere deuren of verlaagde drempels of een traplift. Het gaat om een combinatie van toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en privacy. Er is geen bindend

Vanuit het Bouwbesluit geldt voor alle nieuwbouw (en grondige renovatie) dat woningen tot op zekere hoogte levensloopbestendig moeten zijn. Een veel gebruikte omschrijving is de levensloopbestendige woning. De woning is zo ontworpen dat deze geschikt is om bepaalde voorzieningen aan te brengen, die (in een latere levensfase) gebruikt kunnen worden. Zoals inloopdouche, bredere deuren of verlaagde drempels of een traplift. Het gaat om een combinatie van toegankelijkheid, veiligheid,

Vanuit het Bouwbesluit geldt voor alle nieuwbouw (en grondige renovatie) dat woningen tot op zekere hoogte levensloopbestendig moeten zijn. Een veel gebruikte omschrijving is de levensloopbestendige woning. De woning is zo ontworpen dat deze geschikt is om bepaalde voorzieningen aan te brengen, die (in een latere levensfase) gebruikt kunnen worden. Zoals inloopdouche, bredere deuren of verlaagde drempels of een traplift. Het gaat om een combinatie van toegankelijkheid, veiligheid, bereikbaarheid en privacy. Er is geen bindend eisenpakket (Bron: Handreiking Geclusterde woonvormen, 2023)

bereikbaarheid en privacy. Er is geen bindend eisenpakket (Bron: Platform31. Handreiking Geclusterde woonvormen, 2023).

20

eisenpakket (Bron: Handreiking Geclusterde woonvormen, 2023). Reguliere nultredenwoning

Nultredenwoningen zijn reguliere huur- en koopwoningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Dit houdt in dat je de woningen kan bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en dat keuken, badkamer, toilet en minimaal één slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk) (Bron: BZK, 2023).

Nultredenwoningen zijn reguliere woningen die zowel intern als extern toegankelijk zijn. Dit houdt in dat je de woningen kan bereiken zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en dat keuken, badkamer, toilet en minimaal één slaapkamer zonder trappen te bereiken zijn (intern toegankelijk) (Bron: BZK, 2023).

In dit type woning zijn de woonkamer, keuken, badkamer, toilet en tenminste één slaapkamer gelijkvloers. De woning is zonder traplopen bereikbaar. Deze gelijkvloerse woningen/appartementen liggen vaak in de buurt van voorzieningen. Deze is goed toegankelijk voor mensen met een rollator (Bron: Handreiking Geclusterde woonvormen, 2023).

Geclusterde nultredenwoning

Geclusterde woonvormen zijn onder andere hofjeswoningen, serviceflats en seniorenflats (zie handreiking ‘geclusterde woonvormen voor senioren’ van P31 voor voorbeelden; bijlage 5). Geclusterde woonvormen beslaan huur- en koopwoningen die voldoen aan de uitgangspunten voor nultredenwoningen. Daarnaast zijn deze woonvormen ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan. In ons onderzoek is het niet mogelijk geweest om bij de woonwens van ouderen rekening te houden met het vereiste van een ontmoetingsruimte (geen

Geclusterde woonvormen zijn onder andere hofjeswoningen, serviceflats en seniorenflats (zie handreiking ‘geclusterde woonvormen voor senioren’ van P31 voor voorbeelden; bijlage 5). Geclusterde woonvormen beslaan woningen die voldoen aan de uitgangspunten voor nultredenwoningen. Daarnaast zijn deze woonvormen ingericht op het bevorderen van sociaal contact en gemeenschapsgevoel, waardoor eenzaamheid wordt tegengegaan. Er moet een ontmoetingsruimte inpandig aanwezig zijn en de woonvorm wordt voor minimaal 50% bewoond door 55-plussers. Landelijk gaan wij bij clustering uit van een schaal van minimaal twaalf woningen. De schaal voor clustering kan op het platteland of in kleine kernen lager liggen. Het verdient aanbeveling dat de woningen dementievriendelijk ingericht worden (Bron: BZK, 2023)

De geclusterde woonvorm gaat over ruimtelijk geclusterde wooneenheden, waar ouderen (55+) permanent en zelfstandig wonen. De clustering bestaat uit minimaal twaalf woningen, die tenminste nultreden zijn. Er is een gemeenschappelijke ruimte voor bewoners die gericht is op ontmoeting. Er kan sprake zijn van gezamenlijk ingekochte welzijn- en zorgarrangementen. Voorbeelden hiervan zijn de Knarrenhof, gemeenschappelijk wonen, serviceflat of wonen met een plus-concept (Bron: Handreiking Geclusterde woonvormen, 2023)

21

onderdeel van WoON2021). Ook de schaal van de clustering is geen vereiste in het WoON2021onderzoek en daarmee geen criterium geweest in het opstellen van de opgave aan geclusterd wonen. Beiden zien wij wel als belangrijke vereisten in de opgave rond ouderenhuisveting. Verpleegzorgplek

Zelfstandige huur- en koopwoningen die onderdeel zijn van een geclusterde vorm waarin WLZ-zorg geleverd wordt voor bewoners. Om zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze wooneenheden en de toegang hiertoe rolstoel- of rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ook dient de woning brandveilig te zijn en te beschikken over een goede en stabiele internetverbinding voor domotica (Bron: BZK, 2023).

Zelfstandige woningen die onderdeel zijn van een geclusterde vorm waarin WLZ-zorg geleverd wordt voor bewoners. Om zorg te kunnen leveren is het van belang dat deze wooneenheden en de toegang hiertoe rolstoelof rollatorgeschikt zijn, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ook dient de woning brandveilig te zijn en te beschikken over een goede en stabiele internetverbinding voor domotica (Bron: BZK, 2023).

De definitie is nog in ontwikkeling (Bron: Handreiking Geclusterde woonvormen, 2023).

22

Bijlage A: Verdieping op urgentie bij chronisch zieken

23

Tabel 4: Definities CIZ voor Wlz-grondslagen Een Wlz-indicatie wordt vastgesteld door het CIZ. De Wlz komt pas in beeld als vangnet voor mensen als ze niet (meer) in staat zijn om voor zichzelf te zorgen ondanks steun van de omgeving, zorgverzekeraar of gemeente. Voor toegang tot zorg vanuit de Wlz moet iemand minstens één grondslag hebben. Sommige mensen hebben meerdere grondslagen. Voor een compleet inzicht in de problematiek en in de samenhang tussen grondslagen vermeldt het CIZ alle grondslagen in het dossier. Daarbij stelt het CIZ ook vast welke grondslag de meeste invloed heeft op de zorgbehoefte. Zie de definities van de grondslagen hieronder.

Wlz-indicatie

Toelichting

Somatische aandoening

De Wlz-grondslag ‘somatische aandoening of beperking’ geldt als er sprake is van een actuele lichamelijke ziekte of aandoening.

Psychogeriatrische aandoening

De grondslag psychogeriatrie wordt toegekend als er volgens de DSM-5 criteria sprake is van een uitgebreide neurocognitieve stoornis (NCS). Het gaat om een ziekte, aandoening of stoornis in of van de hersenen, met aanwijzingen voor een significante cognitieve achteruitgang ten opzichte van een eerder niveau van functioneren op het gebied van complexe aandacht, executieve functies, leren en geheugen, taal, perceptueel-motorisch of sociaal-cognitieve functies.

Psychiatrische aandoening

Het CIZ hanteert de criteria van de DSM-5 voor een psychische stoornis om de grondslag psychische stoornis toe te kennen. Een psychische stoornis is een syndroom gekenmerkt door symptomen op het gebied van cognitieve functies, de emotieregulatie of het gedrag van een persoon. Psychische stoornissen gaan gewoonlijk gepaard met significante lijdensdruk en/of beperkingen in het functioneren op sociaal en/of beroepsmatig gebied en/of bij andere belangrijke bezigheden.

Lichamelijk gehandicapt

Net als bij een somatische aandoening is een lichamelijke handicap een fysieke aandoening. De grondslag lichamelijke handicap is van toepassing als iemand: 1) beperkingen heeft door stoornissen van het perifere en/of centrale zenuwstelsel en/of het bewegingsapparaat (bot-/spierstelsel, gewrichten en bindweefsel), 2) waarbij geen functionele verbetering meer mogelijk is (er kan nog wel sprake zijn van een verslechtering). De behandelend arts stelt vast of een functionele verbetering mogelijk is.

Verstandelijk gehandicapt

Een verstandelijke beperking begint gedurende de ontwikkelingsperiode, met beperkingen in zowel het verstandelijke als het adaptief functioneren in de conceptuele, sociale en praktische domeinen. Beperkingen in het adaptief functioneren leiden er toe dat de persoon zonder blijvende ondersteuning niet zelfstandig kan functioneren in het dagelijks leven.

Zintuigelijk gehandicapt

De grondslag zintuiglijke handicap kan worden toegekend aan mensen met een visuele of auditief-communicatieve handicap of een (zeer) ernstig(e) spraak-/taalprobleem (of -stoornis).

Bron ‘Beleidsregels indicatiestelling Wlz 2023’. Te raadplegen via deze link. Zie ‘Hoofdstuk 3: Grondslagen’