1a. Memo Uitkomsten Septembercirculaire 2023

MEMO Van: Aan: Datum: Onderwerp:

College van B&W Raad 6 oktober 2023 Uitkomsten Septembercirculaire 2023

Geachte Raad, 1. Inleiding In de 1e Burap 2023 en de Programmabegroting 2024 – 2027 zijn de uitkomsten van de Meicirculaire 2023 verwerkt. Zoals gebruikelijk informeren wij u vóór de behandeling van de programmabegroting in de commissie en raad in een memo over de uitkomsten van de Septembercirculaire 2023. Deze uitkomsten worden via de 2e Burap 2023 in de begrotingsjaren 2023 – 2027 verwerkt. U bent hierdoor op de hoogte van het meest actuele financiële vooruitzicht. Het traject van samenstelling van de 2 e Burap loopt nog, waardoor de gevolgen van de 2e Burap voor deze memo nog niet bekend zijn. 2. Gevolgen Septembercirculaire 2023 De gevolgen voor de totaalsaldi (incidenteel & structureel) voor de begrotingsjaren 2023 – 2027 zijn als volgt: Tabel 1 Begrotingsjaren Saldi Programmabegroting 2024 - 2027 - Gevolgen Septembercirculaire 2023 Saldi Programmabegroting 2024 - 2027 aangepast

2023

2024

2025

1.125.000 V 2.503.000 V 2.376.000 V 22.000 N 393.000 N 404.000 N 1.103.000 V 2.110.000 V 1.972.000 V

2026

2027

533.000 V 448.000 N 85.000 V

93.000 N 506.000 V 413.000 V

2.1 Accressen De accressen hebben betrekking op de groei van het gemeentefonds. Deze groei bestaat uit twee delen, namelijk een volume deel en een inflatoir deel (loon- en prijsontwikkeling). Eerst wordt het volume deel toegelicht en daarna het inflatoir deel. 2.1.1 Volumeontwikkeling Sinds de meicirculaire 2022 is het volume deel bevroren tot en met 2025. Vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek heeft het kabinet in de septembercirculaire 2022 eenmalig € 1 miljard extra beschikbaar gesteld in 2026. Het volumedeel staat hierdoor vast tot en met 2026. Bij de Voorjaarsnota 2023 is dit bedrag vanaf 2027 structureel gemaakt en is besloten om de volumeontwikkeling vanaf 2027 te indexeren op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product. De indexatie voor het volumedeel wordt vanaf 2027 gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde. 2.1.2 Inflatoir deel De Programmabegroting 2024 – 2027 is evenals voorgaande jaren een zogenaamde statische begroting voor de jaren 2025 - 2027. Dit betekent dat we alleen voor het begrotingsjaar 2024 de structurele gevolgen van prijs-, loonontwikkeling en groei van de gemeente hebben verwerkt. De jaren 2025 – 2027, inclusief de algemene uitkering, ramen we dus in constante prijzen/lonen en zonder groei. Het inflatoir deel 2024 van het accres is in de septembercirculaire aangepast voor loon- en prijsontwikkeling.

In de gevolgen Septembercirculaire 2023 in Tabel 1 zijn verwerkt: - Verhoging stelpost prijsontwikkeling vanaf 2024 met € 138.000 per jaar (wordt € 1,42 miljoen) (Nationale consumentenprijsindex (cpi) voor 2024 van +/+ 3,1% naar +/+ 3,4%); 1

-

Verhoging stelpost loonontwikkeling vanaf 2024 met € 122.000 door actualisatie van de grondslag voor de berekening van de loonvoet op basis van percentage meicirculaire 2023 +/ + 5,2% (wordt € 0,99 miljoen); Verhoging stelpost loonontwikkeling vanaf 2024 met € 285.000 per jaar (wordt € 1,27 miljoen) (Loonvoet sector overheid voor 2024 van +/+ 5,2% naar +/+ 6,7%); Verhoging accres 2024 algemene uitkering voor loon- en prijsontwikkeling met € 677.000 per jaar.

De algemene uitkering 2025 – 2027 wordt berekend met zogenaamde constante uitkeringsfactoren. Dit dus exclusief de verwachte gevolgen van loon- en prijsontwikkeling voor deze jaren. 2.2. Winstwaarschuwing vanaf 2026 Gemeenten ontvangen voor een belangrijk deel hun inkomsten via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Bij het opstellen van de begroting en de meerjarenramingen voorzien de meeste gemeenten vanaf 2026 grote tekorten. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat met ingang van dat jaar de algemene uitkering terugloopt. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft berekend dat gemeenten vanaf 2026 ongeveer € 3 miljard moeten inleveren. Op Prinsjesdag had het demissionaire kabinet voor gemeenten weinig goed nieuws te melden. Alleen het financiële beeld in 2027 kent enige verlichting. Het volumeaccress stijgt in 2027.Er werd een hoger volumeaccres van ruim € 700 miljoen aangekondigd. Maar voor de meeste gemeenten is dat niet veel meer dan een pleister op de wonden. Daarnaast is ook de opschalingskorting van € 675 miljoen vanaf 2026 nog steeds van kracht. Deze drie elementen beïnvloeden elkaar en zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een verandering in één element leidt vaak tot een verandering in één of beide andere onderdelen. Op dit moment zijn er ontwikkelingen in alle drie de onderdelen: • Beleid: het Rijk vraagt steeds meer aan gemeenten, o.a.

in bijdragen aan woningbouw, asielopvang, klimaatadaptie en energietransitie. • Organisatie: gemeenten hebben moeite met de invulling van vacatures. Dit zet de uitvoeringskracht van de organisatie onder druk. • Middelen: vanaf 2026 lopen de rijksmiddelen voor gemeenten hard terug. Deze ontwikkelingen maken het voor gemeenten extra complex: het beperkt de keuzemogelijkheden om de balans te hervinden. 2.3 Energietoelage 2023 In de memo meicirculaire 2023 is aangegeven dat naast het voorschot wat we in de Decembercirculaire 2022 hebben ontvangen € 532.000, de resterende toelage voor onze gemeente naar verwachting € 955.000 bij de Septembercirculaire 2023 verwerkt zou worden. Dit is niet het geval. Inmiddels is de noodzakelijke wijziging van de Participatiewet goedgekeurd door de Tweede en Eerste Kamer. De resterende toelage zal naar verwachting verwerkt worden in de decembercirculaire 2023. 3. Taakmutaties In de Septembercirculaire 2023 zijn ook taakmutaties voor gemeenten opgenomen. Bij deze taakmutaties horen directe lasten en/of mutaties in bestemmingsreserves die worden meegenomen in de 2e Burap 2023. Per saldo zijn deze voordelen budgettair neutraal meegenomen in tabel 1.

2

Tabel 2 Taakmutaties - Europese richtlijn energieprestatie gebouwen - Wet visueel beperkten - Hulpmiddelen thuis laten staan - Rijksvaccinatieprogramma - Veilig wonen - Bijzondere bijstand en vroegsignalering - Loon/prijsbijstelling Jeugd

2023

2024

2025

2026

2027

3.000 V 0 0 0 7.000 V 0 0 11.000 V

4.000 V 1.000 N 1.000 V 7.000 V 7.000 V 47.000 V 65.000 V 129.000 V

4.000 V 1.000 N 1.000 V 7.000 V 7.000 V 0 37.000 V 55.000 V

3.000 V 1.000 N 1.000 V 6.000 V 7.000 V 0 0 17.000 V

3.000 V 1.000 N 1.000 V 6.000 V 0 0 0 9.000 V

Nadere toelichting: De voornaamste taakmutaties worden op hoofdlijnen toegelicht: 3.1 Rijksvaccinatieprogramma Vanaf december 2019 krijgen zwangere vrouwen maternale kinkhoestvaccinatie aangeboden door de Rijksoverheid. Vanaf 1 januari 2024 wordt de uitvoering van deze maternale kinkhoestvaccinatie formeel overgedragen aan de gemeenten. De maternale kinkhoestvaccinatie wordt dan toegevoegd aan de opsomming van vaccinaties in het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) zoals genoemd in artikel 11, tweede lid, in het Besluit publieke gezondheid. Bij deze septembercirculaire worden de bijbehorende middelen, circa € 4 miljoen per jaar, voor de uitvoering van de maternale kinkhoestvaccinatie aan het gemeentefonds toegevoegd aan het cluster Sociale basisvoorzieningen. 3.2 Veilig wonen De veiligheid van decentrale bestuurders is een vereiste voor het goed functioneren van het Septembercirculaire gemeentefonds 2023 openbaar bestuur. Per 1 oktober 2023 wordt de werkgeversverantwoordelijkheid voor hun veiligheid daarom geëxpliciteerd met een wijziging van de Regeling rechtspositie decentrale politieke ambtsdragers. Ten behoeve van een veilige woonplek krijgen decentrale bestuurders een beveiligingsadvies op maat aangeboden. Bij de advisering zal een breder pakket van preventieve maatregelen worden gehanteerd, waaronder fysieke, elektronische en digitale maatregelen.

Gemeenten dienen op basis van de nieuwe regeling het beveiligingsadvies altijd over te nemen en de uitvoering van de veiligheidsmaatregelen te bekostigen. Vanuit het programma Weerbaar Bestuur wordt hier een tegemoetkoming van € 2,4 miljoen per jaar tegenover gesteld voor de periode 2023-2026. 3.3 Bijzondere bijstand en vroegsignalering Het kabinet stelt in totaal incidenteel € 200 miljoen beschikbaar voor de jaren 2022 tot en met 2024, ter voorkoming van een stapeling van sociale en maatschappelijke problemen als gevolg van de hoge inflatie. Van dit bedrag is via de meicirculaire in 2023 in totaal € 50 miljoen via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar gesteld. Dit is bedoeld voor de verwachte extra inzet op het gebied van vroegsignalering, en om gemeenten tegemoet te komen in het verwachte extra beroep op bijzondere bijstand. Ook voor 2024 wordt nu een bedrag van € 50 miljoen beschikbaar gesteld. 3.4 Loon- en prijsbijstelling jeugdzorg In de Meicirculaire 2023 (zie paragraaf 2.2.8) is de loon- en prijsbijstelling 2023 voor jeugdzorg, voor zover deze betrekking heeft op de reserveringen voor jeugdzorg op de AP, aan het gemeentefonds toegevoegd voor de jaren 2024 en 2025. Bijlage(n) 1 - Septembercirculaire 2023.

3