1 Toelichting van initiatiefnemer op het plan

Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg 25-11-2022

Samenvatting Als initiatiefnemer heeft SemperPower het plan om project Antares, een grootschalig energieopslagproject, te realiseren. Het beoogde project is gelegen in gemeente Waddinxveen en heeft als hoofddoel versnelling van de energietransitie. Dit document geeft een toelichting ten behoeve van het vooroverleg in het kader van het vergunningstraject. Hierin gaan wij in op het initiatief, de noodzaak, de initiatiefnemer en het ruimtelijk kader. Doel document Locatie Project omvang Perceel eigendom Omgevingsvergunning Art. 2.1 lid1 a Omgevingsvergunning Art. 2.1 lid1 c Overige besluiten Energieopslag Veiligheid Ruimtelijke inpassing

Informatie t.b.v. vooroverleg ruimtelijke ordening Waddinxveen 2ha. Pachtovereenkomst Fase 1: Bouwen van een bouwwerk Fase 1: Afwijken van het bestemmingsplan Fase 2: Kabeltracé en uitvoeren werkzaamheden 100MW/ 200MWh PGS 37-1: stationair energieopslagsysteem Aansluiting op ruimtelijke structuren (WAGRO B.V. en A12)

2 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

Inhoud Samenvatting ....................................................................................................................................................... 2 Inhoud ................................................................................................................................................................. 3 I.

Het initiatief ................................................................................................................................................. 4 Uitdagingen Energietransitie ........................................................................................................................... 4 Nut & noodzaak ............................................................................................................................................... 4 Project Antares ................................................................................................................................................ 5 Locatie en aansluiting op het net .................................................................................................................... 6 Specifieke locatiekeuze van Waddinxveen...................................................................................................... 7 Initiatiefnemer SemperPower ......................................................................................................................... 8

II.

De planologische kaders & de aanvraag ..................................................................................................... 9 Bestemmingsplan Zuidplas Noord en ontwerp Omgevingsvisie Waddinxveen .............................................. 9 Verordening Zuid-Holland ............................................................................................................................. 10 De aanvraag ................................................................................................................................................... 10

III. Inrichting en landschappelijke inpassing ................................................................................................... 10 IV. Veiligheid ................................................................................................................................................... 11

3 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

I. Het initiatief Uitdagingen Energietransitie Een van de moeilijkste aspecten voor de overgang van Nederland naar een 100 procent duurzame energievoorziening is het in evenwicht houden van vraag en aanbod in het elektriciteitsnetwerk. Tot op heden worden regelbare productie-eenheden gebruikt om vraag en aanbod van elektriciteit te matchen. Denk aan gas- en kolencentrales die makkelijk op en af kunnen schalen en het gemiddelde consumptiepatroon van Nederland volgen. Door de energietransitie wordt steeds meer onregelbaar vermogen toegevoegd aan het elektriciteitsnetwerk in de vorm van zonne- en windenergie. Vraag en aanbod zijn hierdoor steeds moeilijker te balanceren waardoor de levering van elektriciteit onzeker wordt. Dit heeft als gevolg dat er meer prijsschommelingen ontstaan. Om de Nederlandse klimaatdoelen te halen zal de komende 10 jaar nog veel meer zonne- en windenergie toegevoegd worden aan het Nederlandse elektriciteitsnetwerk. Pieken in productie en het gat tussen vraag en aanbod zullen hierdoor sterk toenemen. De stabiliteit en betaalbaarheid van het Nederlandse systeem komen zo in gevaar, waardoor energieopslag niet weg te denken zal zijn in het Nederlandse elektriciteit systeem.

Nut & noodzaak Bedrijven en instellingen krijgen op steeds meer plekken in Nederland te horen dat er geen mogelijkheid voor een aansluiting is aangezien levering en stabiliteit niet gegarandeerd kunnen worden. Daarnaast zijn bedrijven en particulieren volledig blootgesteld aan zware schommelingen van de elektriciteitsprijs. Daarom zijn zonne- en windpark ontwikkelaars, netwerkbedrijven (Stedin, Enexis, liander en TenneT) en industriële afnemers op zoek naar alternatieve manieren in de vorm van flexibel vermogen om deze grote uitdagingen het hoofd te bieden. Figuur 1 is het resultaat van een berekening van TenneT waar het flexibele vermogen wordt geschat dat nodig is om de bijbehorende onbalans van de groei in duurzame energie te handhaven.

FIGUUR 1: RELATIE TUSSEN DE GROEI VAN DUURZAME ENERGIE EN NOODZAKELIJKE ENERGIEOPSLAG (TENNET, 2021). Flexibiliteit kan in meerdere vormen worden gecreëerd in het Nederlandse elektriciteitsnetwerk. Schakelen tussen warmte en elektriciteit met WKK’s, opwek van waterstof en met grootschalige batterijen. De markt van flexibiliteit zal altijd een combinatie van meerdere technologieën zijn zodat elke behoefte van

4 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

balancering bediend kan worden. Een van die onmisbare technieken om het gat tussen vraag en aanbod te overbruggen is de inzet van een Energieopslagsysteem (EOS). Een EOS bestaat uit een serie batterijen, met daarbij horende transformatoren, schakelaars, besturingssystemen en veiligheidssystemen. Elektriciteit kan hier tijdelijk worden opgeslagen bij een overschot. En kan worden terug geleverd als er een tekort aan elektriciteit is. Met deze systemen worden vooral de dagelijkse schommelingen aangepakt. Een EOS kan hierdoor voorzien in: het opslaan van duurzame overschotten (verspilling van duurzame energie voorkomen), het direct creëren van extra transportcapaciteit op distributienetten (congestie management) en het faciliteren van landelijke balancering. Indirect zal extra transportvermogen leiden tot een snellere economische groei m.b.t. duurzame energie en de elektrificatie van woningen en industrie voor de komende 20 jaar. Door project Antares hoeft niet gewacht te worden op langzame en kostbare netuitbreidingen. De laatstgenoemde diensten kunnen door hetzelfde EOS uitgevoerd worden door goede samenwerking van de netbeheerders en de EOS ontwikkelaar. De bijbehorende speciaal ontworpen contracten zorgen ervoor dat de balans van het lokale netwerk de hoogste prioriteit heeft.

Deze contracten zijn gemaakt in samenwerking met de brancheorganisatie ESNL, Economische Zaken en Klimaat (EZK) en de netbeheerders. Hierin staat, project specifiek, afgesproken wat de kritieke momenten in het lokale netwerk zijn en hoe deze opgelost/ vermeden moeten worden. Deze samenwerking zal altijd ten behoeve zijn van de lokale netwerkstabiliteit.

Project Antares Voorliggend initiatief heeft betrekking op een EOS met een totale opslagcapaciteit van 100 MW/ 200MWh en gaat uit van een ruimtebeslag van ca. 2 hectare, zie Figuur 2. Het gaat om een tijdelijke invulling van de ruimte: na de exploitatietermijn van ca. 20 jaar wordt, tenzij verlenging van de termijn doelmatig is, het hele systeem ontmanteld en kan de grond voor nieuwe doeleinden ingezet worden. Project Antares is vernoemd naar de ster Antares, één van de grootste sterren in het zichtbare heelal. Dit energieopslagproject zal namelijk het grootste EOS project van de Europese Unie worden. Antares zal in de looptijd van minimaal 20 jaar haar capaciteit inzetten voor verschillende doeleinden: -

Verhuren van capaciteit aan energiebedrijven (Eneco, Essent, Vattenfall, etc); Lokale netbeheerders ondersteunen bij stabilisering van het elektriciteitsnetwerk; Landelijke netbeheerder ondersteunen bij stabilisering van het elektriciteitsnetwerk; Integratie van duurzame energie versnellen.

5 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

FIGUUR 2: ARTISTIEKE IMPRESSIE VAN EEN 100MW EOS OP EEN WILLEKEURIGE LOCATIE (SEMPERPOWER, 2022). Een EOS kan op verschillende manieren fysiek ingericht en opgesteld worden. Het kan worden gezien als een laag bouwwerk bestaand uit kleine modulaire eenheden. De opstelling en inpassing in de omgeving is volledig af te stemmen met lokale stakeholders. Het landschap wordt na afloop van het projecttermijn volledig opgeleverd in de originele staat, waardoor nieuwe ontwikkelingen mogelijk zijn.

Locatie en aansluiting op het net De aanvraag betreft realisatie van een EOS op een perceel ten noorden van de A12, tussen de Tweede Bloksweg en het Moerkapellepad. Het gaat om kavel WDV01-C-6743 (Figuur 3). De totale kavel is ruim 5 hectare groot, slechts 2 hectare hiervan wordt ingezet voor het EOS.

Kavel WDV01-C-6743

FIGUUR 3: PERCEEL LOCATIE VAN PROJECT ANTARES 6 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

Het EOS sluit direct aan op het te realiseren Hoogspanningsstation Zevenhuizen (HS) van TenneT en de regionale netbeheerders Liander en Stedin. De bouw gaat medio 2023 van start en het HS zal eind 2025 operationeel zijn.

Specifieke locatiekeuze van Waddinxveen • • • • •

beschikbare ruimte op een transformatorstation van het hoofd- en regionale net; maximaal 1,5km afstand tot transformatorstation; beschikbaarheid van grond; voorziene ruimtelijke ontwikkelingen; mogelijkheden voor ruimtelijke inpassing.

Op de beoogde locatie in Waddinxveen komen al deze factoren samen. Met de realisatie van het EOS project zal de omgeving zowel direct als indirect profiteren op energetisch niveau. Met het realiseren van een EOS wil de initiatiefnemer in de geest van het Klimaatakkoord ook mogelijkheden creëren voor de inwoners en omgeving. Samen met de gemeente wil SemperPower de opzet hiervan uitwerken. Te denken valt aan: • •

Energiefonds vanuit het project dat ingezet kan worden voor lokale duurzame initiatieven; Koppelkansen ruimtegebruik: onbenutte grond inzetten voor innovatie en educatie.

7 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

Initiatiefnemer SemperPower De missie van SemperPower is om de energietransitie te versnellen. Wij doen dit door grootschalige energieopslagsystemen (EOS) te ontwikkelen en hiermee flexibiliteit te creëren. SemperPower ontwikkelt, financiert en opereert de EOS projecten met een ervaren en specialistisch team vanuit Arnhem, Utrecht en Amsterdam. SemperPower is in staat om de drie belangrijkste onderdelen van projectontwikkeling: financiering, ontwikkeling en operatie succesvol samen te voegen in één bedrijf. Zonder één van de laatstgenoemde onderdelen is het onmogelijk om zo’n complex en kapitaalintensief project te realiseren.

Huidige project portfolio SemperPower: Project Star (LSPS1) In samenwerking met Essent heeft SemperPower een 10MW batterij bij windmolenpark Koegorspolder in Terneuzen gerealiseerd. Dit systeem is in maart 2022 in gebruik genomen, en thans het eerste subsidievrije EOS project in Nederland.

Project Castor (LSPS2) De samenwerking met Essent heeft geleid tot een vervolginitiatief in Vlissingen, waarbij een 30MW batterij direct wordt aangesloten op het onderstation van Stedin.

Project Pollux (LSPS3) Naast project Castor zal een identiek project komen te staan van 30MW. Deze zal ook aangesloten zijn op het distributienet van Stedin.

Alle huidige projecten zijn beschikbaar voor congestiemanagement en ondersteunen het nationale netwerk in het handhaven van balans.

Door de schaalbaarheid van het unieke businessmodel van SemperPower verwachten wij de komende jaren nog vele locaties toe te kunnen voegen aan deze lijst.

8 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

II. De planologische kaders & de aanvraag Bestemmingsplan Zuidplas Noord en ontwerp Omgevingsvisie Waddinxveen Het perceel waarop het EOS is voorzien heeft in het vigerende bestemmingsplan een agrarische enkelbestemming met een dubbelbestemming waarde archeologie-3. In voorbereiding op de Omgevingswet is in oktober 2022 een ontwerp Omgevingsvisie vastgesteld. Het ontwerp Omgevingsvisie Waddinxveen (april 2022) schetst het kader waarbinnen ontwikkelingen mogelijk zijn. Er zijn 7 deelgebieden onderscheiden. De locatie voor het EOS valt in het deelgebied ‘bedrijventerreinen’, met op de specifieke locatie een aanduiding ‘bedrijvigheid van de toekomst’. Het grenst direct aan het terrein van de Waddinxveense Groenrecycling (WAGRO B.V.).

FIGUUR 4: LOCATIE IN RELATIE TOT DE ONTWERP OMGEVINGSVISIE WADDINXVEEN EN DE INTEGRALE VISIEKAART

Het initiatief van SemperPower sluit goed aan op ambities en doelstellingen uit de Omgevingsvisie: -Op weg naar een duurzame energievoorziening elektrificeert onze samenleving. We gebruiken steeds meer elektriciteit in ons dagelijks leven met het aansluiten van warmtepompen en laadpalen voor elektrische auto's. Tegelijkertijd wekken we ook steeds meer elektriciteit op met zonnepanelen en windmolenparken. Dit zorgt voor druk op het energienet. Het betrouwbaar houden van het net, nu én in de toekomst, vraagt om slimme oplossingen. (3.1.2) - Alle bedrijventerreinen worden ingezet voor de energietransitie, door grootschalig zon op dak aan te leggen en duurzame warmte te gebruiken. Ze worden ook flink vergroend en duurzaam bereikbaar gemaakt. - In de A12 driehoek wordt de focus gelegd op bedrijvigheid van de toekomst.

9 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

Omdat het project voorziet in een slimme oplossing, bijdraagt aan het ruimte maken voor opwek en gebruik van duurzame energie en omdat het ruimtelijk inpasbaar is sluit het initiatief goed aan op de Omgevingsvisie.

Verordening Zuid-Holland Het perceel valt onder beschermingscategorie 3 ‘Buitengebied’ in de provinciale verordening. Een bestemmingsplan voor een locatie binnen deze categorie kan voorzien in een ruimtelijke ontwikkeling mits de openheid en het groene karakter van het landschap niet onevenredig wordt aangetast. Gezien de ligging van het perceel ten opzichte van de A12 en de naastgelegen bedrijvigheid van Wagro B.V. ziet SemperPower voldoende mogelijkheden om met aandacht voor deze gebiedswaarde het project in te passen.

De aanvraag In het vigerend bestemmingsplan Zuidplas Noord (2013) heeft de locatie voor het initiatief een agrarische bestemming. De gemeente heeft in voorbereiding op de Omgevingswet een ontwerp Omgevingsvisie 2050 vastgesteld. Zoals hierboven beschreven, zijn het EOS en de beoogde locatie goed verenigbaar met die visie. Voor het realiseren van het project is een omgevingsvergunning nodig voor de activiteit bouwen van een bouwwerk (Wabo Art 2.1 lid 1 a), en voor het gebruiken van de grond in strijd met het bestemmingsplan (Wabo Art 2.1 lid 1 c). Voor deze aanvraag is de uitgebreide procedure van de Wabo van toepassing. De aanvraag betreft het in standhouden van het bouwwerk voor een exploitatietermijn van minimaal 20 jaar, gerekend vanaf de ingebruikname. De vergunningen voor de bijbehorende werken, zoals de kabel naar het hoogspanningsstation en tijdelijke bouwwegen, vallen onder de reguliere procedure en worden in een later stadium aangevraagd.

III. Inrichting en landschappelijke inpassing Er is ruim mogelijkheid om de landschappelijke inpassing in afstemming met welstand, de omgeving en overige adviseurs in te vullen.

FIGUUR 5: LOCATIE OVERZICHT

10 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg

IV. Veiligheid Er is de afgelopen jaren sprake van een sterke opkomst van grootschalig gebruik van batterijen in de openbare ruimte. Het grootste risico bij verkeerd gebruik van lithium-ion (Li-ion) batterijen is het ontstaan van brand: door de geproduceerde hitte kan een ‘thermal runaway’ ontstaan. Daarom is er veel aandacht voor het veilig transporteren, gebruik en opslaan van batterijen. In 2020 heeft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat de “Circulaire risicobeheersing lithium-ion energiedragers” gepubliceerd. Dit is een eerste stap geweest in het bieden van kaders voor de wet- en regelgeving rondom het gebruik van batterijen. In de circulaire wordt onderscheid gemaakt tussen batterijen voor bijvoorbeeld fietsen en auto's, en stationair geplaatste batterijen in (grootschalige) energieopslagsystemen. Daarna is gestart met het opstellen van een richtlijn onder de ’Publicatiereeks Gevaarlijke Stoffen’(PGS) waar Li-ion batterijen onder PGS-37 vallen: PGS 37-1 is van toepassing op een EOS, en PGS 37-2 op de opslag van lithium-houdende energiedragers. Ten aanzien van veiligheid is een belangrijk onderscheid tussen beide categorieën zo is er bij de stationaire opstelling geen sprake van mogelijke externe schadelijke invloeden: er is geen val- of stootgevaar, er is geen sprake van directe weersinvloeden en elk element voldoet aan strenge brandnormen.

De recente generatie batterijelementen, zoals die voor dit project ingezet zullen worden, voldoen aan de brandpropagatienormen. Een eventuele calamiteit aan 1 element zal niet overslaan naar het naastgelegen element. Er is geen sprake van explosiegevaar: in het extreme geval vormt de deur van het element het ‘drukventiel’ en slaat open. De externe veiligheidscontour reikt niet tot buiten de grenzen van de inrichting. De componenten worden geselecteerd op bewezen technologie en het voldoen aan de veiligheid (Arbo-wet) en industrie standaarden (CE, ISO, NEN standaarden). Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) en Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) zullen betrokken worden bij de aanvraag voor specifieke projectgebonden veiligheidseisen.

11 Toelichting aanvraag omgevingsvergunning Energieopslagsysteem (EOS) Waddinxveen Conceptaanvraag t.b.v. vooroverleg