Bijlage 1 Beleidsvisie Jeugd
Tekst van het document
Beleidsvisie Jeugd 2025-2029
Inhoudsopgave 1
Inleiding ............................................................................................................................................2
2
Visie op jongeren .............................................................................................................................5
3
2.1
Introductie ................................................................................................................................5
2.2
Visie .........................................................................................................................................5
2.3
Leidende principes ..................................................................................................................6
Ontwikkelingen en trends .................................................................................................................8 3.1 3.1.1 3.2
5
Kwantitatieve analyse ..........................................................................................................8 Lokale ontwikkelingen .............................................................................................................8
3.2.1
Kwantitatieve analyse ..........................................................................................................9
3.2.2
Kwalitatieve analyse ............................................................................................................9
3.3 4
Landelijke ontwikkelingen ........................................................................................................8
Vergelijking tussen landelijke en lokale ontwikkelingen ..........................................................9
Pijlers .............................................................................................................................................10 4.1
Vrijetijdsbesteding .................................................................................................................10
4.2
Veerkracht .............................................................................................................................11
4.3
Meedoen................................................................................................................................11
4.4
Sociale veiligheid ...................................................................................................................12
Ambities & kaders ..........................................................................................................................13 5.1
Vrijetijdsbesteding .................................................................................................................13
5.1.1
Onze ambitie .....................................................................................................................13
5.1.2
Hoe gaan we dat doen? ....................................................................................................13
5.2
Veerkracht .............................................................................................................................14
5.2.1
Onze ambitie .....................................................................................................................14
5.2.2
Hoe gaan we dat doen? ....................................................................................................14
5.3
Meedoen................................................................................................................................15
5.3.1
Onze ambities ....................................................................................................................15
5.3.2
Hoe gaan we dat doen? ....................................................................................................15
5.4
Sociale veiligheid ...................................................................................................................16
5.4.1
Onze ambities ....................................................................................................................16
5.4.2
Hoe gaan we dat doen? ....................................................................................................16
5.5
Overkoepelende richting voor uitvoering ...............................................................................17
5.5.1
Onze ambities ....................................................................................................................17
5.5.2
Hoe gaan we dat doen? ....................................................................................................17
Bijlage 1. Overzicht van lokale partners ................................................................................................18 Bijlage 2. Kwantitatieve gegevens .........................................................................................................19
1
1
Inleiding
Jongeren zijn de bouwstenen van onze toekomst, en dat blijkt uit onze inzet. In Waddinxveen hebben we ons de afgelopen jaren intensief ingezet voor jongeren die extra ondersteuning en zorg nodig hebben, een inzet die versterkt werd door de decentralisatie in 2015 waarbij gemeenten een deel van de taken hebben overgenomen van de Rijksoverheid. Hierdoor kunnen wij nu beter inspelen op de behoeften van jongeren, omdat hulp nu meer op lokaal niveau wordt georganiseerd. Midden in al deze inspanningen groeit echter het besef hoe belangrijk het is om meer aan de 'voorkant' te staan. Als gemeente willen we namelijk niet alleen aanwezig zijn voor jongeren wanneer er problemen optreden of al bestaan, maar juist vanaf het allereerste moment betrokken zijn om de normale ontwikkeling van jongeren te stimuleren, versterken en verbeteren, en daarmee mogelijke problemen in de toekomst te voorkomen. Met normale ontwikkeling bedoelen we de natuurlijke groei van jongeren, zoals het vormen van een eigen identiteit, het verkennen van interesses, talenten, ambities en perspectieven, het ontwikkelen van sociale en emotionele vaardigheden, het aangaan van vriendschappen, het genieten van vrije tijd en het vinden van hun eigen plek in de samenleving. Aanleiding De noodzaak om meer aan de voorkant te staan en preventiever te werken wordt versterkt door de groei van het aantal jongeren in onze gemeente.
Met een groeiende groep jonge inwoners is het belangrijk om onze aanpak verder te versterken, zodat alle jongeren de kans krijgen zich op een optimale manier te ontwikkelen. Dit vraagt om voorzieningen die meegroeien met het toenemende aantal inwoners, zoals vastgelegd in het coalitieakkoord en het collegeprogramma. Tegelijkertijd hebben we de afgelopen jaren signalen ontvangen van de gemeenteraad, lokale partners en jongeren zelf over de behoefte aan meer voorzieningen en activiteiten. Daarbij ontbreekt een onderliggende beleidsvisie voor de subsidies die worden verstrekt aan de leeftijdsgroep van 12 tot 23 jaar. Door deze factoren zien we een toenemende noodzaak om een beleidsvisie te ontwikkelen die specifiek gericht is op de leeftijdsgroep van 12 tot 23 jaar, zodat we beter kunnen inspelen op hun specifieke behoeften en relevante (maatschappelijke) ontwikkelingen. Doelstelling Met deze beleidsvisie hebben we als doel om de normale ontwikkeling van jongeren te stimuleren, versterken en verbeteren. We willen jongeren de ruimte geven om hun identiteit te vormen, hun interesses, talenten, ambities en perspectieven te verkennen en hun sociale en emotionele vaardigheden te ontwikkelen. Daarnaast willen we dat zij de kans krijgen om vriendschappen te sluiten, te genieten van hun vrije tijd en hun eigen plek in de samenleving te vinden.
Door te investeren in de normale ontwikkeling van jongeren dragen we bij aan een gemeenschap waarin zij opgroeien tot zelfstandige, veerkrachtige en betrokken burgers die actief bijdragen aan de maatschappij en goed voorbereid zijn op de uitdagingen van de toekomst. Participatieproces De normale ontwikkeling van jongeren kan op verschillende manieren worden bevorderd, zoals bijvoorbeeld in de buurt, de wijk, bibliotheken, (sport)verenigingen, buurthuizen, scoutinggroepen, en religieuze gemeenschappen zoals kerken en moskeeën. Effectief jeugdbeleid vereist daarom een domeinoverstijgende aanpak, waarbij diverse organisaties en partners betrokken zijn. Om deze reden is deze beleidsvisie tot stand gekomen via een zorgvuldig participatieproces, waarbij individuele interviews en groepsgesprekken zijn gevoerd met 79 jongeren en lokale partners. In bijlage 1 staat een overzicht van de lokale partners die hebben bijgedragen aan het participatieproces.
2 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Naast het participatieproces is de beleidsvisie afgestemd op relevante wet- en regelgeving en op beleidskaders binnen onze gemeente. Het lokale jeugdbeleid staat immers niet op zichzelf, maar is verbonden met wetten zoals de Wmo en Jeugdwet, en met beleidsvisies en -kaders zoals het coalitieakkoord “Groeien aan de Gouwe 2022-2026”, het collegeprogramma “Thuis in Waddinxveen 2022-2026”, de Visie Sociaal Domein 2024-2028, het Visiedocument Maatschappelijke Voorzieningen, het Beleidskader Cultuur 2021-2024, en het Integraal Veiligheidsbeleid 2024-2027. Deze visie is opgesteld in samenhang met deze wetten en beleidskaders, maar is niet uitputtend. Afbakening van doelgroep Deze beleidsvisie richt zich specifiek op jongeren van 12 tot 23 jaar. Voor kinderen van 0 tot 12 jaar gelden andere beleidskaders, zoals de Lokale Educatieve Agenda 2024-2028. Niet alle subgroepen binnen de leeftijdscategorie 12 tot 23 jaar vallen onder deze beleidsvisie. De afbakening wordt weergegeven in de onderstaande afbeelding.
Zorgvoorzieningen
Spoor III
Ondersteunde voorzieningen
Spoor II
Basisvoorzieningen Samenleving
Spoor I
Regionale (jeugdhulp)
Preventief jeugdbeleid
Het brede onderste deel van de piramide (spoor 1) vertegenwoordigt de gemeenschap en basisvoorzieningen in Waddinxveen. Dit is de laag waarin algemene voorzieningen en activiteiten worden aangeboden om de normale ontwikkeling van jongeren te bevorderen. Denk hierbij aan activiteiten zoals zaalvoetbal georganiseerd door het jongerenwerk, jongerenontmoetingsplaatsen in de openbare ruimte, en initiatieven zoals de Wijkwallet. De middenlaag (spoor 2) betreft lichte ondersteuning bij opvoed- en opgroeivragen. Voorbeelden hiervan zijn diensten zoals Wadwijzer, die jongeren en ouders informatie en advies bieden over verschillende opvoed- en ontwikkelingsvragen. Dit spoor richt zich op jongeren en gezinnen die tijdelijk extra ondersteuning nodig hebben, maar geen intensieve zorg. De bovenste laag (spoor 3) richt zich op intensieve zorg, voornamelijk op het gebied van jeugdhulp, voor jongeren met complexe problematiek die specialistische ondersteuning vereisen. Voorbeelden hiervan zijn gespecialiseerde jeugdzorgtrajecten zoals therapie voor jongeren met ernstige gedragsproblemen of intensieve gezinsbegeleiding voor gezinnen met meerdere problemen. Wanneer spoor 2 en 3 van toepassing zijn, is de beleidsvisie Sociaal Domein 2024-2028 leidend.
De keuze voor deze afbakening is bewust gemaakt omdat het, naast het ondersteunen van jongeren met specifieke zorgvragen, ook belangrijk is om aandacht te besteden aan jongeren zonder directe zorgbehoefte. Door een sterke basis te leggen in spoor 1, willen we meer aan de voorkant staan en de sociale basis versterken. Dit bevordert een omgeving waarin jongeren zich gezond en veerkrachtig kunnen ontwikkelen. Tegelijkertijd helpt deze sterke basis om problemen vroegtijdig te signaleren en aan te pakken, waardoor de noodzaak voor lichte ondersteuning of intensievere zorg in spoor 2 en 3 mogelijk verminderd wordt. Deze beleidsvisie heeft dan ook een preventief karakter. Rol van de gemeente Om de uitvoering van deze beleidsvisie de komende jaren vorm te geven, hebben we anderen nodig. Daarom werkt onze gemeente samen met lokale partners. Hieronder beschrijven we de rol van de gemeente ten opzichte van lokale partners en initiatieven bij het vormgeven van het jeugdbeleid.
3 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Voor jongeren die zelf de netwerken, mogelijkheden en middelen hebben om op te groeien en zich optimaal te ontwikkelen, kan de rol van onze gemeente relatief beperkt blijven. In lijn met spoor 1 van het piramidemodel, ligt de focus hier voornamelijk op het monitoren van het bestaande aanbod en het aanmoedigen of faciliteren van lokale partners om eventuele hiaten op te vullen. Dit kan bijvoorbeeld door marktpartijen samen te brengen of, indien nodig, door subsidies onder bepaalde voorwaarden te verstrekken. Ook behoort het ondersteunen van initiatieven van jongeren zelf tot de mogelijkheden. Voor jongeren die stimulering nodig hebben om zich optimaal te kunnen ontwikkelen, is het de taak van onze gemeente om de juiste koers te bepalen door te faciliteren en te regisseren. In onze faciliterende rol verstrekken we subsidies en in onze regisserende rol stimuleren we samenwerkingen en sturen we de uitvoering van subsidies aan om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken. Uitvoeringsprogramma Deze beleidsvisie biedt een kader en geeft op sommige plekken al enige richting voor de uitvoering, maar is geen uitvoeringsplan. De specifieke acties worden daarom vastgelegd in een opvolgend uitvoeringsprogramma. Dit programma zal aangeven welke acties worden ondernomen, wie verantwoordelijk is, en binnen welke tijdsperiode deze worden uitgevoerd.
Leeswijzer In hoofdstuk 2 beschrijven we onze visie en leidende principes. Vervolgens onderzoeken we in hoofdstuk 3 de bredere context waarin jongeren in Waddinxveen opgroeien, met aandacht voor ontwikkelingen op landelijk, regionaal en lokaal niveau. Op basis van deze analyse zetten we in hoofdstuk 4 de vier pijlers van ons beleid uiteen: vrijetijdsbesteding, veerkracht, meedoen en sociale veiligheid, en leggen we uit waarom juist deze pijlers zijn gekozen. Tot slot formuleren we in hoofdstuk 5 de ambities en kaders voor de komende jaren en beschrijven we de eerste stappen van de uitvoering, die verder worden uitgewerkt in een opvolgend uitvoeringsprogramma.
4 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
2
Visie op jongeren
In dit hoofdstuk beschrijven we onze visie op jongeren en de leidende principes voor de komende jaren. Om deze visie in context te plaatsen, geven we eerst een beschrijving van de verschillende levensfasen van jongeren van 12 tot 23 jaar. Deze beschrijving is gebaseerd op gesprekken met jongeren en inzichten uit de literatuur. Door inzicht te geven in de fases waarin jongeren zich bevinden, wordt duidelijk over wie we het hebben als we spreken over jongeren.
2.1 Introductie Jongeren in Waddinxveen vormen een diverse groep, elk met hun eigen verhaal. Van brugklassers die voorzichtig hun eerste stappen zetten op de middelbare school tot tieners die zichzelf steeds beter leren kennen, en jongvolwassenen die zich voorbereiden op de volwassenheid. Hun achtergronden zijn uiteenlopend: sommigen zijn geworteld in Nederlandse tradities, terwijl anderen de culturele waarden van hun families uit verschillende delen van de wereld koesteren. Onder hen zijn jongeren met verschillende geloofsovertuigingen, zoals het christendom, de islam en andere religies, maar ook jongeren zonder religieuze overtuiging. Ieder van hen brengt eigen interesses, talenten, perspectieven en uitdagingen met zich mee. Of ze nu graag op de voorgrond treden of liever wat meer op de achtergrond blijven, ieder draagt op zijn of haar manier bij aan onze gemeenschap. Ondanks hun verschillen hebben deze jongeren ook veel overeenkomsten. Zo bevinden ze zich allemaal in een fase van persoonlijke groei en ontwikkeling. Voor jongeren tussen de 12 en 16 jaar ligt de nadruk op zelfstandiger worden. De overstap naar de middelbare school speelt daarbij een belangrijke rol. In deze periode veranderen ze zowel emotioneel als lichamelijk. Ze nemen een nieuwe positie in ten opzichte van hun lichaam, leeftijdsgenoten en ouders.
Ze worden minder afhankelijk van hun ouders, terwijl hun vriendenkring steeds belangrijker wordt. Tegelijkertijd leren ze omgaan met nieuwe situaties en ontwikkelen ze vaardigheden die hen helpen hun eigen keuzes te maken, bijvoorbeeld over hun verdere schoolloopbaan en interesses. Ze leren zelfstandig activiteiten te ondernemen, omgaan met gezag en regels, en zorgen voor hun eigen gezondheid en welzijn. Voor jongeren van 16 tot 23 jaar verschuift de focus verder richting volwassenheid. Deze fase kenmerkt zich door verdere stappen naar onafhankelijkheid, zowel emotioneel als praktisch. Ze zijn gericht op het vinden van hun eigen plek in de samenleving, zoals het zoeken naar werk of het volgen van een vervolgopleiding. Waar de jongere groep nog bezig is met het vormen van hun identiteit en het vinden van balans in sociale relaties, zijn jongeren in deze fase meer bezig met het ontwikkelen van hun eigen normen, waarden, en meningen, wat hen helpt bij het maken van duidelijke keuzes voor de toekomst. Zelfredzaamheid neemt een belangrijkere rol in; ze leren opkomen voor zichzelf, omgaan met regels en instanties, en verantwoordelijkheid nemen voor hun gezondheid. Het praktisch regelen van hun leven, zoals het beheren van financiën en het organiseren van hun woonsituatie, wordt steeds belangrijker. Ze bereiden zich immers voor op een zelfstandig leven als volwassene.1
2.2 Visie Uit de vorige paragraaf blijkt dat jongeren in de leeftijdsgroep van 12 tot 23 jaar te maken hebben met een reeks veranderingen die hen voortdurend voor nieuwe uitdagingen stellen. Deze veranderingen vragen om een doordachte aanpak van ons als gemeente. Het is daarom belangrijk dat wij vanaf het begin betrokken zijn bij het stimuleren, versterken en verbeteren van de normale ontwikkeling van jongeren, en daarmee mogelijke problemen in de toekomst kunnen voorkomen. 1 https://www.nji.nl/system/files/2021-04/Opgroeien-en-opvoeden.pdf
5 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Onze visie voor jongeren bouwen we voort op onze bredere beleidsvisie Sociaal Domein 2024-2028. Deze visie richt zich op het normaliseren van het ‘gewone leven’, waarbij jongeren niet te snel een label krijgen, maar juist de ruimte krijgen om zichzelf te zijn. Wij geloven dat iedere jongere op zijn eigen manier moet kunnen opgroeien, met alle mooie, uitdagende en soms minder fijne momenten die daarbij horen. Waar anderen beperkingen zien, zien wij juist kansen en willen we jongeren de mogelijkheid geven om zich in hun eigen tempo en op hun eigen manier te ontwikkelen. Vanuit deze benadering hebben we onze visie voor jongeren geformuleerd. Wij geloven in het potentieel van elke jongere, ongeacht hun achtergrond, omgeving of de uitdagingen waarmee zij worden geconfronteerd, omdat wij ervan overtuigd zijn dat elke jongere unieke kwaliteiten en talenten heeft. Daarom richten we ons de komende jaren op het stimuleren, versterken en verbeteren van de normale ontwikkeling van jongeren. Met normale ontwikkeling bedoelen we de natuurlijke groei van jongeren, zoals het vormen van een eigen identiteit, het verkennen van interesses, talenten, ambities en perspectieven, het ontwikkelen van sociale en emotionele vaardigheden, het aangaan van vriendschappen, het genieten van vrije tijd en het vinden van hun eigen plek in de samenleving.
Tegelijkertijd is het belangrijk om niet de uitdagingen van jongeren uit het oog te verliezen. We erkennen dat sommige jongeren te maken kunnen krijgen met diverse hindernissen, zoals het vinden van een zinvolle daginvulling, sociale situaties, gezondheidskwesties, school, werk of andere verleidingen waarmee ze te maken kunnen krijgen. Daarom is het belangrijk dat deze beleidsvisie ook gericht is op het bieden van passende ondersteuning en hulp aan jongeren die dat nodig hebben. We beschouwen dergelijke hobbels ook als onderdeel van de normale ontwikkeling, aangezien ieder mens op een bepaald moment in zijn of haar leven behoefte heeft aan een helpende hand.
2.3 Leidende principes De leidende principes in deze beleidsvisie vormen de bouwstenen voor ons jeugdbeleid en geven richting aan hoe wij als gemeente en in samenwerking met onze lokale partners omgaan met de ondersteuning en ontwikkeling van jongeren in Waddinxveen. Ze bieden een kader om onze visie concreet te maken en onze aanpak te sturen. De leidende principes helpen ons daarnaast bij het formuleren van initiatieven, activiteiten en beleid die aansluiten bij de behoeften en ontwikkelingen van jongeren en zorgen ervoor dat we op een consistente en samenhangende manier werken. •
Positief jeugdbeleid
Positief jeugdbeleid betekent dat we jongeren benaderen vanuit een positieve invalshoek: we stimuleren, versterken en verbeteren de mogelijkheden die de normale ontwikkeling van jongeren optimaal maken. Zonder te problematiseren, maar ook zonder problemen uit het oog te verliezen. •
Uitgaan van mogelijkheden
Uitgaan van de mogelijkheden van jongeren betekent dat we geloven in en bouwen op de vaardigheden, talenten en het potentieel dat zij bezitten. Dit gaat niet alleen over individuele capaciteiten, maar ook over de kracht van hun sociale netwerken. Deze netwerken bestaan uit familie, vrienden, maar ook anderen zoals bijvoorbeeld buren, mensen in de kerk of moskee, trainers van een sportvereniging, muziekdocenten, leraren op school, sleutelfiguren en jongerenwerkers. •
Normaliseren
Vanuit deze visie betekent normaliseren dat de samenleving jongeren accepteert als volwaardige leden, inclusief het gedrag dat hoort bij hun ontwikkeling. We erkennen hun positieve bijdragen, maar ook gedrag dat waarschijnlijk iedereen zich vanuit zijn jeugd kan herinneren. Denk bijvoorbeeld aan 6 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
onverschilligheid, zoals niet altijd luisteren of ongeïnteresseerd reageren. Of aan opstandigheid, zoals tegenspreken of regels in twijfel trekken. Zolang dit gedrag binnen de grenzen van het redelijke blijft, hoort het er gewoon bij. Een groep gezellig kletsende jongeren wordt daarom niet meteen als ‘overlast’ gezien, maar als een normaal onderdeel van hun groeiproces. Jongeren accepteren betekent ook dat we hen zien als een natuurlijk en waardevol onderdeel van de openbare ruimte. Dit geldt voor de wijk, parken, het centrum en andere plekken waar zij elkaar ontmoeten en samenkomen. Deze plekken zijn belangrijk, omdat ze jongeren de kans bieden om te leren en te groeien buiten de bekende omgeving van thuis en school. Door hen echt te accepteren en hen de ruimte te geven om zichzelf te zijn, versterken we de sociale basis van onze gemeenschap. Zo bieden we jongeren de mogelijkheid om vrij op te groeien, verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen gedrag en keuzes, en zich te ontwikkelen tot betrokken en verantwoordelijke burgers.
7 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
3
Ontwikkelingen en trends
In dit hoofdstuk geven we een beschrijving van de bredere context waarin jongeren leven door het onderzoeken van de landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen. Door deze bredere context te verkennen, willen we een beter begrip krijgen van de kansen en uitdagingen waarmee jongeren in Waddinxveen te maken hebben en hoe zij zich verhouden tot de wereld om hen heen.
3.1 Landelijke ontwikkelingen In deze paragraaf worden de landelijke ontwikkelingen en trends besproken die van invloed zijn op het leven van jongeren in Nederland. Dit biedt een beter inzicht in de context van de situatie in Waddinxveen. De cijfers die de onderstaande beschrijving onderbouwen, zijn te vinden in bijlage 2. 3.1.1 Kwantitatieve analyse Op het gebied van lichamelijke gezondheid blijkt dat het naleven van beweegrichtlijnen een uitdaging blijft, aangezien minder dan de helft van de jongeren hieraan voldoet. Toch blijft sporten bij clubs en sportscholen populair onder jongeren van 12 tot en met 17 jaar, terwijl bij jongeren van 15 tot en met 25 jaar het aantal lidmaatschappen bij sportverenigingen aanzienlijk lager is. Wat betreft de mentale gezondheid van jongeren is er een toename in het ervaren van stress. Tegelijkertijd daalt het aantal jongeren dat hun gezondheid als goed ervaart licht, terwijl gevoelens van eenzaamheid juist iets afnemen. Het vertrouwen in de toekomst is op het laagste niveau ooit gemeten, hoewel de meerderheid van de jongeren zich meestal gelukkig voelt. Het gebruik van alcohol, sigaretten en cannabis neemt licht af, maar nieuwe trends zoals vapen komen op. Sociale contacten blijven stabiel, met wekelijkse ontmoetingen met zowel familie als vrienden. Wat betreft sociale veiligheid is er sprake van een toename in pesten.
Het gebruik van sociale media is veelvuldig, met een klein aantal jongeren dat problematisch gebruik ervaart. Wat betreft maatschappelijke participatie blijft de arbeidsparticipatie stabiel, hoewel de werkloosheid licht toeneemt. Deze ontwikkelingen en trends geven een gemengd beeld, waarin positieve ontwikkelingen gepaard gaan met groeiende zorgen.
3.2 Lokale ontwikkelingen In tegenstelling tot de landelijke data beschikken we op lokaal niveau over minder gegevens voor verschillende categorieën en leeftijdsgroepen. Daarnaast zijn de meetmethoden niet altijd hetzelfde; waar sommige landelijke onderzoeken bijvoorbeeld dagelijks metingen uitvoeren, worden onze gegevens soms wekelijks verzameld, of juist andersom. Hierdoor was het niet mogelijk om de categorieën direct te vergelijken, omdat dit een vertekend beeld zou kunnen opleveren. Om deze reden hebben we de landelijke en lokale gegevens niet direct naast elkaar in een tabel gezet. Om een vollediger beeld van de lokale situatie te krijgen, hebben we aanvullend op de data-analyse interviews gehouden. Tijdens deze interviews zijn landelijke en lokale trends besproken met 79 jongeren, zowel in groepsgesprekken als in een-op-een interviews. Ook hebben we gesprekken gevoerd met lokale partners. Deze gecombineerde aanpak gaf ons de mogelijkheid om een zo compleet mogelijk beeld te vormen van de situatie van jongeren in Waddinxveen op verschillende gebieden. Dit was extra belangrijk omdat de Jeugdmonitor zich alleen richt op jongeren in klas 2 en 4 van het voortgezet onderwijs. De cijfers die deze bevindingen ondersteunen, zijn te vinden in bijlage 2.
8 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
3.2.1 Kwantitatieve analyse Hoewel er positieve ontwikkelingen zijn, zoals een stijging in wekelijkse sportdeelname en een lichte stijging in arbeidsparticipatie, blijven andere aspecten aandacht vragen. Jongeren voldoen in beperkte mate aan de beweegrichtlijnen en ervaren meer stress, prestatiedruk en eenzaamheid, terwijl het vertrouwen in de toekomst is gedaald. Meisjes scoren hierbij hoger dan jongens. Er is ook een toename in problematisch gamen en middelengebruik, met vapen als grootste stijger. Sociale contacten blijven belangrijk, met veel interactie zowel online als offline. Jongeren ontmoeten elkaar echter vaker online dan in het echt. Ook neemt pesten, zowel op school als online, toe. In vergelijking met de regio Hollands Midden zijn er zowel overeenkomsten als verschillen in Waddinxveen. Op het gebied van mentale gezondheid en middelengebruik zien jongeren in beide gebieden vergelijkbare trends, zoals een toename in stress, prestatiedruk en eenzaamheid. Op sociaal vlak zijn er echter enkele verschillen: jongeren in Waddinxveen ontmoeten minder vaak vrienden buiten en online en ervaren minder pesten op school en via het internet. Daarnaast is de werkloosheid in Waddinxveen lager en de arbeidsparticipatie hoger dan in Hollands Midden.
3.2.2 Kwalitatieve analyse Jongeren voelen zich over het algemeen veilig en verbonden met hun omgeving, maar niet altijd welkom in de openbare ruimte, vooral als ze in grote groepen zijn. Ze volgen hun middelbare school op het Coenecoop College of buiten de gemeente. Voor vervolgonderwijs reizen ze naar omliggende steden. Hun vrijetijdsbesteding varieert: het centrum is populair, samen buiten zijn, sociale media en gamen zijn geliefd, en georganiseerde sporten trekken vooral tieners aan. Jongeren ervaren een tekort aan activiteiten en lokale uitgaansmogelijkheden, waardoor ze naar naburige steden uitwijken. Er is daarom behoefte aan meer voorzieningen en (georganiseerde) activiteiten, ook voor meiden. Jongeren willen hierbij betrokken worden en verantwoordelijkheid dragen, maar weten nog niet precies hoe ze hun stem kunnen laten horen. Ze zien een rol voor sleutelfiguren om hen hierbij te ondersteunen. Ondertussen nemen stress, mentale klachten en middelengebruik onder jongeren toe, waaronder cannabisgebruik en vapen. Ze besteden dagelijks veel tijd aan hun telefoon, wat hen blootstelt aan online risico's en ervoor zorgt dat ze elkaar vaker online dan fysiek ontmoeten. Jongeren geven aan dat dit voortkomt uit verveling en een gebrek aan alternatieven.
3.3 Vergelijking tussen landelijke en lokale ontwikkelingen Zowel landelijke als lokale ontwikkelingen en trends laten zien dat jongeren in Nederland en Waddinxveen vergelijkbare kansen en uitdagingen hebben. Minder dan de helft van de jongeren voldoet aan de beweegrichtlijnen. De mentale gezondheid van jongeren laat een afname zien in het aantal jongeren dat hun gezondheid als goed ervaart, met een toename van stress. Landelijk is er een lichte afname in het gebruik van alcohol en cannabis onder jongeren, terwijl het vapen toeneemt. In Waddinxveen is er echter een stijging in het middelengebruik. Sociale contacten blijven belangrijk voor jongeren, met veel interactie online. Pesten blijft zowel landelijk als lokaal een punt van aandacht. In Waddinxveen is de arbeidsparticipatie vergelijkbaar met landelijke cijfers, maar de werkloosheid iets lager. Deze vergelijkingen tonen aan dat Waddinxveen grotendeels dezelfde trends volgt als het landelijke beeld, maar ook te maken heeft met specifieke lokale uitdagingen.
9 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
4
Pijlers
In het vorige hoofdstuk hebben we gekeken naar de situatie van jongeren in Waddinxveen. Op basis van deze inzichten hebben we de volgende pijlers gekozen om ons op te richten in de komende jaren:
Vrijetijdsbesteding
Veerkracht
Meedoen
Sociale veiligheid
Voordat we in het volgende hoofdstuk de ambities en kaders bespreken, willen we eerst toelichten waarom juist deze pijlers zijn gekozen en welke overwegingen hieraan ten grondslag liggen. Het vaststellen van deze pijlers vraagt meer dan alleen het bekijken van de verzamelde gegevens; we moeten deze gegevens ook toetsen aan de identiteit van de gemeente, de bredere context van de gemeentelijke visie en het bestaande beleid. Het is belangrijk dat we begrijpen waarom we bepaalde keuzes maken en deze, indien nodig, afstemmen op inzichten uit de literatuur. Deze verdiepingsslag was nodig om een stevige basis te leggen voor de kaders in het volgende hoofdstuk.
4.1 Vrijetijdsbesteding De keuze voor deze pijler is gebaseerd op de verzamelde gegevens, waaruit blijkt dat er een duidelijke behoefte is aan meer voorzieningen en activiteiten. De groei van het aantal inwoners vergroot daarnaast de vraag naar meer vrijetijdsmogelijkheden. Tegelijkertijd tonen de gegevens een toename in middelengebruik en stress, problematisch gamen en meer ontmoetingen online dan fysiek. Daarom vinden wij het als gemeente belangrijk om gezonde alternatieven te faciliteren. Daarnaast onderstreept de literatuur de rol van vrijetijdsbesteding. Naast de opvoedomgevingen thuis en op school is er namelijk ook een derde belangrijke opvoedomgeving: de invloedsfeer van vrije tijd, openbare ruimte en het sociale netwerk van leeftijdsgenoten en andere personen.2 In deze omgeving, vaak zonder ouderlijk toezicht, ontwikkelen jongeren sociale vaardigheden, ontdekken zij hun maatschappelijke rol en leren zij normen en waarden, met steun van medeopvoeders zoals buren, religieuze leiders, sportcoaches en jongerenwerkers. Dit onderstreept het gezegde: "It takes a village to raise a child." De derde opvoedomgeving, en daarmee de vrije tijd, biedt jongeren daarom belangrijke kansen om te groeien en te leren binnen een breder sociaal netwerk. Verder blijkt uit de literatuur dat constructieve vrijetijdsbesteding een belangrijke rol speelt binnen deze derde opvoedomgeving.
Dit zijn activiteiten die jongeren de gelegenheid bieden om hun talenten te ontwikkelen en tegelijkertijd in contact te komen met leeftijdsgenoten en medeopvoeders.3 Door de komende jaren te investeren in vrijetijdsbesteding willen we gezonde alternatieven bieden die bijdragen aan de ontwikkeling van jongeren, hen helpen hun talenten te ontplooien, sociale relaties op te bouwen en in contact te komen met medeopvoeders. Sara begint haar vrije dag met frisse moed, geïnspireerd door een YouTube-influencer om meer tijd aan haar interesses te besteden. Na wat sociale media en gamen gaat ze naar de sportschool voor kickbokstraining. Moe maar voldaan krijgt ze onderweg naar huis een bericht van een vriendin om mee te doen aan een tekenworkshop. Na wat aarzeling besluit ze het te proberen en ontdekt ze hoe leuk het is om iets nieuws te doen. Zo beseft ze het belang van tijd nemen voor haar eigen interesses. 2 https://www.nji.nl/uploads/2021-11/Medeopvoeders%20in%20de%20vrije%20tijd.pdf 3 https://www.nji.nl/uploads/2021-05/Top-tien-positieve-ontwikkeling-jeugd_0.pdf
10 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
4.2 Veerkracht Uit de gegevens blijkt dat de mentale gezondheid van jongeren aandacht vraagt. Daarom kiezen we voor de pijler "veerkracht," die beter aansluit bij ons positieve jeugdbeleid. "Veerkracht" klinkt optimistischer en benadrukt de kracht van jongeren om uitdagingen aan te gaan, in plaats van te focussen op mentale gezondheidsproblemen. Hieronder geven we onze visie op dit begrip weer. In onze moderne aanpak van alledaagse problemen lijkt het soms te ontbreken aan het begrip dat het normaal is voor jongeren om af en toe obstakels tegen te komen. Veerkrachtig zijn betekent niet altijd meteen weer opstaan na een tegenslag. Het is prima om wat tijd nodig te hebben om moeilijke momenten te verwerken. Soms denken we ten onrechte dat het niet oppakken van de draad na een tegenslag betekent dat het te zwaar is voor een jongere, zoals bijvoorbeeld wanneer een student worstelt met sociale angst en een paar maanden nodig heeft om weer zelfvertrouwen te krijgen na een moeilijke periode op school. Dit kan leiden tot onnodige labeling, diagnoses en professionele hulp, terwijl deze jongeren vooral begrip, steun en geduld nodig hebben van familie, (oudere) vrienden en medeopvoeders om met hun uitdagingen om te gaan. Vanzelfsprekend geldt dit niet voor alle jongeren en situaties; in sommige gevallen is professionele ondersteuning noodzakelijk.
Door de komende jaren in te zetten op veerkracht, willen we jongeren de ruimte geven om te groeien en zich te ontwikkelen, ook wanneer zij met tegenslagen te maken krijgen. Steun en geduld vanuit hun omgeving, zoals familie, vrienden en andere betrokkenen, zijn daarbij onmisbaar. Toen Nia's beste vriendin verhuisde, voelde ze zich eenzaam zonder hun dagelijkse gesprekken. Toch besloot ze niet bij de pakken neer te zitten. Aangemoedigd door haar muziekdocent ging ze op zoek naar nieuwe verbindingen. Ze besteedde meer aandacht aan haar bestaande vriendschappen en ging vaker naar activiteiten in de buurt. Langzaam ontdekte Nia dat veerkracht niet alleen betekent omgaan met verandering, maar ook nieuwe mogelijkheden vinden voor verbinding en vreugde.
4.3 Meedoen Uit de verzamelde gegevens blijkt dat er behoefte is aan meer mogelijkheden voor jongeren om betrokken te zijn bij hun gemeenschap en invloed uit te oefenen op voor hen belangrijke zaken. In lijn met deze behoeften en inzichten willen we in deze beleidsvisie "meedoen" opsplitsen in politieke en maatschappelijke participatie. Politieke participatie betekent dat jongeren bijvoorbeeld betrokken worden bij besluitvormingsprocessen die van invloed zijn op hun leven. Maatschappelijke participatie houdt in dat jongeren bijvoorbeeld worden betrokken bij lokale projecten en gemeenschapsinitiatieven. Door in te zetten op meedoen, willen we jongeren de kans geven om hun stem te laten horen, hun verantwoordelijkheidsgevoel te versterken en een actieve rol binnen de gemeenschap te vervullen. Ahmed is vaak bij de jongerenontmoetingsplaats in zijn buurt, die een opknapbeurt nodig heeft. In plaats van af te wachten, organiseert hij een opruimactie met vrienden en buurtjongeren. Na de schoonmaak vraagt Ahmed de gemeente om toestemming voor regelmatig onderhoud. Hij werft vrijwilligers en samen werken ze aan het verbeteren van de plek. Door zijn inzet wordt Ahmed een voorbeeld in de buurt en inspireert hij vrienden en buurtjongeren om ook in actie te komen.
11 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
4.4 Sociale veiligheid Uit de gegevens blijkt dat pestgedrag onder jongeren toeneemt en dat zij steeds meer tijd doorbrengen in de digitale omgeving, wat hen blootstelt aan de gevaren van het internet. Beide ontwikkelingen brengen risico’s met zich mee, waardoor het belangrijk is dat we hier de komende jaren aandacht aan besteden. Daarnaast voelen jongeren zich niet altijd welkom in de openbare ruimte, vooral wanneer ze in groepen zijn. Hieronder geven we onze visie op dit onderwerp weer. Hoewel het rondhangen van jongeren door omstanders en buurtbewoners als doelloos kan worden gezien, speelt het een belangrijke rol in de ontwikkeling van jongeren. Het biedt jongeren de kans om sociale netwerken op te bouwen, sociale vaardigheden te versterken en bij te dragen aan de sociale cohesie. Tegelijkertijd ontdekken ze de diversiteit binnen hun omgeving, ontwikkelen ze interculturele vaardigheden en leren ze omgaan met sociale normen en waarden. De openbare ruimte geeft jongeren ook de vrijheid om zichzelf te zijn, vrij van ouderlijke invloed, en hun identiteit kunnen uitdrukken via kleding, muziek, taal en andere culturele uitingen. Al deze aspecten maken rondhangen in de openbare ruimte tot een waardevol onderdeel van de derde opvoedomgeving.
Daarom beschouwen wij rondhangen in de openbare ruimte als een normaal onderdeel van de ontwikkeling van jongeren, zoals ook beschreven in paragraaf 2.4, waar normaliseren een van de leidende principes is. Zolang dit gedrag binnen redelijke grenzen blijft, hoort het er gewoon bij. We begrijpen echter dat er momenten kunnen zijn waarop het gedrag van jongeren als storend wordt ervaren. In zulke gevallen verwachten we dat jongeren verantwoordelijkheid nemen, reflecteren op hun gedrag en, waar nodig, zich aanpassen. Zo vinden ze een balans tussen hun behoefte aan ruimte en het comfort van anderen. Tegelijkertijd vraagt dit ook van omstanders en buurtbewoners dat zij jongeren accepteren in de openbare ruimte en begrip tonen voor de verschillende manieren waarop jongeren deze ruimte gebruiken om te leren, groeien en zichzelf te ontdekken. Jongeren hebben immers andere behoeften dan volwassenen. Deze wisselwerking vraagt om wederzijds respect en samenwerking, waarbij zowel jongeren als omstanders en buurtbewoners hun verantwoordelijkheid nemen. Alleen zo kunnen we samen een positieve sfeer voor iedereen creëren. Door de komende jaren te investeren in sociale veiligheid, willen we een gemeenschap creëren waarin jongeren zich veilig voelen en de ruimte krijgen om zichzelf te zijn, terwijl ze ook rekening houden met omstanders en buurtbewoners, en omgekeerd.
Sociale veiligheid betekent voor ons niet alleen de afwezigheid van bedreigingen, maar ook het bevorderen van een cultuur van wederzijds respect. Zo bouwen we samen aan een gemeenschap waar iedereen zich thuis voelt. Lucas en zijn vrienden brengen na school graag tijd door in het centrum, maar voelen zich soms ongemakkelijk door storend gedrag van oudere jongeren. Ze vragen advies aan de jongerenwerker, die een bijeenkomst organiseert om afspraken te maken over respectvol gedrag. Geïnspireerd door deze bijeenkomst besluiten Lucas en zijn vrienden gezellige bijeenkomsten te organiseren, zoals creatieve workshops en sportactiviteiten, om de sfeer te verbeteren. Hun inzet maakt het centrum een prettige plek voor iedereen en moedigt anderen aan om bij te dragen aan een positieve sfeer.
12 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
5
Ambities & kaders
In dit hoofdstuk beschrijven we de ambities en kaders voor de komende jaren om de normale ontwikkeling van jongeren te stimuleren, verbeteren en versterken. Dit wordt uitgewerkt aan de hand van de pijlers: vrijetijdsbesteding, veerkracht, meedoen en sociale veiligheid.
5.1 Vrijetijdsbesteding 5.1.1 Onze ambitie
❖ Onze ambitie is om een gevarieerd aanbod van voorzieningen en activiteiten te faciliteren op het gebied van recreatie, sport, kunst en cultuur, met een constructief karakter. 5.1.2 Hoe gaan we dat doen? •
Constructieve vrijetijdsbesteding
Het aanbod dat we de komende jaren faciliteren, is er uitsluitend op gericht jongeren te verbinden met leeftijdsgenoten en medeopvoeders, terwijl ze worden gestimuleerd hun talenten en vaardigheden te ontwikkelen. Dit wordt in de literatuur ook wel 'constructieve vrijetijdsbesteding' genoemd. •
Gestuurd vraaggericht werken: jongeren sturen mee
Als het gaat om het aanbieden van vrijetijdsactiviteiten, heeft het geen zin om iets te organiseren waar jongeren niet enthousiast over zijn. Daarom begint onze aanpak voor de komende jaren met luisteren naar wat zij willen. Maar dat betekent niet 'jongeren vragen, wij draaien'. Er is een duidelijk kader: het gaat om constructieve vrijetijdsbesteding, zoals hierboven beschreven. •
Recreatie, sport, kunst & cultuur: een divers aanbod
In 2024 hebben we naast de reeds bestaande voorzieningen en activiteiten twee nieuwe initiatieven gelanceerd: de pilot Inloopvoorziening en het online jongerenwerk. De inloopvoorziening biedt jongeren een plek om drie keer per week samen te komen, waar ze kunnen ontspannen, plezier hebben, vriendschappen sluiten en zichzelf kunnen ontwikkelen. Hier zullen samen met de jongeren activiteiten worden bedacht en georganiseerd, waardoor het een centraal punt wordt voor hun sociale en persoonlijke groei. Het online jongerenwerk vormt een aanvulling op de fysieke inloopvoorziening door een digitale ontmoetingsplek te bieden voor jongeren. Hier kunnen ze ook meedoen aan verschillende activiteiten op het gebied van recreatie, sport, kunst en cultuur, ongeacht hun locatie. Hoewel al belangrijke stappen zijn gezet, groeit het besef dat er meer moet gebeuren om aan de behoeften van jongeren en de groei van onze gemeente te voldoen. Uit gesprekken met jongeren zijn verschillende suggesties naar voren gekomen voor nieuwe voorzieningen en activiteiten. Zo hebben jongeren interesse getoond in een muziekfestival met optredens, de realisatie van een Cruyff Court en discozwemmen. Daarnaast hebben ze aangegeven dat ze graag een ontmoetingsplaats zoals een café willen, waar ze tot in de late uurtjes kunnen samenkomen.
Andere ideeën die naar voren zijn gekomen, zijn onder meer het opzetten van faciliteiten waar jongeren kunnen leren rappen, muziek kunnen opnemen, optreden en hun talenten kunnen tonen, zoals een poppodium, het organiseren van voorstellingen en het opzetten van een jongerenradio. Daarom zijn we van plan gedurende de looptijd van deze beleidsvisie verder onderzoek te doen en keuzes te maken om ons aanbod uit te breiden en beter af te stemmen op alle jongeren, waarbij recreatie, sport, kunst en cultuur centraal staan. 13 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
•
Jongerenzones: jongerenontmoetingsplaatsen in de openbare ruimte
Jongerenontmoetingsplaatsen (JOP's) zijn toegankelijke plekken waar jongeren elkaar kunnen ontmoeten, ontspannen en activiteiten kunnen organiseren. Daarom willen we deze de komende jaren verder uitbreiden. Dit jaar hebben we een enquête gehouden onder jongeren om locaties te vinden. Hieruit zijn verschillende plekken naar voren gekomen die we de komende jaren zullen realiseren.
5.2 Veerkracht 5.2.1 Onze ambitie
❖ Onze ambitie is om initiatieven te faciliteren die bijdragen aan het stimuleren en versterken van de veerkracht van jongeren.
5.2.2 Hoe gaan we dat doen? •
(Digitale) spreekuren voor jongeren: naar een gebalanceerd leven
De normale ontwikkeling van jongeren kan bestaan uit momenten van twijfel, zich alleen voelen, sociale druk om ergens bij te horen, conflicten met vrienden, vastlopen in schoolwerk, prestatiedruk, stress over toekomstplannen en het jongleren met verschillende verantwoordelijkheden. Ook kunnen zij te maken krijgen met situaties zoals ouders die relatieproblemen hebben of in scheiding liggen, of gevoelens van eenzaamheid. In dergelijke gevallen kan het helpend zijn dat jongeren laagdrempelige toegang hebben tot jongerenwerkers die hen kunnen ondersteunen bij hun uitdagingen en vragen. Daarom zullen we via het jongerenwerk faciliteren dat jongeren zowel bij de inloopvoorziening als online, door middel van een spreekuur, een plek hebben waar ze terecht kunnen. Het jongerenwerk biedt hier een luisterend oor en voorziet hen van tools om hun vraagstukken en uitdagingen aan te pakken. We verwachten dat het jongerenwerk het model van positieve gezondheid als leidraad neemt, waarbij de focus ligt op lichamelijke gezondheid, mentaal welzijn, zingeving, kwaliteit van leven, participatie en dagelijks functioneren. Het doel van deze spreekuren is om zelfbewustzijn te vergroten, zelfregie te bevorderen en de eigen kracht van jongeren te versterken, terwijl alledaagse uitdagingen worden genormaliseerd als een onderdeel van het leven: niet alles valt perfect op te lossen.
Indien bepaalde vragen meer gespecialiseerde ondersteuning vereisen, verwachten we van lokale partners dat er zal worden doorverwezen naar Wadwijzer (spoor 2) of het Sociaal Team (spoor 3). Zo vervullen we binnen de sociale basis voor jongeren ook de rol van vroegsignalering en preventie. •
Meiden in beeld: naar evenredige vertegenwoordiging
Specifieke aandacht voor meiden is noodzakelijk, gezien de verzamelde gegevens die aantonen dat meiden vaker kampen met mentale uitdagingen. Daarom willen we de komende jaren in ons aanbod van voorzieningen en activiteiten specifieke aandacht besteden aan meiden, met als doel meer meiden in beeld te krijgen en te zorgen dat er voldoende aanbod is dat hen aanspreekt. •
Jong & gezond: op weg naar een gezonde balans
In onze ambitie om de veerkracht onder jongeren te versterken, erkennen we dat dit meer betekent dan alleen leren omgaan met hobbels en uitdagingen. Het gaat ook om tevreden zijn met het lichaam 14 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
en een gevoel van fitheid. Daarom zetten we de komende jaren voort wat we de afgelopen jaren hebben opgebouwd: jongeren aanmoedigen om meer te bewegen en hen bewust te maken van een gezonde levensstijl. Dit houdt ook in dat we aandacht besteden aan factoren die de gezondheid van jongeren negatief kunnen beïnvloeden, zoals het niet voldoen aan beweegrichtlijnen, toenemend middelengebruik, problematisch telefoongebruik en overmatig gamen.
5.3 Meedoen 5.3.1 Onze ambities
❖ Onze ambitie is om jongeren een stem te geven in het gemeentelijk beleid en hen te betrekken bij besluitvorming. ❖ Onze ambitie is om initiatieven te faciliteren die jongeren ondersteunen bij het vinden van hun eigen plek in de samenleving.
5.3.2 Hoe gaan we dat doen? •
Samen met jongeren: een verkenning van politieke participatiemogelijkheden
Er bestaan verschillende manieren waarop jongeren kunnen deelnemen aan politieke participatie: sommigen geven de voorkeur aan incidentele of eenmalige betrokkenheid, terwijl anderen zich liever voor langere tijd verbinden. In sommige gevallen wordt slechts om de mening van jongeren gevraagd, terwijl ze in andere gevallen actief meedenken over mogelijke oplossingen. Voor bepaalde jongeren draait het om het geven van advies, terwijl anderen meer gericht zijn op het uitoefenen van invloed. Dit benadrukt dat politieke participatie niet eenvoudig kan worden geregeld; het vereist onderzoek en inzet om te begrijpen wat zowel de jongeren als onze gemeente willen bereiken. Daarom zullen we in samenwerking met jongeren en lokale partners onderzoeken hoe we dit kunnen vormgeven. •
Jongeren in bloei: voorzieningen en activiteiten als middel voor talentontwikkeling
Talentontwikkeling bij jongeren houdt in dat ze de kans krijgen om hun unieke vaardigheden, interesses en passies te ontdekken, te ontwikkelen en te versterken. Het gaat om aspecten zoals creativiteit, sociale vaardigheden, technische vaardigheden, kritisch denken, probleemoplossend vermogen, communicatievaardigheden, samenwerking, leiderschap en persoonlijke groei. Maar talentontwikkeling betekent ook dat jongeren een (vervolg)opleiding en/of (nieuwe) baan vinden die aansluit bij hun vaardigheden en interesses, of het niveau waar ze naar streven. Daarom zullen we de komende jaren onze voorzieningen en activiteiten gebruiken als middel waar jongeren hun talenten kunnen ontwikkelen. Daarnaast faciliteren we dat jongeren met vragen over bijvoorbeeld opleiding en werk terecht kunnen bij de (digitale) spreekuren van het jongerenwerk. Indien vragen meer gespecialiseerde ondersteuning vereisen, verwachten we dat lokale partners doorverwijzen naar het Werkcafé of de consulenten van Participatie. Zo vervullen we binnen de sociale basis voor jongeren ook een rol in vroegsignalering en preventie. •
Eigenaarschap: verantwoordelijkheid in de openbare ruimte
Eigenaarschap onder jongeren betekent dat ze verantwoordelijkheid nemen voor taken, beslissingen, of ruimtes, waarbij ze zich betrokken en verantwoordelijk voelen voor de uitkomst. In relatie tot de derde opvoedomgeving verwijst dit naar hun gevoel van betrokkenheid en verantwoordelijkheid voor
15 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
de locaties waar ze samenkomen, zoals jongerenontmoetingsplaatsen, jeugdcentra, sportfaciliteiten en buurthuizen. Door jongeren meer eigenaarschap te geven over deze plekken, versterken we hun band met de buurt, wijk en de gemeenschap als geheel. Daarom willen we de komende jaren faciliteren dat jongeren de mogelijkheid krijgen om eigenaarschap te nemen.
5.4 Sociale veiligheid 5.4.1 Onze ambities
❖ Onze ambitie is om een omgeving te faciliteren waarin jongeren zich zowel online als offline sociaal veilig voelen. ❖ Onze ambitie is om een cultuur van wederzijds respect en samenwerking tussen jongeren en omstanders en buurtbewoners te bevorderen.
5.4.2 Hoe gaan we dat doen? •
Sociale veiligheid voor jongeren: een geïntegreerde aanpak
Het ervaren van (digitaal) pesten, uitsluiting in sociale groepen, grapjes die te ver gaan, competitie, groepsdruk en beïnvloeding door invloedrijke figuren, zoals influencers die jongeren op een dwingende manier beïnvloeden, zijn situaties waarin jongeren zich sociaal onveilig kunnen voelen. Deze ervaringen maken helaas deel uit van hun ontwikkeling, niet omdat we dat willen, maar omdat het de realiteit is. Daarom blijven we ons de komende jaren richten op dit onderwerp, met aandacht voor zowel online als offline uitdagingen waarmee jongeren worden geconfronteerd. Voor jongeren die zich extra kwetsbaar voelen, zoals mogelijke slachtoffers of daders van huiselijk geweld, uitbuiting, of jongeren met onbegrepen gedrag, bieden we vanuit het Integraal Veiligheidsbeleid Waddinxveen maatwerkondersteuning. Deze ondersteuning richt zich op bewustwording, begeleiding en zorg, zodat deze jongeren zich weer veilig kunnen voelen en in hun kracht kunnen komen, wat belangrijk is voor hun verdere persoonlijke ontwikkeling. Daarnaast wordt in het kader van preventie vanuit het Integraal Veiligheidsbeleid voorlichting gegeven aan zowel jongeren, hun ouders als professionals, om hen te helpen risico's te herkennen en te voorkomen. •
Respectvol samenkomen: jongeren en buurtbewoners als partners
In paragraaf 5.1 hebben we aangegeven dat we JOP’s willen uitbreiden, zodat jongeren daar samen kunnen komen. Tegelijkertijd realiseren we ons dat de JOP’s niet de enige plekken zijn waar jongeren elkaar ontmoeten. Onze visie op jongeren in de openbare ruimte, zoals beschreven in paragraaf 4.4, onderstreept dat jongeren zich welkom moeten voelen terwijl ze ook rekening houden met omstanders en buurtbewoners. Dit is een wederkerig proces dat van beide kanten begrip en respect vraagt. Om dit proces te ondersteunen, willen we jongerenwerkers, sleutelfiguren en andere betrokkenen inzetten, zowel bij de JOP's als in de bredere openbare ruimte. •
Samen sterker: sleutelfiguren in de wijk
Sleutelfiguren zijn personen in de gemeenschap die actief jongeren in de wijk ondersteunen, begeleiden en aanmoedigen. Als rolmodellen hebben ze door hun gelijkenis in leeftijd, ervaring en/of band met jongeren een unieke invloed, wat hen tot een waardevolle aanvulling maakt op ouders, jongerenwerkers en buurtbewoners. Hun rol gaat verder dan het bevorderen van sociale veiligheid; ze 16 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
zijn ook belangrijk voor vrijetijdsbesteding, veerkracht en meedoen. Daarom willen we de komende jaren investeren in de positie van sleutelfiguren, een wens die ook door jongeren zelf wordt geuit.
5.5 Overkoepelende richting voor uitvoering 5.5.1 Onze ambities
❖ Onze ambitie is om de zichtbaarheid van bestaande voorzieningen en activiteiten te vergroten. ❖ Onze ambitie is om meer gedetailleerde datagegevens over jongeren te verzamelen.
5.5.2 Hoe gaan we dat doen? •
Vergroten van de zichtbaarheid van bestaande voorzieningen en activiteiten
Hoewel het besef groeit dat er meer moet gebeuren om te voldoen aan de behoeften van jongeren en de groei van de gemeente, zijn er al voorzieningen en activiteiten beschikbaar. Tegelijkertijd hebben we gesignaleerd dat niet iedereen hiervan op de hoogte is. Daarom zullen we de komende jaren de zichtbaarheid van de bestaande voorzieningen en activiteiten vergroten. •
Meer data: dieper jongereninzicht
Om doorlopend effectief beleid te ontwikkelen dat inspeelt op de behoeften en uitdagingen van jongeren in Waddinxveen, is het belangrijk om te beschikken over gedetailleerde data die zich uitstrekt over alle verschillende leeftijdsgroepen van jongeren. De huidige gegevens en interviews bieden waardevolle inzichten en vormen een belangrijke basis voor ons begrip van de diverse ervaringen en behoeften van jongeren. Echter, signaleren we dat er nog hiaten zijn in de kwantitatieve data over verschillende leeftijdsgroepen. Zo wordt de Jeugdmonitor alleen afgenomen onder jongeren in de tweede klas en vierde klas van het voortgezet onderwijs. Deze aanvullende data is nodig om een vollediger beeld te krijgen. Daarom willen we inzetten op het uitbreiden van de dataverzameling.
17 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Bijlage 1. Overzicht van lokale partners • • • •
Gro-up Wadwijzer Coenecoop College Kruiskerk
• • • •
Epic-Youth Bureau Leerlingzaken MBO Rijnland Leden van de moskee
18 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Bijlage 2. Kwantitatieve gegevens 2.1 Landelijke ontwikkelingen Voor de invulling van de tabellen hieronder zijn verschillende bronnen gebruikt. Deze bronnen bieden een blik op verschillende onderdelen van het leven van jongeren in Nederland.
Lichamelijke gezondheid 2019 Voldoen aan beweegrichtlijnen - 12 t/m 17 jaar - 18 t/m 29 jaar Sport wekelijks bij club of sportschool - 12 t/m 17 jaar
2021
2022
2023
40,5% 58,4%
36%
33% 49,2%2
39,3%4
71,3%
74,3%
72,1%
75,7%5
2024 84,5% 81,7% 46% 46,3% 43,6%6
Mentale gezondheid 12 t/m 25 jaar Ervaart gezondheid als goed Voelt zich meestal gelukkig Vertrouwen in de toekomst Voelt zich zeer vaak gestrest Voelt zich eenzaam
2021 88,5%
2022 84,6%
2023 83,6%
51,5% 32%
47% 54% 52,2%
47,8% 46,9% 44,7%
Middelengebruik 12 t/m 16 jaar Ooit alcohol gedronken Ooit sigaretten gerookt Ooit cannabis gebruikt Ooit gevapet
2019 46,6% 17% 10,4%
2021 47,5% 17,2% 10,2%
2023 39,6% 16,1% 8,5% 24,6%7
Sociale contacten 15 t/m 25 jaar Wekelijks contact met familie Wekelijks contact met vrienden
2021 49,9% 45,3%
2022 50,9% 45,7%
2023 50,5% 46,3%8
4 https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/beweegrichtlijnen 5 https://www.rivm.nl/bibliotheek/rapporten/KU-2023-0014.pdf 6 https://www.sportenbewegenincijfers.nl/kernindicatoren/sportdeelname-wekelijks 7 https://www.rivm.nl/gezondheidsonderzoek-covid-19/kwartaalonderzoek-jongeren 8 https://cijfers.trimbos.nl/scholierenmonitor/scholierenmonitor/
19 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Sociale veiligheid 2021 Pesten op voorgezet onderwijs Online pesten (15 t/m 25 jaar)
2022 39%9
30% 38,3%10
Social mediagebruik Voortgezet onderwijs Gedurende de hele dag contact via sociale media Problematisch sociale mediagebruik
2022 35,6% 5,3%9
Maatschappelijke participatie 15 t/m 25 jaar Arbeidsparticipatie Werkloosheid Lidmaatschap van verenigingen - Politieke partij - Culturele vereniging - Sportvereniging
2022
2023
2024
73,9% 7,6%
75,3 8,1%
75,3% 8,8%11
4,2% 5,8% 34,9%
4,5% 6,2% 34,4%
3,8% 5,4% 34,9%12
2.2 Lokale ontwikkelingen Voor de onderstaande tabellen is gebruik gemaakt van de Gezondheidsmonitor Jeugd13, met uitzondering van de eerste en laatste tabel, waarvoor gegevens zijn gehaald uit Waddinxveen in Cijfers en een intern systeem. We hebben er bewust voor gekozen om de regio Hollands Midden mee te nemen, zodat we naast de landelijke ontwikkelingen ook een beter beeld krijgen van de lokale context binnen de regio en hieruit waardevolle inzichten kunnen halen.
Algemeen W’veen Aantal inwoners - Totaal - Jongeren 12 t/m 23 jaar
2021 28.316 4041
2024 34.36714 4.355
9 https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2023/03/15/veiligheidsmonitor-veilig-op-school-
2021-2022 10 https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/2022/09/AF2022-HBSC-2021-Gezondheid-en-welzijnvan-jongeren-in-Nederland.pdf 9 https://www.trimbos.nl/wp-content/uploads/2022/09/AF2022-HBSC-2021-Gezondheid-en-welzijnvan-jongeren-in-Nederland.pdf 11 https://opendata.cbs.nl/#/CBS/nl/dataset/85263NED/table 12 https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/85541NED/table?ts=1685432504500 13 https://eengezonderhollandsmidden.nl/dashboard/leeftijdsgroepen/jongeren 14 https://eengezonderhollandsmidden.nl/dashboard/leeftijdsgroepen/jongeren
20 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Lichamelijke gezondheid
Beweegt dagelijks 1 uur of meer Sport wekelijks bij club sportschool
2019 W’veen HM 16% 16% 70% 76%
2022 W’veen HM 19% 18% 65% 76%
2023 W’veen HM 22% 16% 74% 76%
Mentale gezondheid
Ervaart gezondheid als (zeer goed) Voelt zich meestal (zeer) gelukkig Is (zeer) tevreden met zijn/haar leven - Totaal - Jongens - Meisjes Heeft (veel) vertrouwen in de toekomst - Totaal - Jongens - Meisjes Voelt zicht (zeer) vaak gestrest - Totaal - Jongens - Meisjes Ervaart prestatiedruk vanuit zichzelf Voelt zich eenzaam
2019 W’veen HM 84% 85% 85% 85%
2022 W’veen HM 84% 82% 83% 77%
2023 W’veen HM 79% 80% 77% 78%
89%
88%
83%
79%
81% 83% 73%
79% 82% 74%
90%
86%
79%
79%
78% 84% 76%
78% 84% 74%
37%
43%
36%
43%
7%
9%
51% 33% 67% 29% 8%
49% 34% 63% 27% 9%
Middelengebruik
Ooit alcohol gedronken Rookt wekelijks Recent wiet of hasj gebruikt Ooit harddrugs gebruikt Wekelijks vapen
2019 W’veen HM 37% 47% 3% 4% 3,4% 4,1% 0,6% 1,3% 1,2% 1,4%
2022 W’veen HM 45% 49% 3% 4% 1,7% 4,3% 0,8% 2,5%
2023 W’veen HM 49% 50% 7% 7% 7% 5,7% 1,7% 2,0% 9,2% 8,9%
Sociale contacten
Ontmoet vrienden op straat Ontmoet vrienden online
W’veen 37% 42%
2023 HM 53% 58%
21 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029
Sociale veiligheid 2019 W’veen HM 3,6% 3,1% 1,9% 1,6%
Regelmatig gepest op school Regelmatig gepest via internet
2021 W’veen HM 4,1% 4% 1,6% 2,3%
2023 W’veen HM 5,2% 6,8% 1,9% 3,6%
Sociale mediagebruik 2019 W’veen HM 3,6% 3,1% 6% 6%
Regelmatig gepest op school Risico op problematisch gamen
2021 W’veen HM 4,1% 4% 7% 8%
2023 W’veen HM 5,2% 6,8% 15% 12%
Maatschappelijke participatie
Netto arbeidsparticipatie Werkloze jongeren
W’veen 76,6% 7,6%
2019 MH 74,8% 8%
2021 W’veen MH 77,7% 73,3% 7,4% 8,3%
2022 W’veen MH 80,4% 78% 7,3% 7,8%15
15 https://waddinxveen.incijfers.nl/dashboard/werk-en-inkomen
22 Beleidsvisie Jeugdbeleid 2025-2029