Bestuurlijke reactie Groene Hart Rekenkamerrapportage Waddinxveen

MEMO

Zaakkenmerk: Z/21/085756 Documentkenmerk: 198797 Onderwerp: Bestuurlijke reactie Groene Hart Rekenkamerrapportage Waddinxveen Afzender: C.J.M. Schippers Datum:

Geachte Raad, In opdracht van de gemeenteraad heeft de Groene Hart Rekenkamercommissie onderzoek laten uitvoeren door Stec groep naar het woonbeleid in de gemeente Waddinxveen. De conclusies over behaalde resultaten gaan voor Waddinxveen over de woonvisieperiode 20182022. In dit onderzoek is tevens het woonbeleid in de gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda en Zuidplas geanalyseerd. Het onderzoek heeft geresulteerd in een rapportage over het woonbeleid in onze gemeente en een soortgelijke rapportage over het woonbeleid in de vier gemeenten gezamenlijk. In het onderzoek staan drie onderwerpen centraal. Ten eerste gaat het om de mate waarin de doelstellingen dankzij de inzet van het onderzochte woonbeleid (en beleidsinstrumenten) gerealiseerd zijn (doeltreffendheid). Ten tweede gaat het erover in welke mate de relatie tussen de effecten van het beleid en de kosten van het beleid overeenkomen (doelmatigheid). Ten derde is onderzocht in welke mate de uitvoering van het beleid voldoet aan de wettelijke kaders en regelgeving (rechtmatigheid). Naar aanleiding van de volgende onderzoeksvraag: 'welke aanbevelingen kunnen helpen om het woonbeleid te optimaliseren in het licht van de huidige en toekomstige (markt)ontwikkelingen?' worden 7 aanbevelingen gedaan. De gemeenteraad heeft het college gevraagd om een reactie te geven op de aanbevelingen en deze te prioriteren.

Daarnaast is er door de raad een extra aanbeveling meegegeven om van een reactie te voorzien. Met deze aanbeveling wordt verzocht om via een nieuw op te zetten communicatiekanaal regulier informatie te verstrekken voor alle inwoners van Waddinxveen met een overzicht wat er waar wordt gebouwd en wanneer dit gereed is. Reactie op de aanbevelingen Het college heeft waardering voor de gedegen aanpak en de zorgvuldigheid van het onderzoek, met ruimte voor hoor en wederhoor. Volgens het college geeft de rapportage in het algemeen een goed en gedegen beeld van ons woonbeleid. In de conclusies en aanbevelingen van de rapportage vindt het college de bevestiging dat wij op de goede weg zijn en helpt ons om stappen te zetten bij de realisering van het woonbeleid zoals vastgesteld gaat worden in onze nieuwe woonvisie volgend jaar. De volgorde van de reacties op de aanbevelingen is gerangschikt volgens prioriteit en binnen 4 verschillende fasen: actualisatie van de woonvisie (1 t/m 1d), uitvoering van de nieuwe woonvisie (2) en (3 en 4) staan los van de actualisatie/uitvoering van de woonvisie. 1 - Benut kansen die de Omgevingswet biedt voor integrale en gebiedsgerichte werkwijze De Omgevingswet biedt kansen voor een integrale en gebiedsgerichte aanpak, maar dit vraagt wel om een andere mindset en werkwijze van de gemeente. Daar is het belangrijk dat gestopt

wordt met het ‘silo-denken’ en er meer gewerkt wordt aan outputgerichte uitvoering van doelstellingen. Reactie In zijn algemeenheid stelt het college dat er in toenemende mate integraal, domein overstijgend en gebiedsgericht wordt gewerkt. Verder onderschrijft het college de aanbeveling dat de kansen benut moeten worden die de Omgevingswet biedt en wil deze aanbeveling meenemen bij de keuze voor de vorm en totstandkoming van de nieuwe woonvisie. 1a - Breng gemeenteraad in positie om integrale afwegingen te kunnen maken Integraliteit is niet alleen ambtelijk, maar ook bestuurlijk van groot belang. Het helpt om de relatie tussen verschillende beleidsdoelstellingen als samenhangend pakket te presenteren. Alleen als de raad duidelijk en integraal geïnformeerd wordt, en kennisneemt van de consequenties voor andere doelstellingen, kan de raad een afgewogen keuze maken. Uiteraard is het daarbij van belang dat de raad keuzes op hoofdlijnen maakt. Kernkeuzes voor woonbeleid zorgen voor focus in uitvoering hiervan. Reactie Het college kan zich vinden in deze aanbeveling. Het college zet actief in om de raad zorgvuldig en op tijd te informeren over woonbeleid, zodat de raad weloverwogen beslissingen kan nemen voor de vaststelling van de nieuwe woonvisie.

Het college is voornemens om in het plan van aanpak van de woonvisie op te nemen hoe de raad tijdig wordt betrokken bij de totstandkoming ervan. Daarbij heeft de raad natuurlijk ook het recht om zelf extra informatie te vergaren en vragen aan het college te stellen. 1b - Ga door met uitvoering van kwantitatieve en kwalitatieve doelstellingen De gemeente richt zich in haar beleid op het toevoegen van grote aantallen woningen en diverse relevante en actuele kwalitatieve thema’s. Ga daar mee door. Het tot uitvoer brengen van woonbeleid en woningbouwplannen kost tijd. Dit betekent dat effecten van huidig beleid pas over jaren zichtbaar zal zijn. De verwachting is echter dat woningbehoefteprognoses verder worden opgeschaald. Het doorzetten van vigerend beleid en de huidige planvorming is daarom wezenlijk. Complicerende factor daarbij is dat de provinciale prognose de afgelopen jaren sterk achterbleef bij de daadwerkelijke vraag. Houd rekening met verandering en programmeer adaptief. Reactie Het college onderschrijft deze aanbeveling. De opgaven binnen wonen zijn groot. Hiervoor zet het college in op hoge bouwproductie. Beschikbaarheid en betaalbaarheid staan onder druk en ook op het gebied van bijvoorbeeld duurzaamheid, wonen en zorg speelt veel. Dit vraagt om blijvende inzet en aandacht en zal onderdeel uitmaken bij het opstellen van de nieuwe woonvisie.

1c - Prioriteer kwalitatieve doelen en borg deze op gemeenteniveau De woningbouw voor doorstroming is en blijft de kern. Daarbij moet de gemeente prioriteit blijven geven aan meer betaalbare (huur)woningen en levensloop geschikte huisvesting. De rekenkamercommissie beveelt aan om door te gaan met de middenhuurverordening en om in regionaal verband werk te maken van een doelgroepenverordening. Op deze twee prioritieten zou de gemeente ook ambtelijk en financieel in moeten zetten. Voor andere kwalitatieve doelstellingen op het snijvlak van wonen en zorg, duurzaamheid, mobiliteit bevelen wij u aan te volstaan met het voldoen aan de wettelijke eisen, omdat de praktijk leert dat eigen, hogere ambities tegen de tijd van realisatie veelal door nationale wet- en regelgeving is ingehaald. Tenslotte zou de gemeente er goed aan doen om de realisatie van beleidsdoelstellingen integraal en over de totale woningmarkt te monitoren. Reactie Passende woningbouw realiseren om doorstroming te bevorderen is een belangrijker pijler van ons woonbeleid. Het college werkt intensief samen met verschillende partners binnen het woondomein. We stellen daarbij eisen aan voldoende sociale huurwoningen in de

woningbouwplannen die gemaakt worden en maken afspraken over middenhuurwoningen met de ontwikkelende partijen. Hier gaan wij mee door. Goede en passende woningbouw kan een belangrijke bijdrage leveren om mensen te stimuleren om door te stromen, maar omdat inwoners niet gedwongen kunnen worden om te verhuizen, blijft het een uitdaging. Het opstellen van een regionale doelgroepenverordening gaan wij als gemeente Waddinxveen niet alleen over; dit is een keuze die in de regionale werkgroep Wonen wordt gemaakt. Op dit moment wordt hier naar gekeken. Als de keuze regionaal wordt gemaakt, dan zal er onderzocht moeten worden of er budget is en wat er lokaal qua budget en formatie aangevuld moet worden. 1d - Maak meer werk van structurele monitoring toekomstbestendigheid voorraad Op dit moment vindt monitoring van de resultaten gefragmenteerd plaats. Hierdoor is niet duidelijk in hoeverre beleidsdoelen gehaald worden en waar bijgestuurd moet worden. Maak meer werk van structurele monitoring van de bestaande woningvoorraad. Reactie Deze aanbeveling heeft een relatie met de door de gemeenteraad gevraagde aanvulling op het dashboard Wonen. De doorontwikkeling van het dashboard Wonen pakken we integraal op. We hebben meer gegevens, analyses en informatie nodig dan alleen de woningbehoeften per doelgroep.

Er wordt voor Waddinxveen een nieuwe woningmarktverkenning uitgevoerd aan de voorkant van de actualisatie van de woonvisie. Deze stap is nodig, en hoort bij de ontwikkeling van de nieuwe woonvisie. De woningmarktverkenning is voor de zomer van 2022 afgerond. Er is een regionale woonmonitor in de maak waarin de ontwikkelingen binnen Midden-Holland en meer specifiek in Waddinxveen, in beeld worden gebracht. Monitoring van een toekomstbestendige voorraad is volgend op de woonvisie, omdat op basis van de geactualiseerde woonvisie de monitoring wordt aangevuld. De doorontwikkeling van het dashboard is dus het sluitstuk. De kosten zijn nog niet in te schatten, dit is afhankelijk van wat we binnen de huidige mogelijkheden kunnen. Het college hoopt na het afronden van de woningmarktverkenning, rond de zomer, duidelijkheid te kunnen verschaffen over de exacte kosten en het tijdsbestek. 2 - Zet in op snelle bouwproductie en meer ambtelijke uitvoeringscapaciteit De behoefte aan extra woningen is, en blijft waarschijnlijk, goot. Het is daarom van belang om een grote pijplijn aan plannen te hebben. De rekenkamercommissie adviseert om vol in te zetten op de harde woningbouwplannen en op projecten met woningen die doorstroming bevorderen. Ook adviseert de rekenkamercommissie niet te lang te wachten op vertraagde projecten die opstopping veroorzaken.

De zachte plannen kunnen vervolgens op basis van massa en kwalitatieve eisen geprioriteerd worden. Dit geeft sturing aan initiatiefnemers en zorgt voor betere plannen aan de voorkant. Daarbij geeft de rekenkamercommissie nadrukkelijk in overweging om extra, liefst vaste, ambtelijke capaciteit beschikbaar te maken. Reactie Inzetten op hoge bouwproductie heeft de volle aandacht van het college, waarbij we ook gaan voor kwaliteit. Aanbeveling 1c laat zien dat er in een aantal gevallen prioritering nodig is, zeker zolang er geen extra ambtelijke capaciteit beschikbaar is. We werken aan een prioritering voor de plannen die we hebben. Bij uitvoering van de nieuwe woonvisie zal tevens inzichtelijk worden gemaakt welke prioritering en ambtelijke uitvoeringscapaciteit beoogd is. 3 - Verstrek informatie via een communicatiekanaal voor alle inwoners van Waddinxveen De gemeenteraad verzoekt om via een communicatiekanaal regulier informatie te verstrekken voor alle inwoners van Waddinxveen met een overzicht wat er waar wordt gebouwd en wanneer dit gereed is. Reactie Het college herkent de behoefte van een communicatiekanaal om de lopende projecten in beeld te brengen voor onze inwoners. Op dit moment ontbreekt het aan de middelen en menskracht om dit verzoek te kunnen realiseren.

Er zou een budget van incidenteel €75.000,- euro beschikbaar gesteld moeten worden voor onderzoeksbudget en ambtelijke uitvoeringscapaciteit. Er dient een communicatiestrategie onderzocht en opgezet te worden. Daarnaast is dit budget

tevens nodig om het communicatiekanaal te ontwikkelen en om deze aan te (blijven) vullen. Er dient in beeld gebracht te worden wat hier de structurele consequenties van zijn op de langere termijn. 4 - Stem af met Zuidplas over middengebied De rekenkamercommissie beveelt de gemeente Waddinxveen nadrukkelijk aan om met de gemeente Zuidplas in gesprek te gaan over de ontwikkeling van het middengebied ofwel de Zuidplaspolder. In dat gebied worden 8.000 woningen gepland. Deze ontwikkeling zal grote gevolgen hebben voor de regio en de haalbaarheid van projectontwikkeling in uw gemeente negatief beïnvloeden. Reactie Dit doen we al. Het programma van het Vijfde Dorp is opgenomen in de Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2021 (RPW) en kent zijn eigen planning. Deze lijst is bij de provincie aangeleverd voor toetsing. De programmering is vooraf ambtelijk afgestemd met de regio en provincie. Wij zijn, mede op basis van een goede regionale samenwerking, niet bang dat het Vijfde Dorp de haalbaarheid van onze projecten negatief beïnvloedt. De provincie heeft aangegeven afspraken te willen maken met de regio over het deel van de productie in het Vijfde Dorp dat als bovenregionaal wordt aangemerkt. Als deze afspraken er zijn, telt het bovenregionale deel van de productie niet mee bij de provinciale kwantitatieve toets van het regionaal woningbouwprogramma.

Bijlage(n) n.v.t.