5. Memo congestie aanpak en stand van zaken

Memo Onderwerp: Netcongestie in Waddinxveen – Aanpak en stand van zaken Registratienummer: Datum: 6 mei 2025 Aan: de leden van de gemeenteraad Van: Het college van de Burgemeester en Wethouders Portefeuillehouder: Wethouder Leferink Geachte leden van de gemeenteraad, Met deze brief informeren wij u over de stand van zaken en de aanpak van de netcongestieproblematiek in Waddinxveen. Inleiding Op 5 december 2024 hebben TenneT en Stedin formeel congestie voor elektriciteitsafname afgekondigd voor het grootste deel van Zuid-Holland, en dus ook voor Waddinxveen. Vanaf deze datum worden nieuwe aanvragen voor grootverbruiksaansluitingen op een wachtlijst geplaatst, evenals verzoeken tot uitbreiding van bestaande aansluitingen. Dit betreft niet alleen bedrijven en grote instellingen, maar ook publieke voorzieningen zoals scholen, zwembaden en dorpshuizen. Aanvragen kunnen pas in behandeling worden genomen zodra er voldoende netcapaciteit beschikbaar is in het gebied. De verwachte congestieperiode voor afname loopt in ieder geval tot 2032. De gevolgen hiervan voor woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en economische bedrijvigheid maken van netcongestie een urgent vraagstuk voor de gemeente Waddinxveen. Daarom nemen wij een proactieve rol in om de impact zoveel mogelijk te beperken en perspectief te bieden aan lopende en toekomstige projecten.

Daarvoor is, onder regie van het programma Duurzaamheid, een taskforce opgericht. Doelstelling Het doel is om in 2025 de gevolgen van congestie voor gemeentelijke en andere betrokken projecten te minimaliseren – en waar mogelijk op te heffen – door mitigerende maatregelen aan te reiken aan projecten die hierdoor worden geraakt. Aanpak en werkwijze We hanteren een centrale aanpak voor het mitigeren van netcongestie. Dit betekent: · Onderzoeken van de totale impact · Onderzoeken en stimuleren van (tijdelijke) oplossingen · Inhoudelijk ondersteunen van projecten die worden getroffen · Stimuleren van initiatieven die kunnen bijdragen aan het verlichten van congestie · Vertegenwoordiging van gemeentelijk belang in provinciale en landelijke gesprekken en contacten met Stedin en TenneT Begin januari zijn bestuurlijke gesprekken gevoerd met Stedin en TenneT. Ook via de regio onderhouden we via de stuurgroep RES-MH nauwe contacten met de Energieraad Zuid-Holland. Zo heeft de energieraad aan de ACM verzocht om warmtenetten (als congestieverzachter) op de prioriteringslijsten te zeten. We zijn gestart met het verkrijgen van overzicht en het stellen van prioriteiten. Vervolgens worden per prioriteitsgroep oplossingen uitgewerkt en voorgelegd aan de getroffen projecten.

De uitvoering en eventuele besluitvorming door College en/of gemeenteraad liggen daarna weer bij de betreffende projecten. Er zijn 60 projecten waar congestie mogelijk een rol speelt, variërend van woningbouw tot maatschappelijk vastgoed, gebiedsontwikkelingen en energieprojecten. Voor ieder project moet de impact worden vastgesteld en oplossingen worden gezocht en gevonden. We onderkennen daarom 3 fasen die we in 2025 doorlopen waarbij we verwachten dat we grip krijgen op congestie. Onze inspanning voor toekomstige projecten loopt door in 2026.

Fase 1: Projecten met opleverdatum 2025–2027 Verkenning van projecten op de korte termijn. Focus ligt op projecten die binnen drie jaar gerealiseerd moeten worden. We zetten niet direct in op maatschappelijk prioriteren van ACM als oplossing. We zoeken naar rechtstreekse oplossingen omdat plaatsing op de lijst voor maatschappelijk prioriteren op zichzelf geen oplossing biedt. Op de lijst staan, betekent nog steeds: wachten op het beschikbaar komen van capaciteit op het net — en dan is het nog afwachten of die capaciteit (tijdig) beschikbaar komt in het netvlak van Waddinxveen. Oplossingen zijn daarom maatwerk per project en vaak tijdelijk, omdat snel geschakeld moet worden. Tijdelijke oplossingen zijn bijvoorbeeld · · ·

Gebruik van bestaande aansluitingen Tijdelijke energieopslag (batterijen) Alternatieve energievoorziening (zoals aardgas of warmte)

(Tijdelijke) Oplossingen kunnen gepaard gaan met extra kosten waarover via de betrokken projecten gecommuniceerd wordt. Stand van zaken fase 1-projecten Momenteel is het onderzoek van fase 1 bijna afgerond. We beschrijven eerst de situatie en de kwantitatieve gegevens in tabel 1 hieronder. Daarna geven we per project inzicht in de voortgang. Tabel 1: Totaaloverzicht projecten fase 1 Aantal project en

Geen impact

6

Tijdige oplossing beschikbaa r*

F 1

Woningbouw

23

F 1

Maatschappelijk vastgoed

5

5

F 1

Energieprojecte n

3

2

Nog geen tijdige oplossing (potentie el serieus knelpunt)

Project nog onvoldoe nde uitgewerkt 17**

1

* Tijdig = gerelateerd aan de afgesproken planning ** Initiatiefnemers (ontwikkelaars) hebben al meegegeven gekregen dat er congestie is en dat zij de installatie hierop moeten ontwerpen. Veel initiatieven zijn grondgebonden, een enkele hoogbouw, maar waarschijnlijk niet geraakt door congestie. Eventueel kunnen initiatieven die geraakt worden door congestie extra geld kosten. De uitwerking hiervan loopt via de projectleiders. Woningbouw In fase 1 gaat het om 23 woningbouwprojecten. Woningbouwprojecten zonder gecombineerde functies ondervinden doorgaans geen belemmering door congestie. Hoewel reguliere woningen meestal een kleine aansluiting nodig hebben en dus niet geraakt worden, zijn er uitzonderingen. Denk aan collectieve installaties of liften, waarvoor wél een grootaansluiting nodig is. Met Stedin worden hiervoor maatwerkoplossingen uitgewerkt. Voor de meeste projecten is bevestigd dat er een passende aansluiting tijdig beschikbaar is, of dat er geen sprake van impact is (omdat het kleinverbruik aansluiting betreft). Voor een aantal projecten zijn de technische vereisten nog onvoldoende uitgewerkt waardoor niet gezegd kan worden of ze last gaan hebben van congestie. Deze projecten hebben we op de hoogte gesteld van de beperkingen van congestie.

Maatschappelijk vastgoed Er zijn 5 projecten in fase 1, voornamelijk scholen of uitbreidingen daarvan. Voor uitbreidingen wordt bekeken of bestaande aansluitingen kunnen volstaan. Voor nieuwbouw wordt technisch en financieel onderzocht of alternatieve verwarmingsmethoden kunnen leiden tot een lagere aansluitwaarde zodat wel aangesloten kan worden. De 5 projecten zijn: -

Parklaan: Sporthal, kinderopvang, buurthuis; Park Vredenburgh: Basisschool, kinderopvang, casco maatschappelijk; Uitbouw KAS Zuidplas 80; Uitbouw Theo Thijssen; Tijdelijke huisvesting Coenecoop College.

Voor alle projecten in fase één zijn mogelijke oplossingen besproken. Momenteel worden de gevolgen van de oplossingen nader uitgewerkt. Fase 2: Projecten met opleverdatum vanaf 2028 Vanaf april 2025 zijn we gestart met een verdere verkenning van de projecten op de middellange termijn. Dit zijn projecten met een opleverdatum vanaf 2028. Projecten in Fase 2, met een oplevering na drie jaar, kunnen mogelijk wél op de lijst voor maatschappelijk prioriteren worden geplaatst. Echter zijn deze nu nog onvoldoende uitgewerkt om een verzoek bij ACM neer te leggen. In deze fase 2 wordt daarom ook gekeken naar collectieve of structurele oplossingen. Zo werken we aan: · · ·

Een mogelijke collectieve oplossing via een extra transformatorstation en het benutten van overcapaciteit bij een grote lokale partij (potentieel 10 tot 30 MW) Innovatieve oplossingen zoals slim energiemanagement, energieopslag en mini-energiehubs Verkenning van warmtenetten als alternatief, vooral voor maatschappelijk vastgoed.

Stand van zaken fase 2 Fase 2 is in april gestart. De eerste gesprekken over de projecten zijn ingepland. In totaal gaat om zo’n 28 projecten. Fase 3: Vanaf najaar 2025 Sommige oplossingen kunnen meerdere projecten faciliteren. Vanaf het najaar zorgen we voor verdere voorbereiding van opschaling en collectieve maatregelen die meerdere projecten tegelijk kunnen faciliteren. Energieprojecten Er zijn in Waddinxveen 3 projecten voor opwekking van schone energie. Zon op Dak, Zon op Veld en het regionaal warmtenet. Mede dankzij de geplande oplevering van een nieuw 150 kV-onderstation in het tweede kwartaal van 2026, kunnen naar verwachting de projecten doorgaan. Daarnaast wordt verkend of een warmtenet een oplossing kan zijn, al is dit initiatief momenteel nog onvoldoende concreet. Vanuit de Energieraad Zuid-Holland is een verzoek ingediend bij de ACM om ook warmtenetten op te nemen in de lijst van maatschappelijk geprioriteerde projecten. Rolneming gemeente Afhankelijk van het project en wie de initiatiefnemer is, verschilt de rol van de gemeente. Voor projecten waarbij de gemeente zelf initiatiefnemer is – zoals bij maatschappelijke voorzieningen – werken we intensief aan het vinden van oplossingen. Dit kunnen zowel projectgebonden maatregelen zijn als grootschalige energieoplossingen waar meerdere projecten, van zowel de gemeente als externe partijen, van kunnen profiteren.

Bij projecten waarbij een derde partij de initiatiefnemer is kijken we hoe we de initiatiefnemer kunnen faciliteren. Afhankelijk van het gemeentelijk belang wordt bepaald welke inzet passend is. Waar nodig wordt besluitvorming aan de raad voorgelegd.

Communicatie en monitoring De gemeenteraad wordt periodiek geïnformeerd via voortgangsrapportages, te beginnen eind tweede kwartaal 2025. Er vindt intensieve afstemming plaats met projectleiders en externe partners. Transparantie en kennisdeling staan centraal in de communicatie. Tot slot De aanpak van netcongestie is zeer dynamisch en complex. Deze dynamiek wordt mede veroorzaakt door de actualiteit van het onderwerp en de grote maatschappelijke impact ervan. Het thema staat landelijk hoog op de agenda en ontwikkelingen volgen elkaar in rap tempo op. Vanuit het project wordt hier zo goed mogelijk op ingespeeld. De complexiteit zit vooral in het aantal en de diversiteit van de betrokken projecten. Elk project kent een eigen proces en bevindt zich in een andere fase van ontwikkeling. Daarbij zijn vaak meerdere stakeholders betrokken bij het verkennen van mogelijke oplossingen. Dit maakt het noodzakelijk om voortdurend af te stemmen, flexibel te blijven en maatwerk te leveren per project.