Bijlage 1 Monitor Sociaal Domein 2022
Tekst van het document
Monitor Sociaal Domein 2022
Voorwoord Geachte lezer, Bij deze ontvangt u van het college de monitor sociaal domein 2022. In deze monitor geeft het college u inzicht in de ontwikkelingen van het sociaal domein op basis van cijfers. Via de monitor wil het college de raad in de gelegenheid stellen om haar controlerende taak op het sociaal domein uit te voeren. Wanneer wij spreken over het sociaal domein bedoelen wij alle taken die voortkomen uit de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet. Jeugdwet De jeugdwet is al jaren het meest besproken onderwerp in het sociaal domein. Sinds de decentralisatie van de sociaal domeintaken is het aantal kinderen en jongeren dat een beschikking krijgt voor een jeugdzorgvoorziening sterk gestegen. Dit zorgt enerzijds voor hoge kosten in de zorg die zwaar drukken op gemeentelijke begrotingen. Anderzijds zorgt dit ook voor een brede maatschappelijk discussie over zorg en opvoeding. Een centrale vraag in deze discussie: Wat is normaal? Om het aantal kinderen met een jeugdzorgvoorziening te verminderen heeft het rijk een taakstelling opgelegd aan gemeenten. Deze taakstelling is tot op heden niet behaald. Om alsnog beweging in de gewenste taakstelling te krijgen is het rijk samen met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) gestart met het opstellen van een hervormingsagenda.
In deze agenda wil het rijk komen met een aantal wetten die maken dat de taakstelling voor gemeente wel haalbaar is. De hervormingsagenda wordt naar alle waarschijnlijkheid in 2023 grotendeels vastgesteld. In de regio Midden-Holland zijn wij tegelijkertijd begonnen met een regionale visie (Scherper aan de wind) en een nieuwe inkoop voor jeugd en Wmo. Deze visie moet ook bijdragen aan de taakstelling en garanderen dat alle inwoners van Midden-Holland de hulp krijgen die noodzakelijk is. De toegang tot deze zorg is lokaal. Ook de taakstelling vanuit het rijk moet lokaal gerealiseerd worden. Wmo Landelijk gezien is het aantal beschikkingen in de Wmo gestegen na invoering van het abonnentstarief. Dit tarief had als doel iedereen gelijk te behandelen. Voor de invoering was de eigen bijdrage voor sommige vormen van zorg inkomensafhankelijk. De gelijke behandeling heeft gemaakt dat met name op het gebied van huishoudelijke hulp de vraag flink steeg. Landelijk gezien zijn er hoge kosten en lange wachtlijsten voor deze vorm van ondersteuning. In Waddinxveen hebben wij op dit moment geen wachtlijst voor huishoudelijke hulp. De Wmo blijft echter onze aandacht houden. De vergrijzing is naar verwachting van nu tot ongeveer 10 á 15 jaar op zijn top.
Dit betekent dat wij rekening moeten houden met een groei van het aantal aanvragen voor huisaanpassingen, seniorenappartementen, verzorgingshuizen en wijkverpleegkundigen. De zorg rondom ouderen rust niet volledig op de schouders van de gemeente. De zorgverzekeringen hebben een grote rol in het financieren van de zorg rondom de ouderen in Nederland. Participatie Het bestuur van Waddinxveen vindt het tegengaan van armoede een belangrijk speerpunt. Wij zetten veel in op begeleiding naar werk en of herscholing zodat inwoners niet afhankelijk zijn van overheden.
2 Monitor Sociaal Domein 2022
Op dit moment zijn er veel werknemers nodig, wat goed is voor de strijd tegen armoede. Er zal echter altijd een groep inwoners blijven die niet kunnen werken of niet aan werk komen. Voor deze groep zetten wij in ieder geval in op een zinvolle dagbesteding en een kwalitatief goed leven. Ons streven is dat iedereen naar vermogen kan meedoen. Het college heeft voor de komende jaren veel ambities voor het sociaal domein. Wij blijven ons inzetten voor de juiste zorg voor iedereen, maar ook de betaalbaarheid van de zorg.
Het college van burgemeester en wethouders.
3 Monitor Sociaal Domein 2022
Inhoudsopgave 1
Inleiding ............................................................................................................................................ 5 1.1
2
3
4
5
6
Samenvatting ................................................................................................................................... 7 2.1
Algemeen................................................................................................................................. 7
2.2
Jeugdwet ................................................................................................................................. 7
2.3
Wmo ........................................................................................................................................ 7
2.4
Participatiewet en armoedebeleid ........................................................................................... 7
2.5
Vrij toegankelijke voorzieningen .............................................................................................. 8
Jeugdwet en leerlingenvervoer ........................................................................................................ 9 3.1
Aantal kinderen met een Jeugdwetvoorziening....................................................................... 9
3.2
Uitgaven Per jaar ................................................................................................................... 10
3.3
Leerlingenvervoer .................................................................................................................. 10
Wet maatschappelijke ondersteuning ............................................................................................ 12 4.1
Aantal inwoners met een Wmo-voorziening .......................................................................... 12
4.2
Uitgaven en aantallen per categorie ...................................................................................... 14
4.3
Vervoersvoorzieningen (GroeneHartHopper) ........................................................................ 15
Participatiewet en Armoedebeleid .................................................................................................. 16 5.1
Ontwikkeling van het aantal uitkeringen ................................................................................ 16
5.2
Toegekende minimaregelingen en bijzondere bijstand ......................................................... 18
Vrij toegankelijke voorzieningen ..................................................................................................... 19 6.1
Ontvangen hulpvragen .......................................................................................................... 19
6.2
Kortdurende begeleiding ....................................................................................................... 21
6.2.1 6.3 7
Verantwoording financiële gegevens ...................................................................................... 5
Uitbreiding van aanbod kortdurende begeleiding .............................................................. 21 Cursusaanbod ....................................................................................................................... 22
Vooruitblik ....................................................................................................................................... 24
4
1
Inleiding
Voor u ligt de Monitor Sociaal Domein over 2022. Het doel van de monitor is ten eerste om inzicht te geven in het gebruik van maatwerkvoorzieningen binnen het sociaal domein en de kosten die daarmee zijn gemoeid. Ten tweede is het doel om inzicht te geven in het gebruik van vrij toegankelijke voorzieningen. Maatwerkvoorzieningen binnen het sociaal domein Een maatwerkvoorziening is een voorziening die op de behoeften, persoonskenmerken en mogelijkheden van een persoon is afgestemd. Om gebruik te kunnen maken van een maatwerkvoorziening is een verwijzing of indicatie en beschikking vanuit het Sociaal Team van de gemeente of een andere verwijzer nodig. Een maatwerkvoorziening kan in de vorm van ‘zorg in natura’ (ZIN) of een persoonsgebonden budget (PGB) verstrekt worden aan een inwoner. Bij ZIN wordt de zorg gedefinieerd, toegekend, geleverd en afgerekend volgens gemeentelijke en vooral regionale basis- en deelovereenkomsten. Bij een PGB sluiten (vertegenwoordigers of familie van) inwoners zelf deze contracten af voor het inkopen van hun zorg en ondersteuning. Aan elk van de maatwerkvoorzieningen die worden verstrekt vanuit drie wetten die onderdeel zijn van het sociaal domein is een apart hoofdstuk geweid. In hoofdstuk 2 wordt gebruik van en kosten voor voorzieningen vanuit de Jeugdwet toegelicht.
In hoofdstuk 3 gaat over het zorggebruik en de kosten voor maatwerkvoorzieningen vanuit Wet maatschappelijke ondersteuning en in hoofdstuk 4 over de maatwerkvoorzieningen vanuit de Participatiewet. Vrij toegankelijke voorzieningen Het gebruik van maatwerkvoorzieningen en de kosten daarvoor stijgen jaarlijks. Bij veel gemeenten heeft dit gezorgd voor financiële tekorten en in wachtlijsten voor het gebruik van sommige maatwerkvoorzieningen. Een van de uitgangspunten die de gemeente Waddinxveen hanteert om deze problemen te voorkomen is het inzetten op preventie. Dit doen we omdat we willen dat de hulpvraag van inwoners zo vroegtijdig mogelijk wordt opgelost. Hiermee willen we voorkomen dat het probleem verergert en er zwaardere en duurdere hulp (lees: maatwerkvoorzieningen) moeten worden ingezet. Dit doen wij door voorzieningen aan te bieden waar inwoners zo veel mogelijk zonder doorverwijzing van het sociaal team of bijvoorbeeld de huisarts gebruik van kunnen maken. Deze voorzieningen zijn dus vrij toegankelijk. In hoofdstuk 5 wordt het gebruik van vrij toegankelijke voorzieningen toegelicht. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor het preventieteam Wadwijzer. Daarnaast zijn er verschillende andere organisaties die van de gemeente Waddinxveen een subsidie ontvangen voor het bieden van een vrij toegankelijke dienst.
1.1
Verantwoording financiële gegevens
De financiële gegevens komen uit de gemeentelijke administratie voor het sociaal domein en gaan over het jaar 2022. De gepresenteerde gegevens in deze monitor gaan alleen over de geleverde en al gedeclareerde zorg of ondersteuning in het sociaal domein. De jaarrekening 2022 geeft een vollediger beeld van de totale lasten in het sociaal domein.
5 Monitor Sociaal Domein 2022
Als het gaat over de tabellen met uitgaven voor WMO en Jeugd, dan betreft dat alleen uitgaven voor ZIN. Uitgaven vanuit PGB zijn niet opgenomen in deze monitor. Als het gaat aantallen inwoners dat gebruik maakt van een maatwerkvoorziening of om het aantal voorzieningen dat is verstrekt zijn wel zowel de categorie ZIN als PGB opgenomen.
6 Monitor Sociaal Domein 2022
2
Samenvatting
2.1 Algemeen In 2022 was in Waddinxveen, in lijn met het landelijke beeld, sprake van een stijging van de vraag naar hulp en ondersteuning vanuit het sociaal domein. De grote ontwikkelingen die hieraan bijdragen zijn de relatief sterke inwonersstijging. Ook de vergrijzing zorgt vermoedelijk voor een stijging van het gebruik van voorzieningen en kosten. Verder lijkt het corona virus ook in 2022 nog effect te hebben gehad op ons dagelijks leven en hiermee ook op het gebruik van voorzieningen.
2.2 Jeugdwet Het aantal kinderen dat een jeugdwetvoorziening ontvangt is ook in 2022 gegroeid, maar de groei is wel sterk afgenomen. De kosten liggen daarentegen voor het eerst lager dan het voorgaande jaar. Bij leerlingenvervoer is in 2022 een stijging van het aantal kinderen te zien dat gebruik maakt van deze voorziening. Dit wordt veroorzaakt door het toegenomen aantal kinderen in Waddinxveen. Hierdoor groeit ook vraag naar passend onderwijs en vervoersvoorzieningen.
2.3 Wmo De stabilisatie van het aantal cliënten dat we in 2021 dachten te zien is niet blijvend gebleven. In 2022 was een relatief sterke stijging te zien van het aantal inwoners met een Wmo maatwerkvoorziening. Een mogelijk effect wat de groei (mede) veroorzaakt is dat inwoners het aanvragen van hulp vanuit de Wet Langdurige Zorg (Wlz) uitstellen, omdat hier vaak een hogere (inkomensafhankelijke) eigen bijdrage voor wordt gevraagd De kosten lijken daarentegen veel minder hard te stijgen. De mindere sterke groei in kosten lijkt te worden veroorzaakt doordat voor minder inwoners met een Wmo maatwerkvoorziening kosten zijn gedeclareerd.
2.4 Participatiewet en armoedebeleid De participatiewet maandcijfers laten een stabiel beeld zien, met slechts een lichte toename van het aantal huishoudens met een uitkering. De toename kan mede verklaard worden door de verhoogde taakstelling voor statushouders die gemeenten vanuit het Rijk krijgen opgelegd. Daarnaast is er een toename van verhuizingen vanuit andere gemeenten naar Waddinxveen toe. Verder geldt dat de arbeidsmarkt in 2022 goed was en dat door de opheffing van de coronabeperkingen meer inwoners relatief snel een baan konden vinden. Bij de minimaregelingen valt uiteraard het gebruik van de energietoeslag op. Doordat aan deze regeling geen inkomenstoets is gebonden en deze proactief ambtshalve werd toegekend aan de al bekende minima werd deze regeling in vergelijking met andere minimaregelingen erg goed gebruikt.
7 Monitor Sociaal Domein 2022
2.5 Vrij toegankelijke voorzieningen Het aantal begeleidingstrajecten dat door de verschillende specialisten binnen preventieteam Wadwijzer wordt verzorgd blijft groeien. Over het aantal hulpvragen dat door Wadwijzer is ontvangen in 2022 kunnen door een aanpassing in de registratiesoftware helaas geen duidelijke uitspraken gedaan worden.
8 Monitor Sociaal Domein 2022
3
Jeugdwet en leerlingenvervoer
Dit hoofdstuk bevat monitorinformatie over de Jeugdwet en het gebruik van leerlingenvervoer in 2022.
3.1
Aantal kinderen met een Jeugdwetvoorziening
De onderstaande grafiek toont het aantal Jeugdwetvoorzieningen per jaar vanaf 2018.
unieke
kinderen
met
één
of
meer
actieve
Aantal kinderen met een Jeugdwetvoorziening 1000 849
900 800
944
917 767
798
700 600 500 400 300 200 100
0 2018
2019
2020
2021
Het aantal kinderen met een Jeugdwetvoorziening blijft sinds 2018 ieder jaar toenemen. De Jaarlijkse stijging ten opzichte van het jaar daarvoor fluctueert sterk. Waar in 2021 de sterkste relatieve stijging was waar te nemen is deze in 2022 juist het laagst. De groei van het aantal kinderen met een maatwerkvoorziening is mindere sterk dan de groei van het aantal kinderen (0-18) in totaal. Dit aantal groeide in 2022 met 4,8% ten opzichte van het voorgaande jaar.
2022
Jaar 2018 2019 2020 2021 2022
% stijging 4,0% 6,4% 8,0% 2,9%
9 Monitor Sociaal Domein 2022
3.2
Uitgaven Per jaar
In de onderstaande grafiek ziet u de uitgaven voor Jeugdwet maatwerkvoorzieningen (ZIN) per jaar vanaf 2018.
Uitgaven Jeugdzorg per jaar € 10,000,000
€ 8,000,000
€ 8,853,654
€ 8,658,167
2021
2022
€ 7,849,784 € 6,000,000
€ 6,539,178
€ 7,166,376
€ 4,000,000 € 2,000,000 €2018
2019
2020
De uitgaven voor jeugdzorg die hierboven worden weergegeven zijn gedaan voor een kleinere groep dan de 944 kinderen die een actieve Jeugdzorgvoorziening hadden in 2022. Er zijn namelijk kinderen waar nog niet op is gedeclareerd. Het aantal kinderen waarop voor 2022 is gedeclareerd is 848. Dit komt terug bij de grafiek hieronder over de spreiding van de kinderen met een Jeugdwetvoorziening. De uitgaven voor de Jeugdwet lieten in 2022 voor het eerst een daling zien ten opzichte van het voorgaande jaar, zoals te zien in te tabel hier rechts.
3.3
Jaar
% stijging
2018 2019
9,6%
2020
9,5%
2021
12,8%
2021
-2,2%
Leerlingenvervoer
De gemeente organiseert leerlingenvervoer voor kinderen die niet zelf naar school kunnen. Bijvoorbeeld kinderen met een handicap of gedragsproblemen, maar ook kinderen met basisonderwijs vanuit een specifieke geloofsrichting en waarbij de school ver weg is. Eigen vervoer (kilometervergoeding voor auto, fiets, brommer), vergoeding voor het openbaar vervoer en het aangepast vervoer (schooltaxibus) vallen hieronder. Leerlingenvervoer is formeel geen onderdeel van het sociaal domein, omdat de wettelijke basis niet ligt in de Jeugdwet. Het gebruik van deze voorzieningen is echter wel nauw verbonden met het gebruik van voorzieningen vanuit de Jeugdwet.
10 Monitor Sociaal Domein 2022
In de onderstaande tabel is het aantal kinderen te zien dat in 2022 actief gebruik maakte van een vorm van leerlingenvervoer. Dit kan aangepast-, eigen-, of openbaar vervoer zijn. Afgelopen jaren waren er weinig verschuivingen te zien binnen het leerlingenvervoer. In 2022 is er sprake van een kleine toename in het aantal voorzieningen voor aangepast en eigen vervoer. Door de stijging van het leerlingenaantal in Waddinxveen neemt ook de vraag naar passend onderwijs toe. Dit leidt tot meer toegekende vervoersvoorzieningen.
Aantal kinderen met een actieve vervoersvoorziening 200
185
180 160
169
165
159
146
140 120 100
80 60
43
40
42
36
30
46
38
32 11
20
7
5
0 2018
2019
2020
2021
Aangepast Vervoer
Eigen Vervoer
Openbaar Vervoer
2022
11 Monitor Sociaal Domein 2022
4
Wet maatschappelijke ondersteuning
Dit hoofdstuk bevat monitorinformatie over de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Onder de Wmo vallen een aantal hulpmiddelen, woonvoorzieningen en diensten, waaronder ook de vervoersdienst van de GroeneHartHopper.
4.1 Aantal inwoners met een Wmo-voorziening De grafiek hieronder toont het aantal unieke cliënten met een of meer Wmo-voorzieningen die actief zijn in 2022 vergeleken met vorige jaren.
Aantal inwoners met een of meer WMO voorzieningen 1,500
1,466
1,450 1,400
1,406
1,407
2020
2021
1,369
1,350 1,300
1,264
1,250 1,200 1,150 2018
2019
2022
In de onderstaande tabel rechts ziet u de jaarlijkse procentuele Jaar stijging van het aantal inwoners met een Wmo voorziening. Er is Aantal % stijging sprake van een jaarlijkse toename, maar mate van toename 2018 1.264 nvt verschilt per jaar. Een mogelijk effect wat de groei (mede) 2019 1.369 8,3% veroorzaakt is dat inwoners het aanvragen van hulp vanuit de Wet 2020 1.406 2,7% Langdurige Zorg (Wlz) uitstellen, omdat hier vaak een hogere 2021 1.407 0,1% (inkomensafhankelijke) eigen bijdrage voor wordt gevraagd. De 2022 1.466 4,2% gemeente is niet verantwoordelijk voor financiering van hulp vanuit de Wlz. Daarnaast draagt ook de bevolkingsgroei vermoedelijk bij aan de groei van het aantal inwoners met een Wmo maatwerkvoorziening. De bevolkingsgroei bedroeg in 2022 2,77% ten opzichte van het voorgaande jaar.
12 Monitor Sociaal Domein 2022
De Wmo kent een vijf soorten maatwerkvoorzieningen. In de onderstaande grafiek ziet het totaal aantal cliënten per jaar per regeling waarop in dat jaar ook daadwerkelijk gedeclareerd is. Een groot deel van de Wmo cliënten heeft meerdere regelingen.
Aantal inwoners per Wmo maatwerkvoorziening per jaar 84 84 84 83 97
Wonen
147 149 157 156 160
Vervoer
218 197 188 189 179
Rolstoelen
261 296 295 308 331
Begeleiding
425
509
Hulp bij huishouden
0
100
2018
200
2019
300
2020
2021
400
500
561 596 593 600
700
2022
Het totaal aantal inwoners waarop voor een Wmo maatwerkvoorziening in 2022 is gedeclareerd is 1.360. Dit aantal is minder dan het aantal dat een Wmo maatwerkvoorziening toegewezen kreeg (1.466) in 2022. Dit verklaar de relatief beperkte stijging in de uitgaven (zie volgende paragraaf).
13 Monitor Sociaal Domein 2022
4.2 Uitgaven en aantallen per categorie In de onderstaande grafiek ziet u de uitgaven voor Wmo maatwerkvoorzieningen (ZIN) per jaar vanaf 2018. De grafiek geeft zowel de totale uitgave weer als de uitgave voor de verschillende categorieën van Wmo maatwerkvoorzieningen.
Uitgaven WMO per jaar per categorie maatwerkvoorziening € 3,500,000 € 3,000,000 € 2,500,000 € 2,000,000 € 1,500,000 € 1,000,000 € 500,000 €Hulp bij huishouden Begeleiding Rolstoelen Vervoer Wonen Totaal
Uitgaven 2018 € 923,689 € 1,256,713 € 178,162 € 122,372 € 127,558 € 2,608,494
Uitgaven 2019 € 1,133,124 € 1,307,142 € 173,438 € 143,788 € 152,709 € 2,910,202
Uitgaven 2020 € 1,218,368 € 1,199,274 € 181,741 € 140,967 € 103,611 € 2,843,961
De totale uitgaven voor Wmo maatwerkvoorzieningen zijn in 2022 licht gestegen ten opzichte van 2021. Deze stijging is bijna geheel te wijden aan de toename van het aantal inwoners dat op grond van de Wmo een vorm van begeleiding ontvangt.
Uitgaven 2021 € 1,340,643 € 1,487,164 € 175,083 € 178,443 € 118,259 € 3,299,592
Uitgaven 2022 € 1,281,551 € 1,589,511 € 190,458 € 166,846 € 84,200 € 3,312,566
Jaar
Stijging kosten t.o.v. voorgaande jaar
2018 2019 2020 2021 2022
n.v.t. 12% -2% 16% 0,40%
14 Monitor Sociaal Domein 2022
4.3 Vervoersvoorzieningen (GroeneHartHopper) Hieronder ziet u het aantal gereden ritten over de jaren van de GroeneHartHopper (collectief vraagafhankelijk vervoer) voor inwoners van Waddinxveen. Maand
Aantal ritten 2019
Aantal ritten 2020
Aantal ritten 2021
Aantal ritten 2022
Januari
1338
1058
398
Februari
1257
1235
392
Maart
1430
648
468
April
1346
50
598
Mei
1260
112
609
Juni
1015
345
707
627 747 854 795 844 827
Juli
955
602
749
744
Augustus
998
568
782
789
September
1223
810
865
919
Oktober
1296
526
906
783
November
1289
489
789
863
December
1082
538
651
788
Totaal
14489
6981
7914
9580
Het herstel van het aantal gereden ritten heeft zich in 2022 voortgezet, maar is nog niet op het niveau van voor corona.
15 Monitor Sociaal Domein 2022
5
Participatiewet en Armoedebeleid
Waddinxveen helpt uitkeringsgerechtigden uit de uitkering te stromen door het inzetten van trajecten, scholing en persoonlijke aandacht. Vanuit ons armoedebeleid zijn er voor een bredere groep inwoners van Waddinxveen minimaregelingen, bijzondere bijstand en schuldhulpverlening. Dit hoofdstuk gaat in op deze onderwerpen.
5.1 Ontwikkeling van het aantal uitkeringen In de grafiek hieronder ziet u de ontwikkeling van het aantal huishoudens met een Participatiewet (PW) uitkering voor levensonderhoud. Dit zijn de regelingen voor Algemene Bijstand, Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW) en IOAZ (Inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte zelfstandigen) per het einde van de maand. De groei bedroeg in 2022 1,3%. Dit is minder dan de bevolkingsgroei, die 2,8% bedroeg.
Aantal PW uitkeringen per einde jaar 400 350
349
348
22
22
329
21
300
316
324
328
20
17
17
275
296
307
311
2019
2020
2021
2022
292 17
250 200 150
327
326
308
2016
2017
2018
100 50 0
Algemene Bijstand
IOAW/IOAZ
In 2022 was er sprake van een instroom van 89 huishoudens en een uitstroom van 85 huishoudens. Het aantal huishoudens met een uitkering voor levensonderhoud nam daardoor toe met vier ten opzichte van 2021. In de onderstaande tabellen ziet u de oorzaken van de in- en uitstroom in 2022. Oorzaak instroom
Cliënten
Oorzaak uitstroom
Cliënten
Inkomensvoorziening asielzoekers/gedoogden
29
Regulier werk
36
Beëindiging Uitkering WW/WIA/WAO
12
Verhuizing naar andere gemeente/buitenland
13
Verhuizing vanuit andere gemeente
8
Ander inkomen: Studiefinanciering
4
Andere oorzaak
18
Bereiken pensioengerechtigde leeftijd
5
Ander inkomen
4
Schending informatieplicht
6
Oorzaak bij partner
6
Normwijziging
10
Beëindiging relatie
7
Aangaan relatie
4
Beëindiging detentie
3
Andere oorzaak
7
Beëindiging studie
2
Totaal Uitstroom 2022
85
Totaal Instroom 2022
89
16 Monitor Sociaal Domein 2022
Bij de instromers valt ten opzichte van het voorgaande jaar op dat er een toename is van instroom van statushouders. Dit aantal bedroeg in 2021 nog 19. De toename kan verklaard worden door de verhoogde taakstelling voor statushouders die gemeenten vanuit het Rijk krijgen opgelegd. Daarnaast is er een toename van verhuizingen vanuit andere gemeenten. Dit komt doordat personen via het regionale woningnet relatief snel een woning in Waddinxveen krijgen toegewezen. Bij de oorzaken voor uitstroom valt op het vinden van regulier werk sterk is toegenomen. Dit aantal bedroeg in 2021 nog 21. De arbeidsmarkt is goed en nu er geen coronabeperkingen meer zijn vinden inwoners relatief snel een baan.
17 Monitor Sociaal Domein 2022
5.2 Toegekende minimaregelingen en bijzondere bijstand In het figuur hieronder ziet u de toegekende minimaregelingen en bijzondere bijstand. In verband met de sterke stijging van de energieprijzen is in 2022 ook energietoeslag toegekend. Dit gebeurde ambtshalve toekenningen bij 460 bij de gemeente bekende minima huishoudens. Daarnaast werd ook nog aan 693 huishoudens die zelf een aanvraag deden energietoeslag toegekend. Anders dan de andere minimaregelingen kent de energietoeslag geen vermogenstoets. Dit verklaart het veel hogere aantal toekenningen voor deze regeling ten opzichte van de andere minimaregelingen. Ook de aandacht die deze regeling landelijk in het nieuws kreeg kan hieraan hebben bijgedragen.
Aantal toegekende minimaregelingen en bijzondere bijstand Energietoeslag 1153 331 Rotterdampas
497
438 362
605
342 349 319 317 390
Bijdrage maatschappelijke activiteiten
84 68 60 53 56
Bijdrageregeling schoolkosten
385 365 345 332 312
Bijzondere bijstand
Collectieve Ziektekostenverzekering
400 422
Individuele inkomstentoeslag
252 273 256 250 265
Tegemoetkoming voor chronisch zieken
247 250 222 223 222
513 553 560
410 400 441 411 367
Verstrekte Kindpakketten/Kindpassen
0 2018
200 2019
400 2020
600 2021
800
1000
1200
1400
2022
18 Monitor Sociaal Domein 2022
6
Vrij toegankelijke voorzieningen
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het gebruik van en de kosten voor vrij toegankelijke voorzieningen. Door deze voorzieningen aan te bieden wordt ervoor gezorgd dat inwoners laagdrempelig en snel geholpen kunnen worden. Hierdoor wordt zoveel mogelijk voorkomen dat de hulpvraagernstiger wordt en de inzet van zwaardere en duurdere maatwerkvoorzieningen nodig is. Een belangrijke rol is hierin weggelegd voor preventieteam Wadwijzer. Wadwijzer is in Waddinxveen de centrale en integrale toegang voor alle inwoners die op zoek zijn naar informatie of die hulpvragen hebben over wonen, zorg, geld, werk, vervoer, actief zijn, jeugd en gezin.
6.1
Ontvangen hulpvragen
In de onderstaande grafiek wordt het aantal hulpvragen weergegeven dat jaarlijks door Wadwijzer wordt ontvangen.
Aantal hulpvragen ontvangen door Wadwijzer 4000 3407
3500 3000 2500
2861
2762 2204
2000
1500 1000 500 0 2019
2020
2021
2022
Er is dit helaas jaar geen goede vergelijking met de voorafgaande jaren mogelijk. Dit komt doordat het softwareprogramma waarin de hulpvragen worden geregistreerd begin 2022 is aangepast. Een onbekend aantal binnengekomen hulpvragen is daardoor niet juist geregistreerd. Het overgrote gedeelte (2436) van de informatie en advies vragen die in 2022 zijn ontvangen werd via de telefoon gesteld. De overige vragen kwamen via e-mail en het inloopspreekuur binnen. Wadwijzer helpt hulpvragers door informatie, hulp bij vraagverheldering en advies te bieden. Als dat niet voldoende is om de hulpvraag op te lossen zorgt Wadwijzer voor kortdurende begeleiding door een van de experts binnen het team. Indiende de hulpvraag ook met kortdurende begeleiding niet valt op te lossen wordt doorverwezen naar het sociaal team voor een of meerdere maatwerkvoorziening.
19 Monitor Sociaal Domein 2022
In de onderstaande figuur is te zien hoe de hulpvragen die Wadwijzer in 2022 ontving werd afgehandeld.
Afhandeling van hulpvragen
Direct afgesloten 34% Doorverwezen naar kortdurende begeleiding door specialist binnen Wadwijzer
56%
Doorverwezen naar Sociaal Team 10%
Van alle 2861 geregistreerde vragen van de telefonisch consulenten, werden 56% direct afgesloten. Daarnaast werd 10% van de vragen intern verwezen naar een specialist binnen Wadwijzer voor kortdurende begeleiding. Hierin wordt in de volgende paragraaf verder ingegaan. De overige 34% werd doorgezet naar het Sociaal team.
20 Monitor Sociaal Domein 2022
6.2 Kortdurende begeleiding Vanuit negen specialismes boden 6 partners van Wadwijzer 576 kortdurende begeleidingstrajecten in 2022. In de onderstaande grafiek wordt het aantal begeleidingstrajecten per specialisme weergegeven.
Aantal begeleidingstrajcten per specialisme 180
166 154 141
160 140
120
110
109
106
100 80 60 2020
40
2021
20
2022
0
59 51
64
4540 32
46 40 22
384236
63 5457
4245 25
Over het algemeen is jaarlijks sprake van een lichte toename van het aantal begeleidingstrajecten dat door Wadwijzer wordt uitgevoerd. In 2020 waren dit 459, in 2021 552 en in 2022 576. Hoewel het niet met zekerheid te zeggen is lijkt het er op dat corona als gevolg heeft gehad dat er minder hulpvragen zijn binnengekomen voor de algemeen maatschappelijk werker en meer voor de onafhankelijke cliëntenondersteuning en de ouderenadviseur. 6.2.1 Uitbreiding van aanbod kortdurende begeleiding Om hulpvragen van inwoners in een zo vroeg mogelijk stadium te kunnen oplossen is Wadwijzer in 2022 uitgebreid met drie soorten vormen van ondersteuning: de sociaal raadsman, steunouders en jeugdhulpexpertise binnen de kinderopvang en het basisonderwijs. De begeleidingstrajecten die vanuit deze specialismen zijn uitgevoerd zijn niet opgenomen in de bovenstaande figuur, omdat deze niet het hele jaar actief waren. Hieronder volgt een korte toelichten op deze uitbreidingen en de resultaten die hierdoor 2022 zijn behaald. Sociaal Raadsman Doel van de uitbreiding van Wadwijzer met de functie van sociaal raadsman is om de positie van kwetsbare inwoners van bij klachtbehandeling te versterken. De sociaal raadsman geeft laagdrempelig informatie, advies en ondersteuning op sociaaljuridisch terrein aan inwoners en professionals over financiële of juridische kwesties en fungeert als ombudsman.
Hij begeleid inwoners die problemen ervaren bij toepassing van regels en instanties. Hij biedt ook concrete dienstverlening, zoals hulp bij het schrijven van een brief en bezwaarschriften.
21 Monitor Sociaal Domein 2022
In 2022 zijn door de sociaal raadsman 21 trajecten gestart. Hiervan zijn 16 trajecten afgesloten. De meeste hulpvragen gingen over: Sociale zekerheid (uitkeringen en sociale inkomensvoorzieningen) Belastingen/ toeslagen Huisvesting (urgentie) De Sociaal Raadsman werkt in Waddinxveen samen met professionals binnen en buiten preventieteam Wadwijzer. Jeugdhulpexpertise in de kinderopvang (Alert4you) Het doel van Alert4You is het voorkomen van onnodige verwijzingen naar gespecialiseerde hulpverlening. Dit wordt gedaan door professionals uit de jeugdhulp op scholen en bij de kinderopvang samen te laten werken met de pedagogisch medewerkers aldaar. Hierdoor wordt opvallend gedrag bij kinderen vroegtijdig gesignaleerd en kunnen deze kinderen en hun ouders snel extra ondersteuning en begeleiding kunnen krijgen. In veel gevallen kan door die extra hulp voorkomen worden dat problemen verergeren als kinderen ouder worden. Door ze vroegtijdig 'op te sporen' kunnen ze zonder achterstand naar de basisschool. In de periode september – december 2022 heeft Alert4You negentien individuele aanvragen opgepakt. Er zijn twee groepsaanvragen uitgevoerd. Zeventien trajecten zijn afgerond en vier trajecten zijn nog actief. Met deze preventieve interventie worden onnodige verwijzingen naar gespecialiseerde hulpverlening voorkomen en er vindt effectieve vroeg signalering plaats.
Ouders zijn tevreden met de inzet van de Alert4You-coach en zien dat de inzet van meerwaarde was voor hun kind/gezin heeft gehad. Als score gaven zij gemiddeld een 8. Steunouders In 2022 is gestart met een tweejarige pilot p, steunouders in te zetten. Een steunouder is een vrijwilliger die een of twee dagdelen per week een kind opvangt. De ouders hebben daardoor even tijd voor zichzelf. Ouders, die behoefte hebben aan steun, kunnen niet altijd op hun eigen netwerk terugvallen. Daardoor kunnen ze in stressvolle situaties terecht komen. Dat kan een nadelige invloed hebben op de ontwikkeling van een kind en leiden tot het moeten inzetten van zwaardere zorg. Een lokale steunoudercoördinator voert intakegesprekken met de vraagouder en de steunouder om hen beter te leren kennen. Op basis van deze gesprekken koppelt zij gezinnen aan elkaar. De frequentie van de ondersteuning, de wijze waarop de opvang plaatsvindt en de duur gaat in overleg met vraagouders en steunouders. De coördinator blijft het verloop van het hele traject begeleiden. Er zijn tussen april en december van 2022 11 kinderen aangemeld. Soms als enigszins kind en soms samen met een broertje of zusje. Hiervan zijn er 4 kinderen geplaats in een steungezin. De overige kinderen zijn op de wachtlijst geplaatst. Er zijn 9 steunouders geworven en getraind.
Deze lokale steunouders zijn niet allemaal direct beschikbaar of een match met de kinderen op de wachtlijst. Het matchen is in hoge mate maatwerk en vraagt zorgvuldigheid en geduld om mis-matches te voorkomen.
6.3 Cursusaanbod Naast kortdurende begeleiding biedt Wadwijzer ook cursussen en trainingen aan. Deze trainingen zijn voornamelijk gericht op gezond en veilig opgroeien. De cursussen worden aangeboden vanuit het Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), dat onderdeel is van Wadwijzer. Deze cursussen worden deels lokaal en deels regionaal aangeboden. 22 Monitor Sociaal Domein 2022
In de onderstaande grafiek zijn het aantal cursussen en trainingen dat lokaal wordt aangeboden zichtbaar en het aantal deelnemers. Het aantal cursussen dat lokaal werd aangeboden was nagenoeg gelijk aan 2021, maar het aantal deelnemers nam sterk toe. Naast trainingen en cursussen die lokaal werden aangeboden waren er in 2022 ook negen verschillende webinars en drie themabijeenkomsten in de regio Hollands Midden. Deze werden door 2842 personen (online) gevolgd. De gezamenlijke inkoop van collectief (online) aanbod in de regio is effectief en kostenefficiënt en zorgt voor een groot bereik. Een webinar is een interactieve onlinebijeenkomst die ouders vanaf elke plek gratis kunnen volgen.
Lokaal cursusaanbod en deelnemers 350
308
300 250
219
200 142
129
150 100 50
20
15
21
20
0 2019
2020 aantal cursussen
2021
2020
aantal deelnemers
23 Monitor Sociaal Domein 2022
7
Vooruitblik
De gemeente is blijvend in gesprek met verwijzers om bewustwording van de uitgaven onder de aandacht te brengen om de zorg beschikbaar te houden voor de inwoner die het echt nodig heeft. In de tweede helft van 2022 halen we de ervaringen op van inwoners die gebruik hebben gemaakt van een maatwerkvoorziening vanuit de Jeugdwet of de Wmo. Om meer grip op de kosten te krijgen zal komend jaar zal er worden ingezet op verbetering van de monitoring. We willen de monitor uitbreiden, onder andere met zorg die regionaal wordt aangeboden met het aanbod en gebruik van vrij toegankelijke voorzieningen buiten Wadwijzer. Daarnaast zijn we ook bezig om een programma op te zetten om lokaal en regionaal beter op de kosten binnen het sociaal domein te kunnen sturen. Tot slot wordt ook een nieuwe visie op het sociaal domein opgesteld, inclusief bijbehorend uitvoeringsprogramma. Ook dit zal bijdragen aan her sturen op kosten en het zorgen van voldoende kwaliteit en beschikbaarheid van de juiste zorg.
24 Monitor Sociaal Domein 2022