Bijlage 1: Kaderbrief 2027 -2030

Kaderbrief 2027-2030

Inhoudsopgave Inhoudsopgave............................................................................................................................... 2 Voorwoord...................................................................................................................................... 3 2

3

Inleiding.......................................................................................................................................... 4 2.1

Opzet Kaderbrief 2027............................................................................................................ 4

2.2

Hoofdlijnen ontwikkeling begrotingssaldo 2027-2030.............................................................4

Kaders opstellen Begroting 2027-2030...........................................................................................6 3.1

Uitgangspunten lange lijn prognose........................................................................................ 6

3.2

Indexatie................................................................................................................................. 7

3.3

Verwerkte mutaties................................................................................................................. 8

3.4

Risico’s en kansen.................................................................................................................. 8

1

2

Voorwoord Geachte raad, Voor u ligt de Kaderbrief 2027-2030. Via de kaderbrief kan de gemeenteraad sturen op de financiële kaders en beleidsuitgangspunten voor de Programmabegroting 2027-2030. We bevinden ons in een bijzondere periode Na de gemeenteraadsverkiezingen is er nog geen nieuwe coalitie gevormd ten tijde van het opstellen van deze kaderbrief. Mogelijk is er wel al een nieuwe coalitie als de kaderbrief wordt besproken in de gemeenteraad. Ondanks deze ingewikkelde periode moeten de kaders voor de begroting 2027-2023 worden vastgesteld. Om die reden is in deze kaderbrief alleen omschreven wat verplicht is, zonder mogelijk nieuwe regels, keuzes, veranderingen of ambities. Deze kaderbrief is een foto van de huidige situatie, op het moment dat de politieke partijen op dit moment met elkaar in gesprek zijn over de komende vier jaar. Het nieuwe coalitieakkoord wordt zover dat mogelijk is gebruikt als input voor de begroting. In welke mate dat mogelijk is, hangt af van wanneer het akkoord gereed is en hoe concreet het nieuwe akkoord is. Financiële opgave blijft komende jaren zorgelijk Voor de jaren 2026 en 2027 konden we een structureel sluitende begroting presenteren. Helaas is dat voor 2028 en 2029 op dit moment niet het geval. We krijgen te maken met grote financiële tekorten.

De eerder gegeven waarschuwing over toekomstige kosten in het Sociaal Domein en voor maatschappelijke voorzieningen blijkt terecht. Samengevat laat de kaderbrief zien dat er keuzes gemaakt moeten worden door het nieuwe college. In de zomer actualiseren we de beleidsdoelen en wordt de begroting opgesteld. Hoe de concrete uitwerking hiervan leidt tot een sluitende begroting voor 2027-2030 hoort u als raad in september. Begroting vraagt om keuzes Als college kijken we ondanks de moeilijke keuzes die we soms moesten maken positief terug op de afgelopen vier jaar. We hebben ons met volle overtuiging ingezet voor het coalitieprogramma. Ook in die vier jaar moesten er moeilijke keuzes gemaakt worden. We beseffen ons dat een nieuw college direct aan de slag mag met het maken van (kleine en grote) financiële keuzes. We wensen het nieuwe college een goede start toe, met veel succes en wijsheid in de komende collegeperiode. Het college van burgemeester en wethouders Waddinxveen, 4 juni 2026

3 Kaderbrief 2027-2030

2

Inleiding

In deze kaderbrief leggen we de kaders vast voor de Programmabegroting 2027-2030. In de zomer stelt de ambtelijke organisatie de programmabegroting op en begin november wordt het in de gemeenteraad behandeld. Deze kaderbrief is opgesteld in een periode van veel onzekerheden. De gemeenteraadsverkiezingen zijn net achter de rug en er wordt gewerkt aan een nieuwe coalitie. De onzekere situatie in de wereld leidt mogelijk tot prijsstijgingen. En de laatste jaren van onze Meerjarenbegroting zijn nog niet sluitend, onder andere door blijvende onzekerheid over financiering van het Rijk. Dit heeft ertoe geleid dat we hebben besloten om geen nieuw beleid op te nemen in de kaderbrief. Wat in deze kaderbrief is opgenomen, is dus enkel het gevolg van wettelijke verplichtingen of de uitwerking van al genomen besluiten. Naar verwachting treedt er tussen het opstellen van deze kaderbrief en de totstandkoming van de begroting een nieuwe coalitie aan met een nieuw coalitieprogramma. Het streven is om de financiële en inhoudelijke gevolgen van het nieuwe coalitieprogramma zo snel en zorgvuldig mogelijk te verwerken. Tegelijkertijd bestaat de kans dat de doorlooptijd van het coalitieprogramma en de planning van de begroting niet volledig parallel lopen.

Mocht het coalitieprogramma later beschikbaar komen, dan verwerken wij de belangrijkste keuzes en financiële gevolgen in de Programmabegroting 2027-2030 voor zover dit haalbaar en uitvoerbaar is.

2.1 Opzet Kaderbrief 2027 In deze kaderbrief geven we een zo volledig en juist mogelijk beeld van de financiële uitgangspositie van de gemeente Waddinxveen voor het opstellen van de Programmabegroting 2027-2030 met de daarbij gehanteerde kaders. Op hoofdlijnen is dit op te splitsen in de volgende onderdelen:  Actualisatie van de lange lijn prognose  Aanpassingen met een financieel effect o Kaderbrief o Meerjaren effecten Burap 1 2026  Indexatie van baten en lasten In hoofdstuk 3 wordt hier verder op ingegaan.

2.2 Hoofdlijnen ontwikkeling begrotingssaldo 2027-2030 In onderstaand overzicht is de ontwikkeling van het begrotingsresultaat te zien van de jaren 2027 tot en met2030. Het beginsaldo is het saldo van de begroting, zoals die in november 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld. Daarop volgen de mutaties van de vanaf dan genomen besluiten tot en met het voorstel in deze kaderbrief. Ondanks de financiële mutaties die zijn gedaan, blijft het financieel beeld in lijn met het beeld dat is gepresenteerd bij de Programmabegroting 2026-2029. In 2027 en 2028 is het structurele begrotingssaldo positief en in de laatste twee begrotingsjaren is het saldo negatief. Ten opzichte van toen de Programmabegroting 2026-2029 werd gepresenteerd, hebben we een jaar langer een positief saldo in de begroting. Dit geeft wat ruimte om, indien gewenst, aan ombuigingen te werken. Het financieel beeld geeft nog steeds niet of nauwelijks ruimte voor nieuw beleid. Ook is het met dit huidige beeld nog steeds noodzakelijk om het structurele begrotingssaldo sluitend te maken door een onttrekking uit de algemene reserve. Ten slotte is het goed om te benadrukken dat de structurele effecten van de tekorten op de jeugdhulp nog niet in cijfers uitgedrukt zijn in deze kaderbrief.

4 Kaderbrief 2027-2030

Hoofdstuk 3.4 gaat hier verder op in. Ook gaat hoofdstuk 3.4 in op risico’s voor de begroting die nog niet in deze cijfers zijn opgenomen, maar die wel van grote invloed kunnen zijn op het financiële beeld. Tabel 1 Begrotingssaldi Financiële positie gemeente Waddinxveen (bedragen x € 1.000) Meerjarenbegroting 2027 – 2030 Vastgestelde begrotingssaldi Al genomen raadsbesluiten met financiële consequenties t/m april 2026: Begrotingswijziging nr. 1 OZB 1 Begrotingswijziging nr. 2 Realisatie vier lokalen MFA Park Vredenburgh Begrotingswijziging nr. 3 Septembercirculaire 2025 Totaal vastgestelde begrotingswijzigingen Actueel begrotingssaldo Nog vast te stellen door de raad: 2 Mutaties met meerjarig financieel effect(1e Burap 2026) 3 Besluiten met financieel effect (Kaderbrief 2027) 4 Effecten actualisatie lange termijn prognose begroting Structureel effect tekorten sociaal domein Totaal nog vast te stellen begrotingswijzigingen Actueel begrotingssaldo incl. nog vast te stellen mutaties Prijsindexatie Indexering loonkosten 5 Indexering subsidies Indexering verbonden partijen Verwachting meicirculaire 2026 Totaal autonome ontwikkelingen Stand begroting 2027 – 2030 Totaal nieuwe ontwikkelingen Kaderbrief 2027 Verwacht saldo nieuwe begroting inclusief ontwikkelingen 6 Waarvan incidenteel Verwacht structureel saldo begroting

2027

2028

2029

2030

710 710

-725 -725

-1.731 -1.731

-1.731 -1.731

303 -88

303 -88

303 -88

303 -88

171 386 1.096

104 319 -406

37 252 -1.479

0 215 -1.516

221

229

137

140

-650 298

-745 531

-751 516

-993 540

pm -130 966

pm 15 -391

pm -98 -1.577

pm -313 -1.829

1.216 1.195 114 489 -3.014 0 966 0 966

1.216 1.195 114 489 -3.014 0 -391 0 -391

1.216 1.195 114 489 -3.014 0 -1.577 0 -1.577

1.216 1.195 114 489 -3.014 0 -1.829 0 -1.829

-949 1.915

-1.378 987

-1.145 -432

-1.145 -684

Leeswijzer tabel begrotingssaldi In de kantlijn van de tabel vindt u aan de linkerkant een opsomming van onderdeel 1 tot en met 6. Door deze onderdelen komen we van een beginsaldo tot een saldo na Kaderbrief 2027:  Onderdeel 1: Laat het effect zien van de besluiten die vanaf november 2025 tot en met april 2026 zijn genomen. Dit leidt tot een saldo voor opstellen van de 1e Burap 2026 en de Kaderbrief 2027.  Onderdeel 2: Laat de mutaties zien met een meerjarig effect uit de 1e Burap 2026. Hierover leest u meer in de 1e Burap 2026.  Onderdeel 3: Laat het financieel effect uit deze kaderbrief zien. Deze vindt u in bijlage 1 bij dit document.  Onderdeel 4: Laat de verwerking van de Lange Lijn prognose zien.  Onderdeel 5: De indexatie wordt, omdat er bij het opstellen van dit document nog niets bekend was over de effecten vanuit de meicirculaire 2026, neutraal verwerkt.  Onderdeel 6: Tot slot vindt een correctie plaats van het incidentele begrotingssaldo om tot een structureel saldo te komen.

5 Kaderbrief 2027-2030

3

Kaders opstellen Begroting 2027-2030

Het doel is om in november 2026 een structureel sluitende meerjarenbegroting 2027-2030 voor de gemeente Waddinxveen te kunnen presenteren. In deze kaderbrief stellen we de kaders vast waarmee we dat doel willen behalen. We lichten de kaders in dit hoofdstuk een voor een toe, om tot slot in te gaan op de (financiële) risico’s.

3.1 Uitgangspunten lange lijn prognose We hebben in de afgelopen jaren in Waddinxveen een aanzienlijke groei van het aantal inwoners doorgemaakt en we verwachten dat deze groei de komende jaren nog gaat doorzetten. Voor de basis van het opstellen van de lange lijn prognose bij deze kaderbrief zijn we uitgegaan van de cijfers uit de woningbouwprognose van december 2025. Dit zijn de meest actuele cijfers. Deze prognose wordt ieder half jaar gedaan, dus in de Programmabegroting 2027-2030 wordt de lange lijn prognose geactualiseerd met de cijfers uit de woningbouwprognose juni 2026. Om tot een te verwachten meerjarig inwonersaantal te komen, kijken we naar de woningbouwprognose met het laatst bij ons bekende cijfer van inwoners per woning en leeftijdsverdeling in de gemeente. De aanname die we hierbij doen, is dat deze verhouding in de komende jaren niet wijzigt. Hieruit volgt het volgende beeld van de inwonersontwikkeling voor de komende jaren:

De groei van het aantal inwoners betekent een hogere druk op de maatschappelijke voorzieningen binnen de gemeente. Om die reden hebben we ervoor gekozen om de ontwikkeling van het inwoneraantal toe te passen op een aantal inkomsten- en uitgavenbudgetten in de begroting. Op die manier hebben we de middelen in de begroting om de voorzieningen mee te laten groeien met de groei van het aantal inwoners. Met onderstaande bedragen (*€1.000) wordt de begroting verhoogd als gevolg van de aangepaste lange lijn prognose:

Effecten actualisatie lange termijn prognose begroting

2027 298

2028 531

2029 516

2030 540

6 Kaderbrief 2027-2030

Dit is een aanpassing op de bedragen waarmee al rekening is gehouden in de lange lijn prognose voor de Programmabegroting 2026-2029. Hierin is met de volgende variabelen rekening gehouden:  Algemene uitkering: Een grotere groei van het aantal inwoners heeft een positief effect op de baten die we verwachten uit de algemene uitkering van het gemeentefonds.  Onroerende zaakbelasting-opbrengsten (OZB): Een grotere groei van het aantal belastingobjecten (woningen en niet-woningen) heeft een positief effect op de te verwachten baten uit OZB.  Personeelslasten: Een groei van het aantal inwoners zorgt voor meer werkzaamheden voor de organisatie. De gemeenteraad heeft bij de tweede Kaderbrief 2026 besloten dat de organisatie vanaf 2028 niet langer meegroeit met het aantal inwoners.  Kapitaallasten: De kapitaallasten groeien niet een op een mee met het aantal inwoners. Het bijwerken van de kapitaallasten met de meest actuele planning van de investeringen levert een voordeel op voor de lange lijn prognose.  Gemeenschappelijke regelingen: Een grotere groei van het aantal inwoners zorgt voor een hogere bijdrage aan gemeenschappelijke regelingen.  Lasten met een sterke relatie met het aantal inwoners: Budgetten die een sterk verband hebben met het aantal inwoners zijn verhoogd als gevolg van de extra groei van het aantal inwoners in de lange lijn prognose.

Hierbij valt te denken aan het sociaal domein of onderwijs.

3.2 Indexatie In de kaderbrief maken we de indexaties van de verschillende begrotingsposten inzichtelijk. De indexaties zijn budgetneutraal verwerkt in deze kaderbrief. Deze posten worden verwerkt bij de Begroting 2027. We gaan er voor nu ook vanuit dat we voor deze indexaties worden gecompenseerd door het Rijk. Tabel 2 Indexaties Prijsindexatie Indexering loonkosten Indexering subsidies Indexering verbonden partijen Verwachting meicirculaire 2026

2027 1.216 1.195 114 489 -3.014

2028 1.216 1.195 114 489 -3.014

2029 1.216 1.195 114 489 -3.014

2030 1.216 1.195 114 489 -3.014

Bij de berekening van deze bedragen zijn we uitgegaan van de volgende indexcijfers:  Prijsindexatie: Hiervoor hebben we, zoals het Rijk ook doet voor berekening van de Algemene Uitkering van het Gemeentefonds, het indexcijfer prijs bruto binnenlands product. Voor 2027 wordt een index van 2,5% verwacht in het Centraal Economisch Plan 2026. Dit is voor de berekening van het effect toegepast op de begrotingsposten waarmee we inkoop doen bij derden.  Indexering loonkosten: Deze indexatie is conform de prijs overheidsconsumptie, beloning werknemer uit het Centraal Economisch Plan 2026. We stellen deze voor 2027 op 4,1%. Dit is toegepast op de loonkosten.  Indexering subsidies: Op de subsidies passen we de prijsindex toe. Voor sommige gesubsidieerde partijen geldt dat ze een grote looncomponent hebben. Het kan een keuze zijn om daarmee rekening te houden. Voor deze kaderbrief doen we dit nog niet.  Indexering verbonden partijen: De bijdragen aan de verbonden partijen indexeren we met een combinatie tussen de indexering van de loonkosten en de prijsindexatie. Hierbij wordt de loonindex voor 70 % meegewogen en de prijsindex voor 30 %. We weten al, conform de uitgangspunten die door het FKGR zijn gedeeld, dat de werkelijke indexatie hoger zal zijn dan waarvoor we verwachten door het Rijk gecompenseerd te worden. Daarom maken we dit

7 Kaderbrief 2027-2030

afzonderlijk inzichtelijk middels een mutatie in deze kaderbrief. We komen op een index van 3,6% uit.

3.3 Verwerkte mutaties In deze kaderbrief zijn een aantal ontwikkelingen opgenomen die geen nieuw beleid zijnI. Dit zijn ontwikkelingen die volgen uit een al genomen besluit of bestaand beleid, met financiële gevolgen. Dit betreft de volgende twee regels:

2 3

Mutaties met meerjarig financieel effect(1e Burap 2026) Besluiten met financieel effect (Kaderbrief 2027)

2027 221

2028 229

2029 137

2030 140

-650

-745

-751

-993

Over de mutaties met meerjarig effect vanuit de 1 e Burap 2026 is al een besluit genomen bij die rapportage. Hier ziet u de meerjarige effecten van deze mutaties. In de onderstaande lijst treft u een samenvatting van de in de bijlage opgenomen lijst van besluiten met financieel effect in de Kaderbrief 2027-2030: Tabel 3 Samenvatting lijst van besluiten met financieel effect Titel aanvraag 2027 Vindmijnsubsidies.nl -3.914 De toekomst van kinderparticipatie in -10.000 Waddinxveen Verkiezingen Exploitatiebudget Oude Dreef 6 -250.582 Kapitaallasten automatisering 2027 Kapitaallasten automatisering 2028 Uitvoering Actieplan geluid -15.000 Aanvullende middelen groealliantie -25.742 Vergunnen o.b.v. soortenmanagementplan -40.000 Effecten FKGR -44.714 Herwaardering functies -104.722 Verhoging bijdrage GR MH -155.000 Totaal -649.674

2028 -3.914 -10.000

2029 -3.914 -10.000

2030 -3.914 -10.000

-250.582 - 74.896 -15.000 -25.742 -40.000 -44.714 -104.722 -175.000 -744.570

110.000 -250.582 -73.853 -117.525 -15.000 -25.742 -40.000 -44.714 -104.722 -175.000 -751.052

-110.000 -250.582 -72.809 -115.905 -15.000 -25.742 -40.000 -44.714 -104.722 -175.000 -993.113

3.4 Risico’s en kansen Sommige onderdelen zijn nog niet financieel in deze kaderbrief verwerkt, maar kunnen in de toekomst van invloed zijn op het financiële beeld:  Toerekening van salarislasten aan (investerings)projecten: Bij de jaarrekening 2025 is geconstateerd dat niet alle begrote toe te rekenen salarislasten toegerekend konden worden aan (investerings)projecten, omdat niet bij alle projecten voor het volledige bedrag rekening was gehouden met deze lasten. Momenteel wordt onderzocht hoe dit wel kan. Het kan een nadeel opleveren voor de begroting.  Tekorten sociaal domein: Op het gebied van jeugd(hulp) is er al enkele jaren sprake van een tekort. De stijgende kosten voor jeugdhulp is een landelijk probleem en daarom wordt gewerkt aan de ontwikkelingen uit de Hervormingsagenda. Daarnaast heeft Waddinxveen bij de begroting 2026 een Plan van Aanpak sociaal domein vastgesteld, waarin een pakket aan maatregelen is voorgesteld die vanaf 2027/2028 moeten bijdragen aan het behalen van de taakstelling. Het resultaat op jeugdhulp in 2025 (€ 1,5 miljoen tekort) geeft aanleiding om de 8 Kaderbrief 2027-2030









begroting structureel bij te stellen. De demografische ontwikkeling, het implementeren van de Hervormingsagenda (landelijk) en de lokale maatregelen hebben invloed op het gebruik van jeugdhulp de komende jaren en de financiële consequenties daarvan. Daarmee is het bepalen van een realistische bijstelling complex en vormt dit een risico voor de begroting 2027-2030. Voordelige resultaten afgelopen jaren: Voorafgaand aan het opstellen van deze kaderbrief is op hoofdlijnen een analyse gemaakt van de overschotten in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren. Uit deze analyse bleken de oorzaken van de voordelige resultaten niet direct structureel. Wel willen we overschotten voorkomen. Daarom doen we verder onderzoek naar het ontstaan van deze overschotten. Dit kan een voordeel opleveren voor de begroting. Kapitaallasten: In de lange lijn is een voordeel opgenomen voor de kapitaallasten. Dit geeft een voordeel in de eerdere begrotingsjaren, maar deze lasten komen alsnog terug in latere jaren. Het kan aantrekkelijk lijken om de voordelen in de eerdere begrotingsjaren in te zetten voor structurele lasten. Dit kan echter wel een probleem opleveren in de toekomst. Indexatie budgetten: De indexatie is budgetneutraal verwerkt, in de veronderstelling dat dit volledig gecompenseerd wordt uit het gemeentefonds. Het risico bestaat dat de compensatie niet volledig is.

In dat geval moet er bij de Begroting 2027 een afweging gemaakt worden of de indexatie volledig overal wordt doorgevoerd. Lange lijn prognose: In de lange lijn prognose doen we de aanname dat een stijging van het aantal inwoners niet leidt tot een efficiencyvoordeel. De kans bestaat dat dit wel zo is. Dat zou een voordeel in de realisatie opleveren.

9 Kaderbrief 2027-2030