B&W1704036 Evaluatie Tarievenstructuur Sport 23 februari 2017 1.docx

Evaluatie Tarievenstructuur Sport 2012 - 2015

Versie d.d. 8 maart 2017

1

Inhoudsopgave

Hoofdstuk 1 Inleiding .........................................................................................................................3 1.1 Opbouw evaluatie en leeswijzer 1.2 Kaders 1.3 Omvang van het onderzoek 1.4 Het nieuwe model

Hoofdstuk 2 Betaling van nieuwe tarieven 2012-2015 .....................................................................7 2.1 Tarieven binnensport 2.2 Tarieven buitensport 2.3 Conclusie

Hoofdstuk 3 Kosten van verhuur .....................................................................................................12 3.1 Kosten binnensport 3.2 Conclusie kosten en opbrengsten binnensport 3.3 Kosten buitensport 3.4 Conclusie kosten en opbrengsten buitensport 3.5 Kosten buitensport per vereniging

Hoofdstuk 4 Conclusie ....................................................................................................................15 4.1 Aanbevelingen

2

Hoofdstuk 1 Inleiding

Binnen de gemeente Waddinxveen wordt de behoefte aan een transparant en eerlijk systeem voor de sporttarieven breed gedragen. Daarom heeft de raad de nota Tarievenstelsel sport en de nota Taakstellende bezuiniging sport vastgesteld op 29 juni 2011. De nota Tarievenstelsel sport bevat een nieuw tarievensysteem voor de binnen- en buitensportlocaties en een verhoging van de sporttarieven. In de tarievennota van 2011 is besloten het tarievensysteem iedere vier jaar te evalueren. Deze evaluatie wordt uitgevoerd over de jaren 2012, 2013, 2014 en 2015. De evaluatie wordt vanaf 2012 uitgevoerd, omdat dit het eerste jaar is dat de verenigingen het nieuw vastgestelde tarief dienen te betalen. 1.1 Opbouw evaluatie en leeswijzer Deze evaluatie bestaat uit twee onderdelen:  Het eerste gedeelte bestaat uit een inventarisatie van de afspraken met verenigingen en de betaalde tarieven aan de gemeente. In hoofdstuk 2 wordt geïnventariseerd welke tarieven ieder jaar door de raad zijn vastgesteld over de periode 2012-2015. Verder wordt bekeken wat er in de contracten met de verschillende verenigingen is afgesproken, ook voor wat betreft de zelfwerkzaamheid. Vervolgens worden deze getallen vergeleken met de betaalde tarieven.

Zijn er knelpunten voor verenigingen bij de betaling van de tarieven en wat is daarvan de oorzaak? Ook wordt geëvalueerd hoe de verenigingen de zelfwerkzaamheid hebben uitgevoerd.  In het tweede onderdeel van de evaluatie wordt in hoofdstuk 3 gekeken naar de effecten van de nieuwe tarievenstructuur op de opbrengsten en de kosten van de gemeente aan de hand van de beheerplannen. Tot slot wordt hier het dekkingspercentage van de verschillende verenigingen besproken. Aan de hand van deze gegevens worden conclusies getrokken over het herijken van de tarieven. Op basis van de twee onderdelen van de evaluatie sluit hoofdstuk 4 af met de conclusie en aanbevelingen. 1.2 Kaders De raad heeft in mei 2009 in de nota Sportbeleid vier kaders vastgesteld waaraan het sportbeleid moet voldoen. Inmiddels is in maart 2016 de nota Vitaal Sportbeleid vastgesteld. Daarmee zijn voor de sport nieuwe kaders van kracht. Het belangrijkste uitgangspunt van het Vitaal Sportbeleid is de wens naar meer sociale samenhang enerzijds en het aanbod van de sportverenigingen anderzijds.

Binnen het sportbeleid is een zestal kerndoelstellingen geformuleerd: - Binnen de keten van maatschappelijke organisaties werken de gemeente en de partners samen om sportbeleid als een vitaal middel in te zetten; - De huidige voorzieningen, accommodaties en infrastructuur zijn belangrijk voor de gezondheid van én ontmoeting tussen inwoners; - De gemeente ziet kans om haar sportverenigingen, accommodaties en infrastructuur in te zetten voor taken die de gemeente heeft in het sociale domein; - De gemeente wil maatschappelijk verantwoord ondernemerschap stimuleren; - Bij de verandering van sport en bewegen naar informele sport- en beweegruimten, dicht bij de mensen, wordt waar mogelijk de kennis en capaciteiten van de partners benut met de inzet van buurtsportcoaches; - Om de fysieke infrastructuur van de sportvoorzieningen in stand te houden bekijkt de gemeente hoe deze voorzieningen zo optimaal mogelijk gebruikt en geëxploiteerd kunnen worden.

3

1.3 Omvang van het onderzoek In onderstaande tabel 1 wordt duidelijk welke accommodaties en verenigingen zijn meegenomen bij deze evaluatie van de tarievennota. Bij de binnensport gaat het om vier sportaccommodaties, die verdeeld kunnen worden in verschillende zaaldelen. De verdeling hierbij is als volgt: een gymzaal heeft één zaaldeel, een sportzaal heeft twee zaaldelen en een sporthal heeft drie zaaldelen. Bij buitensport is te zien hoeveel velden er per sportpark worden onderscheiden. Tevens zijn de hoofdgebruikers/verenigingen per accommodatie aangegeven. Binnensport accommodaties Accommodatie

Adres

Sportzaal Groenswaard

Wingerd 2

Aantal zalen/velden 2 zalen

Afmeting

Gebruikers

1 ruimte te verdelen in 2 delen (A&B) A: 308 m2, B: 308 m2

Bewegingsonderwijs Timios – volleybal Korbis – korfbal Rowah – handbal HC Waddinxveen – hockey Sportzaal De Zuidplaslaan 550 2 zalen 1 ruimte te verdelen Bewegingsonderwijs Duikelaar in 2 delen (A&B) Bouncers – basketbal A: 416 m2, Invictus – badminton B: 416 m2 HC Waddinxveen – hockey Sporthal De Dreef Dreef 4 3 zalen* 1 ruimte te verdelen Bewegingsonderwijs in 3 delen (A, B, C) Ortec totaal 2.533 m2 KNVB – zaalvoetbal Korbis – korfbal Rowah – handbal Invictus – badminton HC Waddinxveen – hockey KNHB – hockey Gymnastieklokaal Johannes Postlaan 1 zaal 1 ruimte Bewegingsonderwijs Johannes Postlaan 2 Hunshin – taekwondo De Niet – badminton Tabel 1 Overzicht van de binnensportaccommodaties die de gemeente Waddinxveen verhuurt aan sportverenigingen, inclusief de gebruikers.

*Van deze drie zalen zijn er op dit moment maar twee zalen in gebruik door de slechte akoestiek in het gebouw. Er wordt momenteel onderzoek gedaan wat er ten aanzien van materialen en installaties, vluchtwegen en kleedkamers nodig is om de akoestiek te verbeteren en wat de vraag is vanuit scholen voor de huur van de verschillende zalen.

4

Buitensport accommodaties Accommodatie

Adres

Afmeting

Gebruikers

Sniepweg 13c

Aantal velden 2

Sportpark De Sniep West

-2x zand ingestrooid kunstgras, totaal 11.800 m2

HC Waddinxveen – hockey

Sportpark De Sniep Oost

Sniepweg 13e

4

ASW – voetbal

Sniepweg 13i

2

Sniepweg 13k

1

Sportpark Gouwebos

Alberdingk Thijmlaan 2b

2

Voetbalpark ’t Suyt

Toernooiweg 101

6

-1x hoofdveld natuurgras, 8700 m2 -2x rubber ingestrooid kunstgras, totaal 15.500 m2 -1x miniveld natuurgras, 750 m2 -1x zand ingestrooid kunstgras, 2.200 m2 -natuurgras, 3.500 m2 -1x asfaltveld, 950 m2 -kunststof baan en ondergrond technische nummers, 5.700 m2 -binnenveld natuurgras, 5.700 m2 -3x natuurgras, totaal 22.500 m2 -2x rubber ingestrooid kunstgras, totaal 15.500 m2 -1x miniveld natuurgras, 750 m2

Korbis – korfbal

Rowah – handbal Antilope – atletiek

Be Fair – voetbal

Sportcomplex Middelburgseweg IJsbaan Oranjewijk Opslag ijsbaan

Middelburgseweg 1 -natuurveld, Hondensportvereniging 6A 5.700 m2 Waddinxveen Willem de 1 -grasland met IJsclub Rijkelaan 190 dijken: 5.400m2 Willem de Rijkelaan 190 Tabel 2 Overzicht van de buitensportaccommodaties die de gemeente Waddinxveen verhuurt aan sportverenigingen, inclusief de gebruikers.

1.4 Het nieuwe model In januari 2010 zijn verschillende modellen voorgelegd aan de raad om tarieven te berekenen. Er is gekozen voor een model waarbij sprake is van een integrale kostprijsberekening en wegingsfactoren per accommodatie. Dit model zorgt voor een zekere harmonisatie van de tarieven, waardoor de toegankelijkheid van de duurdere sporten wordt vergroot. Er is bij de 5

berekening van de tarieven onderscheid gemaakt tussen de binnensportaccommodaties en de buitensportaccommodaties in Waddinxveen. Dit heeft te maken met de wijze van verhuur. De binnensportaccommodaties worden per klokuur verhuurd en bij de buitensportaccommodaties is er sprake van verhuur op jaarbasis. Integrale kostprijsberekening De integrale kostprijs wordt berekend door de totale kosten van alle binnensportaccommodaties respectievelijk van alle buitensportaccommodaties te delen door het aantal eenheden. Voor de binnensport zijn de eenheden de beschikbare uren zaalruimte en voor de buitensport zijn dat het aantal velden. Wegingsfactoren De wegingsfactor representeert de onderlinge kwaliteitsverschillen van de sportvoorzieningen. Hiermee wordt de mogelijkheid gecreëerd om een onderbouwde differentiatie aan te brengen in de tarieven. Aan deze wegingsfactoren ligt de zogenaamde ‘kwaliteitsdiamant’ ten grondslag. Dit is een modelmatige benadering van de beheerkosten waarin de kwaliteit wordt gerelateerd aan de cultuur- en sporttechnische kenmerken, de intensiteit van het onderhoud en het voorzieningenniveau. Door de gemiddelde kostprijs met de vastgestelde wegingsfactor te vermenigvuldigen komt een tarief voor de verschillende accommodaties tot stand.

Zo heeft bijvoorbeeld het kunstgras korfbalveld een kwaliteitsdiamant (wegingsfactor) van 1,4, terwijl een natuurgras korfbalveld een kwaliteitsdiamant heeft van 0,7. In Waddinxveen doet zich de situatie voor dat twee nieuwe sportparken zijn gerealiseerd die qua uitstraling en algemeen voorzieningenniveau ver uitstijgen boven het niveau van de andere sportparken. Het gaat hierbij om sportparken ’t Suyt en Sniep-Oost. Daarom is er voor gekozen deze hoge kwaliteit van de nieuwe sportparken nadrukkelijker mee te laten wegen bij het berekenen van de tarieven. Voor deze sportparken dient een toeslag te worden betaald van 4500 euro per sportpark per jaar. Dit besluit is vastgesteld door de raad op 29 juni 2011 tijdens de behandeling van de nota Tarievenstelsel sport. In onderstaande tabel 3 is een overzicht van de wegingsfactoren te zien van buitensport, zoals dit in de tarievennota van 2011 is voorgesteld per veld.

Tabel 3 Overzicht wegingsfactoren per veld (eenheid).

6

Hoofdstuk 2 Betaling van nieuwe tarieven 2012-2015 In dit hoofdstuk wordt het eerste onderdeel van de evaluatie behandeld: de afspraken met verenigingen en de daadwerkelijk betaalde tarieven aan de gemeente. Beschreven wordt wat de afspraken zijn met de verschillende verenigingen. De tarieven zijn opgedeeld in binnensport en buitensport. 2.1 Tarieven binnensport Voor de binnensport wordt onderscheid gemaakt tussen het gebruik door scholen en huur door particulieren en verenigingen. De tarieven van de binnensport voor verenigingen en particulieren zijn gebaseerd op de zaalhuur van de vier verschillende binnensportaccommodaties. Hierbij zijn per sportaccommodatie verschillende wegingsfactoren gehanteerd, gebaseerd op de kwaliteitsdiamant van de voorzieningen, zoals beschreven in hoofdstuk 1. Wanneer er een gedeelte van een zaal gehuurd wordt is het tarief naar evenredigheid van de zaal. Zo hebben sportzaal Groenswaard en sporthal De Duikelaar twee delen. In sporthal De Dreef is het mogelijk om een derde deel van de hal te huren. De tarieven zijn ieder jaar door de raad vastgesteld op basis van het consumentenprijsindexcijfer. De tarieven worden berekend per uur en zijn opgedeeld in een dagtarief en een avond/weekendtarief. Het dagtarief is lager, omdat dit gaat om incourante uren. Sportverenigingen worden door het lagere tarief gestimuleerd om overdag meer te huren.

In tabel 4 is te zien welke tarieven vanaf 2012 worden gehanteerd. Zaal: Sporthal De Dreef Sportzaal de Duikelaar Sportzaal Groenswaard Gymlokaal Johannes Postlaan

dag 2012 € 53,94

av/wkd 2012 € 55,85

dag 2013 € 54,61

av/wkd 2013

€ 56,54

dag 2014 €56,54

av/wkd 2014 € 57,52

dag 2015 € 56,39

av/wkd 2015 €58,38

dag 2016 € 57,17

av/wkd 2016 € 59,19

€ 40,89

€ 42,71

€ 41,40

€ 43,24

€43,24

€ 44,00

€ 42,75

€44,66

€ 43,34

€ 45,28

€ 32,19

€ 34,49

€ 32,59

€ 34,92

€34,92

€ 35,53

€ 33,65

€ 36,06

€ 34,12

€ 36,56

€ 22,62

€ 23,82

€ 22,62

€ 24,11

€24,11

€ 24,53

€ 23,64

€ 24,89

€ 23,97

€ 25,23

Tabel 4 Opgelegde huurtarieven verenigingen en particulieren binnensportaccommodaties vanaf 2012 opgedeeld in een tarief overdag en in de avond of het weekend.

Commerciële tarieven Hoewel in deze evaluatie alleen aandacht wordt besteed aan sporttarieven zoals die gelden voor de sportverenigingen, moet worden opgemerkt dat de raad op 6 oktober 2016 ook commerciële tarieven heeft vastgesteld voor de binnensportaccommodaties. Deze gelden per 1 januari 2016 voor bijzondere evenementen, zoals het evenement Kerst is feest in sporthal De Dreef. In de praktijk komt het maar weinig voor dat er bijzondere evenementen plaatsvinden in de binnensportaccommodaties in Waddinxveen. De gymzaal aan de Johannes Postlaan wordt niet commercieel verhuurd. Er is geen belangstelling van particulieren om deze gymzaal commercieel te huren. Bovendien zullen de scholen binnenkort geen gebruik meer maken van de gymzaal en zal het gebouw aan de Johannes Postlaan mogelijk worden afgestoten. De commerciële huurtarieven voor het gebruik van de gemeentelijke sporthal en sportzalen zijn:  Sporthal "De Dreef" € 150,80 + 1,4% = € 152,90 per uur  Sportzaal "De Duikelaar" € 145,20 + 1,4% = € 147,20 per uur  Sportzaal "Groenswaard" € 123,10 + 1,4% = € 124,80 per uur De genoemde bedragen zijn exclusief BTW, waarbij de 1,4% als prijsindexcijfer per jaar aangepast kan worden. 7

Tarieven binnensport in omliggende gemeenten Ter vergelijking zijn ook de tarieven per uur voor binnensportaccommodaties van de gemeenten rondom Waddinxveen voor het jaar 2017 weergegeven in onderstaande tabel. Waddinxveen

Alphen ad Rijn (Boskoop)** € 16,07

Gouda (zaal Zebra) €18,55

Zoetermeer

Zuidplas Bodegraven(Moordrecht) Reeuwijk

Gymzaal € 25,63 €12,76* € 21,40 €9,59/14,66 (1 zaaldeel) Sportzaal € 36,49/ € 46,35 € 32,10 €37,00 €25,43* €34,07 (2 zaaldelen) Sporthal € 61,14 € 48,18 €55,40 €50,71* €39,45/€44,10 €50,96/€55,24 (3 zaaldelen) Tabel 5 Huurtarieven overdag, inclusief BTW, van de binnensportaccommodaties per uur in gemeenten in de regio in 2017. *Bij een aaneengesloten huurperiode van minimaal 13 weken ontvangen gebruikers bij bijna alle zalen in Zoetermeer 15% korting. **Deze tarieven zijn voor inwoners van Alpen aan den Rijn. Inwoners van buiten Alphen aan den Rijn betalen hogere bedragen, namelijk € 18,06 voor één zaaldeel, € 36,11 voor twee zaaldelen en € 54,18 voor drie zaaldelen.

Zoals te zien liggen de huurtarieven in Waddinxveen hoger dan in de omliggende gemeenten. Zo is het bijvoorbeeld per uur € 9 duurder om een gymzaal in Waddinxveen te huren ten opzichte van Alphen aan den Rijn. Deze prijsverhouding is ook de afgelopen jaren zichtbaar geweest. De tarieven van de verschillende gemeenten zijn overigens niet helemaal goed vergelijkbaar. Er spelen ook secundaire zaken een rol, waardoor verenigingen de keuze maken voor een bepaalde accommodatie: kwaliteitsniveau van de accommodatie, de aanwezigheid van de juiste materialen in het gebouw en gunstige cateringvoorwaarden. Die secundaire voorwaarden zijn in bovenstaand financieel overzicht niet terug te vinden. Betalingen binnensportverenigingen Alle verenigingen hebben ingestemd met de verhoogde tarifering van de zaalhuur. Deze tarieven zijn contractueel vastgelegd. De gegevens zijn opgevraagd tot en met 1 november 2016. Sport Korfbal Handbal Turnvereniging Badminton Basketbal Volleybal Totaal

Naam opgelegd ''12 betaald ''12 opgelegd ''13 betaald ''13 opgelegd ''14 betaald ''14 opgelegd 15 betaald ''15 Korbis € 17.595,38 € 17.595,38 € 17.758,20 € 17.758,20 € 21.369,82 € 21.369,82 € 18.269,23 € 18.269,23 Rowah € 8.713,61 € 8.713,61 € 15.589,49 € 15.589,49 € 10.341,47 € 10.341,47 € 8.665,73 € 8.665,73 Toos 2.985,60 € 2.985,60 € 2.898,00 € 2.898,00 € 2.454,57 € 2.454,57 € 2.062,73 € 2.062,73 Invictus € 37.768,08 € 37.768,03 € 27.406,39 € 27.406,39 € 25.686,19 € 25.686,19 € 25.957,48 € 18.384,34 Bouncers € 40.348,48 € 40.348,48 € 30.724,60 € 30.724,60 € 31.358,80 € 30.939,29 € 32.507,58 € 26.442,70 Timios € 32.252,87 € 32.252,87 € 19.288,63 € 19.288,63 € 23.428,73 € 23.428,73 € 21.732,57 € 21.732,57 € 139.664,02 € 139.663,97 € 113.665,31 € 113.665,31 € 114.639,58 € 114.220,07 € 109.195,32 € 95.557,30

Tabel 6 Opgelegde en betaalde tarieven binnensport 2012-2015 Waddinxveen.

Toelichting tabel: In de tabel zijn alleen de tarieven opgenomen van de structurele binnensportverenigingen. Deze verenigingen leveren al in februari voorafgaande aan het seizoen van huren (start in augustus) hun rooster aan met het gewenste aantal uren zaalhuur. Daarnaast is er ook sprake van incidentele verhuur. Dit zijn verenigingen die voor een kortere periode de zaal huren. Het gaat onder andere om zaalhockey en zaalvoetbal en om verenigingen die in de gymzaal aan de Johannes Postlaan huren, zoals Hunshin (taekwondo) en De Niet (badminton). Deze incidentele verhuur is niet in tabel 6 meegenomen. Zoals te zien in tabel 6 hebben alle verenigingen de opgelegde tarieven betaald. De enige verschillen zijn te zien bij badminton en basketbal in 2015. Badmintonvereniging Invictus BC en basketbalvereniging Bouncers hebben minder betaald dan is opgelegd. In de tabel is te zien dat het totaal betaalde bedrag in 2015 € 95.557 bedraagt en dat het opgelegde bedrag in 2015 8

€ 109.195 is. Bij het aangeven van het aantal uren in het jaar daarvoor zijn door deze verenigingen meer uren ingeboekt dan dat de verenigingen uiteindelijk hebben afgenomen. Turnvereniging TOOS maakt maar beperkt gebruik van de gemeentelijke binnensportaccommodaties. De vereniging heeft voor het grootste deel van het aanbod een eigen accommodatie in gebruik. Voor korfbal en handbal geldt dat zij maar een gedeelte van het jaar binnen sporten. Deze verenigingen maken ook gebruik van een buitensportaccommodatie. Knelpunten Badmintonvereniging Invictus BC, volleybalvereniging Timios en Basketbalvereniging Bouncers hebben op 11 maart 2011 een brief geschreven aan de raad naar aanleiding van de tariefverhoging. In deze brief geven zij aan dat ze te maken hebben met teruglopende ledenaantallen en teruglopende sponsoren en dat het voor hen moeilijk wordt om aan de betalingen te voldoen. Te zien is dat de drie verenigingen na 2012 minder uren hebben gehuurd. Bekend is dat Timios en Bouncers in verschillende gemeentes actief zijn. De verenigingen zijn gefuseerd. Timios huurt nu ook zaalruimte in Boskoop en Bouncers in Gouda.

Handbalvereniging ROWAH heeft op 13 maart 2011 ook een brief gestuurd aan de raad, waarin de vereniging aangeeft dat zij de verhoogde bedragen niet kan betalen Zij geeft hierbij aan dat alle verenigingsactiviteiten bij ROWAH worden bekostigd door sponsoring en verhuur van de kantine, waarbij de verhuur van de buitenschoolse opvang Humanitas zeer belangrijk is voor ROWAH. Deze verhuur levert circa 75% op van de totale huuropbrengsten. Humanitas heeft in 2011 de huur bij ROWAH beëindigd en is bij voetbalvereniging ASW gaan huren. Voor wat betreft binnensportverhuur heeft de vereniging alles betaald, maar later zal duidelijk worden dat zij bij de buitensport betalingsproblemen hebben. Hardheidsclausule De gemeente is niet in de positie om te beschikken over inzicht in de inkomsten en uitgaven van de sportverenigingen. Hierdoor kan zij geen schatting maken van de financiële effecten van de tariefverhoging voor contributies en begrotingen van verenigingen. Dit zijn gegevens die door verenigingen zelf verstrekt dienen te worden. Om de verenigingen tegemoet te komen bij de tariefverhoging is bij behandeling van de nota Taakstellende bezuiniging sport op 29 juni 2011 de hardheidsclausule toegevoegd.

De raad heeft vanaf 2012 voor de periode van vijf jaar een hardheidsclausule vastgesteld voor individuele verenigingen die door de tariefverhogingen aantoonbaar in structurele problemen komen. De hardheidsclausule houdt in dat het college kan besluiten een korting toe te passen, zodat de betreffende vereniging langer de tijd heeft om de financiën aan te passen aan de nieuwe tarieven. Geen enkele binnensportvereniging heeft uiteindelijk een beroep gedaan op deze hardheidsclausule. 2.2.Tarieven buitensport De tarieven voor de buitensport worden berekend op basis van de verhuur van velden per jaar. In de Tarievennota sport van 2011 is vastgesteld dat de gemiddelde kostprijs per veld met de wegingsfactoren vermenigvuldigd wordt. De kwaliteitsdiamant is uitgelegd in hoofdstuk 1. Betalingen buitensportverenigingen Onderstaande sportverenigingen maken gebruik van de buitensportaccommodaties met bijbehorende tarieven die zijn vastgesteld in de jaarlijkse raadsbesluiten. Alle buitensportverenigingen zijn akkoord gegaan met de nieuwe tarifering, met uitzondering van voetbalvereniging Be Fair, die verder in dit hoofdstuk behandeld wordt.

9

Sport Naam opgelegd 12 betaald 12 opgelegd 13 betaald 13 opgelegd 14 betaald 14 opgelegd 15 betaald 15 Korfbal Korbis € 6.938,00 € 6.938,00 € 8.430,00 € 8.430,00 € 10.294,00 € 10.294,00 € 12.537,00 € Voetbal Be Fair € 31.379,00 € 33.005,76 € 38.125,00 € 33.005,76 € 44.196,00 € 34.003,20 € 44.859,00 € 34.513,20 Voetbal ASW € 24.652,00 € 29.459,07 € 29.951,00 € 29.828,88 € 31.835,00 € 38.520,36 € 32.312,00 € 39.097,42 Hockey Hockey Wad € 21.601,00 € 21.601,00 € 21.871,00 € 12.600,56 € 22.254,00 € 22.254,00 € 22.587,00 € 22.874,54 Atletiek Antilope € 10.080,00 € 5.040,00 € 10.936,00 € 10.800,00 € 11.127,00 € 11.127,00 € 11.294,00 € 12.235,21 Handbal Rowah € 1.769,00 € 1.769,00 € 2.149,00 € 2.149,00 € 2.624,00 € 2.624,00 € 3.195,00 € Schuttersver.Wveen SV Waddinxveen € 890,00 € 890,00 € 1.081,00 € 1.081,00 € 1.236,00 € 1.236,00 € 1.254,00 € 1.254,00 Hondensportvereniging HSVW € € € 1.500,00 € 1.831,00 € 1.800,00 € 2.230,00 € 2.230,00 Beachvolleybal Timios € € € € 1.763,18 1.827,00 € 1.887,60 Totaal per vereniging € 97.309,00 € 98.702,83 € 112.543,00 € 99.395,20 € 125.397,00 € 123.621,74 € 132.095,00 € 114.091,97

Tabel 7 Opgelegde en betaalde tarieven buitensport 2012-2015 Waddinxveen.

Toelichting tabel: Zoals te zien is in tabel 7 komen de opgelegde tarieven niet altijd overeen met de werkelijk betaalde bedragen. Dit heeft soms te maken met een andere manier van factureren. Ook zijn er verschillen te zien bij voetbalvereniging Be Fair. Bij Be Fair heeft in 2015 een verrekening plaatsgevonden over de huur die is betaald over de jaren daarvoor. Het gaat om een totaalbedrag van circa €27.000. Dit wordt hieronder uitgelegd. Knelpunten Voetbalvereniging Be Fair is niet akkoord gegaan met het nieuwe tarievensysteem. De club heeft vastgehouden aan een lager tarief dat voor de periode 2008-2018 is vastgelegd in het contract tussen Be Fair en de gemeente. Dit contract was al vastgesteld met de vereniging voordat het nieuwe tarievensysteem werd ontwikkeld in 2011. Hierdoor betalen zij een ander bedrag. Dit bedrag is opgenomen in tabel 7. Met ingang van 1 juli 2018 wordt het huurcontract vernieuwd. Op 11 maart 2011 hebben de samenwerkende sportverenigingen (ssv) van Waddinxveen een brief geschreven aan het college naar aanleiding van het nieuwe tarievensysteem. Onder de ssv vallen alle buitensportverenigingen die in tabel 7 worden genoemd. In deze brief stellen zij dat de verenigingen het verhoogde tarief beslist niet kunnen opbrengen.

“De kosten worden daardoor veel te hoog en door de noodzakelijke verhoging van de contributies wordt leegloop gevreesd.” Als reactie geeft de gemeente ook bij de buitensportvereningen de optie om gebruik te maken van de hardheidsclausule beschreven in paragraaf 2.1. Hier heeft geen enkele vereniging gebruik van gemaakt. Verder is in de tabel te zien dat zowel de korfbalvereniging als de handbalvereniging op het moment van deze analyse eind 2016 nog niet betaald hebben. Bij de korfbalvereniging was er een discussie over de factuur. Over de achterstallige betaling met handbalvereniging ROWAH is de gemeente in gesprek. Door een teruglopend ledenaantal en het ontbreken van andere huurinkomsten kan de vereniging op dit moment niet aan haar betalingsverplichtingen voldoen. Zelfwerkzaamheid In de nota Taakstellende bezuiniging sport van 2011 is voorgesteld de zelfwerkzaamheid bij verenigingen te vergroten. Hiermee worden de jaarlijkse cyclische onderhoudstaken door de buitensportverenigingen zelf uitgevoerd. Met jaarlijkse onderhoudstaken wordt klein onderhoud bedoeld dat de verenigingen zelf kunnen uitvoeren. Het cyclische onderhoud wordt daarbij opgesplitst in:  Klein onderhoud natuurgrasvelden: onder andere grasmaaien, zwerfvuil opruimen, reparaties netten.  Klein onderhoud kunstgrasvelden: onder andere machinaal losharken, reparaties netten.

 Onderhoud terreinen: onder andere fietsstallingen, zwerfvuil parkeerterreinen en onderhoud hekken.  Onderhoud sierbeplanting: onder andere snoeien, onkruidvrij houden. In 2011 is vastgesteld de zelfwerkzaamheid bij verenigingen vanaf 2012 flink uit te breiden. Alle verenigingen voeren nu verschillende zelfwerkzame taken uit, met uitzondering van de 10

handbalvereniging en de hockeyvereniging. Hiervoor krijgen de verenigingen een korting van totaal €24.000 euro. Deze korting wordt afgetrokken van de totale kosten van de gemeente. In tabel 8 is beschreven hoeveel korting dit per vereniging oplevert. Ook is weergegeven wat voor korting mogelijk is voor verenigingen die nu nog niet of gedeeltelijk niet aan zelfwerkzaamheid doen. Korting zelfwerkzaamheid afgesproken

Tak van sport

Naam vereniging

Korfbal

Korbis

€ 6.400

Voetbal

Be Fair

€ 8.000

Voetbal

ASW

€ 3.200

Atletiek

Antilope

€ 2.400

Schieten

SV Waddinxveen

Hondensportvereniging HSVW

Zelfwerkzaamheid mogelijk

€ 3.200

€ 4.000

Beachvolleybal

Timios

Hockey

HC Waddinxveen

€ 2.400

Handbal

ROWAH

€ 1.600

Totaal € 24.000 Tabel 8 Korting door zelfwerkzaamheid Waddinxveense buitensportverenigingen in 2015 en 2016.

€ 7.200*

* Dit bedrag zit nu in het onderhoudsbudget van de gemeente en kan bij zelfwerkzaamheid door verenigingen worden ‘verdiend’.

De zelfwerkzaamheid vanaf 2011 verloopt goed. Het Team Onderhoud controleert regelmatig of de verschillende taken worden uitgevoerd. Af en toe worden door verenigingen taken niet uitgevoerd. Hier worden zij dan op aangesproken waarna de taken alsnog worden gedaan. 2.3 Conclusie De binnensportverenigingen betalen allemaal het verhoogde tarief. Dit tarief wordt per uur afgerekend. De nieuwe tarifering voor de buitensportverenigingen zorgt voor een verhoogde druk op de financiële situatie van de verenigingen. Diverse verenigingen hebben destijds aangegeven dat zij moeite hadden met het voldoen van de betalingen. Opvallend is dat geen enkele vereniging tijdens de invoering van de nieuwe tarieven in 2012 een beroep gedaan heeft op de hardheidsclausule. Momenteel zit de handbalvereniging in financiële problemen. De vraag kan worden gesteld of de vereniging nog wel bestaansrecht heeft gezien het geringe aantal leden. Daarover buigt de club zich.

11

Hoofdstuk 3 Kosten van verhuur Dit hoofdstuk behandelt de kosten die de gemeente maakt voor het beschikbaar stellen van de sportfaciliteiten op basis van de geactualiseerde beheerplannen. Er worden dekkingspercentages berekend, zodat inzichtelijk is wat de sportaccommodaties kosten en wat sportverenigingen bijdragen aan de kosten. In de nota Taakstellende bezuiniging sport van 2011 is gesteld dat wanneer er sprake is van aanzienlijk lagere of hogere kosten voor onderhoud van de accommodaties de tarieven in de toekomst aangepast kunnen worden. 3.1 Kosten binnensport De totale kosten van de binnensportaccommodaties zijn weergegeven in tabel 9. Jaarlijks cyclisch onderhoud Groot onderhoud Alle exploitatie (inclusief personeel, organisatie + doorbelasting) Kapitaallasten Eigen werkzaamheid Opbrengst uit pacht Totale kosten

B2012

W2012

W2013

W2014

B2015

W2015

57.650

46.006

61.305

128.145

59.261

112.812

117.966

117.966

117.966

117.966

117.966

117.966

553.025

455.088

481.277

439.313

389.133

407.852

171.602

171.602

173.179

160.525

145.213

145.213

0

0

0

0

0

0

-27.082

-12.082

-49.498

-31.146

-31.817

-31.817

873.161

778.580

784.229

814.803

679.756

752.026

Tabel 9 Totale kosten binnensportaccommodaties min pachtopbrengst in Waddinxveen.

Zoals te zien is in tabel 9 zijn de rood gearceerde tabellen de begrote cijfers: B2012 en B2015. De andere kolommen zijn de werkelijke cijfers: W2012 tot W2015. De totale kosten nemen in 2013 ten opzichte van 2012 toe met € 43.065. Vervolgens nemen de kosten in 2014 ten opzichte van 2013 toe met € 12.222. Daarna nemen de kosten in 2015 af met €62.106. De voornaamste reden hierbij zijn de fluctuerende kapitaallasten en het cyclisch onderhoud. Het cyclisch onderhoud kan sterk verschillen ten opzichte van het voorgaande jaar door eenmalige investeringen. Over het algemeen genomen zijn de kosten niet enorm gestegen of gedaald. Overige inkomsten Naast de tarieven van de sportverenigingen krijgt de gemeente ook nog geld binnen voor de pacht en het onderwijs. De getallen voor de opbrengst uit pacht worden aangegeven in tabel 9. Voor deze getallen staat een minteken, omdat de opbrengsten afgetrokken kunnen worden van de totale kosten. Pacht In de nota Taakstellende bezuiniging sport is besloten het voordeel van pacht ten goede te laten komen van de binnensport, waardoor de opbrengsten van de pacht afgetrokken kunnen worden van de totale kosten van de binnensport. Met pacht wordt het huurbedrag bedoeld dat de sportverenigingen betalen aan de gemeente. De gemeente is eigenaar van de kantines en de verenigingen huren naast de sportruimte ook de kantine van de gemeente.

Onderwijs Ook de scholen gebruiken voor een groot gedeelte van de tijd de zalen, vooral overdag. Voor het gebruik van de binnensportaccommodaties voor het bewegingsonderwijs onder schooltijd betalen de basisscholen geen huurvergoeding. Dit is een verantwoordelijkheid van de gemeente omdat de gemeente hiervoor via de algemene uitkering gemeentefonds een genormeerde rijksvergoeding ontvangt. Binnen de gemeentelijke begroting wordt elk jaar een bedrag van ‘onderwijs’ naar ‘sport’ 12

(intern) overgemaakt. Het gaat om een bedrag van totaal circa € 207.047 per kalenderjaar. Het is een vergoeding van kapitaal- en exploitatielasten voor het gebruik van de vier binnensportaccommodaties door de basisscholen. Het Coenecoopcollege betaalt los hiervan zelf een huurvergoeding voor het gebruik van sporthal De Dreef. Dit is omdat het schoolbestuur rechtstreeks een vergoeding hiervoor van de rijksoverheid ontvangt. Het gaat om een bedrag van circa € 19.000 per jaar voor de huur van één zaaldeel. Dekkingspercentage sporthallen Nu de totale kosten en opbrengsten duidelijk zijn, kan het dekkingspercentage van de binnensport berekend worden. In tabel 10 worden drie dekkingspercentages weergegeven: 1) Het dekkingspercentage van de binnensportverenigingen (met aftrek van de inkomsten uit pacht) 2) Het dekkingspercentage van onderwijs (ook met aftrek van de pacht) 3) Het dekkingspercentage van onderwijs en sport samen (waarbij de pacht is afgetrokken van de totale kosten) Deze nummers corresponderen met het dekkingspercentage in de tabel. B2012

W2012

W2013

W2014

B2015

W2015

Jaarlijks cyclisch onderhoud

57.650

46.006

61.305

128.145

59.261

112.812

Groot onderhoud

117.966

117.966

117.966

117.966

117.966

117.966

Alle exploitatie (incl. pers., organ. + doorbelasting)

553.025

455.088

481.277

439.313

389.133

407.852

Kapitaallasten

171.602

171.602

173.179

160.525

145.213

145.213

Eigen werkzaamheid

0

0

0

0

0

0

Opbrengst uit pacht

-27.082

-12.082

-49.498

-31.146

-31.817

-31.817

-241.461

-315.805

-245.075

-207.047

-241.461

-226.667

873.161

778.580

784.229

814.803

679.756

752.026

631.700

462.775

539.154

607.756

438.295

525.359

-178.387

-193.954

-107.350

-133.918

-176.734

-116.597

453.313

268.821

431.804

473.838

261.561

408.762

20,43%

24,91%

13,69%

16,44%

26,00%

15,50%

27,65%

40,56%

31,25%

25,41%

35,52%

30,14%

48,08%

65,47%

44,94%

41,85%

61,52%

45,65%

Opbrengst uit verhuur aan onderwijs Totale kosten voor de gemeente (zonder de pacht) Totale kosten voor de gemeente (zonder pacht en inkomsten onderwijs) Totale opbrengsten verenigingen huur Netto kosten gemeente 1)Dekkingspercentage Binnensportverenigingen 2)Dekkingspercentage onderwijs 3)Dekkingspercentage met inkomsten van verenigingen en onderwijs samen

Tabel 10 Kosten en opbrengsten zaalhuur gemeente Waddinxveen, inclusief weergave dekkingspercentages.

3.2 Conclusie kosten en opbrengsten binnensport Zoals te zien is in bovenstaande tabel zijn de inkomsten vanuit de binnensport gedaald. Geconstateerd kan worden dat het dekkingspercentage voor de binnensport na het eerste jaar van invoering van de verhoogde tarieven gestaag afneemt. In 2012 is het dekkingspercentage 24,91%. Met een dekkingspercentage van 13,69% in 2013, 16,44% in 2014 en 15,50% in 2015 stabiliseert zich dit. Voorzichtig kan worden geconcludeerd dat door stijging van de tarieven verenigingen na 2012 minder uren zaalhuur hebben afgenomen. Mogelijke oorzaken zijn:  Buitensportverenigingen zijn langer buiten blijven sporten en verkorten het binnensportseizoen. Dit is een landelijke trend.  De verenigingen hebben minder uren gehuurd. Zij zorgen voor betere bezetting van het aantal sporters per uur, waardoor minder uren nodig zijn.  Voor zover bekend zijn twee verenigingen gefuseerd met verenigingen in Gouda en Boskoop en zijn zij daar ook ruimte gaan huren. 13

3.3 Kosten buitensport De gemaakte kosten voor het onderhoud van de buitensportvelden zijn gebaseerd op de beheerplannen. Onderstaande tabel 11 geeft inzicht in de kosten van de buitensportaccommodaties. Kosten Jaarlijks onderhoud groot onderhoud alle exploitatie (incl. Pers., organ. + doorbelasting) kapitaallasten eigen werkzaamheid verenigingen Totale kosten

B2012

W2012

W2013

W2014

B2015

W2015

119.433

136.286

144.535

145.620

215.296

106.651

33.532

33.532

33.532

33.532

0

0

55.962

225.052

180.390

147.603

95.388

53.244

864.356

590.564

771.115

697.469

681.770

681.770

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

1.097.283

1.009.434

1.153.572

1.048.224

1.016.454

865.665

Tabel 11 Kosten buitensport gemeente Waddinxveen.

In tabel 11 is het groot onderhoud bij b2015 en w2015 op nul gezet. De reden hiervoor is dat er boekhoud-technisch voor is gekozen om alleen te spreken van investeringen en klein onderhoud. Veldrenovaties worden nu gezien als investeringen. Het groot onderhoud bestaat uit veldrenovaties. Er is geen post groot onderhoud meer. Alles wordt afgeschreven. Ook wordt uit tabel 11 duidelijk dat het werkelijk onderhoud in 2015 (en daarmee de totale kosten) aanzienlijk lager is dan in andere jaren. De reden hiervoor is dat de renovatie van zowel de hockey- als handbalvelden uitgesteld is naar 2018. Er is hier geen sprake van een bezuiniging, maar van een uitstel op groot onderhoud. In het beheerplan wordt uitgegaan van het vervangen van een veld na 15 jaar. Twee jaar voordat vervanging plaatsvindt wordt een technische schouw gedaan. De technische schouw voor de hockey- en de handbalvelden heeft plaatsgevonden. In overleg met de verenigingen is afgesproken om de renovatie van de velden uit te stellen tot in 2018. De hockeyvereniging wil graag watervelden aanleggen. In de beheerplannen is rekening gehouden met zand ingestrooide velden. De extra middelen voor de watervelden zijn niet geraamd in de beheerplannen. Mogelijk is een eigen bijdrage van de vereniging nodig.

Dekkingspercentage buitensport Bij buitensport wordt het dekkingspercentage berekend door de kosten van het onderhoud van de buitensportvelden te vergelijken met de opbrengsten die er uit de huurinkomsten zijn binnengekomen bij de gemeente. Verder wordt de korting vanwege zelfwerkzaamheid afgetrokken van de totale kosten van onderhoud voor de gemeente. De verenigingen krijgen immers een korting voor het feit dat zij zelf een stukje onderhoud doen dat dan niet ten laste komt van de gemeente. Kosten

B2012

W2012

W2013

W2014

B2015

W2015

Jaarlijks onderhoud

119.433

136.286

144.535

145.620

215.296

106.651

groot onderhoud

33.532

33.532

33.532

33.532

0

0

alle exploitatie (inclusief personeel, organisatie + doorbelasting)

55.962

225.052

180.390

147.603

95.388

53.244

Kapitaallasten

864.356

590.564

771.115

697.469

681.770

681.770

eigen werkzaamheid verenigingen Totale kosten

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

24.000

1.097.283

1.009.434

1.153.572

1.048.224

1.016.454

865.665

Totaal opbrengst

-90.204

-96.761

-97.048

-100.899

-131.918

-115.767

Dekkingspercentage

8,24 %

9,62 %

8,44 %

9,66 %

13,02 %

13,42 %

Tabel 12 Dekkingspercentage buitensport gemeente Waddinxveen.

Toelichting tabel: 14

De totale opbrengsten in tabel 12 komen niet overeen met de totaal betaalde tarieven van de buitensportverenigingen zoals eerder beschreven in tabel 7. In tabel 7 staat de incidentele verhuur niet benoemd. Ook is in tabel 7 geen rekening gehouden met de zelfwerkzaamheid die verenigingen hebben verricht, omdat deze korting over alle buitensportverenigingen wordt verrekend. 3.4 Conclusie kosten en opbrengsten buitensport Tabel 12 geeft weer dat het dekkingspercentage van het gebruik van de buitensportverenigingen licht omhoog gaat. Dat komt door het nieuwe tarievenstelsel, waarbij de huuropbrengsten elk jaar een klein beetje stijgen. In 2015 ligt het dekkingspercentage op ruim 13%. Dat betekent dat de gemeente voor 87% de buitensportaccommodaties financiert. In 2014 lag het dekkingspercentage slechts op 9,66%. De stijging van het dekkingspercentage wordt veroorzaakt door het feit dat de renovatie van de hockey- en de handbalvelden is doorgeschoven naar 2018, zoals eerder besproken. Het gemiddelde dekkingspercentage over de jaren 2012-2015 ligt lager, namelijk rond de 10%. 3.5 Kosten buitensport per vereniging Per vereniging is in tabel 13 weergegeven hoeveel procent van de totaalkosten voor de buitensport de gemeente Waddinxveen heeft besteed per buitensportvereniging. Deze percentages zijn gebaseerd op werkelijke gemeentelijke uitgaven in de jaren 2013 tot en met 2016.

Bij handbalvereniging ROWAH is bijvoorbeeld te zien dat 1,5% van het totale bedrag voor het jaarlijks cyclisch onderhoud door de gemeente besteed is aan het onderhoud van de velden van de handbalvereniging. Aan de accommodatie van voetbalvereniging Be Fair wordt 30% van de totaalkosten van de gemeente uitgegeven. Naam vereniging Algemene kosten Be Fair ASW Korbis ROWAH SC. Antilope HCW HSW Totaal werkelijk periode 2013-2016 gemiddeld per jaar

Tak van sport

Deel van totaalkosten periode 2013-2016

voetbal voetbal korfbal handbal turnen hockey hondensport

7% 30% 22% 11% 1,5 % 8% 20 % 0,5 %

100%

Tabel 13 Procentuele verdeling jaarlijks cyclisch onderhoud buitensportaccommodaties

15

Hoofdstuk 4 Conclusie Na de bekendmaking van het nieuwe tarievensysteem in 2011 hebben verschillende verenigingen aangegeven moeite te hebben met de betaling van de tarieven. Verenigingen konden vanaf 2012 gedurende vijf jaar gebruik maken van een kortingsregeling: de hardheidclausule. Hier heeft geen enkele vereniging gebruik van gemaakt. De verenigingen zijn hun betalingsverplichtingen nagekomen in de periode 2012-2015. De evaluatie van de tarieven geeft de raad en de sportverenigingen inzicht in de kosten van de sportaccommodaties. Ook wordt inzicht gegeven in de bijdrage van de gebruikers en de verenigingen aan deze kosten. In 2011 is afgesproken dat de tarieven elke vier jaar worden geëvalueerd op basis van de actualisatie van de beheerplannen. De conclusie uit de Evaluatie tarievennota sport is dat de kosten van onderhoud van sportaccommodaties niet substantieel omhoog of omlaag zijn gegaan ten aanzien van de kosten die te zien zijn in de beheerplannen van 2012. Ze zijn iets omlaag gegaan, maar de inkomsten uit huur zijn ook omlaag gegaan. De evaluatie van het nieuwe tarievensysteem geeft geen aanleiding om te tarieven voor de periode vanaf 2017 te herijken. Uit de evaluatie blijkt dat de bijdrage aan de kostendekkendheid van de sportaccommodaties laag is. Het dekkingspercentage voor de binnensport ligt rond de 15%. Het dekkingspercentage voor de buitensport rond de 10%.

Vragen om een hogere bijdrage aan de verenigingen leidt tot financiële knelpunten bij de clubs. Een lagere bijdrage lijkt niet realistisch, omdat dan de dekking aan de kosten nog lager wordt. De verenigingen in Waddinxveen hebben te maken met een laag ledental in verhouding tot vergelijkbare verenigingen in de grote steden. Naast een beperkt aantal leden zijn niet alle verenigingen in het bezit van een eigen kantine waaruit omzet kan worden gegenereerd. De verenigingen zijn zelf niet in staat om de totale lasten van de sportaccommodaties te dragen. Waddinxveen wil graag een zelfstandige gemeente zijn met alle volwaardige voorzieningen die daarbij horen, ook op het gebied van sport. De gemeente wil sport en bewegen op een laagdrempelige manier mogelijk maken voor alle inwoners. De gemeente vindt het ook belangrijk dat het verenigingsleven blijft bestaan. De sportvoorzieningen bevorderen de deelname van allerlei doelgroepen en zorgen voor sociale cohesie in Waddinxveen. De gemeente Waddinxveen moet accepteren dat in een dorp de voorzieningen minder intensief gebruikt worden. Dit is inherent aan het inwonertal. Wel kan de gemeente meer doen om het gebruik te intensiveren, maar daarmee wordt nog geen dekkingspercentage van bijvoorbeeld 25% gehaald.

4.1 Aanbevelingen Herijken tarieven binnensport Van 2012 naar 2013 is een teruglopende opbrengst te zien uit de zaalhuur aan verenigingen. Vanaf 2013 is de huuropbrengst stabiel. Het deel dat de verenigingen bijdragen aan de totale kosten van beheer van de binnensportaccommodaties is met 15,50% in 2015 laag. Geadviseerd wordt om de binnensportverenigingen niet nog meer te belasten na de eerder doorgevoerde tariefsverhoging. Voorgesteld wordt om de tarieven voor de komende jaren niet te herijken, ongeacht oplopende kosten of niet, maar op basis van het prijsindexcijfer te laten stijgen per jaar. Daarmee wordt het tarievenbeleid uit 2011 voortgezet. Herijken tarieven buitensport Hoofdstuk 3 laat zien dat het dekkingspercentage van 13,42% in 2015 een stijging betekent van de dekking ten opzicht van de huur die de buitensportverenigingen in 2012 bijdroegen, 9,62%. Het dekkingspercentage is gestegen met 4%. Zoals eerder vermeld wordt dit veroorzaakt door het uitstellen van renovatiewerkzaamheden in 2015, waardoor de kosten voor onderhoud in dat jaar laag blijven. Het gemiddelde dekkingspercentage voor de buitensport over de jaren 2012-2015 is rond de 10%.

16

Geadviseerd wordt om niet over te gaan tot herijking van de tarieven voor buitensport. Het verhogen van de tarieven brengt clubs in financiële problemen. Het verlagen van de tarieven betekent een onevenredig lage bijdrage aan de daadwerkelijke kosten van de accommodaties. Ongeacht oplopende kosten of niet wordt voorgesteld de tarieven de komende jaren niet verder te verhogen. De tarieven worden wel jaarlijks geïndexeerd op basis van het prijsindexcijfer. Multifunctioneel gebruik Om de kosten te dekken wordt aangeraden om de accommodaties multifunctioneel te gebruiken. In de nadere regels verhuur gemeentelijke accommodaties van 2007 staat in artikel 1 dat gemeentelijk accommodaties worden verhuurd ten behoeve van sportbeoefening. In het accommodatiebeleid wordt voorgesteld om deze regels aan te passen, zodat sportaccommodaties door maatschappelijke organisaties kunnen worden gebruikt. Zelfwerkzaamheid Verder wordt geadviseerd de korting die verenigingen krijgen op zelfwerkzaamheid voor de buitensport per vereniging te verrekenen. Hierdoor wordt een directe relatie gelegd tussen inzet en kosten en wordt zelfwerkzaamheid aangemoedigd. Een vereniging die zelf geen onderhoudstaken op zich wil of kan nemen, krijgt geen korting.

17