Bijlage 2: Streekarchief Midden-Holland - jaarrekening 2025 met controleverklaring
Tekst van het document
Aan het Algemeen Bestuur van de Gemeenschappelijke regeling Streekarchief Midden-Holland Klein Amerika 20 2806 CA GOUDA
Jaarstukken 2025
Vastgesteld door: Dagelijks bestuur d.d. 11 maart 2026 Algemeen bestuur d.d. 2 juli 2026
Inhoudsopgave 1
Inleiding ............................................................................................................................................4
2
Financiële samenvatting ...................................................................................................................7
3
2.1
Resultaat 2025 ........................................................................................................................ 7
2.2
Resultaatbestemming .............................................................................................................. 8
Jaarverslag .......................................................................................................................................9 3.1
3.1.1
In bewaring nemen .......................................................................................................... 9
3.1.2
Bewaren en beheren ..................................................................................................... 10
3.1.3
Ontsluiten/Beschikbaar stellen ...................................................................................... 14
3.1.4
Educatie, advisering en toezicht .................................................................................... 15
3.1.5
Algemene dekkingsmiddelen ........................................................................................ 21
3.2
4
Programmaverantwoording ..................................................................................................... 9
Paragrafen ............................................................................................................................. 22
3.2.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................... 22
3.2.2
Financiering ................................................................................................................... 24
3.2.3
Bedrijfsvoering ............................................................................................................... 27
Jaarrekening .................................................................................................................................. 32 4.1
Balans .................................................................................................................................... 32
4.2
Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................................. 34
4.2.1
Informatie over de rechtspersoon .................................................................................. 34
4.2.2
Algemene toelichting ..................................................................................................... 34
4.2.3
Algemene grondslagen voor verslaggeving .................................................................. 34
4.2.4
Grondslagen .................................................................................................................. 34
4.2.5
Waarderingsgrondslagen WNT ..................................................................................... 35
4.2.6
Grondslagen voor de rechtmatigheidsverantwoording .................................................. 35
4.3
Toelichting op de balans ....................................................................................................... 37
ACTIVA .......................................................................................................................................... 37 4.3.1
Materiële vaste activa .................................................................................................... 37
4.3.2
Vlottende activa ............................................................................................................. 37
PASSIVA ....................................................................................................................................... 39 4.3.3
Vaste passiva ................................................................................................................ 39
4.3.4
Vlottende passiva .......................................................................................................... 41
4.3.5
Niet uit de balans blijkende verplichtingen .................................................................... 42
4.4
Overzicht van baten en lasten ............................................................................................... 43
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
2 van 56
5
4.4.1
Toelichting op het overzicht van baten en lasten 2025 ................................................. 44
4.4.2
Verschillenanalyse overzicht baten en lasten ............................................................... 44
4.4.3
Onvoorzien .................................................................................................................... 46
4.4.4
Structurele mutaties in de reserves ............................................................................... 46
4.4.5
Incidentele baten en lasten ........................................................................................... 46
4.5
Structureel begrotingssaldo ................................................................................................... 47
4.6
Wet Normering Topinkomens ................................................................................................ 47
4.7
Taakvelden ............................................................................................................................ 48
Vaststelling jaarrekening 2025 ...................................................................................................... 50
Bijlage 1
Verantwoording rechtmatigheid ......................................................................................... 51
Bijlage 2
Bijdragen 2025 .................................................................................................................. 53
Bijlage 3
Overzicht activiteiten ......................................................................................................... 54
Overige gegevens ................................................................................................................................. 56
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
3 van 56
1
Inleiding
Voor u liggen de Jaarstukken 2025. Vooruitlopend op de informatie, welke in de volgende hoofdstukken uitgebreid beschreven wordt, volgen hier alvast de belangrijkste financiële conclusies in deze rapportage: • Het positieve resultaat voor 2025 bedraagt € 40.971 positief. Het saldo is hoger uitgevallen dan in de managementrapportages was berekend. Een verklaring hiervoor wordt gegeven in paragraaf 4.4.2. • In 2025 ontving het streekarchief incidentele bijdragen voor de projecten Tijdmachine en Slavernijverleden van de gemeente Gouda. Daar staan incidentele uitgaven voor diezelfde projecten tegenover; • Voorgesteld wordt om met het positieve saldo het weerstandsvermogen te verhogen door het saldo toe te voegen aan de algemene reserve. De belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen in 2025 betreffen: Uitslag Kwaliteitsmonitor Dienstverlening Eind 2024 voerde de KVAN (Koninklijke Vereniging Archivarissen Nederland) de Kwaliteitsmonitor Dienstverlening uit. Dit onderzoek, dat om de paar jaar plaatsvindt, vergelijkt tientallen archieven in Nederland. Bijna 150 mensen beoordeelden onze dienstverlening. We zijn zeer tevreden met het resultaat: het Streekarchief Midden-Holland kreeg een 8,4 en eindigde daarmee op de derde plaats van alle deelnemende archiefdiensten. De dienstverlening door de medewerkers werd zelfs met een 9,0 beloond.
Palletexpositie Boeken van archiefonderzoekers In januari en februari stonden in de palletexpositie in de Chocoladefabriek zes archiefonderzoekers centraal die het afgelopen jaar een boek publiceerden. Onder hen Arie en Ineke Brugmans over de Tweede Wereldoorlog in Moerkapelle, Ad de Vaal over de Schoonhovense Fonteynkoek, Cilia van Hofwegen over de familie Bruijnel, en Ed van Rossum over de vrouwengevangenis in Gouda. Tosco van Gessel publiceerde Groot Goudse Boevenboek II en Anna Frijters samen met het streekarchief het Goudse Librije kijk-, lees- en doeboek. Bezoekers konden lezen hoe de onderzoekers hun onderwerpen vonden en tegen welke archiefstukken zij aanliepen. De expositie was uiteraard met bijpassende stukken te zien. Workshops Archiveren kun je leren In februari en maart vond de workshopreeks Archiveren kun je leren plaats voor beginners. Deelnemers kregen praktische handvatten voor het beheren van archieven bij verenigingen, stichtingen en bedrijven in onze regio. Onderwerpen waren onder andere welke stukken bewaard moeten worden, hoe archiefstukken beschreven en geïnventariseerd worden, én zaken als AVG, auteursrecht en digitale archieven. Archiveren van websites Het streekarchief is begonnen met het archiveren van websites uit het werkgebied. Op dit moment archiveren we 9 websites, met plannen voor uitbreiding.
Hiervoor is een samenwerking met Digital Insights Platform (DIP) afgesloten. Alle gearchiveerde websites zijn via het web toegankelijk totdat ze worden overgebracht naar het e-depot voor blijvende bewaring. Het webarchief is te bekijken via https://samh.webarchief.online. Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
4 van 56
Eerste archief in e-depot opgenomen Het streekarchief ontwikkelt een e-depot voor digitale collecties in samenwerking met gemeenten en de ODMH. Een voorbeeld is de Tour de France-collectie uit 2015, met ongeveer 2 GB aan materiaal. Na uitgebreide tests is deze collectie nu bijna klaar voor opname in het e-depot. Oorlog dichterbij in Midden-Holland Ter gelegenheid van 80 jaar vrijheid werkte stagiaire Sara Grijsen aan de interactieve website WO2 Midden-Holland op de Kaart. Hier zijn gebeurtenissen uit de Tweede Wereldoorlog in de regio te raadplegen, inclusief persoonlijke verhalen. Sara onderzocht ook de rol van vrijwilligers, oftewel citizen science. De website wordt nog steeds aangevuld, maar is nu al te bekijken via www.wo2middenholland.nl. Vele Handenproject Vreugde & verdriet in Midden-Holland afgerond Het project Vreugde & verdriet in Midden-Holland is succesvol afgerond. Dankzij 237 vrijwilligers zijn in twee maanden 43.649 scans van 159 geboorte-, huwelijks- en overlijdensregisters ingevoerd en gecontroleerd. Hoogtepunten: de meeste scans werden in de week van 2 juni ingevoerd (12.332 stuks), 17 vrijwilligers voerden ieder tussen 1.000 en 10.000 scans in, en sommige deelnemers startten al om 5 uur ‘s ochtends. De gegevens zijn inmiddels op de website zichtbaar.
Jacoba was hier! 600 jaar Jacoba van Beieren In het najaar belichtten Museum Gouda, Bibliotheek Gouda, Sint-Janskerk Gouda, Archeologische Vereniging Golda en het Streekarchief Midden-Holland het leven van Jacoba van Beieren (14011436). Ze leidde een roerig leven, voerde oorlogen, sloot vier huwelijken en had een belangrijke rol in onze regio. Het jaar 2025 markeert 600 jaar sinds haar overwinning bij de Gouwesluis. Activiteiten waren onder meer een Jacobadag, een glossy, collegereeksen en exposities. Nieuw collectiebeheersysteem Memorix Nexus Het streekarchief werkt sinds dit jaar met het collectiebeheersysteem Memorix Nexus. Hiermee kunnen archieven en collecties beter worden beheerd en in de toekomst gebruiksvriendelijker worden gepresenteerd. Scans kunnen gekoppeld worden aan beschrijvingen, en door zoek- en filtermogelijkheden gebaseerd op Linked Data wordt het straks mogelijk om collecties aan elkaar te verbinden. Koppeling aan de website volgt in 2026. Divers cursusaanbod Het streekarchief bood opnieuw een gevarieerd cursusaanbod aan. In samenwerking met de Volksuniversiteit werd een cursus Stamboomonderzoek voor beginners georganiseerd, inclusief rondleiding. Vanaf oktober startte Oud Schrift voor gevorderden, gericht op historisch onderzoek in originele bronnen van de 15e tot 17e eeuw. In het kader van Jacoba was hier! waren er ook speciale colleges en cursussen.
10.000 gedigitaliseerde foto's toegevoegd aan Beeldbank In 2025 zijn bijna 10.000 foto’s toegevoegd aan onze beeldbank. Dit betreft zowel gewone als grote formaten, waaronder materiaal uit het bedrijfsarchief van de Kaashandel Maatschappij Gouda (met foto’s van panden, personeel en de familie Van Eijk). Ook zijn opnames van feestelijkheden in Schoonhoven, luchtfoto’s van Moordrecht en beelden van de kerkbrand in Haastrecht (1964) gedigitaliseerd. Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
5 van 56
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
6 van 56
2
Financiële samenvatting
2.1
Resultaat 2025
De jaarrekening 2025, waarvoor op de volgende pagina’s een voorstel is geformuleerd, sluit met een positief exploitatieresultaat van € 40.971. Het exploitatieresultaat van 2025 per programma is als volgt opgebouwd, waarbij ter vergelijking de cijfers van de begroting 2025 (inclusief begrotingswijzigingen) en het exploitatieresultaat van het jaar 2024 zijn weergegeven. NB In alle overzichten worden de baten weergegeven met een negatief bedrag en de lasten met een positief bedrag.
Omschrijving
Programmabegroting 2025 Lasten Baten Saldo
Jaarstukken 2024 Lasten Baten Saldo
34.170 872.096 440.995 198.418 548.704 2.094.382
-147.819 -1.013.456 -643.565 -272.105 -10.000 -2.086.945
-113.649 -141.360 -202.570 -73.687 548.704 -10.000 7.437
31.015 815.484 411.988 212.078 531.291
-
-7.437 -7.437
Resultaat
2.094.382
-2.094.382
Omschrijving
Gewijzigde begroting 2025 Lasten Baten Saldo
Jaarstukken 2025 Lasten Baten Saldo
32.326 850.641 420.165 264.262 604.304
Baten en lasten In bewaring nemen Bewaren en beheren Ontsluiten/beschikbaar stellen Educatie, advisering en toezicht Overhead Treasury Totaal baten en lasten Mutaties reserves Overhead Totaal mutaties reserves
Baten en lasten In bewaring nemen Bewaren en beheren Ontsluiten/beschikbaar stellen Educatie, advisering en toezicht Overhead Treasury Totaal baten en lasten
-116.328 -149.093 -182.568 -62.172 531.291 -26.982 -5.851
-7.437 -7.437
-
-7.859 -7.859
-7.859 -7.859
-
2.001.857
-2.015.567
-13.710
2.171.698
-151.930 -1.013.455 -643.566 -346.655 -10.000 -2.165.606
-119.604 -162.814 -223.401 -82.393 604.304 -10.000 6.092
32.267 831.454 417.957 257.528 582.154 2.121.361
-146.210 -1.013.792 -642.476 -336.579 -17.183 -2.156.240
-113.943 -182.338 -224.518 -79.051 582.154 -17.183 -34.879
-
-6.092 -6.092
-6.092 -6.092
-
-6.092 -6.092
-6.092 -6.092
2.171.698
-2.171.698
-
2.121.361
-2.162.332
-40.971
Mutaties reserves Overhead Totaal mutaties reserves Resultaat
2.001.857
-147.343 -964.578 -594.556 -274.250 -26.982 -2.007.708
Het positieve resultaat is het resultaat van de vier inhoudelijke programma’s en van de overhead tezamen. De mutatie in de reserve betreft de reguliere onttrekking ter dekking van de kapitaallasten van de verbouwing van het Gouwedepot. Voor een nadere specificatie van de mutatie wordt verwezen naar de toelichting op de balans.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
7 van 56
Voor een compleet overzicht van de lasten en baten verwijzen wij naar de recapitulatie van de baten en lasten met toelichting in hoofdstuk 4.4 Overzicht van baten en lasten.
2.2
Resultaatbestemming
Het totale resultaat van 2025 bedraagt € 40.971 positief. Resultaatbestemming Omschrijving
Stand 31-12-2025 voor bestemming
Resultaat 2025
Stand 31-12-2025 na bestemming
Algemene reserve Subtotaal algemene reserve
131.083 131.083
40.971 40.971
172.054 172.054
Bestemmingsreserve Nieuwbouw depot Subtotaal bestemmingsreserves Totaal reserves
0 131.083
0 40.971
0 0 172.054
Voorgesteld wordt om bij de resultaatbestemming het exploitatieresultaat ad € 40.971 toe te voegen aan de algemene reserve.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
8 van 56
3
Jaarverslag
3.1
Programmaverantwoording
3.1.1 In bewaring nemen Doelstellingen: • Bouwen aan het geheugen van de regio • Faciliteren van gemeenten bij archiefzorg Wat hebben we ervoor gedaan? • Verwerven van particuliere archieven en collecties • Verwerven overheidsarchieven en collecties • Faciliteren archiefbewerking door gemeenten • Opslag van niet overgebracht archief Verwerven overheidsarchieven en collecties De gemeente Krimpen aan den IJssel heeft begin dit jaar een grote aanvulling op het bouwvergunningenarchief over de periode 1930-2010 overgedragen (254,5 meter!). We ontvingen hiervan ook de gedigitaliseerde bestanden (in totaal 4 terabyte). De gemeente Krimpenerwaard bracht het laatste archiefblok van de voormalige gemeente Ouderkerk over (periode 2005-2014, 24,25 meter) en een kleine aanvulling op het archief van de voormalige gemeente Schoonhoven (periode 20012014, 1,85 meter). Sinds 2025 archiveert het streekarchief via een externe leveranciers de websites van de gemeenten Gouda en Krimpen aan den IJssel. Verwerven particuliere archieven en collecties Via het Nederlands Zilvermuseum te Schoonhoven ontving het streekarchief een grote aanvulling op het archief van de Schoonhovense zilverfabriek Hooijkaas, indertijd een van de grootste zilverfabrieken van Schoonhoven. In 1997 was een deel van het archief tot 1950 overgebracht naar het toenmalige streekarchief in Schoonhoven.
De fabriek heeft bestaan van 1874 t/m 2008. Na de sluiting werd het resterende deel van het archief overgebracht naar het Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum, de voorganger van het Zilvermuseum. Dit archiefdeel, dat ook nog veel archiefstukken van vóór 1950 bevat, is beduidend groter dan het eerder overgebracht bestand. De firma Hooijkaas floreerde in de jaren 50 en 60 en werkte onder andere veel voor Douwe Egberts. Heel bekend zijn de verzilverde theebusjes en theelepeltjes die via spaaracties konden worden aangeschaft. De aanvulling bevat veel ontwerptekeningen, catalogi, foto’s en divers reclamedrukwerk uit met name de jaren 50, 60 en 70. Door de stichting PCPO Nieuwerkerk werd het archief van de Vereniging tot Stichting en Instandhouding van Scholen met de Bijbel te Nieuwerkerk aan den IJssel, 1888-1990, overgebracht. Een omvangrijk archief (5 meter) met veel interessante informatie over het protestantse onderwijs in de voormalige gemeente Nieuwerkerk van de afgelopen eeuw. Het grootste deel van dit archief werd al in 1993 door Adri den Boer geordend en van een inventaris voorzien. De heer H. Verkerk uit Holten schonk ons de fraaie en vrijwel complete collectie eigendomspapieren van de boerderij Kattendijk 163 te Gouderak over de periode 1676-1882. De boerderij was lange tijd eigendom van zijn familie. Het is bijzonder dat deze collectie zo compleet bewaard is gebleven.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
9 van 56
Via de historische vereniging Die Goude kregen we een heel mooie schenking van tekeningen die de Goudse lerares Neeltje van Rossum heeft gemaakt van haar klas in de jaren 20 en 30. Deze tekeningen geven een mooi beeld van het onderwijs in het interbellum. De bibliotheekcollectie is dit jaar ook weer uitgebreid met publicaties over ons werkgebied, waarvan een groot aantal is geschreven door bezoekers van onze studiezaal. Speciale vermelding betreft de schenking van de in Nieuw-Zeeland woonachtige auteur Ron Tasman die een zesdelig boekwerk over plateelbakkerij Zenith / P.J. van der Want Azn uit Gouda persoonlijk kwam overhandigen. Als pilot werden ten behoeve van het e-depot enkele particuliere en regionalen websites eenmalig gearchiveerd. Faciliteren archiefbewerking door gemeenten Er vonden dit jaar op het Gouwedepot geen archiefbewerkingen in opdracht van een van de bij het streekarchief aangesloten gemeenten plaats. Opslag van niet overgebracht archief Gemeente Gouda heeft 14,5 meter niet overgebracht archief op het Gouwedepot staan. Dit betreft o.a. het gemeente-archief periode 2005-2001 (40 meter) en 71 meter registers burgerlijke stand. De gemeente Krimpenerwaard heeft 92 meter archief in “predepot” staan.
Wat heeft het gekost? Het programma In bewaring nemen kent een positief saldo van € 113.943. Omschrijving In bewaring nemen Totaal baten en lasten
Gewijzigde begroting 2025 Lasten Baten Saldo 32.326 32.326
-151.930 -151.930
-119.604 -119.604
32.267 32.267
-146.210 -146.210
-113.943 -113.943
-
-
-
-
-
-
32.326
-151.930
-119.604
32.267
-146.210
-113.943
Totaal mutaties reserves Resultaat
Jaarstukken 2025 Lasten Baten Saldo
3.1.2 Bewaren en beheren Doelstellingen: • Het in stand houden en benutten van de archiefbewaarplaats • Professioneel beheer van de in de bewaarplaats opgeslagen archieven en collecties Wat hebben we ervoor gedaan? • Programma e-Depot Midden-Holland 2023-2026 • Materieel beheer archieven en collecties • Administratief beheer overgebrachte archieven en collecties • Toegankelijk maken beheerde archieven en collecties • Nader toegankelijk maken archieven en collecties • Verhuur opslagruimte aan externe partijen Programma e-Depot Midden-Holland 2023-2026
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
10 van 56
Met het ‘Programma e-Depot Midden-Holland 2023-2026’ werkt het streekarchief aan de ontwikkeling van een e-depotvoorziening voor de gemeenten en de ODMH. Inhoudelijk ziet het programma voor de periode 2023-2026 er op hoofdlijnen als volgt uit: Actielijn 1A: Technische implementatie Doel: Het streekarchief implementeert een e-depot. Resultaat: Afgerond in 2023. Actielijn 1B: Pilots Doel: alle deelnemende organisaties nemen tenminste één dataset op in het e-depot. Resultaat: Met de volgende gemeenten wordt gewerkt aan een pilot. Krimpenerwaard Met de gemeente Krimpenerwaard werkt het streekarchief aan een testoverbrenging van enkele ‘videotulen’ naar het e-depot. Het gaat hier om op de opnamen van raadsvergaderingen met vergaderstukken en bijbehorende metadata. De eerste fase van deze pilot is in 2025 afgerond: de opnamen zijn met bijbehorende vergaderstukken, metadata en ondertiteling opgenomen in het edepot. In de volgende fase worden nog enkele zaken verbeterd. Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) Met de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) werkt het streekarchief aan een testoverbrenging van omgevingsvergunningen vanuit VTH-applicatie Rx.Mission naar het e-depot. Bij deze pilot zijn ook de gemeenten Gouda en Waddinxveen betrokken. Deze pilot is in 2025 afgerond. De testoverbrenging is geslaagd.
Belangrijkste aandachtspunt ligt bij de leverancier: deze beschikt nog niet over de mogelijkheid om de omgevingsvergunningen in grote hoeveelheden te exporteren. Krimpen aan den IJssel Buiten het Programma e-Depot Midden-Holland om wordt met de gemeente Krimpen aan den IJssel gewerkt aan het uitplaatsen van het zaaksysteem Corsa (2008-2018) in het pre-depot. Het pre-depot is een aparte omgeving binnen het e-depot voor archieven die nog niet hoeven te worden overgebracht naar het e-depot. De zorgdrager blijft verantwoordelijk voor en is eigenaar van de archiefinformatie in een voorziening die hij echter niet zelf beheert. Dit archief wordt pas openbaar na overbrenging. In 2024 zijn de eerste raadsvergaderingen, bestaande uit agenda’s, verslagen en bijlagen, in het pre-depot opgenomen. In 2025 zijn de zaakdossiers en omgevingsvergunningen overgebracht. In 2026 wordt het project afgerond. Gouda Daarnaast wordt er gewerkt nog enkele kleinere projecten zoals het opnemen van het Goudse Tour de France archief. Actielijn 2: Organisatie Doel: Het e-depot is opgenomen in de bestaande beheeromgeving van het streekarchief Resultaat: Dit onderdeel is afgerond in 2025. Het dagelijks bestuur stelde in 2024 de ‘Aanlevervoorwaarden digitaal archief overheden’ vast. De colleges van b en w en het dagelijks bestuur van de omgevingsdienst hebben kennisgenomen van de aanlevervoorwaarden.
Actielijn 3: Financiën Doel: Het streekarchief heeft in 2026 inzicht in de financiële effecten van het e-depot voor de begroting Resultaat: Dit actiepunt is in 2025 nog niet aan bod gekomen.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
11 van 56
Actielijn 4: Educatie Doel: Periodiek werken aan kennisoverdracht en ontwikkeling van gebruikers en beheerders wat betreft het (functioneel) beheer en gebruik van het e-depot Resultaat: Het streekarchief is lid van de Dutch User Group Preservica (DUGP). De DUGP is het platform voor gebruikers van Preservica in Nederland en heeft als doel om de gebruikers te verbinden en om input en wensen te verzamelen en deze gezamenlijk bij de leverancier onder de aandacht te brengen. In 2025 zijn er twee bijeenkomsten geweest: bij het Drents Archief in Assen en bij de Provincie Overijssel in Zwolle. Actielijn 5: Communicatie Doel: Periodiek bekendheid geven aan de doelstelling, ontwikkeling en gebruik van het e-depot aan bestuurders en gebruikers binnen het werkgebied van het streekarchief Resultaat: het bestuur van het streekarchief is regelmatig geïnformeerd over de stand van zaken. Dit geldt ook voor de ambtenaren van de verschillende gemeenten. Daarnaast is in de nieuwsbrief van het streekarchief periodiek aandacht gegeven aan het e-depot. Op de website www.samh.nl verschijnen met enige regelmaat updates. Actielijn 6: Monitor Digitale Informatie Doel: Jaarlijks een Monitor Digitale Informatie uitvoeren om vast te stellen welke digitale archieven in aanmerking komen voor (vervroegde) overbrenging naar het e-depot. Resultaat: In 2025 is de monitor digitale informatie niet uitgevoerd is.
Na uitvoering in 2023 en 2024 is besloten om een volgende monitor niet eerder dan 2026 uit te voeren. Materieel beheer archieven en collecties Diverse archieven en archiefjes zijn materieel bewerkt (ontdaan van nietjes en paperclips en voorzien van nieuw verpakkingsmateriaal). Dit gebeurde veelal aansluitend op inventarisatiewerkzaamheden. Grote ompakprojecten waren de collectie Lans (1955-2000), het archief van de parochie St. Josef te Gouda (1606-2002) en het archief van Waterleidingmaatschappij Lek en IJssel (1909-1975). De firma Hoogduin uit Delft heeft dit jaar elf stukken uit de collecties van het streekarchief gerestaureerd. Hieronder bevonden zich de militieregisters van de voormalige gemeente Zuidbroek over de periode 1817-1856. Deze registers lagen gedeeltelijk uit elkaar en het papier was in een slechte staat. De registers zijn aangevezeld en weer beschikbaar voor gebruik. Ze zullen op termijn ook gedigitaliseerd worden. Een andere grote restauratie betrof de ambachtsrekeningen van het ambacht Stolwijk over de periode 1726-1794. Ook deze waren door de slechte materiële staat al lange tijd niet meer raadpleegbaar. De stukken zijn aangevezeld en weer zo goed als nieuw. Er zijn een kleine 10.000 foto’s uit onze collectie gedigitaliseerd en toegevoegd aan de beeldbank.
Een speciale vermelding betreft de foto’s die uit het bedrijfsarchief van de Kaashandel Maatschappij Gouda komen. Naast foto’s van de bedrijfspanden zitten her afbeeldingen bij van het personeel en de familie Van Eijk, de eigenaren van het bedrijf. Onder de gedigitaliseerde foto’s zijn opnames van feestelijkheden in Schoonhoven uit de eerste helft van de twintigste eeuw, luchtfoto’s van Moordrecht en de kerkbrand in Haastrecht in 1964. Naast de foto’s hebben we ook 35 incunabelen uit de Librijecollectie laten digitaliseren. Het is de bedoeling dat deze scans in de loop van 2026 beschikbaar worden gesteld op onze website. Administratief beheer overgebrachte archieven en collecties Halverwege het jaar werd het nieuwe archiefbeheersysteem Nexus in gebruik genomen. Vorig jaar werd er uit het oude archiefbeheersysteem een definitieve gegevensdump gemaakt die geleidelijk in Nexus is ingevoerd. Alle wijzigingen die later hebben plaats gevonden en in een schaduwbestand werden bijgehouden, moesten dit jaar alsnog in Nexus worden ingevoerd.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
12 van 56
Toegankelijk maken beheerde archieven en collectie Dit jaar werd een aantal grote inventarisatieprojecten afgerond. De zogenaamde Collectie Lans (ac 0700) werd He verpakt en van een plaatsingslijst voorzien. Deze zeer omvangrijke collectie, in totaal ruim 17 meter, was aangelegd door C.C.J. Christiaan Carel Johannes Lans in de periode 1955-2000 en omvat naast allerlei geschiedkundige artikelen en genealogieën een groot aantal nadere toegangen op diverse archiefbestanden met betrekking tot onze regio. De geschiedenis van de Krimpenerwaard en met name van Ouderkerk aan den IJssel had zijn bijzondere belangstelling. Na zijn overlijden, in 2000, werd conform zijn wens de hele collectie overgedragen aan het Streekarchief Krimpenerwaard. Een ander groot inventarisatieproject betrof het archief van de statie van de Minderbroeders en de parochie St. Jozef te Gouda (ac 0179) over de periode 1602-2002. Het oudste deel van dit archief was al in 1982 overgebracht en gedeeltelijk beschreven. In 2020 ontvingen we een heel grote aanvulling. Deze bestanden zijn nu samengevoegd, geïnventariseerd en herverpakt. Het geheel beslaat nu een kleine 10 meter.
Andere omvangrijke projecten die dit jaar zijn afgerond: Waterleidingmaatschappij Lek en IJssel, 1908-1975 (ac 0976), Vleeskeuringsdienst Schoonhoven/Lekkerkerk, 1939-1950 (ac 0931), Distributiedienst Gouda, 1939-1950 (ac 0267) en een aanvulling op het archief van het Gemeentelijk Energie Bedrijf Gouda, 1887-1984 (ac 0282 Nader toegankelijk maken archieven en collecties Het Streekarchief Midden-Holland heeft het crowdsourcingproject ‘Vreugde & verdriet in MiddenHolland’ succesvol afgerond. De persoonsgegevens uit 159 registers van de burgerlijke stand van twintig (voormalige) gemeenten zijn nu op onze website geplaatst en doorzoekbaar op naam. De burgerlijke stand, ingevoerd in 1811, registreerde geboorte-, huwelijk- en overlijdensakten. Deze akten bieden waardevolle informatie over namen, data, plaatsen, familiebanden, beroepen en leeftijden, en vormen een belangrijke bron voor familieonderzoek. Naast de grote crowdsourcingsprojecten lopen er diverse kleine projecten, zoals bijvoorbeeld het toegankelijk maken van de alfabetische naamlijsten van het kadaster of het toegankelijk maken van diverse begraafregisters uit de regio. Verhuur opslagruimte aan externe partijen Sinds 2015 verhuurt het Streekarchief een deel van haar depotruimte aan de gemeente Zoetermeer. Deze heeft het grootste deel van haar archief, in totaal 2 kilometer, in het Gouwedepot geplaatst.
Het Streekarchief verzorgt ook de uitlening van dossiers uit de door Zoetermeer opgeslagen bestanden.
Wat heeft het gekost? Het programma Bewaren en beheren kent een positief saldo van € 182.338 Omschrijving
Gewijzigde begroting 2025 Lasten Baten Saldo
Jaarstukken 2025 Lasten Baten Saldo
Bewaren en beheren Totaal baten en lasten
850.641 850.641
-1.013.455 -1.013.455
-162.814 -162.814
831.454 831.454
-1.013.792 -1.013.792
-182.338 -182.338
-
-
-
-
-
-
850.641
-1.013.455
-162.814
831.454
-1.013.792
-182.338
Totaal mutaties reserves Resultaat
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
13 van 56
3.1.3 Ontsluiten/Beschikbaar stellen Doelstellingen: • Het in stand houden en benutten van de publieksruimte van het streekarchief in de Chocoladefabriek • Archieven en toegangen zijn raadpleegbaar via de website en in de studiezaal • Registreren en afhandelen van (aan)vragen archieven door gemeenten en onderzoekers
Wat hebben we ervoor gedaan? • (Facilitair) beheer studiezaal • Beschikbaar stellen bronnen studiezaal en Afhandelen klantvraag • Beschikbaar stellen archiefstukken studiezaal en educatie • Beschikbaarstelling bronnen website • Uitlenen archiefstukken aan deelnemers GR en ODMH • Uitlening archieven externe partijen • Leveren van reproducties (Facilitair) beheer studiezaal Eind 2024 heeft de KVAN (Koninklijke Vereniging Archivarissen Nederland) onderzoek gedaan naar de kwaliteit van archiefdiensten in Nederland: de Kwaliteitsmonitor Dienstverlening onder archieven. Bijna 150 mensen beoordeelden onze dienstverlening, met als resultaat een gemiddelde score van 8,4. Daarmee eindigde het Streekarchief Midden-Holland op de derde plaats van alle deelnemende archieven! Meer dan de helft van de bezoekers komt voor hobby of plezier, bijna 24% voor werk, ongeveer 20% voor stamboomonderzoek, 30% voor inzage van bouwtekeningen en bijna 40% voor historisch onderzoek. Onze bezoekers zijn relatief jong; ruim 20% is jonger dan 50 jaar, tegenover 12% in Nederland gemiddeld. Onze website scoorde een 8,0, boven het landelijke gemiddelde van 7,8. We werken aan een nieuw archiefbeheersysteem dat verbeteringen voor de website zal brengen, zoals betere doorzoekbaarheid en instructies voor archiefonderzoek.
Onze medewerkers kregen een 9,0 (gemiddeld 8,7) voor vriendelijkheid, deskundigheid en dienstverlening. Verbeterpunten liggen bij de ontvangstruimte: beter licht, een stilteruimte en duidelijke wegwijzing. Complimenten en feedback nemen we mee in de verdere ontwikkeling van onze website en dienstverlening. Dit jaar worden al veel verbeteringen doorgevoerd, zodat we bij de volgende Kwaliteitsmonitor nog beter scoren. Beschikbaar stellen bronnen studiezaal en Afhandelen klantvraag In 2025 is de groep klanten die komen voor onderzoek in bouwvergunningdossiers nog steeds het grootst. Het aantal klantvragen via telefoon, chat en mail blijft hoog. Gebruikers hiervan geven regelmatig de medewerkers complimenten voor de uitstekende dienstverlening. Beschikbaar stellen archiefstukken studiezaal en educatie In totaal werden er 12.354 archiefstukken aangevraagd ten behoeve van de klanten op de studiezaal en voor educatieve projecten. In 2024 waren dit er ongeveer evenveel namelijk 12.724 archiefstukken. Beschikbaarstelling bronnen website In 2025 heeft het streekarchief flink gewerkt aan het nog beter toegankelijker maken van onze collectie online. Een groot aantal historische documenten, zoals oude kranten, foto's, kaarten, Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
14 van 56
bouwtekeningen en stamboomgegevens, is toegevoegd en doorzoekbaar gemaakt via onze website. Ook zijn bestaande bestanden verder aangevuld en gecorrigeerd, waardoor onderzoekers nu sneller en gerichter kunnen zoeken. Het streekarchief werkt sinds juli 2025 met een nieuw collectiebeheersysteem, Memorix Nexus. Daarmee kunnen wij onze archieven en collecties beter beheren en in de toekomst ook gebruiksvriendelijker presenteren. Vanuit Nexus kunnen bijvoorbeeld scans van archiefstukken gaan worden getoond. Door diverse zoek- en filtermogelijkheden gebaseerd op Linked Data, is het straks ook mogelijk door diverse collecties tegelijk te zoeken. In 2026 wordt dit zichtbaar op onze website. Uitlenen archiefstukken aan deelnemers GR en ODMH Door het ODMH en de bij de gemeenschappelijke regeling aangesloten gemeenten werden 3.108 dossiers “teruggeleend”. In 2024 werden er 2.313 dossiers “terug geleend”. Uitlening archieven externe partijen Gemeente Zoetermeer, die al haar archieven in het Gouwedepot heeft ondergebracht, heeft in totaal 2.958 dossiers opgevraagd. In 2024 werden er 2.796 dossiers opgevraagd. Leveren reproducties
Er werden 4.909 scans van bouwtekeningen gemaakt en 2.309 scans van overige archiefstukken. Vorig jaar waren dit er respectievelijk 2.678 en 14.921. Wat heeft het gekost? Het programma Ontsluiten/Beschikbaar stellen kent een positief saldo van € 224.518. Omschrijving
Gewijzigde begroting 2025 Lasten Baten Saldo
Jaarstukken 2025 Lasten Baten Saldo
Ontsluiten/beschikbaar stellen Totaal baten en lasten
420.165 420.165
-643.566 -643.566
-223.401 -223.401
417.957 417.957
-642.476 -642.476
-224.518 -224.518
-
-
-
-
-
-
420.165
-643.566
-223.401
417.957
-642.476
-224.518
Totaal mutaties reserves Resultaat
3.1.4 Educatie, advisering en toezicht Doelstellingen: • Sturen en adviseren van gemeenten bij duurzame toegankelijkheid van de informatiehuishouding • Archief in het geschiedenisonderwijs, bewustwording van de eigen omgeving én kennis over praktische tools voor verenigingen, kerken enz. voor het beheer van het eigen archief • Het in stand houden en benutten van regionale Historische Ontmoetingspunten • Het streekarchief op de kaart zetten en laagdrempelig maken voor alle bezoekersgroepen Wat hebben we ervoor gedaan? • Regionaal Kennis- en Innovatieplatform • Voorlichting informatiebeheer • Advies m.b.t. archiefbewerkingsprojecten • Gevraagd advies Informatiebeheer • Periodieke hotspotmonitor Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
15 van 56
• • • • • • • • • •
Toetsing van vernietigingslijsten Inspectie (toezicht op archieven) KPI-verslagen Strategisch Informatie Overleg (SIO) Commissie naamgeving openbare ruimte Onderwijs over archiefonderzoek Onderwijs over (lokale) geschiedenisonderwerpen voor de jeugd en volwassenen Workshops archiefbeheer voor particulieren Rondleidingen Gouwedepot Bijdragen aan Historische OntmoetingsPunten (HOP)
Regionaal Kennis-en Innovatieplatform In 2025 organiseerde het streekarchief samen met de gemeenten en de ODMH eenmaal een Regionaal Informatie Overleg (RIO). Het e-depot is één van de belangrijkste onderwerpen dat aanbod kwam. Daarnaast werden onderwerpen als toezicht op verbonden partijen, de hotspotmonitor en de Monitor Digitale Informatie besproken. Voorlichting informatiebeheer Met bijna alle gemeenten heeft de coördinator Informatiebeheer & Toezicht periodiek overleg. Onderwerpen die aanbod komen zijn divers: van het overbrengen van archieven, het vernietigen van informatie en de toepassing van archiefwet- en regelgeving. Advies m.b.t. archiefbewerkingsprojecten & Gevraagd advies Informatiebeheer Het streekarchief heeft geadviseerd bij de herinventarisatie van het archief van de Vrij Metselaarsloge De Ware Broedertrouw te Gouda. Naar verwachting zal dit archief in 2026 naar het streekarchief worden overgebracht. Gevraagd advies Informatiebeheer Op verzoek van de gemeente Gouda is geadviseerd over het project ‘Papierenarchief toekomst gericht’. Dit project heeft betrekking op de opslag van de fysieke archieven in het Huis van de Stad. Dit is een vervolg op het advies in 2024 over het bestrijden van een eventuele schimmel in de archiefruimte van het Huis van de Stad.
Daarnaast adviseerde het streekarchief over het vervreemden van archieven van de gemeente Gouda naar de Gemeenschappelijke regeling JW. Periodieke hotspotmonitor In 2024 is de basis gelegd voor het organiseren van een regionale hotspotmonitor. Het streekarchief heeft de handen ineengeslagen met de gemeenten Gouda, Krimpenerwaard, Krimpen aan den IJssel, Waddinxveen, Zuidplas en de Omgevingsdienst Midden-Holland. In 2025 is de hotspotmonitor door verschillende gemeenten vastgesteld. Toetsing vernietigingslijsten Jaarlijks sturen de gemeenten periodiek vernietigingslijsten naar het streekarchief ter beoordeling. Twee gemeenten hebben een achterstand met betrekking tot het vernietigen van archieven. Bij de gemeenten Gouda en Krimpen aan den IJssel is in voorgaande jaren een machtiging doorlopende vernietiging actief. Hierbij wordt het mogelijk om voor specifieke processen informatie te vernietigen zonder vooraf goedkeuring aan het streekarchief te vragen.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
16 van 56
Inspectie (toezicht op archieven) Opvolging inspectie 2024 Het streekarchief onderzocht in 2024 jaar bij de vijf gemeenten en de omgevingsdienst onderzocht in hoeverre wordt voldaan aan de eisen. Uit het ‘Meerjarenplan om de Wet open overheid bij gemeenten te implementeren’ van de VNG. Feitelijk herhaalt de Woo hiermee de bepaling uit de Archiefwet om archieven ‘in goede, geordende en toegankelijke staat’ (Archiefwet, art. 3) te brengen. Dit geldt voor zowel papieren als digitale archieven. In 2025 zijn de uitkomsten van dit onderzoek aangeboden aan de verschillende colleges/ besturen nadat er op ambtelijk niveau vooroverleg heeft plaatsgevonden. Toezicht verbonden partijen Het streekarchief is door verschillende verbonden partijen aangewezen als toezichthouder op het informatie- en archiefbeheer en als archiefbewaarplaats. In 2025 is een dienstverleningsovereenkomst opgesteld waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen een kleine, middelgrote en grote organisatie. In 2026 wordt contact opgenomen met verschillende partijen om een DVO af te sluiten. KPI-verslagen De KPI-verslagen met betrekking tot de gemeenten worden door de gemeenten zelf geschreven. Op verzoek leest de coördinator Informatiebeheer & Toezicht mee. Het streekarchief heeft geen verzoeken ontvangen om mee te lezen.
Strategisch Informatie Overleg (SIO) Overheden zijn volgens de Archiefwet verplicht om minimaal één keer per jaar een Strategisch Informatie Overleg (SIO) te organiseren. Het streekarchief neemt hieraan deel. In 2025 zag het er als volgt uit: Gemeente Gouda • Geen SIO Gemeente Krimpenerwaard • 18 november 2025 Gemeente Krimpen aan den IJssel • Geen SIO Gemeente Waddinxveen • 17 februari 2025 • 17 december 2025 Gemeente Zuidplas • 20 maart 2025 • 28 oktober 2025 Commissie naamgeving openbare ruimte
Vertegenwoordigers van het Streekarchief zijn betrokken in de Commissies Naamgeving Openbare Ruimte in twee gemeenten: Gouda en Waddinxveen. De Goudse commissie hield zich bezig met de naamgeving van verschillende nieuwbouwprojecten, maar de nadruk lag, net als in de voorgaande jaren, op de wijk Westergouwe. De Waddinxveense commissie hield zich bezig met verschillende Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
17 van 56
naamgevingsprojecten. Er is daarnaast veel onderzoek gedaan naar te vernoemen historische Waddinxveense vrouwen. Onderwijs over archiefonderzoek De zogenoemde palletexpositie van het streekarchief in de Chocoladefabriek stond tweemaal in het teken van archiefonderzoekers en de boeken die ze het afgelopen jaar publiceerden. Onder de titel ‘Boeken van archiefonderzoekers’ konden mensen kennis maken met onder meer Ad de Vaal met zijn publicatie over de Schoonhovensche Fonteynkoek, Arie en Ineke Brugmans die een boek schreven over de Tweede Wereldoorlog in Moerkapelle en Ed van Rossem die een bundel uitbracht over de levens van een aantal vrouwen die gevangen zaten in de vrouwengevangenis in Gouda. In september besteedden we – mede in het kader van Open Monumentendag – aandacht aan de publicatie over Goudse Architecten van Bianca van den Berg en Marije Strating. Op deze manier zetten we de voor het publiek ‘anonieme’ archiefonderzoekers in de schijnwerpers. De vele bezoekers in de Chocoladefabriek krijgen zo een spontaan inkijkje in de onderzoekspraktijken bij het streekarchief. Onderwijs over (lokale) geschiedenis voor jeugd en volwassenen Op 25 juni was werd de website WO2-middenholland.nl officieel gepresenteerd door wethouder van Gouda én voorzitter van het bestuur van het streekarchief, Thierry van Vugt.
Stagiaire Sara Grijsen, masterstudent Cultuurgeschiedenis en Erfgoed aan de Universiteit Utrecht, werkte mee aan het vormgeven van deze interactieve website, waarop plaatselijke gebeurtenissen en ervaringen tijdens en vlak na de Tweede Wereldoorlog te vinden zijn. Denk hierbij het dagelijks leven, oorlogsschade, slachtoffers, de arbeitseinsatz, bevrijding en herdenking. Aan de website is in de afgelopen maanden mede met behulp van en in samenwerking met onderzoekers en historische verenigingen gevuld met verhalen, gekoppeld aan een locatie. De website is niet af, er kunnen en moeten nog steeds verhalen toegevoegd worden, bijvoorbeeld op basis van nieuw historisch onderzoek. De website is en blijft hiermee een goede bron voor het onderwijs, maar ook voor iedereen die geïnteresseerd is in de Tweede Wereldoorlog. Jacoba was hier Het onbetwiste hoogtepunt van de educatieve programmering van 2025 was het project ‘Jacoba was hier!’, dat werd geïnitieerd door het streekarchief en leidde tot een glossy, een uitverkochte collegereeks en een speciale Jacoba-middag in de Sint-Janskerk met meerdere erfgoedpartners. Door het project was het streekarchief veel in het nieuws als vooruitstrevende en verbindende erfgoedorganisatie Hierdoor werden ook waardevolle nieuwe contacten gelegd.
Aanleiding Het idee om Jacoba van Beieren voor het voetlicht te zetten lag al jaren te wachten op het juiste moment. In 2025 was het zover, want het was dat jaar 600 jaar gelleden dat de gravin van Holland, Zeeland en Henegouwen een belangrijke slag bij Alphen aan den Rijn won en een triomfantelijke intocht in Gouda had. De steden Gouda, Schoonhoven en Oudewater waren bondgenoten van de gravin. Een goede aanleiding om in de geschiedenis te duiken en de gebeurtenissen in deze steden uit te lichten tegen het leven van de gravin en de Bourgondische tijd. Glossy eerste druk (500 ex.) oktober 2025 tweede druk (500 ex.) november 2025
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
18 van 56
Jacoba was hier! Speciale middag in de Sint-Janskerk met o.a. presentatie glossy aan burgemeesters Pieter Verhoeve (Gouda) en Hans Beenakker (Krimpenerwaard) en opening nieuwe tentoonstelling over Jacoba en het kasteel van Gouda in het Goldapoortje. Ca. 200 bezoekers Collegereeks Vier colleges die elk bezocht werden door ca. 75 toehoorders, in totaal 300 Samenwerkingspartners Het transcriptiecafé van het streekarchief, lokale historici zoals HenkJan Sprokholt, de Bibliotheek Gouda, Museum Gouda, de Goudse Sint-Janskerk, Archeologische Vereniging Golda, Leo de Kluijver en MediaCenter Rotterdam, Zilvermuseum Schoonhoven, Rob Glastra, Rinus Lasschuyt, Boekhandel Smit, Kruim in de Chocoladefabriek, Bruna Schoonhoven, Martine Teunissen – Beleef het Verleden, prof. dr. Dick de Boer, dr. Margreet Brandsma (Universiteit Gent), dr. Sanne Frequin (Universiteit Utrecht), dr. Olga van Marion (Universiteit Leiden), boogschietvereniging Gravin Jacoba. Subsidievertrekkers en sponsoren Jac. Bezemerfonds, Historizon, Escape Xperience Workshops over archiefbeheer voor particulieren In februari en maart werd de workshopreeks “archiveren kun je leren” voor beginners gegeven.
Deelnemers leerden alles over het beheren van een archief bij een organisatie, vereniging, stichting of bedrijf in onze regio, onder meer welke stukken bewaard moeten worden en wat weggegooid kan worden, hoe een archiefstuk beschreven moet worden en een inventaris gemaakt. Ook kwamen onderwerpen als de AVG, Auteursrecht en digitaal archiefbeheer langs. Bijdragen aan Historische OntmoetingsPunten (HOP) Schoonhoven • • • • • • • • • • •
Historische filmochtenden (8 x) Een avond met fotograaf Rob Glastra: twee filmvertoningen Schrijversbezoek Anya Niewierra Schrijversbezoek Tim Overdiek met medewerking van Ad de Vaal, die vertelt over de gedwongen arbeid van zijn vader Herdenkingsconcert ‘80 jaar vrijheid’ Online workshop Zoeken in Delpher Lezing over de brandweer in Schoonhoven Expositie Het werk van fotograaf Rob Glastra 80 jaar bevrijding in Schoonhoven Zomerexpositie over de wandelvereniging Schoonhoven Expositie over de brandweer van Schoonhoven
Bergambacht • • •
Lezing en dictee over Bergambachts Dialect door Roel Botter Filmvertoning ‘De waardige waard’. Lezing: over de opkomst en bestrijding van de Amerikaanse rivierkreeft in de Krimpenerwaard door Aart de Zeeuw, voormalig dierenarts in Bergambacht
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
19 van 56
• •
•
Lezing over Hendrick de Keyser Monumenten door Job de Jong, senior bouwkundig opzichter monumenten bij Hendrick de Keyser Monumenten. Lezing over archeologie door Paul in ‘t Veld en Peter Sluisman van de Stichting Archeologie Krimpenerwaard. Diverse presentaties in de vitrines met documenten en voorwerpen uit de collectie van de Historische Vereniging Bergambacht en de collectie Peter Sluisman.
Krimpen aan de Lek • • • • • • • •
Historisch café (10 x) Filmvertoning ‘De waardige waard’ Film ‘Herdenking evacués in Krimpen aan de Lek’ Lezing over de geschiedenis van de Krimpenerwaard en Krimpen aan de Lek door Dr. Anne Doedens. Exposities over Oud & nieuw Expositie over 80 jaar bevrijding Expositie met Ansichtkaarten Expositie over Eiland de Zaag
HOP Ouderkerk aan den IJssel • •
Foto-expositie Steenplaatsen in beeld Foto-expositie Oorlog en bevrijding
Rondleidingen Gouwedepot • • • • • • • •
Rondleiding voor de Raadscommissie Zuidplas Rondleiding op aanvraag voor het Boudewijn Büchgenootschap Rondleiding op uitnodiging voor het bestuur van de Historische Vereniging Ouderkerk op d’ IJssel Rondleiding op uitnodiging voor het bestuur van de Historische Vereniging Crempe Rondleiding op uitnodiging voor het bestuur van de Historische Kring Krimpen aan den IJssel Rondleiding voor de cursisten stamboomonderzoek van de Volksuniversiteit Gouda Rondleidingen (3 x) voor vrijwilligers van de Bibliotheek Krimpenerwaard Bezoek en rondleiding voor fotograaf Rob Glastra en echtgenote.
Wat heeft het gekost? Het programma Educatie, advisering en toezicht kent een positief saldo van € 79.051. Omschrijving
Gewijzigde begroting 2025 Lasten Baten Saldo
Jaarstukken 2025 Lasten Baten Saldo
Educatie, advisering en toezicht Totaal baten en lasten
264.262 264.262
-346.655 -346.655
-82.393 -82.393
257.528 257.528
-336.579 -336.579
-79.051 -79.051
-
-
-
-
-
-
264.262
-346.655
-82.393
257.528
-336.579
-79.051
Totaal mutaties reserves Resultaat
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
20 van 56
3.1.5 Algemene dekkingsmiddelen In de programmaverantwoording moet ook het overzicht Algemene dekkingsmiddelen worden gegeven. Voor onze gemeenschappelijke regeling interpreteren wij dit als de bijdragen, die de deelnemende gemeenten betalen aan het streekarchief (hoewel dit volgens het BBV niet als zodanig kwalificeert). De algemene bijdragen worden conform de tijdsbesteding van de medewerkers aan de programma’s en aan de overhead toegerekend. Overhead In het vernieuwde BBV wordt overhead gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces'. Kort samengevat omvat de overhead: • Leidinggevenden • Financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; • Human Resources; • Inkoop (incl. aanbesteding en contractmanagement); • Interne en externe communicatie m.u.v. klantcommunicatie (KCC); • Juridische zaken, voor zover het bedrijfsvoering betreft; • Bestuursondersteuning; • Informatievoorziening en automatisering (ICT) • Facilitaire zaken en Huisvesting; • Managementondersteuning Financieringsfunctie Het streekarchief is, net als andere lagere overheden, verplicht overtollige middelen weg te zetten bij het rijk door middel van Schatkistbankieren. De rentevergoeding hiervoor was tot nog niet zo lang geleden nihil. Sinds eind 2022 is de rente opgelopen. Momenteel zakt deze weer.
Vennootschapsbelasting Per 1 januari 2016 is de Wet Modernisering Vennootschapsbelastingplicht Overheidsondernemingen in werking getreden. Ondersteund door een fiscalist van Zirkzee accountants heeft het SAMH onderzocht welke gevolgen deze wet heeft voor de dienst. Geconcludeerd is dat het SAMH vrijgesteld is van aangifte. Onvoorzien Het streekarchief houdt in de begroting geen rekening met een post onvoorzien. Wat heeft het gekost? Over het gehele jaar bedraagt het negatieve resultaat van de algemene dekkingsmiddelen € 558.880.
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
21 van 56
Omschrijving Baten en lasten Overhead Treasury Totaal baten en lasten
Gewijzigde begroting 2025 Lasten Baten Saldo
Jaarstukken 2025 Lasten Baten Saldo
604.304 604.304
-10.000 -10.000
604.304 -10.000 594.304
582.154 582.154
-17.183 -17.183
582.154 -17.183 564.972
-
-6.092 -6.092
-6.092 -6.092
-
-6.092 -6.092
-6.092 -6.092
604.304
-16.092
588.212
582.154
-23.275
558.880
Mutaties reserves Overhead Totaal mutaties reserves Resultaat
3.2
Paragrafen
Artikel 26 van het BBV schrijft voor dat in het jaarverslag dezelfde paragrafen opgenomen moeten worden als die in de begroting opgenomen zijn. Voor het streekarchief zijn de volgende paragrafen van toepassing: • Weerstandsvermogen • Financiering • Bedrijfsvoering Niet van toepassing zijn de volgende paragrafen: • Lokale heffingen • Onderhoud • Bestuurlijke participaties • Grondbeleid
3.2.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen is gedefinieerd als het vermogen van het SAMH om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen ten einde zijn taken te kunnen voortzetten. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen. Reserves en voorzieningen Voor de herijking van het weerstandsvermogen is een nota reserves en voorzieningen opgesteld. In de vergadering van 27 november 2024 is de nota reserves en voorzieningen 2024-2027 door het algemeen bestuur vastgesteld. Herijking is een vierjaarlijkse wettelijke verplichting. Weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit betreft de middelen die SAMH beschikbaar heeft of kan maken om de financiële gevolgen van niet-begrote lasten (zoals risico’s) op te kunnen vangen. Bij de weerstandscapaciteit wordt een onderverdeling gemaakt naar: 1. Stille reserves: Materiële en financiële vaste activa In de materiële en financiële vaste activa van de SAMH komen geen stille reserves voor. 1. Vrije deel passiva: Reserves en voorzieningen
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
22 van 56
2.
Bij het bepalen van het vrije deel van de reserves en voorzieningen moet voorzichtigheid betracht worden. Criterium is of het algemeen bestuur de betreffende reserve in geval van een calamiteit kan vrijmaken zonder dat hierdoor een exploitatietekort ontstaat. Van de reserves is alleen de algemene reserve aan te merken als beschikbare weerstandscapaciteit. Overige componenten In de gemeenschappelijke regeling is opgenomen dat de deelnemende gemeenten en provincie als achtervang dienen. Zij dienen daarom in hun risicoparagrafen, naar rato van hun aandeel in de gemeenschappelijke regeling, rekening te houden met de weerstandscapaciteit van het SAMH.
Op grond van voorgaande kan gesteld worden dat de weerstandscapaciteit van het SAMH slechts gevormd wordt door de algemene reserve. Risico’s De risico’s die verzekerd kunnen worden zijn verzekerd. Bij brand is reconstructie niet mogelijk. Eventuele uitkeringen aan medewerkers bij gedwongen ontslag zijn niet voorzien en komen in voorkomend geval ten laste van de exploitatie in het jaar waarin de gebeurtenis zich zal voordoen. Beleid weerstandcapaciteit en risico’s Het beleid is erop gericht met de bestaande subsidies minimaal te voorzien in de reguliere exploitatielasten van het SAMH. De weerstandscapaciteit zijn de middelen waarover het SAMH kan beschikken om niet begrote kosten te dekken. Bij SAMH is dit de algemene reserve. De bestemmingsreserve nieuwbouw depot en de voorziening onderhoud zijn afgestemd op de te verwachten toekomstige kosten voor dekking van de afschrijvingslasten (nieuwbouw depot) en voor periodiek onderhoud en vervanging ten laste van de huurder van het depot. Voor een toelichting op de gevormde reserves en voorziening en het doel waarvoor deze zijn gevormd verwijzen wij naar de toelichting op de balans onder hoofdstuk 4.3.4 van de jaarrekening. Risicoanalyse De bestaande risico’s zijn opgenomen in de nota reserves en voorziening.
Deze ontstaan uit wettelijk vraagstukken zoals het Auteursrecht, personele calamiteiten zoals ziekteverzuim en uitstroom, diefstal en schade aan documenten, organisatorische veranderingen b.v. het uittreden van een gemeente en ICT-impact door digitale veranderingen, datalekken en leveranciersknelpunten. De risico’s liggen bij het SAMH. Het SAMH neemt voldoende beheersmaatregelen om de risico’s te minimaliseren. Nooit uitgesloten kan worden dat incidenten zich toch voordoen waardoor, met als voorbeeld het Auteursrecht, boetes kunnen worden opgelegd. Door de in die wet vastgestelde hoogte van zo’n boete zal dit naar verwachting de begrotingsomvang van het SAMH al snel overschrijden. Deze risico’s kunnen jaarlijks variëren, reden waarom die worden gemonitord om daarop een advies te onderbouwen voor de opbouw van het weerstandsvermogen. De monitoring geeft op dit moment geen aanleiding om de opbouw van het weerstandsvermogen aan te passen. De risico-inventarisatie levert een totaal aan gekwantificeerde risico's op van € 214.000. Uitgaande van het door het Nederlands Adviesbureau Risicomanagement (NAR) geadviseerde zekerheidspercentage van 90% wordt het gewenste weerstandvermogen op basis van deze risicoinventarisatie vastgesteld op € 192.600. Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
23 van 56
Het streefsaldo van het weerstandsvermogen bedraagt dus € 192.600. De aanwezige weerstandscapaciteit bedroeg op 31 december 2025 € 131.083. Dit is 68,1% van het weerstandsvermogen. Als het positieve resultaat van 2025 aan de algemene reserve toegevoegd wordt, stijgt de weerstandscapaciteit naar € 172.054. In percentage stijgt deze dan naar 89,3%.
3.2.2 Financiering In deze paragraaf dient de realisatie van de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille te worden opgenomen. In de vergadering van het algemeen bestuur van 14 maart 2019 is het Treasurystatuut van het SAMH geactualiseerd vastgesteld. In dit statuut wordt de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Het statuut maakt een objectieve en transparante verantwoording vooraf en achteraf mogelijk. Jaarlijks wordt zowel in de begroting als in de jaarrekening een treasuryparagraaf opgenomen. In deze paragraaf worden de specifieke beleidsvoornemens respectievelijk de uitvoering van het beleid op het gebied van de treasury vastgelegd. In het kort wordt de huidige situatie weergegeven met betrekking tot een aantal aandachtspunten: Financieringspositie De financieringspositie wordt als volgt weergegeven (bedragen x € 1.000): Ultimo 2025 236 0 0 236
Ultimo 2024 231 0 0 231
Langlopende schulden Eigen vermogen Voorzieningen Totaal financiering
0 342 114 456
0 307 109 416
Financieringsoverschot
220
185
Toename financieringsoverschot
35
Materiële vaste activa Financiële vaste actvia Overige verbonden partijen Totaal vaste activa Deze boekwaarde wordt gefinancierd met:
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft aan in welke mate in de financiering van investeringen mag worden voorzien in de vorm van kortlopende middelen. Volgens de wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) bedraagt de kasgeldlimiet 8,2% van het totaal van de (primitieve) begroting ad € 2.094.382 (zie hoofdstuk 4.4) ofwel € 171.739 Volgens de jaarrekening 2025 bedraagt het overschot aan vlottende middelen (bedragen x € 1.000):
Jaarstukken 2025, Streekarchief Midden-Holland
24 van 56
Totaal vlottende activa Totaal vlottende passiva Overschot middelen
455 235 220
De confrontatie van de kasgeldlimiet aan de netto vlottende schuld heeft periodiek plaatsgevonden. Renterisicobeheer Bij het aantrekken van langlopende financiering stelt de wet Fido een norm waaraan het renterisico van de langlopende opgenomen leningen als geheel moet voldoen. Deze norm wordt aangeduid als de renterisiconorm en bedraagt 20% van het begrotingstotaal. De aflossingen en renteherzieningen van de bestaande leningenportefeuille mogen jaarlijks deze norm niet overschrijden. De renterisiconorm bedraagt 20% van het (primitieve) begrotingstotaal van € 2.094.382 ofwel € 418.876. Het streekarchief heeft voor de langlopende geldlening bij de BNG in mei 2023 de laatste aflossing betaald. De lening is daarmee beëindigd. Toetsing op renterisico’s is dus niet van toepassing. Schatkistbankieren In december 2013 is de Wet Schatkistbankieren ingevoerd. Op grond van deze wet is een drempel vastgesteld met het bedrag dat decentrale overheden buiten de schatkist mogen aanhouden. Sinds 1 juli 2021 bedraagt deze drempel 2% van het jaarlijks begrotingstotaal, met een minimum van € 1.000.000. Berekening drempel schatkistbankieren Primitieve begroting 2025: Percentage: Toegestane drempel:
2.094.382 2,00% 41.888
De toegestane drempel is lager dan het minimumbedrag, zodat voor het SAMH het minimumbedrag van € 1.000.000 van toepassing is. Het gemiddelde saldo per kwartaal dat in 2025 buiten de schatkist is gehouden bedroeg: 1e Kwartaal 2e kwartaal 3e Kwartaal 4e Kwartaal
€ € € €
619.454 389.988 206.816 211.796
EMU-saldo De begroting en jaarrekening van het SAMH is opgesteld volgens een (gemodificeerd) stelsel van baten en lasten. Het EMU-saldo gaat niet uit van baten en lasten, maar gaat uit van ontvangsten en uitgaven van de overheidsorganisatie, berekend op transactiebasis en overeenkomst de voorschriften van het Europese systeem van nationale en regionale rekeningen in de Europese Unie.