1. IBOR 2021-2024 DEF

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021 - 2024

Inhoudsopgave 1

2

3

4

Inleiding ........................................................................................................................................... 1 1.1

Doel ......................................................................................................................................... 1

1.2

Doelstelling .............................................................................................................................. 1

1.3

Aanpak integraal beheerplan openbare ruimte ....................................................................... 2

Proces en organisatie .................................................................................................................... 3 2.1

Beheerproces .......................................................................................................................... 3

2.2

Verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden ................................................................... 4

2.3

Onderhoudstypen .................................................................................................................... 5

2.4

Partners in de openbare ruimte ............................................................................................... 6

2.5

Meldingen openbare ruimte ..................................................................................................... 7

2.6

Projectontwikkeling en eisen vanuit beheer ............................................................................ 7

2.7

Proces projecten en beheer .................................................................................................... 9

Areaal ............................................................................................................................................ 10 3.1

Huidige areaal........................................................................................................................ 10

3.2

Verwachte areaaluitbreiding .................................................................................................. 11

3.3

Ontwikkelingen ...................................................................................................................... 11

Financiën ....................................................................................................................................... 14 4.1

Financiële correcties integraal beheerplan ............................................................................ 14

4.2

Financiële overzichten ........................................................................................................... 14

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

1

Inleiding

1.1 Doel Beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een kerntaak van de gemeente. Een kwalitatief goede openbare ruimte draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van onze samenleving. De onderdelen van de openbare ruimte, zoals wegen, bruggen, lantarenpalen, bomen, speelplaatsen, watergangen en buitensportvelden zijn onze kapitaalgoederen. Het functioneel en goed onderhouden van deze kapitaalgoederen is van groot economisch belang. Met het Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) worden onze beleidsdoelstellingen, waar mogelijk, gerealiseerd én wordt inzicht gegeven in hoe en wanneer wij onze middelen inzetten om onze kapitaalgoederen in de openbare ruimte in stand te houden. Door middel van het IBOR geven we ook invulling aan de verplichting vanuit het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Vanuit het BBV dient te worden aangegeven om welke kapitaalgoederen het gaat, wat het ambitieniveau daarbij is en hoe het beheer, zowel operationeel als financieel, moet worden uitgevoerd. Wij geven er de voorkeur aan om de vaststelling van de beheerplannen niet gelijk te laten vallen met het jaar waarin de nieuwe raad en het college aantreedt. Dit met het oog op de kwaliteit van de besluitvorming en de continuïteit in dit programma.

1.2 Doelstelling Met het opstellen van het IBOR 2021-2024 wordt inzicht gegeven in de kwaliteit en kwantiteit van onze arealen. Daarnaast is er per beheerdiscipline ingegaan op de wijze waarop we ons beheer en onderhoud uitvoeren. Daarmee geeft het IBOR 2021-2024 antwoord op de volgende vragen: 1. Wat heeft de gemeente Waddinxveen in beheer? Met de uitgevoerde inspecties en inventarisaties in 2019 en 2020 is ons areaal inzichtelijk gemaakt. De gegevens uit deze inspecties en inventarisaties hebben we verwerkt in ons beheersysteem. 2. Wat is de kwaliteit hiervan? De beeldkwaliteit is vastgesteld in de Visie Beheer Openbare Ruimte. In de onderliggende beheerplannen geven we aan wat de huidige kwaliteit van ons areaal is en of deze voldoet. We toetsen continue of voldaan wordt aan de beeldkwaliteit. Dit doen we door het uitvoeren van inspecties. Tevens monitoren we de beeldkwaliteit via de onderhoudsbestekken. Middels deze bestekken hebben we maandelijks inzicht in de kwaliteit en kunnen we waar nodig bijsturen. 3. Wat is het benodigde budget om te voldoen aan de beoogde kwaliteit? Het areaal is doorgerekend op basis van onze beheersystematiek, met als randvoorwaarde de kwaliteit zoals deze in de Visie Beheer Openbare Ruimte is vastgesteld. Centra worden onderhouden op beheerniveau A, woongebieden en bedrijventerreinen op beheerniveau B en buitengebieden op beheerniveau C.

Hier vloeien onderhoudsmaatregelen uit voort, waaraan budgetten zijn gekoppeld. De eenheidsprijzen zijn geactualiseerd in 2020. 4. Welke onderhoudsmaatregelen zijn noodzakelijk? Er is onderscheid gemaakt in maatregelen ten behoeve van groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. De maatregelen zijn per discipline uitgewerkt in de beheerplannen. Daarnaast is op basis van het vastgesteld kwaliteitsniveau het jaarlijks onderhoud inzichtelijk gemaakt. 5. Wanneer moet het onderhoud worden uitgevoerd? Ook hier onderscheiden we drie onderhoudsmaatregelen, namelijk jaarlijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen. Het groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen zijn verwerkt in onze projecten. Voor de integrale projecten is het Projectenboek 2021-2024 opgesteld. 1 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

1.3 Aanpak integraal beheerplan openbare ruimte Het beheer van de openbare ruimte is een complex proces met vele belanghebbenden. Dit vraagt om een gestructureerde aanpak. Gekozen is om van grof naar fijn te werken. De raad heeft de Visie Beheer Openbare Ruimte vastgesteld. In deze visie is vastgelegd op welk kwaliteitsniveau de openbare ruimte op welke locatie wordt onderhouden. Wat dit concreet betekent voor het beheer is vervolgens vertaald naar disciplinaire beheerplannen. Hierin staat wat we doen en wat de financiële consequenties zijn. Een belangrijk onderdeel van deze beheerplannen is de kwaliteit van openbare ruimte. Bij elk kwaliteitsniveau hoort immers een andere beheerstrategie. De benodigde beheermaatregelen zijn vervolgens vertaald naar concrete integrale en disciplinaire projecten. Deze zijn opgenomen in het projectenboek 2021 – 2024. Het IBOR bestaat uit drie onderdelen, namelijk een algemeen deel, de disciplinaire beheerplannen en de projecten. Onderstaand wordt per onderdeel een korte toelichting gegeven. Algemeen deel Hierin is op hoofdlijnen omschreven wat het doel van het IBOR is, welke processen van belang zijn, hoe de verantwoordelijkheid is geregeld en hoe we omgaan met onze partners en projectontwikkeling. Disciplinaire beheerplannen In deze beheerplannen wordt per discipline verwoord wat we in beheer hebben en hoe we ons areaal onderhouden.

We gaan in op de wettelijke eisen, de beleidskaders en de normen en richtlijnen. We geven inzicht in de kwaliteit en kwantiteit. Ook zijn de kosten van jaarlijks onderhoud, groot onderhoud en vervangingsinvesteringen per discipline inzichtelijk gemaakt. Projectenboek Openbare Ruimte De integraliteit tussen de disciplines komt tot stand bij het uitvoeren van groot onderhouds- en vervangingsprojecten. Vanuit de inspecties die plaats hebben gevonden, is inzicht verkregen in de huidige kwaliteit per discipline. Hieraan zijn onderhoudsmaatregelen gekoppeld, welke zijn verwerkt in een planning. Om de integraliteit in onze projecten te realiseren is er geschoven in het moment van uitvoering van de maatregelen, zodat verschillende beheerdisciplines op hetzelfde moment onderhoud behoeven. Uiteraard heeft er een zorgvuldige afweging plaatsgevonden waarbij de veiligheid van de gebruiker gewaarborgd is en waarbij het verplaatsen van een noodzakelijke maatregel niet tot extra kosten leidt. Door, waar mogelijk, integraal te werken, verwachten we een verlaging van de uitvoeringskosten en minimaliseren we de overlast voor onze inwoners en partners.

2 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

2

Proces en organisatie

2.1 Beheerproces Wij beheren volgens een vast proces, welke in onderstaand figuur is weergegeven en wordt toegelicht. Figuur 1: Beheerproces

Ambitie

Bijstellen

Controle

Plannen

Doen

Ambitie

De ambitie voor de openbare ruimte is door de raad vastgesteld. De raad heeft per locatie een kwaliteitsniveau vastgesteld. Wij vragen op basis van de kwaliteit de benodigde middelen aan.

Plannen

Op basis van de gestelde ambitie maken wij onze beheerplannen. Hierin leggen we vast wat we aan onderhoud doen om de ambitie te verwezenlijken. Daarnaast staat in de beheerplannen ook de planning voor de projecten.

Doen

Op basis van de beheerplannen voeren wij het onderhoud, het beheer en de projecten uit.

Controle

Na afronding van de onderhoudswerkzaamheden of oplevering van de projecten controleren we of het eindresultaat voldoet aan de gestelde ambitie. Voor het dagelijks onderhoud controleren wij de aannemers periodiek op de geleverde kwaliteit.

Bijstellen

Ons areaal verandert in de loop der tijd in kwantitatieve en kwalitatieve zin. Daarom voeren we regelmatig inspecties uit en registeren we zorgvuldig wat we beheren. Deze informatie gebruiken we om ons beheerproces bij te stellen.

3 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

2.2 Verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden Om het proces met betrekking tot de uitvoering van het IBOR goed te laten verlopen is het noodzakelijk de verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden inzichtelijk te maken. In onderstaand schema wordt dit op hoofdlijnen inzichtelijk gemaakt. Wie De Raad

Verantwoordelijkheden en taken

Bevoegdheden

Sturen op hoofdlijnen, controleren en volksvertegenwoordiging

Vaststellen van de kaders door middel van beleid en het vrijmaken van financiële middelen

Het College

Uitvoering geven aan de door de raad vastgestelde kaders

Verdelen van de vrijgemaakte financiële middelen naar projecten

Adviseurs Openbare Ruimte

Verantwoordelijk voor het beheer van de openbare ruimte

Initiator van groot onderhouds- en vervangingsprojecten inclusief (financiële) planning

Budgetbewaking en -verantwoording via de planning en control cyclus

Budgetverantwoordelijk

Projectleider Openbare Ruimte

Realisatie van de projecten binnen de gestelde (financiële) kaders

Voorbereiding en uitvoering geven aan de groot onderhouds- en vervangingsprojecten

Ruimte Buiten

Uitvoering geven aan het jaarlijks onderhoud

Initiator van jaarlijks onderhoud binnen de gestelde budgetten

Afhandeling van meldingen over de openbare ruimte en, waar nodig, het treffen van voorzieningen.

Initiator van service onderhoud om beschadigingen te verhelpen, gebruikswaarde te verhogen of hinder en ongemak te verhelpen

Bovenstaande verantwoordelijkheden, taken en bevoegdheden resulteren in onderstaande onderhoudscyclus. Deze cyclus is van toepassing op alle onderhoudswerkzaamheden. Initiatie door Ruimte De initiatie van het benodigde onderhoud gebeurt op de volgende wijzen: 1. Planmatig op basis van het IBOR 2. Ad hoc op basis van meldingen of signalering ter plaatse

Plan

Jaarlijks onderhoud Ruimte Buiten Groot onderhoud Adviseurs en Projectleiders Openbare Ruimte

Oplevering aan Ruimte De Adviseurs Openbare Ruimte toetsen of de uitgevoerde werkzaamheden voldoen aan de gestelde eisen. Indien nodig wordt het beheersysteem bijgewerkt.

Vervangingsinvesteringen Adviseurs en Projectleiders Openbare Ruimte

Do

Check

Act

4 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

2.3 Onderhoudstypen Wij onderscheiden verschillende typen in het onderhoud en het beheer van de openbare ruimte. In onderstaand overzicht zijn de verschillende type onderhoudswerkzaamheden gedefinieerd en worden te verduidelijking enkele voorbeelden genoemd. Type onderhoud

Definitie

Voorbeelden

Jaarlijks onderhoud

Kleinschalig onderhoud (≤ 30%) is onderhoud met een repeterend en verzorgend karakter. De constructie of het object blijft ongewijzigd. Dit type onderhoud kan ook worden ingegeven door de (technische) veiligheid voor de omgeving.

Straatvegen, maaien van gras, snoeien van struiken en bomen, leegzuigen van kolken, reinigen van riolering, verven van bankjes of herstellen van een losliggende tegel.

Bij service onderhoud gaat het om kleinschalige maatregelen om vernielingen of beschadigingen te verhelpen, gebruikswaarde te verhogen of hinder en ongemak te verhelpen. Doorgaans volgt dit type onderhoud uit meldingen van gebruikers. Service onderhoud is maatwerk waarmee in het IBOR niet wordt gerekend.

Extra voorzieningen vanwege bijvoorbeeld beschadiging van groenperken, spontane paadjes in beplanting, afzettingen, hekjes, bebording, tijdelijke verkeersvoorzieningen of aanpassingen vanwege werkzaamheden, extra inrichtingsmaatregelen aan de grenzen van projectlocaties, hand- en spandiensten bij evenementen of extra voorzieningen bij plagen en pandemieën.

Groot onderhoud

Grootschalig onderhoud (> 30% ) is onderhoud met als doel het herstellen van de beoogde beeldkwaliteit om te voldoen aan de norm. De constructie of het object kan indien nodig gewijzigd worden.

Het herstraten van wegen, herstellen van beschoeiingen, baggeren van watergangen of overlagen van asfaltwegen.

Vervangingsinvesteringen

Vervangingsinvesteringen hebben betrekking op volledig vervangen van een bestaande constructie of object door een nieuwe constructie of object.

Rehabilitatie van wegen, aanplanten van nieuw groen of vervanging van bruggen, lantarenpalen of speelplaatsen.

Service onderhoud

Het service onderhoud is een speciaal type onderhoud dat niet wordt meegerekend in het IBOR, omdat het geen directe relatie heeft met de gestelde eisen vanuit beeldkwaliteit voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Het gaat bij dit type onderhoud niet om technisch noodzakelijke werkzaamheden, maar werkzaamheden gericht op service. Hiervoor worden onder andere onze relatiemanagers ingezet die proactief met onze gebruikers in gesprek gaan en direct actie ondernemen. Jaarlijks worden er voor service onderhoud kosten gemaakt door personele inzet van Ruimte Buiten.

5 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

2.4 Partners in de openbare ruimte In de openbare ruimte zijn veel belanghebbenden. Daarom worden onze partners ook betrokken bij het beheer van de openbare ruimte. Samenwerken is niet alleen het afstemmen van de verschillende beheerdisciplines en beleidsvelden, maar betreft ook het vroegtijdig betrekken van onze partners. In de onderstaande tabel is aangegeven hoe wij onze partners betrekken bij onze projecten.

Uitvoering

Definitief ontwerp

Voorlopig ontwerp

Initiatie

Fase Partner Kabelexploitanten

Hoe

Waarom

Tweemaandelijks kabel en leidingen overleg

Het combineren van werk om de overlast voor de gebruiker te verminderen

Inwoners

Enquête of inloopbijeenkomst Het inventariseren van sociale gegevens over het projectgebied

Wijkplatform

Structurele overleggen en wijkactieplannen

Het inventariseren van sociale gegevens over het projectgebied en de omgeving

Collegae

Mondelinge toelichting

Het verkrijgen van informatie over onder andere de beleving van veiligheid en jeugd, verkeer en duurzaamheid.

Woonpartners

Directe afstemming

Om eventuele werkzaamheden op elkaar af te stemmen

Wegbeheerders

Wegenoverleg

Om afstemming te zoeken tussen werkzaamheden en afsluitingen tussen Rijkswaterstaat, PZH en omliggende gemeenten

Inwoners

Bewonersbijeenkomst

We bespreken onze plannen voor het project en lichten toe wat er met de wensen van de inwoners is gedaan

Wijkplatform

Wijkplatformoverleg via de wijkregisseur

We bespreken onze plannen voor het project en lichten toe wat er met de wensen van het wijkplatform is gedaan

Politie en brandweer

Structurele verkeersoverleg

Om het voorlopig ontwerp te toetsen aan de richtlijnen en aan de wensen en eisen van de hulpdiensten. We bespreken eventuele afzettingen zodat de hulpdiensten hier tijdig op kunnen anticiperen (aanrijdtijden)

OPW

Structurele overleggen

Voornamelijk om eventuele omleidingen in ons wegennet te communiceren

Hoogheemraadschappen Toesturen voorlopig ontwerp

Om water gerelateerde aspecten (riolering, oppervlakte water of beschoeiing) te toetsen en voor input van inhoudelijke kennis

Inwoners

Bewonersavond

We lichten toe wat en wanneer we werkzaamheden uitvoeren.

Wijkplatform

Bewonersavond

We lichten toe wat en wanneer we werkzaamheden uitvoeren.

Politie en brandweer

Structurele verkeersoverleg

We lichten toe wat en wanneer we werkzaamheden uitvoeren.

Hulpdiensten

Informeren planning project

We informeren over afsluitingen en omleidingen

Busmaatschappij Arriva

Informeren planning project

We informeren over afsluitingen en omleidingen

Inwoners

Brief met detailplanning

We versturen een brief om de inwoners te informeren over de planning van het project

Alle partners

Website met actuele informatie

We delen actuele informatie op onze website om alle belanghebbenden te informeren over het project

6 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

2.5 Meldingen openbare ruimte Inwoners en bedrijven zijn onze belangrijkste gebruikers van de openbare ruimte. Zij ervaren vaak als eerst ongemakken of zien onveilige situaties in de directe woon- en werkomgeving. Via het vaste medium ‘melding openbare ruimte’ kunnen zij hierover melding maken. Dat leverde ons in 2019 5.336 meldingen op. In onderstaande figuur is inzichtelijk gemaakt op welke onderwerpen de meldingen betrekking hebben. Figuur 2: meldingen openbare ruimte (2019)

Meldingen hebben een belangrijke signaleringsfunctie als het gaat om het functioneren van de openbare ruimte. De ‘oog-en-oorfunctie’ van inwoners en bedrijven zetten we hiermee in. We zetten in op de kwaliteit van de reactie en de reactietijd op de meldingen. We streven naar een reductie van het aantal meldingen, maar stellen dit ons niet meer ten doel. De stijging van het aantal meldingen heeft vaak te maken met een incident of veranderend uitvoeringsbeleid (bijv. verandering inzameling huishoudelijk afval). Een verhoging van het aantal meldingen geeft ons een direct signaal om een passend vervolg te geven.

2.6 Projectontwikkeling en eisen vanuit beheer Voorafgaand aan een projectontwikkeling stellen we een exploitatieovereenkomst op. Hierin zijn de eisen ten aanzien van de aanleg en het toekomstige beheer en onderhoud vastgelegd. De belangrijkste eisen zijn gewaarborgd door het opleggen van onze leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR). Verder wordt een bankgarantie afgegeven door de ontwikkelaar. Deze kan, indien noodzakelijk, gebruikt worden door de gemeente voor alle directe en/of indirecte schade die de gemeente lijdt. Bij het ontwikkelen van een nieuwe locatie wordt het bouwverkeer over de meest geschikte wegen geleid. Vanuit beheer kan een opname geëist worden voor aanvang en na realisatie van de locatie. Hiermee wordt eventuele schade die veroorzaakt is door de ontwikkelaar inzichtelijk gemaakt. Vervolgens wordt de openbare ruimte op kosten van de ontwikkelaar hersteld. 7 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

8 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

2.7 Proces projecten en beheer Het is belangrijk onze areaalgegevens goed inzichtelijk en actueel te houden. We zijn namelijk wettelijk verplicht om ons ondergrondse netwerk bij te houden, zoals onze openbare verlichting en riolering. Daarnaast besteden we veel werkzaamheden uit. In onderstaand figuur is beschreven hoe wij omgaan met de procesoverdracht en verantwoordelijkheden rond gegevensbeheer. Wij nemen in onze bestekken op dat de laatste termijn niet betaald wordt voordat de aannemer de revisiegegevens heeft aangeleverd conform de eisen in ons LIOR. Figuur 2: procesoverdracht en verantwoordelijkheden gegevensbeheer

Aannemer - Verantwoordelijk voor aanlevering revisie conform bestek - Levert de revisiegegevens aan de directievoerder

Directievoerder - Verantwoordelijk voor controle en vrijgave revsie - Levert de revisiegegevens aan de projectleider

Projectleider - Ziet toe op tijdige aanlevering van revisiegegevens - Draagt de revisiegegevens na vrijgave van de directievoerder over aan de adviseurs openbare ruimte

Adviseurs Openbare Ruimte - Contoleert of de revisiegegevens voldoen aan de gegeven opdracht - Levert de revisiegegevens aan het cluster informatiemanagement

Cluster informatiemanagement - Verantwoordelijk voor verwerking van de revisiegegevens in het beheersysteem - Verantwoordelijk voor gereedmelding aan de adviseurs openbare ruimte ter vrijgave van de gegevens in het beheersysteem

9 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

3

Areaal

3.1 Huidige areaal In onderstaand overzicht is ons areaal opgenomen. Dit overzicht heeft als peiljaar 2020. Wegen 393.500 982.500 9.000 7

m² Asfalt m² Elementenverharding m² Halfverharding Verkeersregelinstallaties

Straatmeubilair 3.056 2.212 320 430

Verkeersborden Dragers Zitbanken Afvalbakken

Civiele kunstwerken 137 6 7 2

Bruggen Steigers Keermuren Tunnels

Openbare verlichting 5.766

Masten

6.083

Lampen en armaturen

167

Kasten

203.000

m1 Bekabeling

10.026 185.500 507.500 570.500 30.000 23.000 121.000

Bomen m² Heester, haag en vaste beplanting m² Gazon m² Berm m² Kruidenrijk gras m² Natuurvriendelijke oever m² Bosplantsoen

845.000

m² Oppervlakte water

47.500

m1 Beschoeiing

414 12.500

Speeltoestellen m² Speelondergrond

41.500

m² Natuurvelden

45.000

m² Kunstgrasveld of -baan

Groen

Watergangen

Spelen

Buitensport

Culturele kunstwerken 21

Kunstwerken

10 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

3.2 Verwachte areaaluitbreiding Waddinxveen is nog steeds een ontwikkelgemeente. Dat betekent dat ons areaal in de toekomst toeneemt. Dit heeft ook gevolgen voor onze onderhoudsinspanningen. Daarom kijken we nu alvast vooruit naar wat er aan areaaluitbreidingen op ons afkomt. In de onderstaande tabel is de toename in het aantal woningen per ontwikkellocaties in beeld gebracht. Planning 2021

2022

2023

2024

20252029

Locatie

Type plan

Centrum

Nieuwbouw-inbreiding

De Rank (Esdoornlaan 26)

Transformatie

Limaweg 51

Transformatie

55

Nooitgedacht

Transformatie

4

Noordpark

Transformatie

Noordpunt Triangel

Transformatie

30

30

26

Park Triangel

Nieuwbouw-inbreiding

200

200

200

200

200

Sleutelkwartier

Transformatie

30

30

30

30

60

t Suyt fase 2

Nieuwbouw-inbreiding

50

50

20

40 25

25

140 25

4 14

Glasparel+

Transformatie

Noordkade Midden

Transformatie

10 100

Noordkade Noord

Transformatie

90

Oude Dreef

Transformatie

80

t Suyt fase 3

Nieuwbouw-inbreiding

Transformatie vier scholen

Transformatie

Voormalige verffabriek Boonstoppel

Transformatie

40 20

20

20

20 45

Bovenstaand overzicht is puur ter indicatie. Vooraf wordt een globale inschatting gemaakt van de toekomstige beheerlasten. De daadwerkelijke extra kosten die na oplevering van de locatie noodzakelijk zijn om de openbare ruimte te beheren, worden aangevraagd bij de raad. Het IBOR is begroot op het areaal zoals dit in 2020 in beheer is bij de gemeente Waddinxveen.

3.3 Ontwikkelingen We sluiten met dit IBOR aan bij de ontwikkelingen op het gebied van klimaatadaptatie en duurzaamheid. Op die manier zorgen we ervoor dat onze openbare ruimte klimaatbesteding ingericht is en blijft. Klimaatadaptatie Het klimaat verandert, waardoor we te maken krijgen met steeds extremer weer. Denk aan meer hevige buien, langere periode van droogte en hogere temperaturen. Bij herinrichtingen in de openbare ruimte moeten we hierop inspelen. De openbare ruimte biedt belangrijke kansen door bijvoorbeeld straten en pleinen ‘slim’ in te richten om regenwater sneller te laten infiltreren of juist op te vangen en vertraagd af te voeren. Meer groen zorgt voor vermindering van wateroverlast, verlaagt de hitte en vangt fijnstof op. We beoordelen ruimtelijke plannen op waterveiligheid en klimaatbestendigheid en richten onze eigen openbare ruimte waterrobuust en klimaatbesteding in bij herinrichtingen. Hierdoor zijn ruimtelijke plannen en reconstructies van ons bestaande areaal klimaatbestendig. We nemen deel aan de Werksessie Ruimtelijke Adaptatie regio Midden-Holland en we gaan aan de slag met het opstellen van een Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. Hierbij houden we resultaten van de klimaatstresstest en risicodialogen in ogenschouw. Met de uitgevoerde stresstest hebben we inzichtelijk waar wateroverlast kan plaatsvinden en waar hittestress wordt ervaren.

Wij zetten bij het beheer van de openbare ruimte in op het verhelpen of verminderen van deze overlast. Enkele voorbeelden die wij toepassen om de openbare ruimte klimaat adaptief in te richten zijn het aanbrengen van waterdoorlatende bestrating, het graven van extra 11 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

oppervlaktewater, aanbrengen van wadi’s, steenbreek projecten, het afkoppelen van hemelwater, meer oppervlakte aan groen en het omvormen van asfaltwegen naar elementenverharding. Met dit IBOR willen we onderzoeken welke maatregelen nog meer bijdragen aan klimaatadaptatie, waarbij gedacht kan worden aan: voorbeelden in andere gemeenten; het aanbrengen van een krattensysteem onder de bestrating om het regenwater op een efficiënte en snelle manier terug te geven aan de grond; het verlaagd aanbrengen van pleinen of bestrating om te dienen als tijdelijke buffer bij hevige en langdurige regenval; of het stimuleren van onze inwoners en bedrijven om klimaat adaptieve maatregelen door te voeren op eigen terrein. Duurzaamheid We streven naar verduurzaming op het gebied van energie, biodiversiteit, milieu, afval en circulaire economie. Met name de ambities op het gebied van energie, biodiversiteit en circulaire economie hebben gevolgen voor het beheer van de openbare ruimte. Energie In Nederland moet er steeds meer duurzame energie opgewekt worden om uiteindelijk CO2 neutraal te worden. Dit doen we door minder energie te verbruiken, duurzame energie op te wekken en door geen gebruik meer te maken van fossiele brandstoffen. Ook in Waddinxveen willen we in 2050 van het gas af zijn.

Om dit te bereiken wordt de Transitievisie Warmte opgesteld, waarmee een eerste richting wordt gegeven aan de aanpak van het isoleren en aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. De manieren waarop wijken van het gas af gaan in de toekomst heeft ook invloed op de openbare ruimte. Bijvoorbeeld wanneer er gebruik gemaakt wordt van warmtenetten, wat van invloed is op de ondergrondse kabels en leidingen. Een plan voor het opwekken van duurzame energie doen we middels de Regionale Energie Strategie (RES). Waddinxveen maakt onderdeel uit van de regio Midden-Holland. Naast het opwekken van energie zullen we ook veel energie moeten gaan besparen. Hier kunnen ondernemers en inwoners een bijdrage aan leveren, maar ook energieverbruik binnen de openbare ruimte speelt hierin een grote rol. Daarom gaan we bewust om met licht en het verbruik van energie. Dit doen we door de toepassing van innovatieve technieken. Led-techniek, dimmen en zelf schakelen (astronomische klokken) van de openbare verlichting zijn maatregelen, die worden toegepast om een bijdrage te leveren aan de reductie van energieverbruik, maar waarbij de sociale veiligheid niet teniet wordt gedaan. Met dit IBOR willen we onderzoeken welke maatregelen nog meer bijdragen aan een vermindering van energieverbruik.

Bijvoorbeeld het elektrisch maken van het wagenpark, openbare verlichting aansluiten op zonnepanelen of het stellen van eisen in aanbestedingen van onderhoudscontracten op het gebied van CO2-uitstoot of bredere duurzaamheidseisen, dragen bij aan een vermindering van energieverbruik. Biodiversiteit Biodiversiteit gaat over meer dan veel verschillende soorten bloemen, planten en dieren. Het gaat ook om de samenhang van soorten in relatie tot elkaar en tot hun omgeving. Deze ecosystemen leveren schone lucht, waterberging, opvang van fijnstof, bestuiving van ons voedsel en ruimte voor ontspanning. We stimuleren de biodiversiteit door de aanleg van natuurvriendelijke oevers, kruidenrijke bermen en het aanplanten van inheemse bomen en struiken. Met dit IBOR willen we onderzoeken hoe biodiversiteit gekoppeld kan worden aan andere ontwikkelingen, zoals de stimulering van groene daken in relatie tot vermindering van hittestress én de opwek van duurzame energie. Circulaire economie Een van de duurzaamheidspijlers in Waddinxveen is het sluiten van de grondstofcycli met 50% op een zo laag mogelijk schaalniveau. Dat wil zeggen, zoveel mogelijk grondstofstromen en afvalstromen hergebruiken. Dit is een uitdaging voor bijvoorbeeld het bedrijfsleven maar ook voor de gemeente. Langzamerhand is hier ook steeds meer aandacht voor.

Ook vanuit de openbare ruimte kunnen we concreet op twee manieren een bijdrage leveren aan het sluiten van kringlopen. 12 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

Ten eerste in materiaalkeuze. Wanneer vervangingen van onze kapitaalgoederen plaatsvindt, is het belangrijk te letten op de materialen die worden gekozen. Materialen die lang mee gaan en waarvan de winning weinig impact heeft in termen van bijvoorbeeld energie- en waterverbruik hebben de voorkeur. Wanneer ook rekening wordt gehouden met de arbeidsomstandigheden of locaties waar de materialen worden gewonnen, is het materiaal in nog bredere zin duurzaam te noemen. Ten tweede kan actief worden gewerkt aan het beperken van afvoer van onze kapitaalgoederen na onderhoud. Straatstenen kunnen bijvoorbeeld zoveel mogelijk worden hergebruikt en groenafval kan dienen als bron van schone energie.

13 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

4

Financiën

4.1 Financiële correcties integraal beheerplan Met het vaststellen van de kaderbrief 2019-2023 is door de raad vanaf 2021 een structurele taakstelling van €50.000 opgelegd op de exploitatiebudgetten voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Deze taakstelling is opgenomen in dit IBOR en naar rato verwerkt in de disciplinaire beheerplannen. Op 13 november 2019 heeft de raad de motie ‘Voor elk huishouden één boom’ aangenomen. Met deze motie heeft de raad de ambitie uitgesproken om binnen een realistische termijn en tegen acceptabele kosten het aantal bomen in Waddinxveen te vergroten tot 11.500. Waarbij geldt: ‘als het aantal huishoudens groeit, groeit het aantal bomen mee’. Het IBOR heeft betrekking op beheer en onderhoud van het huidige areaal. De financiële middelen zijn dan ook bedoeld om beheer en onderhoud uit te voeren aan het openbaar groen dat reeds in beheer is van de gemeente. In hoeverre uitbereiding van ons bomenbestand opgevangen kan worden binnen het IBOR wordt inzichtelijk gemaakt in het Uitvoeringsplan Groen 2021-2024. Dit uitvoeringsplan is bedoeld om de uitvoeringsactiviteiten voor openbaar groen in Waddinxveen inzichtelijk te maken in omvang, planning en kosten. De motie ‘Voor elk huishouden één boom’ wordt meegenomen als één van de uitvoeringsactiviteiten voor de komende periode.

Aanvullend budget om uitvoering te kunnen geven aan de motie wordt apart aangevraagd bij de raad.

4.2 Financiële overzichten In onderstaande overzichten zijn de budgetten voor jaarlijks en groot onderhoud en de vervangingsinvesteringen inzichtelijk gemaakt. Ook de jaarlijkse ondersteunende kosten voor advies en onderzoek zijn weergegeven. Het beheer en onderhoud van onze openbare ruimte vindt plaatst ten laste van de producten wegen en groen in de gemeentebegroting. Hieronder vallen alle disciplines die we in beheer onderscheiden.

Wegen Groen TOTAAL

Wegen Groen TOTAAL

2021 € 1.218.000 € 1.233.000 € 2.451.000

Jaarlijks onderhoud 2022 € 1.218.000 € 1.233.000 € 2.451.000

2023 € 1.218.000 € 1.233.000 € 2.451.000

2024 € 1.218.000 € 1.233.000 € 2.451.000

2021

Groot onderhoud 2022

2023

2024

€ 1.221.000 € 150.000 € 1.371.000

€ 1.145.500 € 150.000 € 1.295.500

€ 1.276.000 € 150.000 € 1.426.000

2021

€ 1.245.000 € 150.000 € 1.395.000

Vervangingsinvesteringen 2022

2023

2024

Wegen Groen TOTAAL

€ 2.522.500 € 853.000 € 3.375.500

€ 2.272.500 € 853.000 € 3.125.500

€ 2.097.500 € 853.000 € 2.950.500

€ 2.153.000 € 853.000 € 3.006.000

Wegen Groen TOTAAL

Advies en onderzoek 2021 2022 € 100.000 € 100.000 € 50.000 € 50.000 € 150.000 € 150.000

2023 € 100.000 € 50.000 € 150.000

2024 € 100.000 € 50.000 € 150.000

Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024

14

15 Integraal Beheerplan Openbare Ruimte 2021-2024