Accountantsverslag 2021 Waddinxveen

Accountantsverslag Gemeente Waddinxveen Boekjaar 2021

1

Aan de Gemeenteraad van de gemeente Waddinxveen

Den Haag, 22 juni 2022

Geachte leden van de Gemeenteraad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader van de opdracht om de jaarrekening 2021 van de gemeente Waddinxveen Dit accountantsverslag bevat bevindingen en conclusies die naar aanleiding van onze werkzaamheden uit hoofde van de jaarrekeningcontrole 2021 naar voren zijn gekomen. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.

Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en lichten de inhoud van deze rapportage graag nader aan u toe. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.

drs. S. Turenhout RA Director audit

2

Inhoudsopgave

Bestuurlijke samenvatting

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Rechtmatigheid

Bevindingen interne beheersing

Overige onderwerpen

Bijlagen

Financiële positie

3

Inhoudsopgave

1.

Bestuurlijke samenvatting

5

2.

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

9

3.

Financiële positie

22

4.

Bevindingen interne beheersing

26

5.

Overige onderwerpen

29

Bijlagen

33

4

Bestuurlijke samenvatting

1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden

6

1. Bestuurlijke samenvatting Wij (zijn voornemens) bij de jaarrekening 2021 een goedkeurende verklaring verstrekken voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid.

Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet aan de laatste actuele voorschriften.

Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2021.

Covid-19: De gemeente heeft net als vorig jaar in de jaarrekening 2021 opnieuw de ontwikkelingen als gevolg van Covid-19 toegelicht verweven in de verschillende programma’s en paragrafen. Uit de door ons aanvullend uitgevoerde controlewerkzaamheden zijn geen bevindingen geconstateerd. De belangrijkste werkzaamheden hebben toegezien op de verantwoording inzake de Tozo-regelingen.

Uit onze controle met betrekking tot ons oordeel ten aanzien van de getrouwheid blijken geen ongecorrigeerde fouten.

Wij hebben ten aanzien van de financiële rechtmatigheidscontrole onrechtmatigheden geconstateerd voor een bedrag van € 216.000. Deze rechtmatigheidsfouten hangen volledig samen met het niet naleven van Europese aanbestedingsregelgeving.

7

1. Bestuurlijke samenvatting De begrotingsoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en zijn toereikend toegelicht.

Inzake de kosten Jeugdwet en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente (deels) op productieverantwoordingen van zorgaanbieders die zijn voorzien van een controleverklaring. Op basis van de uitgevoerde werkzaamheden en de ontvangen controleverklaringen resteert inzake de kosten Jeugdwet en Wmo (inclusief PGB) een onzekerheid van € 1.161.000 (2020: 1.503.000).

Het boekjaar 2021 sluit met het gerealiseerde resultaat van € 5,8 miljoen (voordelig). De totale vermogenspositie van de gemeente Waddinxveen bedraagt € 66,6 miljoen, inclusief het nog te bestemmen resultaat 2021 (2020: € 55,3 miljoen) met een solvabiliteitsratio van 41% (2020: 34%). De vermogenspositie is dan ook voldoende te noemen. Het college concludeert terecht in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing dat de weerstandsratio met 4,7 toereikend is.

Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd. Wel merken we op dat ten opzichte van voorgaand jaar het aantal te verantwoorden regelingen fors toe is genomen. Dit heeft een extra inspanning van zowel de organisatie als van ons gevraagd.

Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2021 van de gemeente Waddinxveen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.

8

Uitkomsten jaarrekeningcontrole

Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen); - de jaarrekening; - bijlagen. Met de opdrachtbevestiging van d.d. 12 oktober 2021 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2021. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1.040k Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol.

Grondslag

Bedrag

1% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 1.040k

Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves

€ 3.120k

Rapporteringstolerantie

€ 52k

Goedkeuringstolerantie fouten

5% van de goedkeuringstolerantie

Kernpunten en significante risico’s in de controle Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle:  schattingen en toelichtingen in de jaarrekening;  nauwkeurigheid van de voorzieningen;  waardering van de grondexploitaties;  rechtmatigheid van de Europese aanbestedingen;  WNT-verantwoording;  onrechtmatige en/of onnauwkeurige betalingen inkopen en uitkeringen. Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2021 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd.

Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Proces jaarrekeningcontrole Het proces van de jaarrekeningcontrole 2021 is een uitdagend proces geweest, dit wordt in belangrijke mate veroorzaakt door beperkte beschikbaarheid van personeel bij de gemeente als gevolg van verloop en ziekte. Als gevolg hiervan heeft het proces een langere doorlooptijd gekend. Daarnaast was de kwaliteit van de opgeleverde documenten niet altijd in lijn met hetgeen wij vanuit voorgaande jaren gewend zijn. Wij herkennen dit beeld van andere gemeenten, waar de personele bezetting door krapte op de arbeidsmarkt onder druk staat. 10

Bevindingen jaarrekeningcontrole Ontvangen subsidiebijdragen (SiSa) Als gevolg van de Coronacrisis is het aantal uitkeringsregelingen waarover de gemeente verantwoording moet afleggen de afgelopen jaren in hoog tempo toegenomen. Wij constateren dat de juiste verantwoording van deze uitgaven in 2021 niet goed is verlopen. Voorbeelden hiervan zijn: − ontvangsten voor subsidieregelingen waren niet juist geboekt in de administratie; − beheersing van de rechtmatige en getrouwe besteding ten laste van regelingen was niet altijd aanwezig of inzichtelijk; − op nog te ontvangen subsidiebedragen was geen actieve monitoring aanwezig. Als gevolg van de beperkingen in de (financiële) beheersing bestaat het risico dat de gemeente te weinig uitgaven op ontvangen uitkeringen verantwoordt en/of onjuiste verantwoordingen opstelt. Dit kan tot gevolg hebben dat de gemeente een lager uitkeringsbedrag ontvangt dan waar het recht op zou hebben. Wij adviseren de gemeente om een analyse uit te voeren op de oorzaken hiervan en op basis hiervan specifieke verbeteringen door te voeren in de beheersing van de ontvangen specifieke uitkeringen en de hierbij horende bestedingen. Voorzieningen Beheersing van voorziening openbare ruimte De voorziening onderhoud openbare ruimte is afgenomen van €1.067k naar €773k. Voor meerdere projecten zijn bestedingen hoger uitgevallen dan begroot.

Op basis van onze werkzaamheden constateren wij dat er, ten opzichte van de begrote werkzaamheden slechts in beperkte mate inzicht is in kwalitatieve en kwantitatieve afwijkingen van de begrote bestedingen. Wij adviseren dan ook om (minimaal) jaarlijks een analyse uit te voeren op de gerealiseerde afwijkingen tussen begroting, beheerplan en realisatie. In deze analyse kan onderscheid gemaakt tussen kwalitatieve verschillen (kwaliteit werkzaamheden) en de kwantitatieve verschillen (prijs en omvang werkzaamheden).

Voorzieningen Gevolgen prijsinflatie op het begrote onderhoud Gedurende het boekjaar 2021 zijn de prijzen met betrekking tot onderhoud toegenomen als gevolg van marktomstandigheden. Dit wordt zichtbaar als overschrijdingen op de gebudgetteerde onderhoudskosten 2021. Om deze reden bestaat het risico dat de voorzieningen voor onderhoud gebouwen en onderhoud openbare ruimte mogelijk te laag zijn en toekomstige dotaties te laag zijn begroot. Wij adviseren de gemeente in 2022 een nadere analyse te laten uitvoeren op de bestedingen ten opzichte van de budgetten en de mogelijke gevolgen hiervan op de toekomstige onderhoudskosten. Op basis hiervan kan de gemeente vervolgens bepalen of incidentele of structurele bijstelling van de beheerplannen noodzakelijk is. Investeringsbudgetten De gemeente Waddinxveen maakt gebruik van specifieke investeringsbudgetten voor projecten en daarnaast van algemene (onverdeelde) investeringsbudgetten voor riolering, wegen en groen die vanuit de betreffende beheerplannen beschikbaar zijn gesteld. Het college verdeelt deze budgetten middels een collegebesluit over specifieke projecten. Bij de start van de jaarrekeningcontrole hebben wij vastgesteld dat overschrijdingen zichtbaar waren op de door het college vastgestelde budgetten.

Middels een aanvullend collegebesluit zijn voor deze overschrijdingen aanvullende budgetten beschikbaar gesteld vanuit de onverdeelde budgetten. Op basis van dit aanvullende besluit zijn de budgetoverschrijdingen alsnog rechtmatig bevonden. Het risico bestaat dat overschrijdingen van investeringsbudgetten niet tijdig worden gesignaleerd, waardoor onrechtmatigheden in de verantwoording ontstaan. Wij adviseren de gemeente bij de beheersing van de uitputting van de investeringsbudgetten periodiek de verdeling van budgetten te analyseren en hierop tijdig bij te sturen.

11

Waardering van de grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is een significant risico in onze controleaanpak, vanwege de hogere mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie gedurende de afgelopen vier jaar weergegeven.

Waardering inclusief specifieke projectrisico’s Uit het voorgaande overzicht blijkt dat de risicoprofiel van de grondexploitaties ondanks de toegenomen verliesvoorziening verbeterd is. De boekwaarde van de grondexploitaties is afgenomen tot circa € 18,2 miljoen (in de balans gepresenteerd als een boekwaarde van € 20,0 miljoen en een voorziening van 1,8 miljoen). Hierdoor zijn de financiële risico’s voor de gemeente verder beperkt.

Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1 miljoen)

Verliesvoorziening De verliesvoorziening is met circa € 234.000 toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door een verslechterd resultaat op het project Centrum ad € 376.000. Deze verslechtering van het resultaat op het Centrumplan hangt samen met de aangegane overeenkomst voor de ontwikkeling van Fase II van Centrum met MRP. Uit deze overeenkomst volgt een lagere opbrengst dan ultimo 2020 was ingeschat. Hier staat tegenover dat met het sluiten van de overeenkomst de risico’s voor de gemeente voor de ontwikkeling van het Centrumplan in belangrijke mate worden beperkt. De verliesvoorziening van Sleutelkwartier is in 2021 met € 142.000 verlaagd. Dit hangt onder andere samen met een toegekende subsidie voor woningbouw van € 180.000.

50.000 45.000 40.000 35.000 30.000 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0

2018 2019 2020 2021

Bruto boekwaarde

Verliesvoorziening

Netto boekwaarde

Ten opzichte van 31 december 2021 is de boekwaarde van de post grondexploitatie afgenomen met € 13,6 mio. De afname van de boekwaarde per 31 december 2021 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)

2021

2020

Netto boekwaarde per 1 januari

42.598

43.252

Investeringen

4.164

8.309

Grondverkopen

-20.102

-9.948

(Tussentijdse) winstneming

2.541

985

Bruto boekwaarde per 31 december

29.201

42.598

Tussentijdse winstneming Voor de volgende vijf projecten van de gemeente: Triangel, Coenecoop III, ‘t Suyt (fase I en II) en Dreef geldt dat voor deze projecten positieve eindresultaten worden verwacht. In 2021 zijn de tussentijds genomen winsten op de projecten als volgt: Grondexploitatie (x € 1.000) Triangel

Verwachte totale winst

Voortgang tot en met 31/12

Winstname 2021

Winstname cumulatief

13.594

60%

2.407

8.163

Coenecoop III

568

72%

39

400

‘t Suyt fase II

1.186

0%

0

0

Dreef

1.121

0%

0

0

1.978

100%

95

1.978

Afgerond in 2021

Voorziening per 31 december *

9.191

8.391

Netto boekwaarde per 31 december *

20.039

34.207

* excl. Specifieke voorziening Sleutelkwartier (ad. € 1.797)

‘t Suyt fase I

Bij de projecten ‘t Suyt II en Dreef moeten de eerste verkopen nog plaatsvinden. Om deze reden wordt onder de geldende regelgeving nog geen tussentijdse winst genomen.

12

Waardering van de grondexploitaties Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Waddinxveen gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat: Parameter

2021

2020

Kostenstijging





Opbrengstenstijging





Rekenrente





Disconteringsvoet





Programmering





Verkoopprijzen





Opbrengstenstijging Het college rekent met de volgende opbrengstenstijging(en): Opbrengstenstijgingen

2022

2023

2024 e.v.

Woningen

5,0%

3,0%

2,0%

Bedrijfsruimten

3,0%

2,5%

2,5%

Op basis van de beschikbare informatie op balansdatum achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de ontwikkelingen in de markt in 2022 achten wij het van belang dit goed te blijven volgen. Legenda status:  = evenwichtig  = optimistisch  = voorzichtig  = controleverschil

Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,5% (2020: 1,5%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente Waddinxveen. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 2,5% in 2022 en vanaf 2023 2% (2020: 2%) de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. Op basis van de beschikbare informatie op balansdatum achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt in 2022 is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren.

Disconteringsvoet De gemeente neemt de verliesvoorzieningen voor grondexploitaties op tegen de eindwaarde van de voorzieningen. Feitelijk wordt daarmee een disconteringsvoet van 0% gehanteerd. Deze disconteringsvoet is lager dan de voorgeschreven disconteringsvoet (2%). Gezien de beperkte resterende looptijd van de projecten is de impact beperkt. Doordat de verliezen niet verdisconteerd worden zijn de in de jaarrekening opgenomen voorzieningen voorzichtig opgenomen. Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Waddinxveen. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op interne en externe onderzoeken. Voor het project Centrum heeft op basis van het gewijzigde programma een aanpassing van het programma plaatsgevonden. Dit programma is getoetst aan de woningbouwopgave in de regio en op basis hiervan als plausibel aangemerkt. Verkoopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2021 hebben voor zowel woningen als bedrijven verkopen plaatsgevonden waarbij de ingerekende prijs is gerealiseerd. Voor de toekomstige opbrengsten hebben wij vastgesteld dat deze opbrengsten aansluiten met de achterliggende afgesloten verkoopcontracten en reserveringsovereenkomsten.

Voor gronden waarvoor nog geen overeenkomsten zijn afgesloten is vastgesteld dat de uitgangspunten die gehanteerd zijn voor de waardering van deze gronden redelijk zijn. 13

Sociaal domein Algemeen De gemeente Waddinxveen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij de taak Jeugdzorg en PGB deels zijn ondergebracht bij een derde partij. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel

Uitvoerder

Wijze van uitbesteding

Bepaling last boekjaar

Uitkeringen (Participatiewet)

Zelfstandig

n.v.t.

Werkelijke lasten

Jeugdwet

Zelfstandig

n.v.t.

Afrekening op basis van werkelijke lasten

Wmo

Zelfstandig

n.v.t

Afrekening op basis van werkelijke lasten

PGB’s

Sociale verzekeringsbank

Mandatering

Afrekening op basis van werkelijke lasten

In de jaarrekening zijn diverse posten en geldstromen inzake het sociale domein verantwoord. De totale omvang van de uitgaven en de ontwikkeling vanaf 2018 kan als volgt worden weergegeven: 10.000

2018

8.000

2019

6.000

2020

4.000

2021

2.000 0 Uitkeringen

Jeugdwet

Wmo

Uitkeringen (Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) Het kabinet heeft de Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) in 2021 verlengd om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. Uw gemeente heeft in 2021 € 865.000 verantwoord als bate in het kader van de Tozo. Er is een bedrag van € 788.000 verstrekt aan zelfstandigen. Het verschil ad € 77.000 heeft uw gemeente ontvangen ter dekking van uitvoeringskosten van de ToZo-regeling. Belangrijke voorwaarde in de uitvoering van de Tozo is het hebben van beleid aangaande Misbruik en Oneigenlijk gebruik (M&O-beleid). Om te waarborgen dat er geen misbruik wordt gemaakt van de faciliteiten heeft uw gemeente, overeenkomstig aan de gestelde eisen, dit specifieke M&O-beleid geformuleerd voor de Tozo. Wij hebben de opzet, bestaan en werking van dit beleid gecontroleerd. Met dit beleid, dat onder meer bestaat uit een controleplan wordt, naast controles op het aanvraagproces, achteraf vastgesteld dat er geen misbruik is gemaakt.

Het belangrijkste onderdeel van dit controleplan is welke signalen van het Inlichtingenbureau worden onderzocht, in welke diepgang deze signalen worden onderzocht en binnen welke periode deze signalen worden onderzocht. Waar geconstateerd wordt dat de aanvrager geen of een lager recht op vergoeding had volgen terugvorderingen. Uitkeringen (overige uitkeringen Participatiewet) Wij hebben een proceduretest uitgevoerd op de verstrekte PW uitkeringen 2021. Hierbij hebben wij vastgesteld dat de interne controles van de gemeente in voldoende mate werken. In onze management letter zijn een aantal aandachtspunten opgenomen ter optimalisatie van dit proces.

PGB

De wetgever heeft toegestaan om de geplande controles op signalen van misbruik of oneigenlijk gebruik die betrekking hadden op boekjaar 2020 gedurende 2021 uit te voeren en de consequenties hiervan in de administratie van 2021 te verwerken. Middels een steekproef heeft u de signalen opgepakt en verwerkt in de administratie in 2021.

14

Sociaal domein Jeugdwet In 2021 heeft uw gemeente een uitgebreide analyse opgesteld van de in 2021 gedeclareerde kosten en de ontvangen productieverantwoordingen 2021. Op basis van de uitgevoerde analyse is een volledig beeld verkregen van de lasten die in de jaarrekening zijn verantwoord en in hoeverre hiervoor een controleverklaring (in 2020 of 2021) is ontvangen. Dit leidt tot het volgende inzicht in de onzekerheden met betrekking tot de levering van zorg over in 2021 verantwoorde lasten: Jeugdzorg (x € 1.000)

Bestedingen 2021 In 2021 is voor een totaalbedrag van circa € 9,2 miljoen aan Jeugdzorg kosten verantwoord. Tot en met balansdatum was hiervan € 7,8 miljoen gefactureerd. Wij hebben vastgesteld dat voor een totaalbedrag van circa € 8,7 miljoen goedkeurende controleverklaringen bij productie-verantwoordingen is ontvangen. Hiermee is voor circa 94% van de gemaakte kosten vastgesteld dat de zorg is geleverd. De resterende onzekerheden bestaan voornamelijk uit nog ontbrekende controleverklaringen van (kleinere) zorgaanbieders.

Onzekerheid

Bestedingen met betrekking tot eerdere jaren

7

Bestedingen 2021 geen goedkeurende verklaring

528

Totaal onzekerheden

535

De totale omvang van de onzekerheden Jeugdwet in 2020 waren € 790.000. Bestedingen met betrekking tot eerdere jaren In 2021 zijn facturen betaald over 2020 die uitgaan boven de door de accountant goedgekeurde productieverantwoording 2020. Over deze facturen die in 2021 betaald zijn is er geen zekerheid omtrent de levering van deze zorg.

Wmo De Wmo-verstrekkingen verlopen via uw gemeente. Op basis van het door uw gemeente opgestelde overzicht van de ontvangen productieverantwoordingen hebben wij een controle uitgevoerd op de gecontroleerde productieverantwoordingen van de zorgverleners. Hieruit blijkt het volgende saldo met betrekking tot de onzekerheden. Wmo (x € 1.000)

Onzekerheid

Bestedingen met betrekking tot eerdere jaren

11

Bestedingen 2021 geen goedkeurende verklaring

177

Totaal onzekerheden

188

De totale omvang van de onzekerheden Wmo in 2020 waren € 366.000 Bestedingen 2021 In 2021 is voor een totaalbedrag van circa € 2,8 miljoen aan Wmo-lasten verantwoord. Wij hebben vastgesteld dat voor een totaalbedrag van circa € 2,6 miljoen goedkeurende controleverklaringen bij productie-verantwoordingen is ontvangen. Hiermee is voor circa 93% van de gemaakte kosten vastgesteld dat de zorg is geleverd. De resterende onzekerheden bestaan voornamelijk uit nog ontbrekende controleverklaringen van (kleinere) zorgaanbieders. 15

Sociaal domein Eigen bijdrage Wmo Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Door de systematiek te kiezen van het vaststellen van de eigen bijdragen door het CAK, heeft de wetgever in feite bepaald, dat de verantwoordelijkheid voor de juistheid en volledigheid van de eigen bijdragen op grond van de Wmo geen gemeentelijke verantwoordelijkheid is. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. Wij adviseren om deze onzekerheid ter hoogte van € 182.000 in de jaarrekening 2021 toe te lichten.

Conclusie onzekerheden sociaal domein De geconstateerde onzekerheden met betrekking tot het sociaal domein zijn op basis van vorenstaande opgeteld tot het totale bedrag aan onzekerheden met betrekking tot het sociaal domein: Onzekerheden sociaal domein (x € 1.000)

Onzekerheid

Wmo ZIN

188

Wmo PGB

151

Jeugdwet ZIN

535

Jeugdwet PGB

287

Totaal onzekerheden

1.161

De totale omvang van de onzekerheden sociaal domein in 2020 waren € 1.503.000. PGB’s De belangrijkste onzekerheid ziet op de Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB). De SVB heeft zelf over 2021 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en Wmo ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Waddinxveen € 438.000. PGB (x € 1.000)

Onzekerheid

Wet maatschappelijke ondersteuning

151

Jeugdwet

287

Totaal onzekerheden

438

De totale omvang van de onzekerheden PGB in 2020 was € 347.000. 16

Covid-19 Impact Covid-19 voor de gemeente De belangrijkste effecten van de corona-crisis voor de gemeente zijn nader toegelicht in een afzonderlijke paragraaf. De belangrijkste impact voor de gemeente en voor onze controle is hieronder benoemd: • Uitvoeren Tozo regeling; • Aanvullende rijksbijdragen die zijn verstrekt in relatie tot Covid-19; • Subsidieverantwoording door subsidie ontvangende partijen (prestatielevering); • Onderbouwing prestatielevering zorgaanbieders; • Risicoanalyse mogelijke Covid-19 impact op balansposities (o.a. in het kader van mogelijke oninbaarheid); • Toelichting met betrekking tot corona in jaarverslag en jaarrekening (diverse paragrafen, met name onder weerstandsvermogen en bedrijfsvoering). Uit de controle aangaande “specifieke” Covid-19 items komen de volgende bevindingen voort: −

−

−

−

−

−

Wij hebben aanvullende controles uitgevoerd op de waardering dan wel inbaarheid van posities zoals vaste activa, vorderingen, gevormde voorzieningen, rechtmatigheid subsidieverantwoordingen. Uit onze jaarrekeningcontrole 2021 zijn geen bijzonderheden naar voren gekomen, anders dan in ons verslag gemeld. Ten aanzien van uw gemeentelijke gesubsidieerde instellingen zijn door het college aanvullende afspraken gemaakt over de besteding van de subsidiebijdrage in 2021 als gevolg van de beperkingen vanuit COVID-19. Wij hebben vastgesteld dat de subsidies getrouw en rechtmatig zijn verantwoord in de jaarrekening 2021. Uit onze nadere detailcontroles en onderzoek op de Tozo verstrekkingen is vastgesteld dat de Tozo verstrekkingen in 2021 juist en rechtmatig hebben plaatsgevonden. Naast de beoordeling van de verstrekkingen is de opvolging van de (inkomens-) signalen onderdeel van onze controle. Deze werkzaamheden zijn nog niet volledig afgerond.

De gemeente Waddinxveen heeft de aanbeveling van de commissie BBV om een aparte paragraaf "effecten Covid-19" op te nemen overgenomen. Verder is op verschillende plekken in de jaarstukken toereikend aandacht besteed aan de Covid-19 effecten. We herkennen de genoemde zaken vanuit onze jaarrekeningcontrole 2021. De aard van de crisis bracht snelle besluitvorming met zich mee en door de gemeente is op periodieke basis geacteerd op de uitdagingen die vanuit Covid-19 naar voren zijn gekomen. Aangezien de rechtmatigheid van financiële transacties een belangrijk aspect van de jaarstukken en de daarin opgenomen bijlagen is, zijn de financieel relevante stukken in de jaarrekening opgenomen en toegelicht.

17

Jaarverslag Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De programma’s en de paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder het overzicht van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2021 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiele afwijkingen gesignaleerd.

Hieronder zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen: Element jaarverslag

Vereisten BBV Verenigbaar

Onze waarneming Uw jaarverslag bevat de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag

Overeenstemming

overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.

Paragrafen

Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau. De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate

Informatiewaarde

analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen. Daarnaast wordt toereikend inzicht gegeven in de effecten van Covid-19 op de gemeente in 2021.

Incidentele baten en lasten

De incidentele baten en lasten zijn toereikend toegelicht in de jaarrekening.

18

SiSa-bijlage en WNT SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: − € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is; − 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is; − € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.

WNT verantwoording Sinds enkele jaren geldt de Wet normering topinkomens (WNT). Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. In 2021 hebben twee wijzigingen plaatsgevonden binnen de griffie. Dit is toereikend verwerkt in de WNT-verantwoording. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2021 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant.

De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.

19

Rechtmatigheid

Rechtmatigheid Europese aanbestedingsrichtlijnen In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2021 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor inkopen met een inkoopwaarde van in totaal ca. € 216.000 niet de juiste procedure is gevolgd. Dit bedrag is door ons als rechtmatigheidsfout aangemerkt. Deze onrechtmatigheid wordt veroorzaakt door één crediteur waarvoor geen Europese aanbesteding heeft plaatsgevonden, terwijl het aangegane contract wel Europees had moeten worden aanbesteed. Wij hebben begrepen dat er in verband met onderbezetting op de betreffende afdeling niet tijdig een Europese aanbesteding in gang is gezet. Hierdoor zag de afdeling zich genoodzaakt om enkelvoudig onderhands met de huidige leverancier een contract af te sluiten. Wij adviseren het college om de oorzaken van bovenstaande situatie nader te beoordelen en waarborgen te treffen om deze situaties in de toekomst te voorkomen. Investeringsbudgetten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde kredieten. Wij constateren dat er geen overschrijdingen op investeringsniveau aanwezig zijn ten opzichte van de gevoteerde kredieten.

Op pagina 11 hebben wij een toelichting opgenomen met betrekking tot de beheersing van de investeringsbudgetten. Financiering In 2021 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende leningen afgesloten. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Waddinxveen zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering en de jaarrekening.

Begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2021, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2021. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid.

Wij constateren dat op alle programma’s per saldo sprake is van een onderbesteding ten opzichte van de begroting. Onder andere als gevolg hiervan heeft de gemeente een significant positief resultaat van € 5,7 miljoen. Op pagina 23 is een nadere analyse opgenomen van het resultaat 2021. Mutaties in de reserves Wij hebben de mutaties in reserves gecontroleerd aan de hand van de achterliggende raadsbesluiten. Uit onze controle inzake de mutaties in de reserves zijn geen bevindingen voortgekomen. De afwijkingen tussen de begrote mutaties en de gerealiseerde mutaties zijn met name gelegen in de afwikkeling van de resultaten op de grondexploitaties. 21

Financiële positie

3. Ontwikkelingen in de jaarcijfers 3.1 Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2021 volgens de jaarrekening € 66,6 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld:

3.2 Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 5,7 miljoen positief. In de gewijzigde begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 1,2 miljoen positief.

Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)

In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 104 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2021 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.

70.000 60.000 50.000

Wij constateren dat sprake is van een positief resultaat van € 5,7 miljoen, dit resultaat is € 4,6 miljoen hoger dan begroot. Dit positieve resultaat wordt met name veroorzaakt door de volgende ontwikkelingen in het boekjaar.

40.000 30.000 20.000

Omschrijving afwijking

10.000 0 2018

2019

2020

2021

Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat

Van de totale reserves ter hoogte van € 66,6 miljoen is € 23,1 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar toegenomen met € 0,4 miljoen. Ook zijn de bestemmingsreserves toegenomen. Dit wordt veroorzaakt door de toevoeging van het resultaat vorig jaar en de vorming van verschillende afschrijvingsreserves voor materiële vaste activa.

Bedrag

V/N

Lagere kosten Sociaal Domein (P1)

700

V

Bijdrage in kosten Zwembad (P2)

231

V

1.081

V

OZB en Algemene uitkeringen (P6)

592

V

Lagere personele kosten (eigen personeel en inhuur) P6

333

V

Saldo van overige voor- en nadelen

1.618

V

Totaal

4.555

V

Ruimtelijke ordening (met name vrijval voorziening grondbank) P3

Er is voornamelijk sprake van incidentele positieve resultaten die aan het einde van het jaar bekend zijn geworden. Dit is in trend die wij ook landelijk bij gemeenten constateren. Een beperkt deel van deze resultaten had de gemeente (mogelijk) in de laatste begrotingswijziging reeds kunnen voorzien. Wij adviseren u om een proces in te richten waarbij, aan de hand van de gerealiseerde resultaten, (minimaal) jaarlijks een analyse wordt uitgevoerd op de mogelijkheden om afwijkingen eerder te signaleren, danwel nauwkeuriger te begroten. 23

3. Financiële positie 3.3 Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark.

Het kengetal schuldquote is licht verbeterd in 2021 (van 76% naar 55%). De schuldquote is in 2021 afgenomen door hogere baten. De solvabiliteit verbetert van 34% naar 41% in 2021. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten. Door verdere afname van de boekwaarde in 2021 verbetert dit getal van 37% naar 22%.

Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Kengetallen (in%)

Gemeente

Landelijk

2021

2020

2021

2020

Netto schuldquote

55

76

72,6

48,7

Netto schuldquote gecorrigeerd

54

75

66,6

42,3

Solvabiliteit

41

34

30,5

35,0

Grondexploitaties

22

37

8,5

8,5

Belastingcapaciteit

107

111

105,3

102,6

Structurele exploitatieruimte

0,3

1,1

0,6

2,1

24

3. Financiële positie 3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter dekking van de geïdentificeerde risico's. Hierbij wordt verondersteld dat alle risico's zich nooit tegelijk voordoen. Wij kunnen ons vinden in dit uitgangspunt. Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De weerstandscapaciteit is voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserve. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. De grootste voor uw gemeente geïdentificeerde risico zijn: − Risico op hogere uitgaven dan geraamd binnen het Sociaal Domein; − Risico’s binnen het grondbedrijf; − Risico’s als gevolg van schending van de AVG; − Risico op fluctuaties in de bijdrage door het Rijk. 2021

2020

2019

Weerstandscapaciteit

€ 18,1M

€ 15,0M

€ 18,7M

Risico’s

€ 3,8M

€ 3,8M

€ 3,3M

Weerstandsratio

4,7

3,9

5,6

Weerstandsratio

Betekenis

>= 2.0

Uitstekend

1.4 < 2.0

Ruim voldoende

1.0 < 1.4

Voldoende

0.8 < 1.0

Matig

0.6 < 0.8

Onvoldoende

< 0.6

Ruim onvoldoende

25

Bevindingen interne beheersing

4. Bevindingen interne beheersing 4.1 Algemeen Naar aanleiding van onze tussentijdse controle over 2021 hebben wij op 25 november jl. een management letter uitgebracht. Onze doelstelling van deze controle is om een beeld te krijgen of de interne beheersingsomgeving en de daarin opgenomen maatregelen van interne controle toereikend zijn in het kader van onze opdracht tot de controle van de jaarrekening van uw gemeente. Dit beeld is in belangrijke mate bepalend voor onze risico-inschatting en hiermee voor de omvang en diepgang van onze werkzaamheden die wij bij de jaarrekeningcontrole moeten uitvoeren teneinde de gewenste zekerheid te verkrijgen dat de jaarrekening géén materiële fouten bevat. Uit onze risico-inschatting komen een aantal risicogebieden naar voren die een verhoogd risico met zich meebrengen op een materiële fout in uw jaarrekening. Wij onderkennen de volgende significante risico’s: - Waardering van uw grondexploitaties; - Niet naleven van Europese aanbestedingsregelgeving. Wij onderkennen geen materiële frauderisico’s binnen de gemeente. 4.2 Automatisering Onze controle was niet primair gericht op het doen van een uitspraak omtrent de continuïteit en betrouwbaarheid van (delen van) de geautomatiseerde gegevensverwerking en wij hebben daartoe ook geen opdracht van het management ontvangen.

De jaarrekeningcontrole heeft geen tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht.

4.3 Fraude, naleving wet- en regelgeving en corruptie Fraude Het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken. De gemeenteraad is verantwoordelijk voor het toezicht op het college in de uitvoering van deze taken. Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het college gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van onze beroepsregels (NV COS 240/250), de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van wet- en regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude.

Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.

27

4. Bevindingen interne beheersing Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid. Gemeente Waddinxveen beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met gedragscodes voor medewerkers. Zichtbare monitoring op de werking en naleving van dit beleid en de gedragscodes, is een aandachtspunt voor uw organisatie.

Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: − Detailcontrole op de inkopen en aanbestedingen om vast te stellen dat alle inkopen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed. − Door middel van een steekproef vaststellen of voor alle inkopen welke in rekening zijn gebracht aan de gemeente ook een prestatie is geleverd door de tegenpartij. − Door middel van een steekproef vaststellen of bij alle materiële grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. − Door middel van een steekproef vaststellen of alle verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.

28

Overige onderwerpen

5. Overige onderwerpen Fraude en continuïteit in de controleverklaring Als reactie op de rapporten van de Commissie Toezicht Accountancysector en Monitoring Commissie Accountancy heeft de NBA in de 2e helft van 2020 aangekondigd dat zij het beleid op de gebieden Fraude en Continuïteit meer concreet en meer zichtbaar tot uitdrukking wil brengen. In het voorjaar van 2021 is een pilot uitgevoerd waarbij aan accountantsorganisaties is gevraagd aandacht aan deze onderwerpen te besteden in de controleverklaring. Het gaat niet om een uitbreiding van uit te voeren werkzaamheden maar over het rapporteren over onze werkzaamheden. Inmiddels is de volgende stap gezet en zijn in december 2021 de beroepsregels (vastgelegd in de Nadere Voorschriften Controle en Overige Standaarden) aangepast. De aanvulling in Standaard 700 komt er in hoofdlijnen op neer dat afzonderlijke secties voor de onderwerpen continuïteit en fraude in de controleverklaring worden opgenomen. Hierin wordt uiteengezet hoe de accountant bij de controle-aanpak inspeelt op risico’s ten aanzien van fraude en continuïteit en worden de uitgevoerde werkzaamheden toegelicht. Als aanvulling kan de accountant ook de uitkomsten van deze werkzaamheden of belangrijke waarnemingen met betrekking tot het onderwerp toelichten.

De beide secties worden in alle controleverklaringen (verplicht) opgenomen; ook in situaties waar geen sprake is van ernstige continuïteitsonzekerheid of spraakmakende fraudecasuïstiek. Deze verplichting geldt voor de verklaring bij de jaarrekening 2022. Omdat binnen de publieke sector het begrip continuïteit minder relevant is, zijn de stakeholders nog in overleg hoe de accountant hier voor de publieke sector invulling aan gaat geven. Ten aanzien van de fraudecasuïstiek zou idealiter de nieuwe sectie in de controleverklaring moeten aansluiten op de frauderisico-analyse opgesteld door het college, dan wel de toelichting van het college op eventuele frauderisico’s in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Op basis van onze huidige controlewerkzaamheden zouden wij in onze controleverklaring rapporteren over de volgende onderwerpen: Algemene beheersing van frauderisico’s; Risico’s met betrekking tot oneigenlijke beïnvloeding door het management.

Rechtmatigheidsverantwoording In de loop van 2022 wordt de Wet versterking decentrale rekenkamers van kracht. De Tweede Kamer heeft op 31 mei 2022 de wet aangenomen. Op basis van nadere communicatie vanuit het ministerie blijkt dat de invoeringsdatum is uitgesteld naar 1 januari 2023. Deze verantwoording wordt onderdeel van de jaarrekening en daarmee ook object van onderzoek van de accountant ten aanzien van getrouwheid van de jaarrekening. In de Kadernota rechtmatigheid 2022 is door de commissie BBV invulling gegeven aan de rechtmatigheidsverantwoording met betrekking tot het voorwaarden-, begrotings- en misbruik en oneigenlijk gebruik criterium. Voor u als gemeente is het van belang om: de rapporteringsgrens vast te stellen; het normenkader 2022 op te stellen (en dit door de raad te laten vaststellen); het normenkader te vertalen in een toetsingskader; beheersdoelstellingen, risico’s en beheersmaatregelen te formuleren; een controleplan opstellen; en de controlewerkzaamheden uitvoeren. Daarbij vragen wij specifieke aandacht voor deugdelijke dossiervorming. In onze management-letter hebben wij een uitgebreidere toelichting op de actiepunten voor de gemeente opgenomen. Bij de gemeenten die hiertoe in 2021 al een pilot hebben gedraaid is gebleken dat het geen sinecure is om de onderbouwing van de rechtmatigheidsverantwoording goed in te richten.

De intentie van de wetswijziging is om de gemeentelijke organisatie beter in control te laten komen. Dat betekent dus ook dat de organisatie, denk aan budgethouders en management, moeten worden meegenomen. Ook gaat de wetswijziging uit van collectieve verantwoordelijkheid van het college. Dat vraagt het creëren van breed draagvlak en betrokkenheid. Wij adviseren u tijdig de werkzaamheden op te starten, niet alleen de controle, maar juist ook de versterking van de interne beheersing. Hoewel alleen financiële rechtmatigheid nu een wettelijke borging kent, is bovenstaand framework ook goed toe te passen bij o.a. doelmatigheid, doeltreffendheid, niet-financiële rechtmatigheid, fiscaliteit en IT.

30

5. Overige onderwerpen Environmental Social and Governance rapportage In april 2021 heeft de Europese Commissie de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) gepubliceerd. Als gevolg van deze richtlijn worden grote bedrijven verplicht om met ingang van het boekjaar 2023 te rapporteren over hun impact op milieu- en sociale zaken. De richtlijn heeft tot doel de kwaliteit van de gerapporteerde informatie met betrekking tot ESG-aangelegenheden te verbeteren, met als uiteindelijk doel de transformatie naar een duurzamere economie te ondersteunen in lijn met de klimaatverbintenis van Parijs. De volgende informatie is o.a. vereist om in de ESG-rapportage op te nemen: −

− − −

welke duurzaamheidstrends en -ontwikkelingen een materiële impact kunnen hebben op de onderneming (bijv. tekort aan middelen, bedrijfsonderbrekingen door slechte weersomstandigheden enz.); welke materiële impact de onderneming heeft op haar omgeving (mens en milieu); informatie over langetermijndoelstellingen van de onderneming met betrekking tot ESG en de geboekte vooruitgang daarin; informatie over immateriële activa (bijv. sociaal kapitaal).

Momenteel is de rapportage over duurzaamheid alleen van toepassing voor grote bedrijven. Maatschappelijk staat duurzaamheid echter hoog op de agenda en dat betekent dat in de toekomst mogelijk ook een rapportageverplichting voor u als gemeente gaat gelden. Wij gaan graag met u in gesprek over hoe ESG binnen de gemeente is vormgegeven en hoe ontwikkelingen hierover worden gemonitord.

Wij constateren dat de gemeente bijvoorbeeld in de planvorming voor de grondexploitaties in belangrijke mate de duurzaamheidsdoelstellingen reeds verwerkt. In 2021 heeft de gemeenteraad daarnaast de Regionale Energie Strategie 1.0 en de Transitievisie Warmte vastgesteld. Voor 2022 zal de gemeente daarnaast de Duurzaamheidsvisie actualiseren en wordt gewerkt aan een Uitvoeringsagenda Duurzaamheid. Btw-besparende schoolconstructies De Hoge Raad heeft op 4 februari 2022 geoordeeld dat een gemeente bij de levering van een nieuw schoolgebouw aan een scholenstichting als btwondernemer handelt (i.e. een economische activiteit verricht), ondanks dat de levering plaatsvindt tegen een niet-kostendekkende vergoeding. De Hoge Raad merkt namelijk op dat algemeen bekend is dat gemeenten werkzaamheden met betrekking tot onroerende zaken verrichten en dat zij in dit kader worden aangemerkt als ondernemer in de zin van de btw. Dat in bepaalde situaties geen kostendekkende vergoeding wordt bedongen, doet niet af aan het btwondernemerschap. Ondanks dat de Belastingdienst de schoolconstructies met diverse middelen actief bestrijdt, blijkt uit deze zaak dat gemeenten onder bepaalde voorwaarden en omstandigheden de btw op de bouwkosten van schoolgebouwen in aftrek kunnen brengen.

Wij adviseren u voor de lopende en toekomstige bouwprojecten voor scholen de opdrachtformulering te beoordelen ten einde de mogelijkheid tot BTW aftrek op bouwkosten voor schoolgebouwen te waarborgen.

Wij kunnen u ondersteunen bij de uitwerking van uw duurzaamheidsstrategie, het adviseren omtrent te nemen acties omtrent uw duurzaamheidsstrategie en u te ondersteunen bij de bewaking van de realisatie van de strategie door middel van KPI’s en dashboarding.

31

5. Overige onderwerpen Soft controls De huidige maatschappelijke ontwikkelingen en toegenomen aandacht voor cultuur en gedrag alsmede de omgang met ethische dilemma’s, maakt dat ook van de accountant wordt verwacht dat anders wordt gekeken naar risico’s op dat gebied. Daarmee zijn soft controls, als belangrijke aspecten van cultuur en gedrag, een relevant onderdeel in de jaarrekeningcontrole.

Cultuur en gedrag zijn brede begrippen. Cultuur is een gemeenschappelijke verzameling van normen, waarden en gedragsuitingen die gedeeld worden door de leden van de organisatie. Of anders gezegd: ‘zo doen we dat hier’. Gedrag kan worden omschreven als een verzameling van bewuste of onbewuste, (niet-) tastbare handelingen die gestuurd worden door bijvoorbeeld overtuigingen en omgeving.

In de herziene Standaard 315 Risico’s op een afwijking van materieel belang identificeren is in paragraaf 21b vermeld: ‘De accountant dient door het uitvoeren van risico-inschattingswerkzaamheden inzicht te verwerven in de interne beheersingsomgeving. De accountant doet dit door te evalueren of: • het management, onder het toezicht van de met governance belaste personen, een cultuur van eerlijkheid en ethisch gedrag heeft gecreëerd en gehandhaafd; • de sterke punten in de elementen van de interne beheersingsomgeving samen een geschikte basis vormen voor de andere componenten van het interne beheersingssysteem van de entiteit gezien de aard en complexiteit van de entiteit, en; • tekortkomingen in de interne beheersingsomgeving de andere componenten van het interne beheersingssysteem van de entiteit ondermijnen.’

Organisaties die bewust hun cultuur managen zijn beter in het realiseren van doelen en het managen van risico’s vergeleken met organisatie die dat niet doen. Het bewust managen van de cultuur gebeurt vanuit vier invalshoeken: 1. Verantwoordelijk zijn: is cruciaal voor het realiseren van noodzakelijke veranderingen in een organisatie. De mate waarin een gemeente centraal of decentraal is georganiseerd is vanzelfsprekend van invloed op de rol- en verantwoordelijkheidsverdeling. 2. Processen en procedures: het besef dat het opleggen en handhaven van regels, het gedrag van mensen niet genoeg verandert. 3. Soft controls: het cultiveren van alle niet-tastbare maar wel gedragbeïnvloedende factoren in organisaties die kunnen helpen bij het realiseren van doelen en het managen van risico’s. 4. Organisatie en besturing: het besef dat alle organisatieonderdelen goed inzicht in soft controls levert samen met de analyse van hard controls een completer beeld op van de interne beheersingsomgeving en de mogelijke effectiviteit van de genomen interne beheersingsmaatregelen. In samenwerking met onze HR consultants gaan wij graag met u over dit onderwerp in gesprek.

Het is voor de accountant dus van belang om inzicht te verkrijgen in de cultuur van een organisatie en het gedrag van het management en de medewerkers. Dit kan zelfs al een rol spelen in het proces van opdrachtacceptatie en -continuering.

In onze management letter hebben wij reeds specifieke aandacht besteed aan de wijze waarop de gemeente invulling geeft aan het waarborgen van de softcontrols.

32

Bijlagen

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Financiële omvang in euro’s

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen (SiSa tussen medeoverheden)

n.v.t.

n.v.t.

B2

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek (deel 2)

n.v.t.

n.v.t.

C1

Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik

n.v.t.

n.v.t.

C9

Specifieke uitkering woningbouwimpuls

n.v.t.

n.v.t.

C62

Regeling specifieke uitkering kwijtschelding gemeentelijke belastingen

n.v.t.

n.v.t.

D8

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

n.v.t.

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

n.v.t.

G2

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2021

n.v.t.

n.v.t.

G3

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking)_gemeentedeel 2021

n.v.t.

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire

n.v.t.

n.v.t.

H4

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

n.v.t.

n.v.t.

H8

Regeling Sportakkoord 2020–2022

n.v.t.

n.v.t.

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

n.v.t.

n.v.t.

H16

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden

n.v.t.

n.v.t.

Nummer

Specifieke uitkering

A12B

Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

Toelichting fout/onzekerheid

34

Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2022 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmatigheid

Financiële omvang in euro’s

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

n.v.t.

G4

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

n.v.t.

G4

Tozo 2

n.v.t.

n.v.t.

G4

Tozo 3

n.v.t.

n.v.t.

G4

Tozo 4

n.v.t.

n.v.t.

G4

Tozo 5

n.v.t.