Beheerplan CTK 2021-2024 DEF.pdf
Tekst van het document
Beheerplan Civieltechnische kunstwerken 2021 – 2024
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
Inleiding ...................................................................................................................................................... 1 1.1
Algemeen ........................................................................................................................................... 1
1.2
Doel.................................................................................................................................................... 1
1.3
Resultaat ............................................................................................................................................ 1
1.4
Afbakening ......................................................................................................................................... 2
Kaders ........................................................................................................................................................ 3 2.1
Wettelijke kaders ............................................................................................................................... 3
2.2
Beleidskaders .................................................................................................................................... 3
2.3
Normen en richtlijnen ......................................................................................................................... 4
Kwantiteit en kwaliteit ................................................................................................................................. 5 3.1
Kwantiteit ........................................................................................................................................... 5
3.2
Kwaliteit.............................................................................................................................................. 6
Onderhoud .................................................................................................................................................. 7 4.1
Strategie............................................................................................................................................. 7
4.2
Jaarlijks onderhoud ............................................................................................................................ 7
4.3
Groot onderhoud ................................................................................................................................ 7
4.4
Vervangingsinvesteringen ................................................................................................................. 8
Financiën .................................................................................................................................................... 9 5.1
Budget................................................................................................................................................ 9
5.2
VAT en uitvoeringskosten .................................................................................................................. 9
5.3
Afschrijvingstermijnen ........................................................................................................................ 9
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
1
Inleiding
1.1
Algemeen
Ons areaal aan civieltechnische kunstwerken bestaat uit 152 objecten. Het begrip civieltechnische kunstwerken omvat bruggen, tunnels, steigers en keermuren. Als beheerder zijn we verantwoordelijk deze objecten in goede staat te houden, waarbij onze civieltechnische kunstwerken niet sneller degenereren dan op grond van de gemiddelde levensduur mag worden verwacht. Bij het opstellen van dit beheerplan is gebruik gemaakt van de inspectiegegevens uit 2020, waarbij de CURAanbeveling 117 als leidraad is gebruikt. Het betreft verschillende inspectietypes van conditiemeting tot gericht technisch onderzoek en restlevensduur berekeningen.
1.2
Doel
Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Een kwalitatief goede infrastructuur draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van onze samenleving. De bruggen zijn van essentieel belang voor de doorstroming van het verkeer. Het goed beheren en onderhouden van de civieltechnische kunstwerken is een grote kostenpost. De totale vervangingswaarde bedraagt ongeveer 18 miljoen euro. Het is daarom van belang het beheer en onderhoud zo efficiënt mogelijk uit te voeren. In het Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken geven we inzicht in de bestaande kwaliteit, de vertaling van het beleid en de planning van de werkzaamheden en projecten met de daaraan gekoppelde financiële middelen. Daarnaast geven we aan hoe we aan onze zorgplicht voldoen. De raad heeft door de Visie Beheer Openbare Ruimte vast te stellen, aangegeven dat we de openbare ruimte beheren op basis van gedifferentieerde kwaliteitsniveaus. Bij civieltechnische kunstwerken geldt dat niet alleen wordt geïnspecteerd op basis van kwaliteitsniveaus, maar ook op basis van de technische kwaliteit. De technische kwaliteit heeft betrekking op de constructieve veiligheid van het kunstwerk. Geconstateerde gebreken die gevaar opleveren worden direct vertaald naar een onderhoudsmaatregel. Hierdoor verhogen we de veiligheid van de gebruikers.
Dit beheerplan speelt een belangrijke rol in de beleidsverantwoording van het college aan de raad. Om de raad in haar kaderstellende en controlerende taak te ondersteunen zijn we, conform de BBV, verplicht inzicht te geven in de wijze waarop we onze kapitaalgoederen onderhouden.
1.3
Resultaat
Als we terugblikken op de beheerperiode 2017-2020 zijn diverse resultaten behaald, waarvan de belangrijkste in het volgende overzicht zijn weergegeven. Resultaten beheerperiode 2017-2020 We hebben het vastgestelde ambitieniveau behaald We hebben 7 bruggen vervangen conform planning We hebben op innovatieve wijze van proefbelasting inzicht gekregen in de belastbaarheid van onze belangrijkste verkeersbruggen In samenwerking met de wijkplatforms hebben we de tunnel Oude Dreef opgeknapt door de wanden te beschilderen We hebben bij de vervanging van bruggen rekening gehouden met de verkeersklasse zodat de hulpdiensten gebruik kunnen maken van de fiets-voetbruggen. Onze inventarisatie- en inspectiegegevens zijn verwerkt in ons beheersysteem
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
1
Afbeelding 1: proefbelasting op de brug Willem de Zwijgerlaan
In de periode 2021-2024 willen we de volgende resultaten behalen: Resultaten beheerperiode 2021-2024 We geven uitvoering aan het beheer en onderhoud op gedifferentieerde kwaliteitsniveaus We treffen maatregelen om geen beperkingen op de brug Apollolaan in te hoeven stellen We vervangen 6 bruggen, die het einde van de levensduur hebben bereikt en die op basis van inspectie vervangen dienen te worden We voeren conditiemeting uit op onze bruggen, die gebruikt worden door motorvoertuigen
1.4 Afbakening Het beheerplan geeft inzicht in het beheer en onderhoud van de civieltechnische kunstwerken die in eigendom en beheer zijn van de gemeente Waddinxveen. Deze civieltechnische kunstwerken worden beheerd en onderhouden ten laste van het product wegen in de gemeentebegroting. Naast het in stand houden van de technische kwaliteit op onze civieltechnische kunstwerken vallen de werkzaamheden rond de spoorwegovergangen en -onderdoorgangen en advies en onderzoek ook onder dit beheerplan.
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
2
2
Kaders
2.1 Wettelijke kaders Als eigenaar van de civieltechnische kunstwerken is de gemeente verantwoordelijk voor de staat waarin deze kunstwerken zich bevinden. De kwaliteit waaraan civieltechnische kunstwerken moeten voldoen is echter niet in abstracte waarde wettelijk vastgelegd. De belangrijkste wet- en regelgeving die van invloed is op het beheer van civieltechnische kunstwerken zijn is deze paragraaf omschreven. Wegenwet Deze wet beschrijft de openbaarheid en het beheer en onderhoud van wegen. Daarnaast wordt ook de onderhoudsplicht (artikel 15) en de zorgplicht (artikel 17) voor de beheerder beschreven. De wegenwet geldt niet alleen voor wegen, maar ook voor bruggen. Het onderhoud richt zich op de bruikbaarheid en de instandhouding van de wegen. Met andere woorden, de beheerder zorgt dat het kapitaal dat in civieltechnische kunstwerken is geïnvesteerd in stand blijft door het tijdig plegen van onderhoud. Er is dus sprake van een onderhoudsverplichting zonder een vastgelegd kwaliteitsniveau. Nieuw Burgerlijk Wetboek Op basis van het Nieuw Burgerlijk Wetboek is de wegbeheerder aansprakelijk voor schade die weggebruikers oplopen door onveilige situaties. Een kunstwerk moet voor de gebruikers veilig zijn. Als dit niet het geval is, kan de gemeente aansprakelijk worden gesteld voor de gebreken. Daarnaast zijn we verantwoordelijk voor een actueel overzicht van het totale areaal.
Dit gebeurt door het vastleggen van onze inspectiegegevens in ons beheersysteem, waarmee we de kwaliteit van de civieltechnisch kunstwerken borgen. Een goed functionerend onderhouds-, meldingen- en inspectieproces draagt bij aan een snelle en adequate afhandeling van eventuele claims. Waterstaatswetgeving De Waterstaatswetgeving bestaat uit de Waterwet en de Keur van het Waterschap. Aanleg of reconstructie van civieltechnische kunstwerke die een raakvlak hebben met water, moeten getoetst worden door het Hoogheemraadschap. Voorschriften uit de legger kunnen aanleiding geven voor een andere inrichting van de openbare ruimte. Woningwet/Bouwbesluit 2012 De verplichtingen voor de beheerder van civieltechnische kunstwerken zijn volgens de W oningwet, het beheren van een civieltechnisch kunstwerk als een ‘goed huisvader’, het uitvoeren van normaal onderhoud en geen oneigenlijk gebruik. Voor de civieltechnische kunstwerken in ons beheer geldt dat we ze niet in staat brengen of houden onder het afkeurniveau van het Bouwbesluit 2012. Met betrekking tot de constructieve veiligheid dient de gemeente te zorgen dat de civieltechnische kunstwerken in haar beheer voldoen aan het wettelijke veiligheidsniveau.
2.2 Beleidskaders Het gemeentelijk beleid is erop gericht de kunstwerken deugdelijk te beheren en een goede technische kwaliteit te waarborgen. In de praktijk komt dat neer op de volgende zaken: Beleidskaders civieltechnische kunstwerken De civiele kunstwerken worden beheerd op basis van de vastgestelde kwaliteitsniveaus in de Visie Beheer Openbare Ruimte. Er moet te allen tijde inzicht bestaan in de toestand en het functioneren van de kunstwerken. Dit impliceert een actueel gegevensbestand en een regelmatige monitoring van alle kunstwerken. Kunstwerken moeten structureel onderhouden worden om de kans op ongewenst functieverlies te minimaliseren en de levensduur te verlengen.
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
3
Er moet inzicht zijn in gebruiksbelastingen op de kunstwerken. Omdat kunstwerken een relatief lange levensduur hebben is het van belang inzicht te houden in de gebruiksbelastingen op kunstwerken. Deze belastingen kunnen in de loop der tijd veranderen door zwaarder verkeer, een hogere verkeersintensiteit of gewijzigde klimaatinvloeden. Er moet inzicht zijn in de afschrijvingstermijn en de vervangingskosten van kunstwerken, zodat hierop bij het opstellen van de begroting en het IBOR geanticipeerd kan worden.
2.3
Normen en richtlijnen
Naast de genoemde wet- en regelgeving worden er door andere instanties ook regels opgesteld. Deze regels moeten worden beschouwd als richtlijnen, die overigens juridisch wel als richtinggevend gehanteerd worden voor de wijze waarop wij als gemeente moeten handelen. De belangrijkste instanties die richtlijnen voor de civieltechnische kunstwerken opstellen zijn de NEN (Nederlandse Norm) en de Eurocodes (Europese normen en richtlijnen voor de bouwwereld). Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) De eisen die we stellen aan de inrichting van de openbare ruimte hebben we vastgelegd in het LIOR. Deze is digitaal beschikbaar voor aannemers, ontwikkelaars en intern gebruik. Het LIOR is een dynamisch document, maar kan door de opzet op een relatief eenvoudige manier actueel worden gehouden. De meest actuele ontwerpnormen (NEN) en wet- en regelgeving dienen verwerkt te zijn. Wanneer dit niet het geval is, prevaleren deze ontwerpnormen en wet- en regelgeving boven het LIOR. NEN-norm voor constructieve veiligheid Bij verbouw of renovatie van een civieltechnisch kunstwerk zijn in beginsel de nieuwbouwvoorschriften van toepassing. Dit is echter niet altijd mogelijk en staat financieel gezien niet altijd in redelijke verhouding tot het resultaat daarvan.
Sinds 1 april 2012 is de NEN8700 geïntroduceerd, waarin de beoordeling van constructieve veiligheid van bestaande civieltechnische kunstwerken beschreven is. In de NEN8700 worden veiligheidsfactoren afgestemd op de beoogde restlevensduur van een civieltechnisch kunstwerk. Bestaande kunstwerken die nog enkele jaren mee moeten, worden op deze manier minder streng beoordeeld dan nieuwe kunstwerken. Gemeenten moeten dan ook inzichtelijk hebben, wat de constructieve sterkte is van de bruggen binnen hun gemeente. Wanneer er iets gebeurt met een brug en vervolgens blijkt dat de gemeente niet op de hoogte is van de toelaatbare draagkracht, kan de rechter besluiten dat de gemeente in gebreke is gebleven. NEN-norm voor conditiemetingen De conditiemeting conform NEN 2767-4 is ontwikkeld om op een objectieve wijze betrouwbare inspectiegegevens te genereren. Globaal bestaat de conditiemeting volgens de NEN 2767-4 uit het beoordelen van de onderhoudsstaat van een bouwdeel op drie aspecten, namelijk ernst, omvang en intensiteit. De meetmethode leidt tot een getal dat de kwaliteit per bouwdeel aangeeft, de zogenaamde conditiescore. De scores zoals deze tijdens de inspectie toebedeeld worden zijn in onderstaande overzicht weergegeven. Conditiescore 1 Uitstekende conditie 2 Goede conditie 3 Redelijke conditie 4 Matige conditie 5 Slechte conditie 6 Zeer slechte conditie
Toelichting Incidenteel geringe gebreken Incidenteel beginnende veroudering Plaatselijk zichtbare veroudering Functievervulling van bouw- en installatiedelen incidenteel in gevaar De veroudering is onomkeerbaar Technisch rijp voor sloop
Eurocodes In de Eurocodes zijn Europese normen en richtlijnen opgesteld voor de bouwwereld. De eurocodes zijn onderverdeeld in 58 verschillende onderdelen. Voor elk deelnemend land is een nationale bijlage waarin de geldende parameters zijn vastgelegd. Met de eurocodes hebben we uniforme criteria opgesteld voor Europa, waardoor uitwisseling van gegevens, onderzoek en ontwikkeling en aanbesteding vereenvoudigd is.
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
4
3 Kwantiteit en kwaliteit 3.1
Kwantiteit
Voor het beheer van de civieltechnische kunstwerken is het belangrijk te weten hoeveel areaal we bezitten, welk soort kunstwerken het zijn en wat de functie van de verschillende kunstwerken is. In 2020 zijn de civieltechnische kunstwerken geïnventariseerd, waarbij de vaste gegevens worden vastgelegd. In het beheersysteem zijn deze vaste gegevens opgenomen. Hieronder worden de relevante vaste gegevens uiteengezet. In onderstaand overzicht is de omvang van ons areaal weergegeven. In totaal hebben wij 137 bruggen, 6 steigers, 7 keermuren en 4 tunnels, waarvan 2 tunnels in ons beheer. Figuur 1: areaal civieltechnische kunstwerken en soorten bruggen Areaal civieltechnische kunstwerken Type
Soort
Bruggen
beton staal/composiet hout hout/staal beton/staal
1%
Aantal (st)
15%
50 43 23 20 1
Steigers
6
Keermuren
7
Tunnels
2
TOTAAL
152
36%
17% 31%
beton
staal/composiet
hout/staal
beton/staal
hout
Weggebruikers De grootste categorie weggebruikers die van de bruggen gebruik maken zijn voetgangers, gevolgd door de categorieën fiets- en voetgangers en gemengd verkeer. Onder gemengd verkeer verstaan we een combinatie van voetgangers, fietsers en gemotoriseerd verkeer. Twee bruggen worden enkel gebruikt door gemotoriseerd verkeer en één brug, gelegen aan de zuidkant van de Winterdijk, is bestemd voor landbouwverkeer. Dit resulteert in onderstaande beeld van de typen weggebruikers voor onze bruggen. Figuur 2: typen weggebruikers voor bruggen
2% 1%
voetgangers fiets- en voetgangers
24%
42%
gemengd verkeer 31% gemotoriseerd verkeer landbouwverkeer
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
5
3.2
Kwaliteit
Het gewenste kwaliteitsniveau voor civieltechnische kunstwerken is beeldkwaliteitsniveau B, met uitzondering van enkele locaties waar beeldkwaliteitsniveau A gewenst is. In de praktijk betekent kwaliteitsniveau B dat de toestand van onze bruggen geen aanleiding geven tot ongelukken, schades niet leiden tot degeneratie, geen overlast veroorzaken en slechts geringe schade vertonen. In onderstaande figuur is de beeldkwaliteit van onze civieltechnische kunstwerken gevisualiseerd. Bij het bepalen van de kwaliteit is gekeken naar zichtbare schades, het aantal scheuren en gaten, het percentage rotting en de wijdte van voegovergangen. Figuur 3: beeldkwaliteit civieltechnische kunstwerken Categorie 5%
13%
33%
A+ 49% C A+
A
B
C
Beschrijving
geen zichtbare schade, 0 gaten en scheuren, 0% rotting en de wijdte van de voegovergangen is ≤ 5 mm per voegovergang redelijk veel zichtbare schade, meer dan 15 gaten en scheuren, meer dan 15% rotting en de wijdte van de voegovergangen is ≤ 30 mm per voegovergang
Het merendeel van de geïnspecteerde civieltechnische kunstwerken valt in categorie A en B. De 19 bruggen die in categorie A+ vallen zijn in het afgelopen decennium gebouwd of vervangen. 8 civieltechnische kunstwerken, waaronder oudere bruggen en de tunnel in de Staringlaan, vallen in categorie C. Van deze kunstwerken hebben er 6 een hoofddraagconstructie van beton, zijn er 3 volledig van hout en 2 betreffen een houten rijdek op stalen langsliggers. Bij deze bruggen zijn bouwdelen zoals leuning, slijtlaag en schampkant zichtbaar aangetast. Aangezien de beeldkwaliteit van een civieltechnische kunstwerk los staat van de technische kwaliteit kan de beeldkwaliteit voldoen aan het vastgestelde kwaliteitsniveau, maar kan groot onderhoud of vervanging toch noodzakelijk zijn om de constructieve veiligheid van het kunstwerk te kunnen waarborgen. Andersom kan de beeldkwaliteit onvoldoende zijn, terwijl de technische kwaliteit van het kunstwerk wel voldoet.
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
6
4 Onderhoud 4.1
Strategie
Het onderhoud aan bruggen, tunnels, steigers en keermuren wordt op basis van inspecties uitgevoerd. Eens in de 4 tot 5 jaar wordt de onderhoudsbehoefte geïnventariseerd en vertaald naar een onderhoudsplanning. De verwachte onderhoudsbehoefte voor een periode van 10 jaar wordt inzichtelijk gemaakt, waarbij de planning voor de eerste 4 jaar vastligt en voor de periode erna een indicatie geeft van het verwachte onderhoud. Door middel van jaarlijks en groot onderhoud wordt vroegtijdig vervanging voorkomen. In onderstaand figuur is dit proces verduidelijkt.
Kwaliteit
Figuur 4: onderhoudscyclus bij levensduur verlengde maatregelen voor civiele kunstwerken
onderhoud of repara e
onderhoud of repara e
Economisch niet meer rendabel om onderhoud te plegen
Tijd
Vervangen of renoveren noodzakelijk
Restlevensduur verwach ng zonder ingreep
4.2
Jaarlijks onderhoud
Jaarlijks onderhoud is gericht op het borgen van de risicoaansprakelijkheid en de aansluiting op de gewenste beeldkwaliteit. Met betrekkelijk eenvoudige en goedkope handelingen wordt de toestand van het civieltechnisch kunstwerk weer in veilige staat gebracht. Bij grote objectonderdelen bestaat het jaarlijks onderhoud uit plaatselijk onderhoud van circa 1-10% van het oppervlak van het onderdeel. Door het regelmatig uitvoeren van jaarlijks onderhoud kan het groot onderhoud worden uitgesteld en kunnen kosten en stremming worden beperkt. Onder jaarlijks onderhoud verstaan we maatregelen zoals vervanging van bevestigingsbouten aan leuningen, conserveren, herstellen van metselwerk, reinigen en ophalen van aansluitende verharding.
4.3
Groot onderhoud
Groot onderhoud is gericht op het borgen van de functionaliteiten en de instandhouding van het kunstwerk. Groot onderhoud betreft het variabele onderhoud, waarbij het object weer in goede en veilige staat gebracht wordt door relatief zware onderhoudsmaatregelen. Met betrekking tot de ernst en de omvang van de defecten, moet bij groot onderhoud worden afgewogen of herstel zinvol is of dat er tot vervanging van de onderdelen moet worden overgegaan. Onder groot onderhoud verstaan we onder andere inspectie en onderzoek, vervanging van slijtlagen, herstellen van betonschades en deels vervangen van het dek, leuning en constructieve onderdelen. De jaarlijkse bijdrage aan ProRail voor het onderhoud aan de spoorovergangen vallen ook onder groot onderhoud.
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
7
4.4
Vervangingsinvesteringen
Vervangingen worden uitgevoerd als het betreffende kunstwerk niet meer door jaarlijks of groot onderhoud in de gewenste conditie is te brengen. Vervangingen hebben géén betrekking op losse onderdelen maar op het gehele kunstwerk. Dit kan zijn omdat het object zijn functie niet meer naar behoren uitvoert (te klein, te licht) of omdat de integriteit van het gehele object onvoldoende is (te slecht, te rot) om een veilig gebruik te waarborgen. Het vervangen van civieltechnische kunstwerken wordt bij voorkeur in de integrale projecten meegenomen. Wel vindt er per beheercyclus sowieso één disciplinaire vervangingsronde plaats om ons areaal op orde te houden.
Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024
8
5 Financiën 5.1 Budget De budgetten voor jaarlijks en groot onderhoud evenals de vervangingsinvesteringen zijn gebaseerd op het vastgestelde kwaliteitsniveau. In onderstaande tabel zijn de budgetten voor de komende beheerperiode weergegeven. Hierbij is geen rekening gehouden met kapitaallasten, personeelskosten en overheadkosten. 2021
2022
2023
2024
Jaarlijks onderhoud Groot onderhoud
€ €
84.000 191.000
€ €
84.000 160.000
€ €
84.000 136.000
€ 84.000 € 60.500
Investeringen
€
105.500
€
131.500
€
76.500
€ 132.000
Toelichting De budgetten voor groot onderhoud en vervangingsinvesteringen zijn gebaseerd op de inspectiegegevens van 2020. De noodzakelijke onderhoudsmaatregelen zijn doorgerekend, waarbij ook rekening is gehouden met de te treffen verkeers- en milieumaatregelen. Daarnaast voert ProRail groot onderhoud uit aan de spoorwegovergangen. Hieraan doen we een jaarlijkse bijdrage van €31.000.
5.2
VAT en uitvoeringskosten
De benodigde budgetten voor groot onderhoud de investeringen zoals omschreven in de vorige paragraaf zijn inclusief 18% voorbereiding, administratie en toezicht (VAT). De VAT en uitvoeringskosten zijn afhankelijk van de complexiteit en omvang van een project. Bij het opstarten van een project geven we concreet weer welk percentage aan VAT we hanteren. In onze jaarlijkse onderhoudsbudgetten zijn geen VAT kosten noodzakelijk.
5.3
Afschrijvingstermijnen
Het vervangen van bruggen, steigers, keermuren en tunnels wordt beschouwd als een investering. Investeringen worden over een bepaalde looptijd lineair afgeschreven. Deze afschrijving plus de betaalde rente vormt de jaarlijkse kapitaallast. Deze kapitaallasten vinden we terug in de meerjarenbegroting. De looptijd waarbinnen een investering wordt afgeschreven wordt bepaald door de verwachte minimale technische levensduur. In onderstaand overzicht zijn de gehanteerde afschrijvingstermijnen voor civieltechnische kunstwerken weergegeven. Materiële vaste Activa
Betreft
Termijn
Civieltechnische kunstwerken
Aanleg en vervanging brug beton/staal
60 jaar
Civieltechnische kunstwerken
Aanleg en vervanging brug staal/composiet
60 jaar
Civieltechnische kunstwerken
Aanleg en vervanging brug hout
30 jaar
Civieltechnische kunstwerken
Aanleg en vervanging steiger
30 jaar
Civieltechnische kunstwerken
Aanleg en vervanging keermuur
60 jaar
Civieltechnische kunstwerken
Aanleg en vervanging tunnel
60 jaar
9
10 Beheerplan Civieltechnische Kunstwerken 2021-2024