6. Memo afdoen motie onderzoek Stedenband

MEMO Zaakkenmerk: Documentkenmerk: Doelgroep: Raad Onderwerp: Afdoen motie onderzoek stedenband Afzender: College Datum: 10 juni 2025 Geachte Raad, 1. Aanleiding Op 22 januari 2025 heeft de raad de motie Onderzoek Stedenband aangenomen. In deze motie vraagt de raad het college:  een onderzoek te starten naar de mogelijkheden en voordelen van het aangaan van een stedenband met een gemeente in Europa;  een voorkeur bestaat voor een gemeente die in één dag per eigen vervoer bereikbaar is, maar wat verder gelegen gemeenten worden niet uitgesloten;  hierbij de kosten, potentiële samenwerkingsmogelijkheden en de keuzecriteria voor een partnergemeenten in kaart te brengen;  hierover binnen zes maanden verslag uit te brengen aan de raad. Er is een beknopt onderzoek uitgevoerd. Daarbij is als eerste gekeken naar de eerdere ervaring met de stedenband met Pelhřimov. Daarnaast is informatie opgehaald bij de Gemeente Gouda en VNG International. 2. Ervaringen met de stedenband met Pelhřimov De start Van 1991 tot 2014 heeft Waddinxveen een stedenband gehad met de Tsjechische stad Pelhřimov. In 1990 nam het toenmalige Vredesplatform Waddinxveen het initiatief voor een stedenband en ging hierover in gesprek met de gemeente. Het platform had een stad in Tsjechië op het oog waarmee contact was. Dit initiatief kreeg steun van het college.

De vraag was wel of de beoogde stad passend was, het profiel had weinig overeenkomsten met Waddinxveen. In diezelfde tijd had de toenmalige Samenwerkingsschool, wat nu het Coenecoop College is, contact met Pelhřimov en waren er uitwisselingen tussen scholieren. Deze stad was in omvang en ontwikkeling enigszins vergelijkbaar met Waddinxveen. Daarop is besloten een stedenband met deze stad aan te gaan. Later, in 2009, werd een overeenkomst gesloten tussen beide gemeenten. Stichting Stedenband In 1992 werd de aanvankelijke werkgroep stedenband omgezet in de Stichting Stedenband. De stichting ontving subsidie van de gemeente om daarmee allerlei initiatieven vanuit de bevolking te ondersteunen en een bijdrage te geven in reiskosten bij uitwisselingen. In 1992 was de jaarlijkse subsidie 2000 gulden. In de jaren daarna werd dit verhoogd tot 4.500 gulden. Uitwisselingen In de eerste jaren waren er diverse uitwisselingen tussen beide steden, vooral tussen verenigingen. De scholierenuitwisseling ging door. Verder waren er over en weer uitwisselingen van diverse koren en werden er korenfestivals gehouden. Op sportief gebied waren er uitwisselingen tussen de tennis- en voetbalvereniging Be Fair en de tafeltennisvereniging. En ook de gemeentebesturen gingen over en weer bij elkaar op bezoek.

Opgeheven wegens gebrek aan belangstelling In augustus 2012 gaf het bestuur van de Stichting Stedenband aan dat het zichzelf opheft omdat er onvoldoende draagvalk in de samenleving was om de uitwisselingen voort te zetten. In september 2013 stuurt het college van Waddinxveen een brief naar Pelhřimov met de mededeling dat het de stedenband eind 2013 opheft. 3. Ervaringen van de Gemeente Gouda Gouda heeft sinds 1956 een actieve stedenband met Kongsberg in Noorwegen en sinds 1957 met Solingen in Duitsland. De stedenband met Gloucester is niet meer actief. Gouda kent geen stichting die zich inzet voor de stedenband. Vooral met Kongsberg vinden verschillende uitwisselingen plaats, onder meer door muziekverenigingen, de jeugdbrandweer, de Rotary en het gemeentebestuur. De laatste jaren ontstaan ook uitwisselingen tussen bedrijven. Gouda benadrukt dat initiatieven vanuit de samenleving onmisbaar zijn om een stedenband levend te houden. Gouda heeft een jaarlijks budget van € 6.000,- om verenigingen een bijdrage van € 500,- te bieden bij uitwisselingen. Dit budget is niet toereikend, een budget van € 10.000 zou passender zijn. De uitwisseling met het gemeentebestuur wordt overigens niet uit dit budget betaald. Er zijn 2 ambtenaren die zich beiden enkele uren per week inzetten voor het onderhouden van de stedenbanden. 4.

Informatie van VNG International VNG International geeft aan dat het van belang is om vooraf te bepalen wat het doel is van een stedenband, welke resultaten willen we behalen? Om dit te realiseren zal zowel de gemeente als de partnerstad moeten investeren in tijd en in geld. Het is te overwegen of er bepaalde thema’s zijn waarop bijvoorbeeld kennisuitwisseling interessant is. Zijn er bepaalde sectoren binnen de gemeente die profijt zouden hebben van internationale uitwisseling? Of zijn er bepaalde thema’s waarop Waddinxveen zich wil profileren? Op basis van die uitgangspunten kan dan op een geschikte partnerstad gezocht worden. VNG International geeft aan dat dit wel een vrij ‘Nederlandse’ insteek is. Veel gemeenten in het buitenland benaderen een stedenband niet zo resultaatgericht. VNG International biedt geen financiële ondersteuning of subsidie (meer) voor projecten gerelateerd aan een stedenband. Wel voert VNG International in een groot aantal landen projecten uit -hoewel niet in landen die binnen één dag met eigen vervoer te bereiken zijn- waar Nederlandse gemeenten samenwerken met hun counterparts in andere landen. VNG International kan onderzoek doen naar een mogelijke partnerstad voor ons. Maar dit betreft dan wel vaak een projectmatige samenwerking en geen formele stedenband. Dit sluit dus niet aan bij de strekking van de motie.

VNG International werkt momenteel met veel Oekraïense gemeenten samen in het kader van de wederopbouw. Deze gemeenten staan erg open voor stedenbanden met Nederlandse gemeenten. De meeste projecten van VNG International zijn in Afrika, Azië en MiddenAmerika. Voor- en nadelen VNG International benadrukt onderstaande voor- en nadelen van stedenbanden. Voordelen: - Economische kansen: de gemeente kan internationaal deuren openen voor het lokale bedrijfsleven waar de lokale economie van profiteert; - Leren van elkaar: een stedenband biedt een basis voor allerlei uitwisselingen. Dit kan bijvoorbeeld op het gebied van kennis en innovatie zijn (best practices), maar ook culturele uitwisseling wat weer bijdraagt aan wederzijds begrip en tolerantie; - Internationale solidariteit: in het geval van bijvoorbeeld een natuurramp kan een stedenband worden ingezet om steun te bieden bij noodhulp en wederopbouw. Nadelen: - Investering: het onderhouden van een stedenband kost tijd, geld en personeel. Vooral als de intentie is om de stedenband niet alleen een formaliteit te laten zijn; - Politieke gevoeligheid: een stedenband kan politiek gevoelig liggen als er bijvoorbeeld kwesties rond mensenrechten in het spel zijn. 2

5. Conclusie Kijkend naar de eerdere ervaringen met Pelhřimov, de ervaringen van Gouda en de informatie van VNG International is de conclusie dat een stedenband moet leven bij verenigingen, organisaties of kerken in de gemeente. En bij voorkeur ook bij bedrijven. Dat maakt dat een initiatief voor een stedenband vanuit het gemeentebestuur niet de meest voor de hand liggende keuze. Het heeft de voorkeur dat dit -net als in 1990een publieksinitiatief is. Een goed voorbeeld hiervan is de eerste opvang van Oekraïners in Waddinxveen in maart 2022. Inwoners uit het dorp Reya hadden toen contact gezocht met de Hersteld Hervormde Gemeente Elim waarmee een vriendschapsband was. Voor het ondersteunen van een stedenband moet gerekend worden op een jaarlijks budget van € 5.000,- tot € 10.000,-. Als we uitgaan van een actieve inbreng vanuit de samenleving is ambtelijke ondersteuning van ongeveer 0,1 formatieplaats voldoende. Het college heeft, gelet op bovenstaande en daarnaast gelet op de vele andere dossiers die spelen, niet het voornemen om het initiatief te nemen tot het opzetten van een stedenband. Mocht er een concreet voorstel komen vanuit verenigingen, bedrijven, organisaties en/of kerken dan staat het college daar in beginsel positief tegenover. Het college beschouwt de motie Onderzoek stedenband, aangenomen in de raadsvergadering van 22 januari 2025, hiermee als afgedaan.

3