1a Memo Proces Gouwehal

MEMO

Zaakkenmerk: Z/22/114123 Documentkenmerk: 270774 Onderwerp: Proces Gouwehal Afzender: B.J.A. Leferink Datum: 2 november 2022

Geachte Raad, Hierbij sturen wij u de informatie over de kosten van de Gouwehal. Algemeen We nemen u mee in het proces vanaf het Raadsbesluit van 9 juli 2020 tot daadwerkelijke aanbesteding van de Gouwehal. Daarnaast kijken we met u vooruit naar de realisatie. Proces Voor de onderbouwing van het in het Raadsvoorstel gevraagde bouwbudget stellen wij een begroting op (ambtelijk). Op basis van kengetallen zoals m2, functie, opslagen en onvoorzien vragen wij een krediet aan in vier delen. De vier delen zijn het voorbereidingskrediet, de bouwkosten, de installaties en de inrichting. ►Kengetallenraminggebruikt voor het raadsvoorstel van 9 juli 2020 Definitie kengetallenraming Wanneer een project nog in de Voor Ontwerp-fase is kunnen we voor het berekenen van de bouwkosten een kengetallenraming maken. Deze rekenen wij uit op basis van m² en/ of m³ prijs van een project. Deze prijs is sterk afhankelijk van het afwerkingsniveau van het gebouw, maar ook bijvoorbeeld van de installaties en van de infrastructuur om het pand heen. Gouwehal (werknaam Hybridehal) Voorbereidingskrediet Bouwkosten Installaties Inrichting Totaal

Krediet € 700.590 € 2.124.155 € 830.816 € 523.023 € 4.178.584

Na het Raadsbesluit contracteerden wij een ontwerpteam. Denk hierbij aan een architect, kostendeskundige, constructeur, werktuigbouwkundig- en elektrisch adviseur, sporttechnisch adviseur, stedenbouwkundige enz. De architect vroegen wij het ontwerpteam te leiden en een hybride sporthal binnen het door de Raad beschikbare budget te ontwerpen. Tijdens de ontwerpfase maakte de kostendeskundige een aantal ramingen. Aan het begin van het project, na het voorlopig ontwerp (VO), na het definitief ontwerp (DO) en voor de aanbesteding. Zo zien wij of wij nog in de pas lopen met de toegekende kredieten door de Raad. Hieronder ziet u het verloop van dit project per raming. De cijfers die daar per momentopname bij horen zijn te zien in de Geheime bijlage 1: Cijfers Gouwehal (werknaam Hybridehal).

►Kengetallenraming 13 oktober 2020 Op 13 oktober 2020 wordt in opdracht door de architect een eigen kengetallenraming gemaakt. Deze ligt in lijn met de eerdere ambtelijke kengetallenraming en de toegekende kredieten door de raad op 9 juli 2020. ►Elementenraming11 februari 2021 Op 11 februari 2021 is het voorlopig ontwerp daar en stelt de kostendeskundige van de architect weer een raming op. Dit keer een elementenraming. Definitie elementenraming Het is een vorm van bouwkostenadvies die we toepassen als het ontwerp al wat meer vorm en inhoud begint te krijgen en er eventueel al is nagedacht over enige esthetische aspecten. In bouwtermen, de voorlopig ontwerpfase. Bij het bespreken van het voorlopig ontwerp bleek er bij onderwijs en sportverenigingen behoefte te zijn aan extra vierkante meters. Dit zorgde voor een aantal aanpassingen in het ontwerp: We gebruiken de kleedkamers van voetbalvereniging ASW. Hierdoor ontstaat er een verkeersruimte tussen de twee gebouwen. Het onderwijs gebruikt de zaal niet als geheel, maar als drie afzonderlijke gymzalen. De gymlessen in de drie zalen bleken niet alle drie tegelijk van start te gaan. Als gevolg hiervan moesten alle drie de gymzalen afzonderlijk toegankelijk gemaakt worden. Sportverenigingen bleken een sterke behoefte te hebben aan een extra tribune voor de wedstrijden.

Op basis van de aanpassing van dit voorlopig ontwerp heeft de kostendeskundige van de architect een elementenraming opgesteld waaruit bleek dat deze raming licht hoger was. ►Elementenraming 1 juli 2021 Op 1 juli 2021 is door de kostendeskundige van de architect weer een elementenraming opgesteld waarin we onze ambities op het gebied van circulaire economie en duurzaamheid concreet maakten. Deze raming begon af te wijken. Inclusief indexering naar 2022 week het plan 8% af. Als de kosten hoger worden dan de budgetten kijken we naar oplossingen zoals bijvoorbeeld het inzetten van andere materialen. Op 1 juli 2021 waren er nog genoeg mogelijkheden te onderzoeken om kostenbesparingen te realiseren. De volgende kostenbesparende maatregelen hebben we doorgevoerd: Betonvloer uit de raadzaal van het oude gemeentehuis hergebruiken voor de verkeersruimte geschrapt omdat nieuwe betonvloer goedkoper was. Vervolgens nieuw te leggen betonvloer ook geschrapt omdat straatstenen in verkeersruimte nog voordeliger waren en esthetisch verantwoord. Wandafwerking op het dak van de technische installatie aan de kant van het zwembad geschrapt. ►Bouwdelenbegroting 21 december 2021 Het definitief ontwerp rekende de kostendeskundige op 21 december 2021 door. Hij deed dit op basis van een bouwdelenbegroting.

Definitie bouwdelenbegroting Een bouwdelenbegroting is een redelijk nauwkeurige berekening van de bouwkosten. Het is een vorm van bouwkostenadvies die we toepassen als het ontwerp inhoudelijk staat als het gaat om vorm, inhoud en esthetica. Eventueel zijn al wat bouwkundige details uitgewerkt. In bouwtermen, de definitief ontwerpfase.

in plaats van dat door de kostenbesparende maatregelen de raming weer in lijn liep met de beschikbare kredieten, bleek de afwijking opgelopen tot 28% te zijn. Volgens de kostendeskundige van de architect komt het grote verschil doordat ze hun eigen kengetallen, prijzen per element en index niet meer konden vertrouwen door de verhitte markt. Voordat ze de bouwdelenbegroting afgaven op 21 december 2021 hebben ze zelf offertes opgevraagd alsof ze al in het proces van aanbesteding waren. Zo wilde de kostendeskundige weer aansluiting vinden met de markt. Dit is het moment dat we terug zijn gegaan naar u. In plaats van alleen voor dit project zijn we alle Maatschappelijk vastgoedprojecten die in 2022 gerealiseerd zouden worden gaan bezien. Wij hebben u op 23 februari 2022 een voorstel gedaan om een onverdeeld krediet maatschappelijk vastgoed toe te kennen voor de projecten die in 2022 in uitvoering zouden gaan komen. ►Bouwdelenbegroting (aanbesteding) 28 april 2022 De laatste raming van de kostendeskundige van de architect is eigenlijk geen bouwdelenbegroting meer. Deze begroting bevat ook de uitkomsten van de daadwerkelijke aanbesteding. De prijzen zijn blijven stijgen tussen 21 december 2021 en 28 april 2022 terwijl er niets meer is veranderd aan het ontwerp. De prijsstijging voor de Gouwehal bedraagt in totaal 38%.

In het toegekende onverdeeld krediet was ruimte voor een gemiddelde prijsstijging van 41% per project na indexering naar 2022. Gebeurtenissen na 23 februari die van invloed zijn geweest op de aanbesteding Op 24 februari 2022 begon de oorlog in de Oekraïne. Dit heeft zeker invloed gehad op het transportnetwerk, de beschikbaarheid van grondstoffen en met name de energieprijzen. De Europese centrale bank (ECB) heeft nu een ander standpunt dan wat wij op 23 februari uiteenzette in het raadsvoorstel. De ECB verhoogde de rente op 21 juli en 8 september 2022. De inflatie blijft maand na maand records breken. Op basis van de risicoregeling Woning en Utiliteitsbouw 1991 kan de aannemer bij uitzonderlijke prijsstijging deze terugleggen bij de opdrachtgever. De aannemer heeft daar nadrukkelijk op gewezen bij de inschrijving. Vervolg van het bouwproces Gouwehal In deze onzekere markt blijft het moeilijk om in te schatten of we niet alsnog met verrassingen worden geconfronteerd bij de realisatie van de Gouwehal. De volgende dingen kunnen zich onder ander voordoen: De aannemer kan een beroep doen op de risicoregeling Woning- en Utiliteitsbouw 1991, zoals die in de aanbesteding is opgenomen. We beschreven dit in het collegebesluit Beroep op onverdeeld krediet Maatschappelijk Vastgoed van 5 juli 2022. We verwachten de omgevingsvergunning aan het einde van 2022.

In het collegebesluit schreven we dat we om vertragingen te voorkomen de materialen alvast gingen bestellen. In de praktijk is dat tot nu toe niet mogelijk gebleven met het ontbreken van een bouwvergunning en een startdatum. In het krediet is een bedrag voor onvoorzien opgenomen door de kostendeskundige van de architect bovenop de inschrijving van de aannemer. Na de voorbereiding van de aannemer verwachten we dat de bouw eind juni 2023 van start gaat. De realisatie van de Gouwehal schuift dus een jaar door. Hiervoor kan indexering aangevraagd worden zoals gebruikelijk voor kredieten die aangevraagd zijn op basis van het

Uitvoeringsprogramma Maatschappelijk vastgoed. Samenvatting De Gouwehal is 38% duurder uitgevallen dan de oorspronkelijk aangevraagde kredieten inclusief indexering naar 2022. Deze extra kosten voor de bouw en installaties zijn prijsstijgingen tot en met het moment van aanbesteding. De oorzaken hiervoor zijn onder andere hogere kosten voor energie en grondstoffen. De reden dat de afwijking ineens zo hoog is bleek te zitten dat in 2021 de kengetallen waarmee we de kredieten monitoren tijdelijk achterbleven bij de werkelijke prijzen. De bouwvergunning wordt verwacht eind 2022. We verwachten dat de bouw van de Gouwehal eind juni 2023 van start gaat.

Bijlage(n) 1. Cijfers Gouwehal (werknaam Hybridehal) (GEHEIM)