1c Bijlage 2 Voortgangsrapportage SD MH 18102022

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland - 2022 Hierbij ontvangt u de tweede voortgangsrapportage van dit jaar over de regionale taken binnen het sociaal domein. De inhoudelijke koers voor het regionaal sociaal domein is vastgesteld in de regiovisie ‘Scherper aan de wind’ jeugd en Wmo (oktober 2021). In de samenwerkingsovereenkomst, opgesteld door de colleges zijn afspraken over de regionale samenwerking verstevigd. Gezamenlijk is de ambitie geuit om over de regionale taken binnen het sociaal domein de vijf gemeenteraden periodiek dezelfde informatievoorziening aan te bieden. Met deze gebundelde memo informeren de vijf colleges de vijf gemeenteraden over een aantal regionale onderwerpen in het sociale domein. Deze memo bevat informatie op hoofdlijnen en geeft hiermee een beeld van de voortgang en de huidige stand van zaken. Het betreft de volgende onderwerpen: 1. Jeugdzorg Plus 2. Jeugdbescherming 3. Team Veilig Opgroeien 4. Oplopende wachtlijsten Specialistische GGZ jeugd (SGGZ) 5. Crisisdienst Midden-Holland 6. Toekomstgericht werken voor jongvolwassenen (18-/18+) 7. Maatschappelijke Opvang 8. Team Veldwerk 9. Voortgang uitvoering regionaal Actieplan dakloosheid 10. Doordecentralisatie Beschermd Wonen 11. Ouderenmishandeling 12. Toezicht en kwaliteit 13. Inkoop 14.

Budgetplafonds In de afsluitende bijlage wordt een nadere toelichting gegeven over de budgetplafonds. ----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

1.

Jeugdzorg Plus Gesloten jeugdhulp, ook wel Jeugdzorg Plus (JZP) genoemd, is een vorm van zorg die enkel via een rechterlijke machtiging kan worden ingezet. De jeugdigen die deze zorg krijgen, verblijven in een gesloten instelling, omdat ze een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving. Het betreft een zeer kwetsbare doelgroep, die vaak te maken heeft met uiteenlopende complexe problematiek, zoals trauma’s en ernstige gedragsstoornissen. JZP is bovenregionaal georganiseerd voor de vijf jeugdhulpregio’s in Landsdeel Zuidwest, vanwege de specifieke expertise die nodig is om deze zorg te leveren en omdat de zorgvorm slechts wordt ingezet als laatste redmiddel. Voor Landsdeel Zuidwest zijn twee aanbieders gecontracteerd (Schakenbosch en iHub (Horizon) met enkele locaties. Daarnaast zijn er nog enkele plekken buiten het landsdeel ingekocht.

De regio Midden-Holland werkt samen met de andere jeugdzorgregio’s in de provincie ZuidHolland (Landsdeel Zuidwest) aan het verminderen van plaatsingen van jongeren in de gesloten jeugdzorg. Daarnaast is er aandacht voor het ontwikkelen van alternatief aanbod om zo gesloten plaatsingen te voorkomen en kleinere, meer open groepen met ambulant aanbod te stimuleren. In Landsdeel Zuidwest bestaat sinds 2019 de stuurgroep “doorontwikkeling JZP” bestaande uit vijf wethouders van de vijf jeugdhulpregio’s, twee jeugdhulpplusaanbieders (iHUB en Schakenbosch) en twee jeugdbeschermingsorganisaties (Jeugdbescherming West en Jeugdbescherming Rotterdam Rijnmond). Daaronder hangt een ambtelijke werkgroep. Actuele ontwikkelingen De afbouw van de plaatsingen in de gesloten jeugdzorg verloopt in Landsdeel Zuidwest sneller dan verwacht. Het beoogde doel werd in het derde kwartaal 2021 al zichtbaar: in 2024 een afbouw van 100 gesloten plaatsingen. Voor regio Midden-Holland betreft het slechts enkele jeugdigen. Een mooi resultaat, met dank aan de inspanningen van jeugdhulpaanbieders die zich bezighouden met complexe problematiek en de regionale expertteams die actief meezoeken naar alternatieven voor een opname in de Jeugdzorg Plus.

Met betreffende jeugdhulpaanbieders zijn vier alternatieven ingericht (soms in pilotvorm):  Ambulante Jeugdzorg Plus (ambulant intensief programma)  Gezinsopname Jeugdzorg Plus  Kleinschalige Jeugdzorg Plus voorziening  School2Care (een integraal dagprogramma van Horizon) Daarnaast spannen ook andere jeugdhulpaanbieders zich in om met elkaar alternatieven op cliëntniveau vorm te geven. De groepen zijn grotendeels verkleind of dit wordt de komende maanden verwacht. De samenwerkende regio's hebben hiertoe voor iHub en Schakenbosch dezelfde afspraken en tarieven ingericht om administratieve lasten te verlichten. De alternatieven zijn niet per definitie goedkoper dan Jeugdzorg Plus. Het verkleinen van de groepen leidt tot hogere kosten per jeugdige. Het is echter niet wetenschappelijk aangetoond dat de alternatieven en groepsverkleining uiteindelijk financieel zullen renderen. Het wordt uit wetenschappelijk onderzoek wel steeds duidelijker dat Jeugdzorg Plus schade kan aanrichten bij jeugdigen in het hier en nu en/of in het latere leven van de jeugdige en tevens gepaard gaat met hoge kosten. De noodzaak voor de afbouw van Jeugdzorg Plus en deze investering is helder. Waar, of en wanneer er (maatschappelijk) rendement valt te verwachten en/of dit merkbaar is (in het leven van een jeugdige/ jongvolwassene) is (nog) niet hard te maken.

De snellere daling van de instroom van jeugdigen in Jeugdzorg Plus heeft forse consequenties voor de zorgcontinuïteit van betreffende jeugdhulpaanbieders. Dit vraagt veel aandacht van de jeugdhulpaanbieders en de gemeenten die het Landsdeel Zuidwest vormen, waardoor er minder tijd is voor de inhoudelijke ontwikkelingen. Aanvankelijk is er door Landsdeel Zuidwest aan Schakenbosch gevraagd om een continuïteitsplan op te stellen, waarin een aantal scenario’s uitgewerkt zouden worden. Echter door de snellere afname van instroom bij beide aanbieders is besloten dat Landsdeel Zuidwest na de zomer een concrete opdracht aan beide aanbieders uitzetten. Dit om tot een gezamenlijk toekomstbestendig plan te komen, uitgaande van verdere afbouw van gesloten jeugdzorg, ontwikkeling van alternatief aanbod inclusief samenwerking met aanbieders in de regio’s.

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

2

2.

Jeugdbescherming Begin dit jaar bent u geïnformeerd over de beëindiging van het verscherpt toezicht door de Inspectie. Daarbij is toegelicht hoe onze regio, samen met de andere jeugdzorgregio’s verder werkt aan het vinden van passende hulp (waar nodig bovenregionaal), het wegnemen van bureaucratische belemmeringen en het blijvend monitoren van jeugdigen voor wie nog geen passende hulp gevonden is. Sinds 2020 investeert de regio Midden-Holland in de caseloadverlaging bij de Gecertificeerde Instellingen (GI), waardoor de werkdruk van de jeugdbeschermers iets wordt verlicht. In december 2021 hebben de GI gezamenlijk een brandbrief aan het ministerie gestuurd over onder meer de werkdruk, het verloop van het personeel en de noodzaak tot verlaging van de caseload. Hiertoe is door het Ministerie van Justitie en Veiligheid een landelijke werkgroep ingericht, die zich buigt over caseload en tarieven. Daarnaast heeft het Ministerie regiogesprekken gevoerd met de gecontracteerde GI en de jeugdzorgregio’s om op te halen wat er al gedaan is en wat er nog nodig is. In de regio Zuidwest heeft dit gesprek begin juli plaatsgevonden. De regio’s en de GI zijn daarbij ingegaan op de uitvoering van de verbeterplannen.

Door de inzet van zorgcoördinatoren (zij ondersteunen bij het zoeken van passende hulp) en ondersteuners (zij ontlasten bij administratieve taken) is geprobeerd de werkdruk te verlichten. Dit blijkt echter nog niet genoeg. De noodzaak tot verlaging van de caseload wordt erkend, maar de regio’s hebben daarbij aangegeven dit financieel niet te kunnen dragen. Ook de FNV heeft in een brandbrief bij het ministerie aan de bel getrokken. Het Ministerie heeft aangegeven na de zomer met een reactie te komen.

3.

Team Veilig Opgroeien In Bodegraven zijn we doorgegaan met de pilot Team Veilig Opgroeien, waarbij partners in de jeugdbeschermingsketen aan de voorkant samenwerken met het sociaal team. Ervaren is, dat ook in Midden-Holland (net als in andere delen van het land) dit inhoudelijke verandertraject, waarbij de druk op professionals hoog is, moeizaam tot stand komt. In juli is de voortgang geëvalueerd, waarbij tips en aandachtspunten zijn meegegeven, die zullen worden gebruikt bij de voortgang van de pilot. Ook tips en ervaringen van de klankbordgroep, waar ouders en jeugdigen onderdeel van uitmaken, worden hierin meegenomen. In het voorjaar hebben alle colleges in Midden-Holland akkoord gegeven op de uitbreiding van de pilot naar de regiogemeenten. Deze wordt vanaf juli voorbereid. Met deze pilot lopen we vooruit op het landelijk Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.

4.

Oplopende wachtlijsten Specialistische GGZ Jeugd (SGGZ) Begin 2022 bleek dat de wachtlijsten bij de SGGZ in Midden-Holland sterk waren opgelopen; dit betreft reguliere ondersteuning en specialistische zorg. Ook bleek het oppakken van spoeden crisiszaken door een toegenomen vraag kwetsbaar. Dit is een zorgelijke situatie: samen met de grootste aanbieders is geanalyseerd wat de problematiek veroorzaakt. Hier zijn uiteenlopende redenen voor aan te wijzen. Zo lijkt er sprake van een groeiende vraag gerelateerd aan corona, maar zorgt ook de krapte op de arbeidsmarkt voor een groeiend personeelstekort. De aanwezigheid van budgetplafonds lijkt ook een factor. Echter is de invloed hiervan diffuus; al zouden de middelen beschikbaar zijn, dan blijft het moeilijk om het juiste personeel te vinden. Samen met de aanbieders is op ambtelijk en bestuurlijk niveau gewerkt aan

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

3

oplossingen op korte en langere termijn. Deze worden gezocht in het versterken van de verwijskant, zodat de juiste casussen op de wachtlijst staan (betere triage en voorkomen dubbel wachtende), het bevorderen van de door- en uitstroom en het versterken van de samenwerking met andere partijen. Ook is gekeken naar mogelijkheden om het budgetplafond gericht te verruimen, daar waar dat helpend is. Op dit moment zien we weer een afname van de wachttijden en lijken de treeknormen weer in zicht te komen. Het is echter te vroeg om te kunnen constateren in welke mate de acties hier positief aan bijdragen. Om de cliënten met veelal complexe casuïstiek goed over de beschikbare capaciteit bij de aanbieders te verdelen, is er door de gemeenten eind vorig jaar een spoedcoördinatieroute ingericht. Achterliggende gedachten hierbij zijn dat het vooral voor de verwijzende huisartsen eenvoudiger wordt om sneller passende hulp te organiseren en dat het de onderlinge samenwerking en afstemming tussen de SGGZ partijen versterkt. In 2022 wordt deze nieuwe manier van werken geëvalueerd.

5.

Crisisdienst Midden-Holland Regio Midden-Holland is een relatief kleine regio, waarbij het aantal crises de afgelopen jaren flink is toegenomen (circa 12 jeugdigen in 2017 tot circa 41 jeugdigen in 2021). Bij de overname van de crisisdienst van Rivierduinen in 2018 heeft Parnassia Groep de organisatie van de crisisdienst ingericht op basis van het aantal jeugdigen in crisis dat op dat moment bekend was. Gezien deze aantallen heeft Parnassia Groep ervoor gekozen om de crisisdienst hybride, samen met hun poli (Youz) te organiseren. Dit betekent dat medewerkers zowel de reguliere behandeltrajecten uitvoeren als de crisiszaken daar tussendoor met voorrang oppakken. Door de ruime verdubbeling van het aantal crisiszaken is deze combinatie van werkzaamheden voor Parnassia Groep niet meer uitvoerbaar. Dit komt enerzijds doordat de balans tussen regulier en crisiswerk is verschoven, wat heeft geleid tot een forse verzwaring van de functie. Immers ook bij de poli is het aantal jongeren toegenomen. Anderzijds is het ziekteverzuim bij het personeel flink gestegen (in een sector die kampt met krapte op de arbeidsmarkt), met als gevolg flinke wachttijden voor de reguliere behandeltrajecten in de SGGZ. De druk op de specialistische GGZ is hiermee groot, zeker omdat dit één van de twee aanbieders in onze regio betreft, die zeer complexe problematiek bij kinderen kan behandelen.

Na gesprekken op bestuurlijk en ambtelijk niveau zijn verschillende scenario’s besproken en heeft Parnassia tijdelijk financiële ruimte gecreëerd via de SPUK-gelden (incidenteel budget beschikbaar door het rijk voor de oplossing van knelpunten in de jeugd GGZ). Parnassia heeft ingestemd met voortzetting van de crisisdienst jeugd GGZ per 1 januari 2023 onder voorwaarde dat de regio zich committeert aan het kader dat zij hebben neergelegd in de bestuurlijke brief van 25 april 2022, te weten een crisisdienst Jeugd SGGZ voor €330.200,- per heel kalenderjaar. Daarnaast committeert Parnassia zich om inhoudelijk mee te denken en werken om tot een duurzame (nieuwe) crisisdienst voor de jeugd GGZ te komen in MiddenHolland. Gezien de grote tijdsinvestering van alle partijen en de urgentie van het probleem is besloten de crisisdienst jeugd GGZ nu opnieuw in te richten en daarmee niet te wachten tot de inkoop van 2025.

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

4

6.

Toekomst gericht werken voor jongvolwassenen (18-/18+) Vanaf het 18e verjaardag verandert er veel in het dagelijks leven van jongeren. Ze gaan zelfstandig wonen, eigen geld verdienen en beslissen steeds meer zelf. De meeste jongeren leren dit vanzelf met hulp van ouders en vrienden. Echter 15 procent van alle jongeren bevindt zich in een kwetsbare positie door problemen op een of meer leefgebieden, zoals schulden, geen goede woonplek, een complexe thuissituatie, verslaving, werkloosheid, schooluitval of een achterstand in de ontwikkeling. Volwassen worden is zeker voor jongeren vanuit jeugdhulp met verblijf een grote overgang: van het ene op het andere moment geldt een ander wettelijk kader. Hierdoor lopen deze jongeren het risico om tussen wal en schip te raken. Daarom is juist in deze levensfase een integrale benadering van belang. Toekomstplan en folders Een toekomstplan helpt jongeren (en hun omgeving) om zich goed voor te bereiden op alle zaken die ze moeten regelen voor hun 18e verjaardag. Jongeren met ervaring in de jeugdhulp (ExpEx) hebben dit plan een update gegeven voor regio Midden-Holland. Daarnaast zijn folders voor jongeren, ouders en hulpverleners inhoudelijk herzien. Via contracten is afgesproken dat jeugdhulp werkt met een toekomstplan.

Hier is de afgelopen tijd door verschillende gemeenten extra aandacht aan gegeven, bijvoorbeeld door het uitbreiden van informatie in de app Kwikstart of het versturen van een verjaardagskaart met informatie aan alle jongeren die 18 jaar worden. De ervaringsdeskundige jongeren hebben, samen met hulpverleners een voorstelling gemaakt over het 18 worden binnen de jeugdzorg om zo meer aandacht te vragen voor de overgang naar 18 jaar en de obstakels waar jongeren mee te maken hebben. De nieuwe folders en het toekomstplan zijn bij aanbieders onder de aandacht gebracht. Huur en Buur Huur en Buur koppelt (kwetsbare) jongeren die op zichzelf willen wonen aan particuliere verhuurders die een woonruimte beschikbaar stellen. Sommige jongeren hebben in het verleden jeugdzorg ontvangen, anderen wonen in een opvang of dreigen dakloos te worden. Voor deze jongeren is een stabiele woonsituatie extra belangrijk. De jongere ontvangt ambulante begeleiding van een professionele zorgaanbieder en kan voor praktische steun terecht bij de verhuurder. Inmiddels is een match gevonden voor de eerste jongeren. De gemeenten Gouda en Krimpenerwaard werken hierin samen met Leliezorggroep.

7.

Maatschappelijke opvang De huidige woningmarkt en de druk vanuit andere aandachtsgroepen, zoals vluchtelingen en statushouders zorgen ervoor dat de kwetsbare groep binnen de maatschappelijke zorg het lastig heeft. De doorstroom naar andere voorzieningen en uitstroom naar zelfstandig wonen vanuit de opvang of beschermd wonen is beperkt. De gemiddelde verblijfsduur in de crisisopvang is in 2021 toegenomen (2020: gemiddeld 65 dagen; 2021: gemiddeld 74 dagen). De verblijfsduur in herstart (langdurige, meer zelfstandige vorm van opvang) is met vier maanden gelijk gebleven in 2021 t.o.v. 2020. Financiën Maatschappelijke opvang In de meicirculaire van 2022 is bekend geworden dat de regio € 341.286,- aan extra budget krijgt voor 2022. Voor het jaar 2023 worden ook aanvullende middelen verwacht. De hoogte, vorm en eisen die hieraan gesteld worden, zijn nog onbekend. De financiën worden verder uitgewerkt en behandeld in het BOSD met de begroting MO/BW 2023.

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

5

8.

Team Veldwerk In 2022 is het Team Veldwerk van het Leger des Heils als pilot in Gouda gestart. Dit team zoekt dakloze mensen op die op straat leven en vaak de zorg mijden. Ze bieden praktische hulp (zoals voorzien van koffie en brood, een slaapzak, kleding en een goed gesprek) en slaan een brug naar verdere hulpverlening (toeleiding naar de zorg). Daarnaast leggen ze contact met thuisloze mensen (bankslapers) en ondersteunen ze om uit deze situatie te komen. Het lukt als Team Veldwerk steeds beter om regionaal te werken, waardoor deze mensen sneller in beeld komen bij hulpverlenende instanties.

9.

Voortgang uitvoering regionaal Actieplan dakloosheid Stand van zaken: ombouwen van de maatschappelijke opvang naar volledige 24-uurs opvang met eigen kamers, het realiseren van een eigen locatie voor de jongerenopvang en de start van de centrale integrale toegang via het Centraal meldpunt dak- en thuislozen. De volgende projecten bevinden zich in de opstartfase:  Waakvlam: Sinds januari 2022 is er gestart met de Waakvlam om herhaaldelijke dakloosheid te voorkomen. Er zijn op dit moment acht mensen in traject.  Wonen eerst: Er zijn nog geen plaatsingen gedaan, alles staat gereed om deze wel te gaan doen. Met de projectgroep zijn er heldere werkafspraken tussen gemeente, woningcorporaties en Leger des Heils gemaakt. De begeleiders Wonen Eerst staan klaar, zijn met diverse partijen in gesprek over aangedragen deelnemers. Uitdaging is bij hulpverleners om de knop om te zetten naar het niet besluiten of iemand op zichzelf kan wonen, maar dat iemand zelf besluit of hij/zij dat wil. Ook de angst voor overlast en vraagtekens bij de draagkracht van de wijken is een terugkerend fenomeen.  Gouwe Huse (lokale voorziening in Gouda): Het participatietraject met buurtbewoners is gestart.  Jongerenperspectieffonds: De projectgroep is in april 2022 gestart met de vormgeving van het jongerenperspectieffonds.

Dit fonds is bedoeld voor jongeren tot 27 jaar met (problematische) schulden, die daardoor op meerdere gebieden vastlopen. De voorbereiding bestaat uit het werken aan een businesscase, de financiering, de inrichting van het werkproces en de samenwerkingsafspraken met verschillende partners. In 2023 start de uitvoering van deze aanpak.

10.

Doordecentralisatie Beschermd Wonen De doordecentralisatie Beschermd Wonen is met één jaar uitgesteld en gaat in per 1 januari 2024. Dit betekent dat met ingang van dat jaar de regiogemeenten zelf de financiële middelen ontvangen en deze niet meer naar centrumgemeente Gouda gaan. Dit zal plaatsvinden op basis van een objectief verdeelmodel dat geleidelijk ingevoerd zal worden, het zogenaamde ingroeipad. Zoals het ernaar uitziet, blijft de toegang bij de gemeente Gouda en zal ook de inkoop door de gemeente Gouda, in samenwerking met de regiogemeenten, worden uitgevoerd.

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

6

11.

Ouderenmishandeling Vanuit het regionaal Programma Geweld Hoort Nergens Thuis is in 2021 een Handreiking ontwikkeld om gemeenten te ondersteunen bij de aanpak van ouderenmishandeling. Ouderenmishandeling kan zich in vele gedaanten voordoen: ontspoorde (mantel-)zorg door familieleden, zorgverleners, buren en andere naasten, partnergeweld, verwaarlozing en financiële uitbuiting. Eén van de adviezen in de Handreiking is om Lokale Allianties op te richten om financiële uitbuiting te voorkomen en aan te pakken. Dit is een lokaal kennisnetwerk ten behoeve van preventie en vroeg-signalering van financiële uitbuiting én om gezamenlijk casuïstiek op te lossen. In mei is een coördinator gestart met de oprichting van Allianties Financieel Veilig Ouder Worden. Dit heeft geleid tot een netwerk van betrokken experts, bestaande uit professionals van lokale teams, Veilig Thuis, Rabobank, politie, thuiszorg organisaties, notarissen en andere betrokken partners in de vijf gemeenten. Op 15 juni, de Internationale Dag tegen Ouderenmishandeling is er in het gemeentehuis van Gouda een aftrap gegeven van het netwerk en de behoeftes aan samenwerking en uitwisseling van inhoudelijke expertise.

Om de opstart van de allianties te ondersteunen is tevens een expert van de landelijke Expertpool via Regioplan aangevraagd en toegekend, waarmee we de volgende stappen kunnen zetten bij de oprichting van de Allianties.

12.

Toezicht en kwaliteit Afgelopen jaar is een aantal activiteiten uit het programma rechtmatigheid en kwaliteit onvoldoende van de grond gekomen door een gebrek aan capaciteit en slagkracht. Gegeven de bestuurlijke kaders is vorig najaar gekozen om prioriteit te geven aan de uitvoering van de toezichthoudende taken en het programma stil te leggen. Desalniettemin is er nog steeds een aantal forse knelpunten. Daarom wordt een doorstart gemaakt met de opgaven rondom toezicht en handhaving Wmo en Jeugdwet in de regio. Concreet is de opdracht om de volgende zaken op te leveren: - een DPIA voor gegevensverwerking toezicht Wmo 2015 en Jeugdwet en hiermee de toezichthouder te voorzien van de benodigde toegang van gegevens. - een regionaal beleidsplan (vast te stellen door de colleges). - het uitwerken en vastleggen van werkprocessen, inclusief informatie-uitwisseling. - juridische borging en benodigde mandaten toezichthouder, waaronder openbaarmaking onderzoeksrapporten en opleggen last onder dwangsom. - een advies opleveren over de inkoop van het calamiteitentoezicht 2023 e.v. De DPIA is in een afrondende fase, het beleidsplan zal naar verwachting begin 2023 aan de colleges worden voorgelegd. Hierin wordt ook de juridische borging en eventuele aanvullende mandaten meegenomen.

13.

Inkoop Begin 2022 zijn de voorbereidingen voor de inkoop 2025 gestart. Op drie onderwerpen is een inventarisatie uitgevoerd: een marktverkenning, een regioverkenning en een verkenning naar de ervaringen van aanbieders, samenwerkingspartners en cliëntvertegenwoordigers met het huidige zorglandschap; kwaliteit van dienstverlening en werking van het stelsel. De resultaten van deze verkenningen zijn al gedeeld en besproken met de gemeenteraden. Ook met de adviesraden is gesproken over deze verkenningen. Op dit moment wordt gewerkt aan de voorbereiding van de kaderstelling, welke we medio februari ter besluitvorming aan de

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

7

gemeenteraden aan willen bieden. Na de zomer wordt met de griffies het proces voor de gemeenteraden nader uitgewerkt.

14.

Budgetplafonds De regio Midden-Holland hanteert voor specifieke diensten (jeugd) budgetplafonds bij zorgaanbieders. Essentie van deze budgetplafonds is om samen met de zorgaanbieder te sturen op de instroom, doorstroom en uitstroom en daarmee ook op de intensiteit van zorg. In 2021 was de wens om dit voor een aantal diensten uit te breiden. Hiertoe is 2021 als overgangsjaar aangewend, waarin zorgaanbieders naast een budgetplafond, mogelijk ook een niet-vrijblijvende productieverwachting hebben ontvangen1. Deze niet-vrijblijvende productieverwachting is gebaseerd op de jaaromzet en vergt een vergelijkbare werkwijze als voor de budgetplafonds, behalve dat hieraan geen juridische gevolgen kunnen worden verbonden. De nieuwe situatie is ingegaan op 1 juli 2021, zodat het laatste half jaar als implementatieperiode is ingericht. Vanaf 1 januari 2022 zijn de niet-vrijblijvende productieverwachtingen omgezet naar budgetplafonds. In totaal zijn de kosten (2021) voor de diensten met een budgetplafond en niet-vrijblijvende productieverwachting binnen het totaalbedrag van 34,1 mln. gebleven. Dit geldt specifiek voor de diensten met een budgetplafond: Specialistische GGZ (SGGZ), Enkelvoudige Dyslexie (ED) en Jeugd- en Opvoedhulp-verblijf (J&O-verblijf).

De diensten met een niet-vrijblijvende productieverwachting: Begeleiding Jeugd en Jeugd- en Opvoedhulp-ambulant zijn echter fors overschreden. Dit wordt deels verklaard door de invoering halverwege het jaar en het feit dat er geen juridische gevolgen zijn voor het overschrijden van de niet-vrijblijvende productieverwachting. Binnen een specifieke dienst werken meerdere aanbieders, die hun eigen plafond wel of niet hebben overschreden dan wel onderschreden. Het blijkt dat van alle aanbieders met een budgetplafond of niet-vrijblijvende productieverwachting in totaal 59 aanbieders boven budget zijn geëindigd. Hier staat tegenover dat 82 zorgaanbieders binnen budget zijn gebleven. De omvang van de overschrijding is het grootst binnen de dienst J&O-ambulant. Het hanteren van budgetplafonds impliceert tegelijkertijd ook het handhaven ervan. Tot op heden is nog niet overgegaan tot het terugvorderen van overschrijdingen van budgetplafonds, conform contract. Aan deze keuze liggen diverse argumenten ten grondslag. Zo zijn vanaf 2022 contractmanagers in staat om op basis van data vroegtijdig met zorgaanbieders in gesprek te gaan bij dreigende overschrijdingen. Ook zijn aanbieders steeds beter in staat zicht te houden op de realisatie en om adequaat te sturen op instroom, doorstroom en uitstroom. Vanaf 2023 zal worden gestart met het terugvorderen van de overschrijding over het jaar 2022.

Dit zal, op basis van productiecijfers terugvloeien naar de lokale gemeenten en wordt in 2022 voorbereid, uitgewerkt en gecommuniceerd met de aanbieders.

1

Er zijn ook zorgaanbieders zonder budgetplafond of niet-vrijblijvende productieverwachting.

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

8

Bijlage: Evaluatie Budgetplafonds: 2021 met doorkijkje 2022 Overgangsjaar 2021 2021 was voor de regio Midden-Holland een overgangsjaar, waarin er gewerkt is met zowel budgetplafonds als niet-vrijblijvende productieverwachtingen. Deze niet-vrijblijvende productieverwachtingen zijn vanaf 1 januari 2022 omgezet naar budgetplafonds. Tabel 1.1 Realisaties budgetplafonds en niet-vrijblijvende productieverwachtingen 2021 (peildatum 16-8-2022) Budgetplafond/NV-productieverwachting Totaal budget Afgegeven BP/PV Uitgegeven SGGZ-BP € 12.100.000 € 11.890.915 € 11.388.816 ED-BP (dyslexie producten) € 1.700.000 € 1.333.980 € 1.011.424 J&O-verblijf-BP € 4.100.000 € 3.982.000 € 2.230.543 J&O-ambulant-NVPV € 10.250.000 €11.255.233 € 12.301.137 Begeleiding-NVPV € 5.950.000 € 6.624.397 € 5.951.849 Totaal € 34.100.000 € 35.086.525 € 32.883.769

Uit de tabel blijkt dat in zijn totaliteit de diensten met een budgetplafond en niet-vrijblijvende productieverwachting binnen het totaalbedrag van 34,1 mln. zijn gebleven. Dit geldt specifiek voor de SGGZ, ED en J&O-verblijf met een budgetplafond. De diensten met een niet-vrijblijvende productieverwachting binnen J&O-ambulant zijn echter flink overschreden. Dit kan deels worden verklaard door de invoering ervan halverwege het jaar. Binnen een specifieke dienst kunnen aanbieders hun eigen plafond hebben overschreden dan wel onderschreden. In tabel 1.2 blijkt dat 57 aanbieders boven budget zijn geëindigd. Hier staat tegenover dat 84 zorgaanbieders binnen budget zijn gebleven. De grootste overschrijdingen betreft J&O-ambulant. Tabel 1.2 Onder- en overschrijdingen 2021 (peildatum 16-8-2022) BP / NV PV Onderschrijding Aantal ZA < BP Overschrijding Aantal ZA > BP SGGZ € 968.618 13 € 480.794 12 EED € 333.573 9 € 12.593 1 J&O-verblijf € 1.920.969 10 € 93.445 2 J&O-ambulant € 1.079.374 39 € 2.121.691 25 Begeleiding € 1.002.730 30 € 507.835 17 Totaal € 5.311.503 102* € 3.216358 57 * Hierbinnen is ook een aantal zorgaanbieders dubbel geteld, zij hebben meerdere budgetplafonds.

Tabel 1.3 laat zien in welke mate zorgaanbieders de budgetplafonds/niet-vrijblijvende productieverwachtingen hebben overschreden. Deze verdeling is uitgesplitst naar omvang van omzet en mate van overschrijding. Hieruit blijkt dat de grootste omvang qua aanbieders (18) tussen de 5-25% ligt, samen verantwoordelijk voor een overschrijding van circa € 1,3 mln. Een overschrijding van de niet-vrijblijvende productieverwachting kent geen juridische gevolgen, in tegenstelling tot de budgetplafonds. Tabel 1.3 Overschrijdingen in aantallen aanbieders per dienst 2021 (peildatum 16-8-2022) Omzet < 5% 5-25% 25-50% 50-100% < 50.000 2 4 5 4 50-100.000 4 3 2 100-500.000 3 7 7 2 > 500.000 1 4 Totaal aantal ZA 10 18 12 8

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

> 100% 10 1 11

9

Budgetplafonds 2022 Realisatie halverwege het jaar De RDS heeft extrapolatieformules opgesteld, waarmee de inschatting berekend kan worden of een zorgaanbieder aan het eind van het jaar binnen budget blijft. Op het moment dat op basis van deze data het budget aan het eind van het jaar overschreden lijkt te gaan worden, neemt contractmanagement contact op met de zorgaanbieder. Gevraagd wordt of de aanbieder zich herkent in de cijfers en welke mogelijkheden er bij de zorgaanbieder liggen om alsnog binnen budget te blijven. Uiteraard heeft de aanbieder ook een eigen verantwoordelijkheid om, indien er een overschrijding dreigt, dit tijdig te melden bij de RDS. Hiertoe worden Eindejaar plannen opgesteld, waarin de zorgaanbieder toelicht hoe zij werkt aan instroom, doorstroom en uitstroom, zodat sturing mogelijk wordt. Een uiterst middel is om een cliëntenstop af te kondigen en de zorgaanbieder op ‘rood’ te zetten. Op dit moment lopen we in z’n totaliteit financieel in de pas. We zien dat sommige zorgaanbieders moeite hebben om volledige productie te kunnen draaien als gevolg van krapte op de arbeidsmarkt met onderuitnutting van het budgetplafond als gevolg. Er zijn tegelijkertijd circa 23 zorgaanbieders van de 60 met een budgetplafond, die op oranje of rood zijn gezet en daarmee het budgetplafond aan het eind van het jaar dreigen te gaan overschrijden.

Neveneffecten Naast het hanteren van de budgetplafonds is er oog voor mogelijke neveneffecten. 

Het koppelen van niet-gecontracteerd zorgaanbod aan het betreffende budgetplafonds. Deze data is inmiddels inzichtelijk gemaakt in het dashboard, waardoor adequate sturing mogelijk wordt. Voorkomen moet worden dat het afsluiten van niet gecontracteerd zorgaanbod een escaperoute wordt voor een budgetplafond. Halverwege het jaar (1 juli 2022, blijkt dat er ten aanzien van de diensten met een budgetplafond € 500.000,- aan niet gecontracteerd aanbod is besteed. De dienst J&O-verblijf maakt daar het vaakst gebruik van. Kijken we terug naar het jaar 2021 dan blijkt in totaal voor de diensten met een budgetplafond 2,26 mln. uit gegeven via niet gecontracteerd aanbod.



De hoogte van de wachttijden en wachtlijsten. Deze wachttijden zijn zeker binnen de specialistische GGZ in Midden Holland, maar ook landelijk een groot probleem. Om deze wachttijden terug te kunnen dringen is allereerst inzicht nodig in heldere data. Dit betekent dat periodiek de wachttijden opgevraagd worden bij de SGGZaanbieders. Dit is inmiddels ook uitgezet bij de andere diensten, zodat een zo volledig mogelijk beeld ontstaat. De verwachting is dat vanaf 2023 deze data gekoppeld kan worden aan de budgetplafonds.

De essentie van de inzet van budgetplafonds is te kunnen sturen op de instroom, doorstroom en uitstroom van cliënten bij zorgaanbieders. Het rigide hanteren van deze plafonds stimuleert onvoldoende de transformatie bij zorgaanbieders; juist in dialoog komen we tot initiatieven die afschaling stimuleert, kwaliteit en innovatie bevordert en maakt dat we gezamenlijk de schaarste (zorg, personeel) kunnen verdelen.

Memo: Voortgangsrapportage Sociaal Domein Midden-Holland – oktober 2022

10