Accountantsvervslag Waddinxveen 2022 tbv raad
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Waddinxveen Boekjaar 2022
Aan de gemeenteraad van de gemeente Waddinxveen Beukenhof 1 2741 HS Waddinxveen
ONDERWERP: Accountantsverslag 2022 KENMERK: Versie d.d. 3 juli 2023
Geachte leden van de gemeenteraad,
In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2022 van gemeente Waddinxveen, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 8 september 2022 bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan.
Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Hoogachtend, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
Het accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie. Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 een goedkeurende verklaring te verstrekken.
R. Buitenhuis RA Partner Audit
2
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Overige onderwerpen
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen
Financiële positie
3
Bestuurlijke samenvatting
Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden
5
Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens bij de jaarrekening 2022 een goedkeurende verklaring te verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. De ongecorrigeerde verschillen blijven onder de goedkeuringstoleranties.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2022.
We hebben onrechtmatigheden geconstateerd voor een bedrag van € 489.000. Deze rechtmatigheidsfouten hangen samen met het niet naleven van Europese aanbestedingsregelgeving (€ 375.000) en het overschrijden van een investeringskrediet (€ 114.000). Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2022 van de gemeente Waddinxveen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Wij hebben geen fouten en/of onzekerheden in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
6
Bestuurlijke samenvatting Het boekjaar 2022 sluit met een financieel resultaat van € 11,5M voordelig. De gemeente Waddinxveen is hiermee vergelijkbaar met het belangrijkste deel van de gemeenten in Nederland. Een groot deel van de gemeenten heeft een significant positief resultaat. Dit wordt in belangrijke mate veroorzaakt doordat gelden tegen het einde van het jaar beschikbaar worden gemaakt vanuit het Rijk en daarnaast doordat een groot aantal incidentele activiteiten, die gefinancierd worden vanuit de specifieke uitkeringen, naast de reguliere activiteiten moet worden uitgevoerd. De totale vermogenspositie van de gemeente Waddinxveen bedraagt € 81,6M (2021: € 66,6M) met een solvabiliteitsratio van 47% (2021: 41%). De vermogenspositie is dan ook voldoende te noemen. Het college concludeert terecht in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandsratio met 5,4 toereikend is. Gevolgen oorlog Oekraïne: Inflatie en de energiecrisis heeft voor 2022 een belangrijke invloed op alle gemeenten. De energiecrisis en daarmee samenhangend de inflatieontwikkeling in Nederland was dit controlejaar onverwacht hoog. Wij hebben bij de controle vastgesteld dat deze kostenstijgingen gedurende het boekjaar adequaat zijn begroot en dit niet heeft geleid tot begrotingsoverschrijdingen. Covid-19 heeft ook voor de jaarrekeningcontrole 2022 nog invloed gehad.
Zo werd er in het begin van het boekjaar nog veel op afstand gewerkt en op financieel gebied zijn er nog specifieke transacties (o.a. afronding van de Tozo-regeling) verantwoord. Daarnaast zijn specifieke SiSa-subsidies toegekend om gevolgen van corona aan te pakken. Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente deels op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Wij hebben de samenwerking met de gemeente Waddinxveen als prettig ervaren. Wij merken dat er stappen zijn gezet ten opzichte van voorgaand jaar. Een belangrijke stap hierin is de verbetering in de aanlevering van onderbouwingen. De controle is hierdoor efficiënter verlopen. Resterende andachtsgebieden zien toe op: beheersing materiële vaste activa en de verantwoording van de SiSa.
7
Uitkomsten jaarrekeningcontrole
Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). - De jaarrekening. - Bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 8 september 2022 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.025.000. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol. In overleg met de gemeente hebben wij gedurende de controle de uitvoeringsmaterialiteit naar beneden bijgesteld op basis van de reeds vroeg in het proces geconstateerde rechtmatigheidsfouten met betrekking tot Europese aanbestedingen. Hierdoor hebben wij de controle met een grotere diepgang uitgevoerd dan in eerste instantie gepland was. Grondslag
Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.025k
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 3.075k
Rapporteringstolerantie
€ 51k
Goedkeuringstolerantie fouten
5% van de goedkeuringstolerantie
Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: Schattingen en toelichtingen in de jaarrekening. Waardering van de grondexploitaties. Waardering van de voorzieningen. Rechtmatigheid van de Europese aanbestedingen. WNT-verantwoording. Onrechtmatige en/of onnauwkeurige betalingen inkopen en uitkeringen. Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2022 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd.
Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel.
9
Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2022 bevat voor het eerst een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit. Dit op basis van de gewijzigde beroepsregels voor accountants (NV-COS 700).
Continuïteit Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Waddinxveen een sluitende meerjarenbegroting heeft.
Hieronder wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. De mate van detail en de omvang van de rapportage over fraude en continuïteit in de controleverklaring hangen onder meer af van de onderkende risico’s, de omvang en aard van de organisatie alsmede de bevindingen naar aanleiding van de werkzaamheden.
Op basis van de financiële kengetallen stellen wij vast dat de structurele begrotingsruimte voldoende is om financiële tegenvallers op te vangen. Wij stellen hierbij op basis van het weerstandvermogen vast dat deze nagenoeg gelijk is gebleven, of dat deze fors is versterkt. Hierbij valt voornamelijk op dat de netto schuldquote is versterkt ten opzichte van voorgaand jaar.
In de controle betrokken werkzaamheden omtrent frauderisico’s
Samenvattend geven de financiële kengetallen geen aanleiding om de continuïteitsveronderstelling in twijfel te trekken.
-
Risico op doorbreking van de AO/IB door de leiding: Vanuit onze accountantsregelgeving geldt een specifiek risico op doorbreking van de AO/IB door de leiding. Het college of management bevindt zich in organisaties in een unieke positie om fraude te plegen, doordat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren.
In onze frauderisicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat wij geen frauderisico zien ten aanzien van de opbrengstverantwoording. Dit vloeit voort uit het feit dat een opbrengststroom vast kan zijn, waarop de gemeente geen invloed heeft (zoals de rijksbijdrage en specifieke uitkeringen vanuit het rijk) of dat een opbrengststroom geen materiële omvang heeft of dat een opbrengstenstroom bestaat uit een grote hoeveelheid kleine, routinematige, niet materiële transacties waardoor de kans op een materiële fraude laag is. Wij hebben op basis van de uitgevoerde werkzaamheden tijdens de jaarrekeningcontrole geen fraude geconstateerd.
10
Belangrijkste bevindingen
Belangrijkste bevindingen jaarrekeningcontrole Grondaankopen Gedurende 2022 is Hotel de Unie aangekocht om te verbouwen als opvang voor Oekraïense vluchtelingen. De gemeente heeft het hotel gekocht voor € 1.250.000. Dit viel binnen de marge van marktconformiteit volgens het taxatierapport.
Ontvangen subsidiebijdragen (SiSa) Als gevolg van de Coronacrisis is het aantal uitkeringsregelingen waarover de gemeente verantwoording moet afleggen de afgelopen jaren in hoog tempo toegenomen.
Het verkrijgen van de benodigde informatie omtrent deze transactie is een tijdrovend proces gebleken, omdat de totstandkoming van de transactie onvoldoende is gedocumenteerd. Dit is met name veroorzaakt door tijdsdruk in het proces van de totstandkoming van de transactie.
Wij constateren dat de juiste verantwoording van deze uitgaven in 2022 niet goed is verlopen. Voorbeelden hiervan zijn: − ontvangsten voor subsidieregelingen waren niet op de juiste plaats geboekt in de administratie; − beheersing van de rechtmatige en getrouwe besteding ten laste van regelingen was niet altijd aanwezig of inzichtelijk; − op nog te ontvangen subsidiebedragen was geen actieve monitoring aanwezig.
Daarnaast heeft de gemeente Waddinxveen bij de aankoop van een kavel in het Businesspark Vredenburg Fase 2, aan een verkoper een toezegging gedaan om een aanbieding te doen voor een kavel bedrijfsgrond. De gemeente kan schadeplichtig zijn voor een bedrag van € 400.000, als er vóór 19 juli 2023 geen aanbieding plaatsvindt. De aanbieding is inmiddels gedaan. De transactie is toereikend toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Wij adviseren de gemeente om in de vastlegging van complexe transacties zoals bovenstaande het proces van prijsvorming en onderhandeling beter te documenteren. Investeringsbudgetten De gemeente Waddinxveen maakt gebruik van specifieke investeringsbudgetten voor projecten en daarnaast van algemene (onverdeelde) investeringsbudgetten voor riolering, wegen en groen die vanuit de betreffende beheerplannen beschikbaar zijn gesteld. Het college verdeelt deze budgetten middels een collegebesluit over specifieke projecten. Tijdens de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat een overschrijding zichtbaar was op de door het college vastgestelde budgetten. Dit heeft geleid tot een onrechtmatige kredietoverschrijding van € 114.000.
Als gevolg van de beperkingen in de (financiële) beheersing bestaat het risico dat de gemeente te weinig uitgaven op ontvangen uitkeringen verantwoordt en/of onjuiste verantwoordingen opstelt. Dit kan tot gevolg hebben dat de gemeente een lager uitkeringsbedrag ontvangt dan waar het recht op zou hebben. De SiSa-bijlage is naar aanleiding van onze controle op verschillende plaatsen aangepast, waarna de bijlage geen materiële fouten meer bevat. In onze controle hebben wij niet de volledigheid van de in de SiSa-bijlage opgenomen bedragen kunnen vaststellen. Wij adviseren de gemeente om een analyse uit te voeren op de oorzaken hiervan en op basis hiervan specifieke verbeteringen door te voeren in de beheersing van de ontvangen specifieke uitkeringen en de hierbij horende bestedingen.
Het risico bestaat dat overschrijdingen van investeringsbudgetten niet tijdig worden gesignaleerd, waardoor onrechtmatigheden in de verantwoording ontstaan. Wij adviseren de gemeente bij de beheersing van de uitputting van de investeringsbudgetten periodiek de verdeling van budgetten te analyseren en hierop tijdig bij te sturen. 12
Waardering van de grondexploitaties Algemeen Voor de jaarrekening 2021 was de oorlog in de Oekraïne een zogenoemde ‘gebeurtenis na balansdatum’. In de jaarrekening over boekjaar 2022 moet voor het eerst rekening gehouden worden met de effecten hiervan. Zowel de directe als indirecte gevolgen (stijgende energieprijzen en inflatie) kunnen grote gevolgen hebben voor de waardering van uw grondexploitaties. De waardering van de grondexploitaties is gebaseerd op diverse schattingen en aannames. De schattingsonzekerheid is door alle externe ontwikkelingen in 2022 fors toegenomen en vormt daarom een significant risico in onze controleaanpak. De complexiteit in de projectontwikkeling omvat de volgende risico’s:
Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1M) 50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0
2019 2020 2021 2022
Bruto boekwaarde − − − − − − −
De vraag naar (betaalbare) woningen is fors hoger dan het aanbod. Stijgende energie- en grondstofprijzen. Krapte op de arbeidsmarkt. Stikstofproblematiek. Verduurzamingsopgave. Stijgende rente. Macro-economische factoren zijn minder stabiel.
Verliesvoorziening
Netto boekwaarde
Ten opzichte van 31 december 2021 is de netto boekwaarde van de grondexploitaties afgenomen met € 6,5 M. De afname van de boekwaarde per 31 december 2022 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)
2022
2021
De hogere onzekerheid en volatiliteit in de gehanteerde aannames kan doorwerken in het verwachte eindresultaat en de waardering van uw grondexploitaties. Deze hogere mate van onzekerheid maakt het belangrijker om een adequate toelichting op te nemen in de jaarrekening.
Boekwaarde per 1 januari
29.201
42.598
Investeringen
7.937
4.164
Grondverkopen
-15.112
-20.102
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de gehanteerde veronderstellingen redelijk.
(Tussentijdse) winstneming
2.422
2.541
Bruto boekwaarde per 31 december
24.447
29.201
Voorziening per 31 december
10.975
9.162
Netto boekwaarde per 31 december
13.473
20.040
13
Waardering van de grondexploitaties Waardering inclusief specifieke projectrisico’s Uit het voorgaande overzicht blijkt dat de risicoprofiel van de grondexploitaties ondanks de toegenomen verliesvoorziening verbeterd is. De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen tot circa € 13,5M (in de balans gepresenteerd als een boekwaarde van € 24,4M en een voorziening van 10,9M). Hierdoor zijn de financiële risico’s voor de gemeente verder beperkt. Verliesvoorziening De verliesvoorziening is met circa € 1,8M toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door een verslechterd resultaat op het project Sleutelkwartier met ca. € 1,6M en Centrum ad € 0,2M.
−
De verliesvoorziening van Sleutelkwartier is in 2022 met € 1,6M verhoogd. Binnen de exploitatie wordt voorzien in de bouw van circa 186 woningen, ten opzichte van 2022 is een verdichting doorgevoerd van 63 woningen in het Sleutelkwartier (voornamelijk in de Passage). Door marktomstandigheden en het gewijzigde projectplan is de verliesvoorziening toegenomen. Tussentijdse winstneming Voor de volgende vier projecten van de gemeente: Triangel, Coenecoop III, Dreef en ‘t Suyt II geldt dat voor deze projecten positieve eindresultaten worden verwacht. In 2022 zijn de tussentijds genomen winsten op de projecten als volgt: Grondexploitatie (x € 1.000) Triangel
Verwachte totale winst
Voortgang tot en met 31/12
Winstname 2022
Winstname cumulatief
−
− − −
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Programmering: Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen, etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: Is afgewogen en adequaat onderbouwd welke prijzen kunnen worden gevraagd? Parameters. Welke ontwikkeling van rente, kostenstijgingen en opbrengstenstijgingen verwacht de gemeente in de komende jaren? Plankosten: Wat zijn de kosten die gemeente moet maken om een complex te kunnen ontwikkelen?
Op de volgende pagina is een nadere toelichting op de vijf P’s opgenomen.
14.430
74%
2.457
10.611
Coenecoop III
488
81%
-35
364
‘t Suyt fase II
2.651
0%
0
0
571
0%
0
0
Dreef
Grondexploitatie Uw gemeente kent een in omvang materiele balanspost met betrekking tot onderhanden projecten, dit betreft de voorraden (grondexploitatie). Om te schatten wat de waarde van een complex is, is een aantal risico’s c.q. schattingen van belang. De schattingsfactoren in de waardering van de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
Het college heeft op grond van de keuzes van de raad de grondexploitatie geactualiseerd en de calculaties opnieuw gemaakt. Het college heeft beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een verliesvoorziening moet worden getroffen of er tussentijds winst moet worden genomen.
Bij de projecten ‘t Suyt II en Dreef moeten de eerste verkopen nog plaatsvinden. Om deze reden wordt onder de geldende regelgeving nog geen tussentijdse winst genomen. …
03/07/2023
© Baker Tilly
14
Waardering van de grondexploitaties Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Waddinxveen gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat: Parameter
2022
2021
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Rekenrente
Disconteringsvoet
Programmering
Verkoopprijzen
Opbrengstenstijging Het college rekent met de volgende opbrengstenstijging(en): Opbrengstenstijgingen
2023
2024
2025 e.v.
Woningen
2,0%
2,0%
2,0%
Bedrijfsruimten
2,0%
2.0%
2,0%
Op basis van de beschikbare informatie op balansdatum achten wij deze parameter optimistisch. Gezien de ontwikkelingen in de markt in 2022 en 2023 achten wij het van belang de ontwikkeling van de prijzen goed te blijven monitoren. Legenda status: = evenwichtig = optimistisch = voorzichtig = controleverschil
Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,75% (2021: 1,5%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Waddinxveen. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 4% in 2023, 3% in 2024 en 2% vanaf 2025 en verder. de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. Op basis van de beschikbare informatie op balansdatum achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt in 2022 is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren.
Disconteringsvoet De gemeente neemt de verliesvoorzieningen voor grondexploitaties op tegen de eindwaarde van de voorzieningen. Feitelijk wordt daarmee een disconteringsvoet van 0% gehanteerd. Deze disconteringsvoet is lager dan de voorgeschreven disconteringsvoet (2%). Gezien de beperkte resterende looptijd van de projecten is de impact beperkt. Doordat de verliezen niet verdisconteerd worden zijn de in de jaarrekening opgenomen voorzieningen voorzichtig bepaald. Programmering en planning De programmering en planning van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Waddinxveen. De ingerekende programmering en planning ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op interne en externe onderzoeken. Verkoopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2022 hebben voor zowel woningen als bedrijven verkopen plaatsgevonden waarbij de ingerekende prijs is gerealiseerd. Voor de toekomstige opbrengsten hebben wij vastgesteld dat deze opbrengsten aansluiten met de achterliggende afgesloten verkoopcontracten en reserveringsovereenkomsten. Voor gronden waarvoor nog geen overeenkomsten zijn afgesloten is vastgesteld dat de uitgangspunten die gehanteerd zijn voor de waardering van deze gronden redelijk zijn. Wij adviseren u daarnaast om de nota grondbeleid op korte termijn te actualiseren. 15
Sociaal domein Algemeen De gemeente Waddinxveen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij de taak PGB deels is ondergebracht bij een derde partij. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel
Uitvoerder
Wijze van uitbesteding
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
n.v.t.
Werkelijke lasten
Jeugdwet
Zelfstandig
n.v.t.
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Wmo
Zelfstandig
n.v.t
Afrekening op basis van werkelijke lasten
PGB’s
Sociale verzekeringsbank
Mandatering
Afrekening op basis van werkelijke lasten
In de jaarrekening zijn diverse posten en geldstromen inzake het sociale domein verantwoord. De totale omvang van de uitgaven en de ontwikkeling vanaf 2019 kan als volgt worden weergegeven: 10.000
Uitkeringen De uitkeringslasten zijn fors toegenomen ten opzichte van 2021. Enerzijds wordt dit verklaard door de uitkering van leefgeld aan Oekraïense vluchtelingen. Anderzijds wordt de toename verklaard door de uitbetaling van de energietoeslag. Ten slotte is er sprake van een landelijke stijging van het aantal uitkeringsgerechtigden. Energietoeslag In 2022 is de nieuwe regeling Energietoeslag ingevoerd. Met deze regeling is geld beschikbaar gesteld als tegemoetkoming voor de hoge energielasten. De gemeente heeft in 2022 € 1,5M besteed aan deze regeling. Vanuit het Rijk heeft de gemeente een extra bijdrage ontvangen voor de Energietoeslag als onderdeel van de algemene uitkering, dit bedrag is als bate in de jaarrekening verwerkt. Wij hebben aanvullende werkzaamheden verricht als gevolg van deze nieuwe regeling en vastgesteld dat de toekenningen van de Energietoeslag terecht hebben plaatsgevonden. Uitkeringen (overige uitkeringen Participatiewet) Wij hebben een deelwaarneming uitgevoerd op de verstrekte participatiewet uitkeringen 2022. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de interne controles van de gemeente in voldoende mate werken. In onze management letter zijn een aantal aandachtspunten opgenomen ter optimalisatie van dit proces.
2019
8.000
2020
6.000
2021
4.000
2022
2.000 0 Uitkeringen
Jeugdwet
Wmo
PGB
Jeugdwet Op 1 januari 2022 is het woonplaatsbeginsel in de Jeugdwet veranderd. Het woonplaatsbeginsel is een hulpmiddel om te bepalen welke gemeente verantwoordelijk is voor de jeugdhulp aan een jeugdige. In de nieuwe definitie ligt de verantwoordelijkheid bij de gemeente waar de jeugdige zijn woonadres heeft volgens de Basisregistratie Personen (de BRP). We hebben vastgesteld dat de gemeente Waddinxveen de wetswijziging woonplaatsbeginsel voldoende heeft geïmplementeerd in haar proces. 16
Sociaal domein Eigen bijdrage Wmo Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de Wmo geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Waddinxveen heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2022 niet toegelicht. Gezien de beperkte omvang van deze stroom en het feit dat alle gemeenten hiermee te maken hebben zien wij dit niet als een materiële tekortkoming in de jaarrekening. PGB’s De belangrijkste onzekerheid ziet op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2022 geen goedkeurende verklaring bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en Wmo ontvangen.
Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Waddinxveen € 498.000. Dit heeft voor € 76.000 betrekking op Wmo en voor een bedrag van ca. € 422.000 betrekking op de Jeugdwet. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. De gemeente heeft in overeenstemming met eerdere jaren besloten dat de kosten van het inrichten van maatregelen om voldoende zekerheid te verkrijgen over de prestatielevering niet opwegen tegen de aanvullende zekerheid die hiermee wordt behaald.
Wmo en Jeugdwet ZIN De gemeente voert zelf de processen rondom Wmo en Jeugdwet uit. Wij hebben steekproeven uitgevoerd met betrekking tot de verstrekkingen van Wmo en Jeugdwet. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de beschikkingen Jeugdwet en Wmo terecht worden afgegeven. De gemeente controleert de levering van zorg enerzijds gedurende het proces en anderzijds achteraf middels de door een accountant gecontroleerde productieverantwoordingen van zorgverleners. In het kader van de jaarrekeningcontrole voeren wij een steekproef uit op de productieverantwoordingen van zorgverleners. Voor een aantal zorgverleners zijn geen gecontroleerde verantwoordingen beschikbaar. Voor deze zorgverleners is in het kader van de jaarrekeningcontrole onvoldoende zekerheid dat de gefactureerde zorg is geleverd. Om deze reden rapporteren wij de kosten bij deze zorgverleners als onzeker. Conclusie onzekerheden sociaal domein De geconstateerde onzekerheden met betrekking tot het sociaal domein zijn op basis van vorenstaande opgeteld tot het totale bedrag aan onzekerheden met betrekking tot het sociaal domein: Onzekerheden sociaal domein (x € 1.000)
Onzekerheid
Wmo ZIN
173
Wmo PGB
76
Jeugdwet ZIN
756
Jeugdwet PGB
422
Totaal onzekerheden
1.429
De totale omvang van de onzekerheden sociaal domein in 2021 waren € 1.161.000.
17
SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de nota verwachtingen accountantscontrole SiSa 2022. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − - € 12.500 indien de omvangsbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − - 10% indien de omvangsbasis groter dan € 125.000 en kleiner − dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − - € 125.000 indien de omvangsbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
WNT verantwoording Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. In 2022 hebben twee wijzigingen plaatsgevonden binnen de griffie. Dit is toereikend verwerkt in de WNT-verantwoording. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2022 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.
De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
18
Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit de interne controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor enkele gemeentelijk inkooptrajecten met een inkoopwaarde van in totaal € 375.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Op basis van onze review hebben wij vastgesteld dat deze conclusies terecht zijn. Wij hebben om deze reden dit bedrag als rechtmatigheidsfout aangemerkt. Dit wordt veroorzaakt doordat bij overschrijdingen van het drempelbedrag er ten onrechte niet conform het Europees regime is aanbesteed. Wij adviseren het college om de maatregelen die zijn ingericht in het aanbestedingsproces te evalueren en waar gewenst strakker in te richten. Dit kan bijvoorbeeld door het strakker inrichten van een verplichtingenadministratie. Daarnaast adviseren wij u om de aanbestedingsregelgeving waar nodig nogmaals specifiek onder de aandacht te brengen. Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren een overschrijding op investeringsniveau ten opzichte van de gevoteerde kredieten. In overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid is deze overschrijding als onrechtmatig aangemerkt € 114.000.
Overigens hangt deze overschrijding samen met een onderschrijding op een ander gevoteerd krediet. Doordat voor beide kredieten een andere afschrijvingstermijn geldt kunnen deze kredieten niet zonder meer met elkaar worden verrekend.
Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de afwijkingen ten opzichten van de begroting na wijziging opgenomen. Wij constateren dat er in het boekjaar geen begrotingsoverschrijdingen zijn ten opzichte van de gewijzigde begroting. Financiering In 2022 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten.
Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Waddinxveen zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening.
19
Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2022 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.
Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag
Vereisten BBV Verenigbaar
Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag
Overeenstemming
overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate
Informatiewaarde
Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Waddinxveen. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: − De significante transacties met verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. − Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. − Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd.
Onze waarneming
analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de minimaal gestelde eisen. Wij adviseren u om in de toekomst een frauderisicoanalyse op
Fraude
te stellen en ter verbetering van het inzicht deze risico’s toe te lichten in het jaarverslag.
20
Financiële positie
Ontwikkelingen in de jaarcijfers Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2022 volgens de jaarrekening € 81,6M en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:
Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 15,1M positief. In de begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 11,0M.
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 85 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2022 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening.
90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 2019
2020
2021
2022
Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 81,6M is € 26,6M opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 3,5M.
22
Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
Het kengetal schuldquote is licht verbeterd in 2022 (van 55% naar 46%). Hiermee wordt ruim binnen de gestelde signaalwaarde van de VNG (100%) gebleven. De solvabiliteit is gestegen van 41% naar 47% in 2022. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Zodoende bent u binnen de gestelde signaalwaarde gebleven.
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) van uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetallen
Gemeente
Belastingcapaciteit: de lastendruk in de gemeente Waddinxveen ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 108%. De woonlasten in Waddinxveen liggen hiermee hoger dan het landelijk gemiddelde. Woonlasten onder het landelijk gemiddelde waardeert VNG als 'voldoende', woonlasten tussen het landelijk gemiddelde en 120% hiervan als 'matig' en woonlasten hoger dan 120% als 'onvoldoende’. Op basis van bovenstaande kan worden gesteld dat de financiële positie van de gemeente gezond is.
Landelijk
2022
2021
2022
2021
Netto schuldquote
46
55
74
73
Netto schuldquote gecorrigeerd
45
54
68
67
Solvabiliteit
47
41
30
31
Grondexploitaties
12
22
7
9
Belastingcapaciteit
108
107
105
105
Structurele exploitatieruimte
0,7
0,3
0,2
0,6
23
Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hierbij wordt verondersteld dat alle risico's zich nooit tegelijk voordoen. Wij kunnen ons vinden in dit uitgangspunt. Hiernaast is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”.
2022
2021
2020
Weerstandscapaciteit
€ 20,7 M
€ 18,1M
€ 15,0M
Risico’s
€ 3,8 M
€ 3,8 M
€ 3,8 M
5,4
4,7
3,9
Weerstandsratio
Weerstandsratio
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
1.0 < 1.4
Voldoende
0.8 < 1.0
Matig
0.6 < 0.8
Onvoldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
24
Overige onderwerpen
Overige onderwerpen Rechtmatigheidsverantwoording over 2023 In de managementletter 2022 van Waddinxveen hebben wij gerapporteerd over de voorbereidingen inzake de rechtmatigheidsverantwoording die vanaf 1 januari 2023 door het college moet worden afgegeven. Het risico bestaat dat de gemeente niet voldoende voorbereid is voor de rechtmatigheidsverantwoording 2023 en de eisen die horen bij deze verantwoording niet volledig kan naleven.
Proces jaarrekeningcontrole In 2022 merken wij dat het proces van de jaarrekeningcontrole beter is verlopen. Verbeteringen liggen op de kwaliteit van de onderbouwingen en reactietijden op gestelde vragen. Resterende verbeterpunten zien wij in de beheersing van de ontvangen subsidies en de beheersing van de materiële vaste activa, zoals eerder vermeld. Deze punten ter verdere verbetering van het proces zullen wij in nader detail bespreken in de evaluatie met het team Financiën.
Het advies is om AO/IB beschrijvingen aan te maken, waarmee risico's en interne beheersingsmaatregelen binnen de organisatie in kaart worden gebracht. Belangrijk hierbij is om de interne beheersingsmaatregelen zo scherp mogelijk te beschrijven aan de hand van de 6W's (wie, wat, waarom, wanneer, met welke informatie en wat wordt vastgelegd), zodat de interne beheersingsmaatregelen volledig worden omschreven. De gemeente zorgt er gefaseerd voor dat de processen gaan voldoen aan het advies. In de volgende prioriteitsvolgorde: Fase 1: Inkoop en aanbestedingen en betaalproces, Jeugdzorg, Participatiewet (Werk en Inkomen), Personeelsproces en Wmo-voorzieningen. Fase 2: De overige processen voor de rechtmatigheidsverantwoording. De eerste fase is inmiddels onderhanden.
26
Overige onderwerpen Wet versterking decentrale rekenkamers Met ingang van 1 januari 2023 is voor gemeenten en provincies de wet versterking decentrale rekenkamers in werking getreden. Deze wet is op 31 mei 2022 met een ruime meerderheid in de Tweede Kamer aangenomen en op 27 september 2022 door de Eerste Kamer als hamerstuk aanvaard. Als gevolg van de inwerkingtreding per 1 januari 2023 behoudt een verordening die een rekenkamerfunctie regelt (en de benoemingen op die basis) nog slechts gedurende een jaar haar rechtskracht, tot 1 januari 2024. Daarvoor is in de wet versterking decentrale rekenkamers overgangsrecht getroffen. Dit geeft de gemeenteraad gedurende het jaar 2023 de gelegenheid om op basis van de nieuwe wet een onafhankelijke rekenkamer (zelfstandig of gemeenschappelijk) in te stellen, de leden te benoemen en de oude verordening in te trekken. Uiterlijk op 1 januari 2024 zal dus in alle gemeenten een onafhankelijke rekenkamer moeten zijn ingesteld, inclusief de benoeming van leden. Raadsleden die de rekenkamerfunctie uitoefenen, verliezen na intrekking van de verordening dan wel uiterlijk een jaar na de inwerkingtreding van het wetsvoorstel van rechtswege het lidmaatschap van de rekenkamerfunctie. Ook de externe commissieleden van de rekenkamerfunctie houden dan van rechtswege op lid van de rekenkamerfunctie te zijn.
Zij kunnen dan -desgewenst- conform de wet voor zes jaar benoemd worden in de onafhankelijke rekenkamer.
Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ In december 2022 heeft de NBA de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ uitgebracht. Het voorkomen, opsporen en bestrijden van fraude in organisaties is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. In de publieke management letter ‘Scherp op Fraude’ staan vijf signalen, ieder voorzien van aanbevelingen voor de diverse spelers in de keten, zoals bestuurders, toezichthouders en accountants. Deze signalen zijn: − Slecht voorbeeld doet slecht volgen. − Frauderisicoanalyse door het bestuur of directie ontbreekt. − Meldingen van misstanden verdienen aandacht. − Fraude overvalt organisaties. − De accountant is onvoldoende professioneel-kritisch. De publieke management letter is daarmee ook voor uw organisatie relevant en wij adviseren u daarom hier kennis van te nemen. Fraude is en blijft een belangrijk onderwerp voor ondernemingen en voor onze controle. Op de website van de NBA is de publieke management letter te downloaden. https://www.nba.nl/globalassets/documenten/bijlagennieuwsberichten/2022/scherp-op-fraude.pdf
27
Overige onderwerpen Sustainability De Europese Unie heeft één doel, en dat is de gezondheid en het welzijn van de mens verbeteren, door Europa klimaatneutraal te maken en onze natuurlijke habitat te beschermen. Met een pakket aan maatregelen, de actieplannen die voortvloeien uit de EU Green Deal, beoogt Europa een transitie naar een duurzame en klimaat-neutrale economie. Onder het motto ‘No one will be left behind’ raken deze maatregelen alle sectoren. Dit vereist integrale verankering van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming. Europa vaart een andere koers: vrijblijvendheid is voorbij Na ruim twee jaar werk en onderhandelingen heeft het Europese Parlement in november 2022 de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) aangenomen en inmiddels is deze goedgekeurd door de Europese Raad. De CSRD-rapportage bevat ten minste de volgende informatie: • Business model en de integratie van sustainability daarin. • Borging van sustainability in bedrijfsvoering en besluitvorming. • Strategie en langetermijndoelstellingen die bijdragen aan een duurzame en klimaat neutrale economie. • Impacts (positief en negatief) van uw organisatie op de maatschappij. • Risico’s en kansen gerelateerd aan klimaat verandering voor uw business model en uw waardeketen. • Zorgplicht waardeketen (o.a. mensenrechten en milieueffecten).
Impact voor de gemeente Waddinxveen Zoals beschreven is de CSRD-rapportage verplichting waarschijnlijk niet van toepassing op gemeenten. Wel is de verwachting dat het maatschappelijk verkeer en het bedrijfsleven ook naar gemeenten zullen kijken. In het jaarverslag is gerapporteerd over de sociale en milieu aspecten van duurzaamheid. Dit komt tot uiting in het jaarverslag doordat de gemeente aandacht besteedt aan het verbeteren van de leefbaarheid en betaalbaarheid binnen de gemeente. De gemeente heeft verschillende strategieën met betrekking tot ESG, waaronder bijvoorbeeld de duurzaamheidskoers, de regionale energiestrategie en de Transitievisie Warmte. Wij adviseren het college om met de Raad in gesprek te gaan over ESG-doelstellingen en de wijze waarop het college hierover aan de Raad rapporteert.
De CSRD-rapportage verantwoording zijn vereist voor elke grote onderneming vanaf boekjaar 2025. De verwachting is dat deze richtlijnen niet verplicht zullen zijn voor lokale overheden. Op basis van een voortrekkersrol / voorbeeldfunctie van overheidsorganisatie inzake sustainability wordt echter wel verwacht dat er in de komende jaren steeds meer vrijwillig over dit onderwerp zal worden gerapporteerd. Wij adviseren u om dit onderwerp met uw raad te bespreken en de reikwijdte en informatieverschaffing inzake sustainability rapportage af te stemmen en uw registratie hierop voor te bereiden.
28
Bijlagen
Bijlage A – SiSa-bijlage (1) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid
Financiële omvang in euro’s
Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen
N.V.T.
N.V.T.
A13
Regeling specifieke uitkering naleving controle coronatoegangsbewijzen
N.V.T.
N.V.T.
A16
Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio’s
N.V.T.
N.V.T.
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp aan gedupeerden toeslagenproblematiek
N.V.T.
N.V.T.
C55
Aanpak energiearmoede
N.V.T.
N.V.T.
C62
Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen
N.V.T.
N.V.T.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
N.V.T.
N.V.T.
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertraging
N.V.T.
N.V.T.
D19
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden.
N.V.T.
N.V.T.
E21
Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022
N.V.T.
N.V.T.
E84
Regeling stimulering verkeersveiligheidsmaatregelen 2022-2023
N.V.T.
N.V.T.
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2022
N.V.T.
N.V.T.
Nummer
Specifieke uitkering
A12B
Strekking controleverklaring rechtmatigheid:
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid:
Goedkeurend
Toelichting fout/onzekerheid
30
Bijlage A – SiSa-bijlage (2) Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2023 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid
Financiële omvang in euro’s
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2022
N.V.T.
N.V.T.
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers en de Tijdelijke regeling overbruggingsregeling (Tozo) _gemeentedeel 2022
N.V.T.
N.V.T.
G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2022
N.V.T.
N.V.T.
G12
Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire
N.V.T.
N.V.T.
G13
Regeling specifieke uitkering onderwijsroute
N.V.T.
N.V.T.
H4
Regeling specifieke uitkering stimulering sport
N.V.T.
N.V.T.
H8
Regeling Sportakkoord 2020–2022
N.V.T.
N.V.T.
H12
Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken
N.V.T.
N.V.T.
H25
Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)
N.V.T.
N.V.T.
Nummer
Specifieke uitkering
G3
Strekking controleverklaring rechtmatigheid:
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid:
Goedkeurend
Toelichting fout/onzekerheid
31
Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. Wij zijn van mening dat verschillen zoveel mogelijk door het college moeten worden gecorrigeerd, echter wij kunnen instemmen met de overwegingen van het college om deze verschillen niet te corrigeren, aangezien deze bedragen niet materieel zijn voor het inzicht van de jaarrekening. De geconstateerde fouten ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden. Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Onrechtmatigheid Europese aanbestedingen
-
375.000
Onrechtmatigheid investeringskredieten
-
114.000
Totaal ongecorrigeerde controleverschillen
-
489.000
Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening
-
n.v.t.
Totaal
-
489.000
Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Prestatielevering Jeugd
758.000
758.000
Prestatielevering Wmo
173.000
173.000
Prestatielevering PGB
498.000
498.000
Totaal onzekerheden
1.429.000
1.429.000
32
Bijlage C – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2022 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag. Samenwerking met andere accountants Voor de jaarrekening van de gemeente maken wij bij de controle van de GEM Triangel gebruik van de werkzaamheden van andere accountants. De controle op de GEM Triangel is van significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole.
Wij hebben aan de hand van de controle informatie die wij van BDO hebben ontvangen een review uitgevoerd op hun werkzaamheden.
Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen, voor de controle van de waardering van de grondexploitaties en de controle op de uitgaven ToZo. Verbonden partijen Ten aanzien van de verbonden partijen van gemeente Waddinxveen hebben wij vastgesteld dat: − de (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; − geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude; − geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Significante uitdagingen/moeilijkheden tijdens de controle Er zijn geen significante uitdagingen/moeilijkheden geweest tijdens de controle. Significante schattingsposten De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van gemeente Waddinxveen betreffen: − waardering van uw grondexploitaties; − waardering van uw materiële vaste activa; − nauwkeurigheid en volledigheid van de voorzieningen. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van de gemeenteraad beoordelen wij deze door het college gemaakte schattingen.
Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het college aanvaardbaar zijn.
33
Bijlage D – Onafhankelijkheid Bevestiging van het management Wij hebben het college van burgemeester en wethouders ter confirmatie een schriftelijke bevestiging gevraagd en ontvangen aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij zijn onafhankelijk van gemeente Waddinxveen Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om zijn onafhankelijkheid en die van zijn medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: − voorschriften en procedures omtrent onafhankelijkheid. Deze voorschriften voor professioneel gedrag op het gebied van kwaliteit en onafhankelijkheid zijn opgenomen in de Gedragscode van Baker Tilly. Deze Gedragscode geldt voor iedere medewerker van Baker Tilly en wordt natuurlijk steeds geactualiseerd; − jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners en medewerkers van Baker Tilly en ondersteunende stafdiensten; − cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling, of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten; − intern en extern kwaliteitsonderzoek; − Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten − reviews door externe toetsers die niet bij de opdracht betrokken zijn, ter waarborging van een deugdelijke grondslag/deskundig oordeel; − roulatie van externe accountants op de opdracht.
Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.
34
35